القاب حضرت مهدی در روایات
القاب حضرت مهدی (عج) در روایات
در منابع اسلامی، بهویژه در احادیث شیعه و سنی، برای حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) القاب متعددی ذکر شده است. هر یک از این القاب، نشاندهنده بُعدی از شخصیت، رسالت و جایگاه ایشان بهعنوان منجی و مصلح موعود آخرالزمان میباشد. در این مقاله، مهمترین القاب ایشان به همراه متن عربی روایت و ترجمه فارسی ارائه میگردد.
۱. لقب «مهدی» (الْمَهْدِی)
مشهورترین لقب حضرت مهدی (عج) است. «مهدی» به معنای «هدایتشده از سوی خدا» یا «هدایتگر» است.
پیامبر اکرم (ص) فرمودند:
متن عربی:
«یَکُونُ فِی آخِرِ الزَّمَانِ خَلِیفَةٌ یُقَالُ لَهُ الْمَهْدِی، یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ جَوْرًا وَظُلْمًا.»
ترجمه فارسی:
«در آخرالزمان، خلیفهای خواهد بود که به او "مهدی" گفته میشود؛ زمین را پر از قسط و عدل میکند، همانگونه که از جور و ظلم پر شده باشد.»[۱]
۲. لقب «قائم» (الْقَائِم)
«قائم» به معنای «قیامکننده برای حق» است. این لقب اشاره به قیام جهانی ایشان برای برقراری عدل دارد.
امام صادق (ع) فرمودند:
متن عربی:
«إِنَّ لِلْقَائِمِ غَیْبَةً قَبْلَ ظُهُورِهِ، فَإِذَا خَرَجَ یَقُولُ: أَلَا إِنِّی أَنَا الْقَائِمُ الَّذِی أَعِزُّ الصَّدِیقِینَ وَأُذِلُّ الْمُنَافِقِینَ.»
ترمجه فارسی:
«برای قائم، غیبتی پیش از ظهورش است. پس هنگامی که خروج کند، میگوید: آگاه باشید که من همان قائمی هستم که دوستان را عزیز و منافقان را خوار میگردانم.»[۲]
۳. لقب «منتظَر» (الْمُنْتَظَر)
این لقب اشاره به انتظار مؤمنان برای ظهور ایشان دارد.
پیامبر اکرم (ص) فرمودند:
متن عربی:
«أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ انْتِظَارُ الْمُنْتَظَرِ، الَّذِی یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا.»
ترجمه فارسی:
«برترین اعمال، انتظار کشیدن برای "منتظَر" است؛ همان کسی که زمین را پر از قسط و عدل میکند.»[۳]
۴. لقب «حجت» (الْحُجَّة)
«حجت» یعنی دلیل و برهان خداوند بر مردم. امام زمان (عج) حجت زنده خدا بر زمین است.
امام رضا (ع) فرمودند:
متن عربی:
«الْحُجَّةُ بَعْدَ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ ابْنُهُ الْمَهْدِیُّ الَّذِی یُصَلِّی خَلْفَهُ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ.»
ترجمه فارسی:
«حجت پس از امام حسن عسگری (ع)، پسرش مهدی است که عیسی بن مریم پشت سر او نماز میخواند.»[۴]
۵. لقب «خلف صالح» (الْخَلَف الصَّالِح)
به معنای «جانشین شایسته» است. ایشان وارث انبیا و اولیای الهی هستند.
امام باقر (ع) فرمودند:
متن عربی:
«إِذَا مَاتَ الْإِمَامُ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ فَإِنَّ الْخَلَفَ الصَّالِحَ هُوَ ابْنُهُ الْمَهْدِیُّ.»
ترجمه فارسی:
«هنگامی که امام حسن عسگری (ع) از دنیا برود، همانا جانشین شایسته، پسرش مهدی است.»[۵]
۶. دیگر القاب مشهور در روایات
بر اساس روایات، القاب دیگری نیز برای حضرت مهدی (عج) ذکر شده است که مهمترین آنها عبارتند از:
| لقب | معنا | توضیح |
|---|---|---|
| صاحب الزمان | صاحب و صاحب اختیار زمان | اشاره به ولایت و حاکمیت معنوی ایشان در همه اعصار |
| بقیة الله | بازمانده خدا (ذخیره الهی) | اشاره به آیه «بَقِیَّتُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ» (هود/۸۶) |
| الموعود | وعده داده شده | اشاره به وعده ظهور در کتب آسمانی |
در روایات تفسیری درباره لقب «بقیة الله» آمده است:
متن عربی:
«بَقِیَّةُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ، قَالَ: هُوَ الْقَائِمُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ.»
ترجمه فارسی:
«آیه "بقیة الله برای شما بهتر است اگر مؤمن باشید" در مورد قائم از خاندان محمد (ص) نازل شده است.»[۶]
نتیجهگیری
مجموعه القاب حضرت مهدی (عج) در روایات، نشاندهنده شخصیتی محوری در آخرالزمان است؛ کسی که قیام میکند، عدل را میگسترد، حجت خداست، مورد انتظار جهانیان است و جانشین شایسته پیامبران و امامان پیشین است. هر لقب، دریچهای به شناخت بهتر ایشان میگشاید.