http://zooha.ir/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Admin 2026-06-17T12:55:50Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.43.0 http://zooha.ir/admin/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA&diff=5110 2026-06-12T22:09:06Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div> &lt;!-- الگوی دوم: آخرین مطالب --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; bor33der: 1px solid #bae6fd; padding: 18px;background: linear-gradient(<br /> 80deg, #9dc8e4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace = main<br /> count = 10<br /> ordermethod = lastedit<br /> order = descending<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> addtitlecategory = false<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;categorytree&gt;وبلاگ نویس&lt;/categorytree&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;div dir=&quot;rtl&quot; style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #f5f0ff 0%, #e6f7ff 100%);padding: 20px; border-radius: 15px; border: 1px solid rgba(0,0,0,0.1); margin: 15px 0; box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);&quot;&gt; &lt;p style=&quot;margin: 0; line-height: 1.8;font-size: 0.9em; text-align: justify; color: #333;&quot;&gt; '''«ویکی ضحی یا ویکی حضرت مهدی علیه السلام»''' یک پروژه‌ آموزشی تحت نظر ''حوزه مجازی حضرت مهدی علیه السلام'' است که با هدف ارائه آسان و منسجم معارف دینی فعالیت می‌کند.&lt;br&gt; نام «ضحی» به معنای «آفتاب پگاه» 🌄، به صورت نمادین به حضرت امام زمان علیه السلام — که همچون خورشیدی در عالم اسلام می‌درخشند — اشاره دارد و همچنین یادآور سوره ضحی در قرآن است که بر روشنایی، برکت و آموزش تدریجی دلالت می‌کند.&lt;br&gt; هدف این مجموعه، استفاده از فضای مجازی برای آموزش ساده، عمیق و فراگیر علوم دینی است تا علاقه‌مندان در هر نقطه‌ای از جهان بتوانند از ''نور معرفت مهدوی'' بهره‌مند شوند.<br /> &lt;/p&gt; &lt;/div&gt;<br /> &lt;div class=&quot;counter-row&quot;&gt;<br /> {{کادر-شمارنده | icon=Icon-book.png | title=[[:رده:کتابخانه|کتابخانه]] | start=1 | end=432 | speed=10 | bgcolor=#f4f4f4}}<br /> {{کادر-شمارنده | icon=Icon-doreha.png | title=[[:رده:دوره ها|دوره ها]] | start=1 | end=320 | speed=10 | bgcolor=#e0f7fa}}<br /> {{کادر-شمارنده | icon=Icon-maghalat.png | title=[[:رده:مقالات|مقالات]] | start=1 | end=429 | speed=15 | bgcolor=#fce4ec}}<br /> {{کادر-شمارنده | icon=Icon-asatid.png | title=[[:رده:اساتید|اساتید]] | start=1 | end=182 | speed=120 | bgcolor=#fffbe6}}<br /> {{کادر-شمارنده | icon=Icon-book.png | title=[[:رده:موضوعات|موضوعات]] | start=1 | end=132 | speed=135 | bgcolor=#f4f4f4}}<br /> {{کادر-شمارنده | icon=Icon-maghalat.png | title= [[:رده:پایه ها|پایه ها]] | start=1 | end=10| speed=185 | bgcolor=#fce4ec}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;div class=&quot;&quot; style=&quot;box-shadow: 2px 4px 11px 0px #becbd5; border-top-left-radius: 20px; border-bottom-right-radius: 20px; border: 1px solid #32bdbd; padding: 10px; margin: 16px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(7em, 1fr)); text-align: center; mar gin: 12px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:قرآن و غدیر|قرآن و غدیر]]&lt;/div&gt; <br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:خطابه غدیر|خطابه غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:حدیث غدیر|حدیث غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:تبلیغ غدیر|تبلیغ غدیر]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:احتجاج به غدیر|احتجاج به غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:تاریخ غدیر|تاریخ غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:جغرافیای غدیر|جغرافیای غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:میراث مکتوب غدیر|میراث مکتوب غدیر]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:غدیر و هنر|غدیر و هنر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:غدیر در آیینه شعر|غدیر در آیینه شعر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:آداب غدیر|آداب غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:غدیر و مهدویت|غدیر و مهدویت]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:شبهات غدیر|شبهات غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:پشتوانه‌های علمی غدیر|پشتوانه‌های علمی غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:اشخاص مرتبط با غدیر|اشخاص مرتبط]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:مناسبت‌های مرتبط با غدیر|مناسبت‌های مرتبط]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> *--**-**-*-*-*<br /> <br /> &lt;div style=&quot;<br /> background-color: https://download.zooha.ir/050490;<br /> text-align: center;<br /> padding: 20px;<br /> margin: 20px auto;<br /> width: 90%;<br /> background: #050490;<br /> font-size: 0.8em;<br /> border-radius: 8px;<br /> box-shadow: 0 4px 8px rgba(0, 0, 0, 0.3);<br /> line-height: 1.6;<br /> &quot;&gt;[[پرونده:Imam-reza.jpg|وسط|بی‌قاب|800x800پیکسل]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;border: 1px solid #e0e0e0; padding: 15px; background: #fafafa; border-radius: 8px; flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 350px; height: 280px; display: flex; flex-direction: column; transition: all 0.3s ease; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace =main<br /> count = 5<br /> ordermethod=lastedit<br /> order = descending<br /> mode = unordered<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace =main<br /> count = 15<br /> ordermethod=lastedit<br /> order = descending<br /> mode = unordered<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> -=-==--=-=<br /> &lt;categorytree mode=pages&gt;کتابخانه&lt;/categorytree&gt;<br /> <br /> -=-=-=-=--<br /> <br /> &lt;div style=&quot;position: relative; width: 100%; height: 300px; overflow: hidden; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;<br /> [[File:Book.jpg|1000px|center]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:90%; border:none;&quot;<br /> |-<br /> &lt;center&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;/center&gt;<br /> <br /> --=-==--=-=<br /> <br /> ==ییی==<br /> &lt;div style=&quot;display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; justify-content: center; padding: 15px;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;border: 1px solid #e0e0e0; padding: 15px; background: #fafafa; border-radius: 8px; flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 350px; height: 280px; display: flex; flex-direction: column; transition: all 0.3s ease; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;h3 style=&quot;margin: 0 0 12px 0; text-align: center; color: #424242; font-weight: 500;&quot;&gt;📚 کتابخانه&lt;/h3&gt;<br /> &lt;div style=&quot;overflow-y: auto; flex-grow: 1; padding: 5px;&quot;&gt;<br /> &lt;categorytree mode=pages&gt;کتابخانه&lt;/categorytree&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;border: 1px solid #e0e0e0; padding: 15px; background: #fafafa; border-radius: 8px; flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 350px; height: 280px; display: flex; flex-direction: column; transition: all 0.3s ease; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;h3 style=&quot;margin: 0 0 12px 0; text-align: center; color: #424242; font-weight: 500;&quot;&gt;🎵 موسیقی&lt;/h3&gt;<br /> &lt;div style=&quot;overflow-y: auto; flex-grow: 1; padding: 5px;&quot;&gt;<br /> &lt;categorytree mode=pages&gt;موضوعات&lt;/categorytree&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;border: 1px solid #e0e0e0; padding: 15px; background: #fafafa; border-radius: 8px; flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 350px; height: 280px; display: flex; flex-direction: column; transition: all 0.3s ease; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;h3 style=&quot;margin: 0 0 12px 0; text-align: center; color: #424242; font-weight: 500;&quot;&gt;🎬 فیلم&lt;/h3&gt;<br /> &lt;div style=&quot;overflow-y: auto; flex-grow: 1; padding: 5px;&quot;&gt;<br /> &lt;categorytree mode=pages&gt;اساتید&lt;/categorytree&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> *-*-*-***--*<br /> <br /> &lt;div style=&quot;overflow-x: auto; white-space: nowrap; padding: 20px; display: flex; gap: 20px; background: #f5f5f5; border-radius: 12px;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: inline-block; width: 500px; text-align: center; background: white; border-radius: 8px; padding: 10px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> [[File:انتظار_پويا.png|500px|link=صفحه_مقصد_1]]<br /> &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;<br /> '''[[صفحه_مقصد_1|نام کتاب 1]]'''<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: inline-block; width: 500px; text-align: center; background: white; border-radius: 8px; padding: 10px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> [[File:انتظار_پويا.png|500px|link=صفحه_مقصد_2]]<br /> &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;<br /> '''[[صفحه_مقصد_2|نام کتاب 2]]'''<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: inline-block; width: 500px; text-align: center; background: white; border-radius: 8px; padding: 10px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> [[File:انتظار_پويا.png|500px|link=صفحه_مقصد_3]]<br /> &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;<br /> '''[[صفحه_مقصد_3|نام کتاب 3]]'''<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: inline-block; width: 500px; text-align: center; background: white; border-radius: 8px; padding: 10px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> [[File:انتظار_پويا.png|500px|link=صفحه_مقصد_4]]<br /> &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;<br /> '''[[صفحه_مقصد_4|نام کتاب 4]]'''<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: inline-block; width: 500px; text-align: center; background: white; border-radius: 8px; padding: 10px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> [[File:انتظار_پويا.png|500px|link=صفحه_مقصد_5]]<br /> &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;<br /> '''[[صفحه_مقصد_5|نام کتاب 5]]'''<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: inline-block; width: 500px; text-align: center; background: white; border-radius: 8px; padding: 10px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> [[File:انتظار_پويا.png|500px|link=صفحه_مقصد_6]]<br /> &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;<br /> '''[[صفحه_مقصد_6|نام کتاب 6]]'''<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: inline-block; width: 500px; text-align: center; background: white; border-radius: 8px; padding: 10px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> [[File:انتظار_پويا.png|500px|link=صفحه_مقصد_7]]<br /> &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;<br /> '''[[صفحه_مقصد_7|نام کتاب 7]]'''<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: inline-block; width: 500px; text-align: center; background: white; border-radius: 8px; padding: 10px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> [[File:انتظار_پويا.png|500px|link=صفحه_مقصد_8]]<br /> &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;<br /> '''[[صفحه_مقصد_8|نام کتاب 8]]'''<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: inline-block; width: 500px; text-align: center; background: white; border-radius: 8px; padding: 10px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> [[File:انتظار_پويا.png|500px|link=صفحه_مقصد_9]]<br /> &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;<br /> '''[[صفحه_مقصد_9|نام کتاب 9]]'''<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: inline-block; width: 500px; text-align: center; background: white; border-radius: 8px; padding: 10px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> [[File:انتظار_پويا.png|500px|link=صفحه_مقصد_10]]<br /> &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;<br /> '''[[صفحه_مقصد_10|نام کتاب 10]]'''<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%D9%88%D9%8A%D8%A7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=5109 2026-05-06T06:24:40Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>{{مطالعه کتاب<br /> |شماره=1<br /> |1=<br /> [[پرونده:انتظار پويا.png|بندانگشتی]]<br /> <br /> = انتظار پویا =<br /> <br /> = مشخصات کتاب =<br /> سرشناسه : آصفی، محمدمهدی، 1316 -<br /> <br /> عنوان و نام پدیدآور : انتظار پویا/ نویسنده محمدمهدی آصفی؛ ترجمه تقی متقی.<br /> <br /> مشخصات نشر : تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود علیه السلام،مرکز تخصصی مهدویت، 1383.<br /> <br /> مشخصات ظاهری : 80 ص.<br /> <br /> شابک : 3000 ریال ؛ 9000 ریال: چاپ پنجم: 964-7428-28-6<br /> <br /> یادداشت : چاپ پنجم: ?138.<br /> <br /> یادداشت : کتابنامه بصورت زیرنویس.<br /> <br /> موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، 255ق. - -- غیبت<br /> <br /> موضوع : مهدویت-- انتظار<br /> <br /> شناسه افزوده : متقی، تقی، 1340 - ، مترجم<br /> <br /> رده بندی کنگره : BP224/4/آ6الف82 1383<br /> <br /> رده بندی دیویی : 297/462<br /> <br /> شماره کتابشناسی ملی : م 83-31126<br /> <br /> ص:1<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> = اشاره =<br /> انتظار پویا<br /> <br /> نویسنده: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> ترجمه: تقی متّقی<br /> <br /> انتظار پویا<br /> <br /> Ÿ مؤلف: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> Ÿ مترجم: تقی متّقی<br /> <br /> Ÿ ناشر: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> Ÿ نوبت چاپ: نهم / بهار 92<br /> <br /> Ÿ شابک: 978-964-7428-28-6<br /> <br /> Ÿ شمارگان: هزار و پانصد نسخه (تاکنون: بیست و چهار هزار و پانصد نسخه)<br /> <br /> Ÿ قیمت: 2000 تومان<br /> <br /> تمامی حقوق© محفوظ است.<br /> <br /> - قم: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، مرکز تخصصی مهدویت/ خیابان شهدا/ کوچه آمار(22)/ بن بست شهید علیان/ ص.پ: 119- 37135/ همراه: 09109678911/ تلفن: 37749565 و 37737801(داخلی 117و116)/37841130 (فروش)/ 37841131 (مدیریت)/ فاکس:37737160 و 37744273<br /> <br /> - تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف/ تلفن: 88959049/ فاکس: 88981389/ ص.پ:355-15655<br /> <br /> m www.mahdi313.com<br /> <br /> با قدردانی و تشکر از همکارانی که در تولید این اثر نقش داشته اند:<br /> <br /> اعضای محترم شورای کتاب حجج اسلام مجتبی کلباسی، محمدصابر جعفری، مهدی یوسفیان، محمدرضا فؤادیان و آقایان احمد مسعودیان (مدیر داخلی)، عبدا… شریفی (مدیر فروش)، مرتضی دانش طلب (مدیر مالی)، عباس فریدی (طراح جلد و صفحه آرا) و کلیه کسانی که ما را یاری نمودند.<br /> <br /> مدیر مسئول انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> حسین احمدی<br /> <br /> 09146-4<br /> <br /> ص:2<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳<br /> |1=<br /> <br /> ص:3<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۴<br /> |1=<br /> ص:4<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۵<br /> |1=.<br /> = فهرست مطالب =<br /> مقدمه ناشر8<br /> <br /> سخن آغازین9<br /> <br /> نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی13<br /> <br /> فصل اول: «انتظار» و «حرکت»17<br /> <br /> تبیین مسأله انتظار18<br /> <br /> انتظار در مکاتب فکری غیردینی18<br /> <br /> انتظار در ادیان پیش از اسلام19<br /> <br /> انتظار نزد اهل سنّت20<br /> <br /> انتظار نزد شیعه امامیه22<br /> <br /> انتظار چیست؟22<br /> <br /> انواع انتظار22<br /> <br /> نظام تغییر25<br /> <br /> تأخیر در «فرج»27<br /> <br /> بررسی نظریة نخست28<br /> <br /> بررسی نظریة دوم32<br /> <br /> سنّت های الهی و امداد غیبی34<br /> <br /> گروه «زمینه سازان»36<br /> <br /> 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان)37<br /> <br /> 2. زمینه سازان خراسان39<br /> <br /> 3. زمینه سازان از قم و ری39<br /> <br /> ص:5<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۶<br /> |1=<br /> <br /> 4. زمینه سازان از یمن40<br /> <br /> نشانه های زمینه سازان ظهور40<br /> <br /> 1. گروه محکم و استوار40<br /> <br /> 2. گروه مبارز41<br /> <br /> 3. بازتاب های جهانی45<br /> <br /> برنامه زمینه سازی46<br /> <br /> «انصار» در روایات اسلامی47<br /> <br /> جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف50<br /> <br /> فرماندهان سپاه50<br /> <br /> نشانه ها و اندیشه ها51<br /> <br /> 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره51<br /> <br /> 2. قدرت و آگاهی52<br /> <br /> 3. هشیاری وبصیرت53<br /> <br /> 4. عزم نافذ54<br /> <br /> 5. نیرومندی55<br /> <br /> 6. شهادت طلبی55<br /> <br /> 7. تعادل شخصیّت57<br /> <br /> 8. زاهدان شب، شیران روز60<br /> <br /> بایسته های انتظار64<br /> <br /> 1. آگاهی64<br /> <br /> 2. امیدواری67<br /> <br /> 3. مقاومت67<br /> <br /> 4. حرکت67<br /> <br /> 5. دعا برای ظهور امام67<br /> <br /> انتظار مطلوب68<br /> <br /> یک. تصحیح مفهوم انتظار70<br /> <br /> دو. منتظر کیست؟73<br /> <br /> ص:6<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۷<br /> |1=<br /> <br /> سه. ارزش انتظار73<br /> <br /> فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار»75<br /> <br /> حرکت و انتظار76<br /> <br /> اقدام انقلابی76<br /> <br /> بهای اقدام انقلابی77<br /> <br /> تکلیف به حرکت77<br /> <br /> ضعف انسان79<br /> <br /> رهایی از سقوط80<br /> <br /> عوامل رستگاری80<br /> <br /> یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه)80<br /> <br /> دو. ولا (همبستگی)82<br /> <br /> سه. میراث84<br /> <br /> چهار. امید وانتظار86<br /> <br /> ص:7<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۸<br /> |1=.<br /> <br /> = مقدمه ناشر =<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> تبیین انتظار و رویکردهای متفاوت آن، انگاره ای است که در دوران غیبت بر او گرد و غبار زمان نمی نشیند. چرا که پویایی طرح انتظار، منجر به انتظار پویا می گردد. اهمیت انتظار و اثر آن در امروز و فردای بشریت، مساله ای است حیاتی که درهر عصری نیازمند بیانی نو و جدید است تا در پرتو آن از آسیب ها، خرافه ها و تحریف ها پیراسته گشت و با تبیین وظایف و ویژگی منتظران واقعی حضرت، به سمت ظهور قدم برداریم.<br /> <br /> از آنجا که بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، یکی از رسالت های خویش را تبیین معارف مهدوی از جمله انتظار راستین قرار داده است، لذا اقدام به نشر اثر حاضر نموده است.<br /> <br /> این نوشتار ترجمه کتاب «الانتظار الموجّه» اثر اندیشمند گرامی، حضرت آیت اللّه آصفی (حفظه اللّه) است که توسط محقق گرانقدر جناب آقای تقی متقی ترجمه گردیده است.<br /> <br /> امید آن که این اثر مورد رضایت الهی و در سایه سار توجّهات حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف قرار گیرد.<br /> <br /> بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> ص:8<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۹<br /> |1=<br /> .<br /> = سخن آغازین =<br /> ای مدنی برقع ومکّی نقاب<br /> <br /> سایه نشین چند بُوَد آفتاب<br /> <br /> منتظران را به لب آمد نَفس<br /> <br /> ای ز تو فریاد! به فریاد رس<br /> <br /> می آیی<br /> <br /> ای شکفته در نگاه انتظار خاک!<br /> <br /> وپایان کتاب غربت عالم وآدم با نام تو آغاز می شود.<br /> <br /> ای حجّت نهفته!<br /> <br /> ای اندوهِ نگفته!<br /> <br /> با ما بگو: راز سترگت، با سر انگشت کدام نیاز بزرگ، گشوده می شود؟ تقدیر پایانیِ زمین از رنگین کمان کدامین شادمانیِ شگفت، رنگ می گیرد؟<br /> <br /> تو را با بادها چه نسبتی است که در کرانة یادت می چرخند وطوفان را نوید می دهند؟<br /> <br /> ای طوفانِ آخرین!<br /> <br /> تک سوارِ دشت های آشوب!<br /> <br /> از کدام کرانه می وزی وکدامین ساعتِ سعید بر گُردة تازیانه های تازنده فرود می آیی؟<br /> <br /> ص:9<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۰<br /> |1=<br /> <br /> چه تهی دست اند انسان ها بی تو وچه غفلتی بر جبینِ خورد وخوابشان نشسته است!<br /> <br /> ای ذوالفقارترین تیغ بر شَرَیانِ فتنه های کور!<br /> <br /> می آیی، به خون خواهیِ مظلومان تاریخ؛ از «هابیل» تا «حسین علیه السلام » واز حسین علیه السلام تا هر که حتّی نامی از او در صحیفه یادِ خاک، باقی نیست.<br /> <br /> آه،ای مسیحِ مسلّح!<br /> <br /> پایان کتاب غربت عالم وآدم، با نام تو آغاز می شود ورنگین کمانی از ستاره وسرود، حاصلِ یک نگاهِ روشن تو است.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> بندگان شایستة خدا، در انتظار به ارث بردن زمین اند؛ چنان که خدای تعالی در قرآن کریم بدیشان وعده داده است:<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور من بعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (1)؛ «و در حقیقت، در زبور پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) نیز بدین وعده پای فشرده وفرموده است:<br /> <br /> «اُبشّرکم بالمهدی یبعث فی امّتی علی اختلاف من الناس وزلازل، فیملأ الارض قسطاً وعدلاً بعد ما ملئت ظلماً وجوراً»(2)؛ «شما را به ظهور مهدی علیه السلام<br /> <br /> ص:10<br /> ----1- انبیاء (21)، آیه 105.<br /> <br /> 2- مسند احمد بن حنبل ، ج 3، ص 393، ح 10746.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۱<br /> |1=<br /> بشارت می دهم که در هنگامه اختلاف و کوبش های [سخت]، در امتم پدیدار شود وزمین را پس از ظلم وجور، از عدل و داد آکنده سازد».<br /> <br /> برخی دوست دارند، «انتظار» را حالت فرار از واقعیت های تلخ و رویکرد به آینده ای شیرین بدانند که در آن زمین از عدل و داد پر شده است. بی گمان چنین آینده ای _ همان گونه که خدای تعالی وعده داده _ فرا خواهد رسید و در این موضوع اختلافی نیست؛ بلکه اختلاف در طبیعت انتظار نمود می یابد. انتظار حالت گریز از رویارویی با واقعیت های گرانبار و سختی ها و رویکرد به شیرینی تغییر و اکتفا بدان نیست؛ بلکه انتظار ارتباط تنگاتنگی با حرکت در راستای تغییر و تلاش در جهت تحقق وراثت بندگان شایسته خدا در زمین دارد.<br /> <br /> در این پژوهش، علاوه بر تبیین درست مفهوم انتظار، بحث های فرعی دیگری همچون انتظار در مکاتب فکری غیردینی، انتظار در نزد اهل تسنن وشیعه امامیه، ارزش فرهنگی انتظار، ابزار تغییر واسباب تأخیر در فرج، زمینه سازان ظهور ویاوران مهدی علیه السلام، بایسته های انتظار و... مطرح شده است.<br /> <br /> به راستی چه کسی منتظر دیگری است، ما یا امام عصر علیه السلام ؟ آن حضرت حرکت و مقاومت و جهاد ما را انتظار می کشد، نه آنکه ما منتظرِ قیام او باشیم. چنین عقیده ای دربارة انتظار، ارزش زیادی بدان می بخشد.<br /> <br /> از این رو قرآن کریم اهتمام ویژه ای به مسأله حرکت وجنبش وجهاد ما مبذول داشته است. قرآن مسلمانان را به تغییر واقعیت های اجتماعی وجایگزین ساختن توحید در محل شرک وبرداشتن موانع از سر راه<br /> <br /> ص:11<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۲<br /> |1=<br /> دعوت به سوی خدا وارزش های انسانی فرا می خواند. چنین مسأله ای اقتضا دارد که انسان نیز خود را به اسباب و وسایل متعدد، از سقوط باز دارد. این وسایل عبارت است از: استعانت از صبر و صلاة، همبستگی، انتظار و امید و... .<br /> <br /> در پایان، این نتیجه حاصل می شود که حرکت توحیدی امت اسلامی، از یک سو به قانون «وراثت» واز دیگر سو به قانون «انتظار» احاطه شده است. این دو از عمده ترین استوانه های حرکت توحیدی در مسیر طولانی و پر پیچ و خم آن است و ما باید با این دو آموزه قرآنی بیش از پیش آشنا شویم.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> اثر حاضر ترجمه کتاب _الانتظار الموجّه_ نوشته آیت اللّه آصفی _ حفظه الله _ است که در آن مباحث مربوط به انتظار، با تأمّلی عالمانه مورد بازکاوی قرار گرفته است.<br /> <br /> امید که این پژوهش، دوستداران معارف اهل بیت (علیهم السلام) را به کار آید و در آنان معرفت آفریند و بصیرت افزاید.<br /> <br /> _تقی متّقی_<br /> <br /> ص:12<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۳<br /> |1=.<br /> = نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی =<br /> آیت الله محمدمهدی آصفی در سال 1317 ش در یک خانواده روحانی در نجف اشرف دیده به جهان گشود. پدرش مرحوم شیخ علی محمّد آصفی، از فقها ومدرسان حوزه علمیه نجف اشرف بود که آثاری از وی در زمینه مسائل قرآنی به یادگار مانده است.<br /> <br /> آیت الله آصفی، پس از گذراندن دوران ابتدایی و مقداری از تحصیلات متوسطه، به فراگیری مبادی علوم دینی از نحو و منطق و بلاغت پرداخت. دروس سطح فقه، اصول وفلسفه را نزد اساتید وقت، شیخ صدرالدین بادکوبی، شیخ مجتبی لنکرانی، سید جعفر جزایری و پدرش فرا گرفت. خارج فقه و اصول را نزد آیت الله میرزا باقر زنجانی، آیت اللّه شیخ حسین حلی و آیت اللّه حکیم تلمّذ کرد. در درس مکاسب امام خمینی قدس سرّه نیز مدتی حضور یافت؛ امّا بیشترین فراگیری او از آیت اللّه خویی قدس سرّه بود.<br /> <br /> وی در ضمن تحصیل علوم حوزوی از دانشگاه بغداد در رشته معارف اسلامی نیز، مدرک کارشناسی ارشد دریافت کرد. مدتی در عراق تحت تعقیب نیروهای امنیتی حزب بعث بود وپس از هفت ماه اختفا توانست از طریق سوریه به ایران مهاجرت کند. در ایران، مدتی در درس آیت<br /> <br /> ص:13<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۴<br /> |1=<br /> اللّه گلپایگانی قدس سرّه و میرزاهاشم آملی قدس سرّه حاضر شد و از آیت اللّه آملی اجازه اجتهاد گرفت.<br /> <br /> استاد در طول این مدت، در حوزه علمیه نجف ودو دانشکده در نجف و بغداد و نیز در حوزه علمیه قم، در رشته های فقه، اصول، علوم قرآنی، تفسیر و فلسفه به تدریس مشغول بوده است و اینک به تدریس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم اشتغال دارد. از آغاز جوانی به نوشتن علاقه داشت وبیش از چهل کتاب و رساله در مسائل مختلف فرهنگ اسلامی _ چون اخلاق، تفسیر، عرفان، علوم قرآن، فقه، اصول، سیره، تاریخ، فلسفه و عقاید _ به زبان عربی تألیف کرده است. برخی از آنها به طور مکرّر در عراق، ایران و لبنان انتشار یافته و تعدادی از آنها به زبان های فارسی، اردو، انگلیسی، فرانسوی و ترکی ترجمه شده است.<br /> <br /> برخی آثار چاپ شده آیت الله آصفی به قرار زیر است:<br /> <br /> التقوی فی القرآن؛ العلاقة الجنسیة فی القرآن؛ آیة الکنز؛ درآمدی بر علم تفسیر؛ وعی القرآن؛ المیثاق؛ آیة التطهیر؛ المذهب التاریخی فی القرآن؛ الشهود فی القرآن؛ الولاء والبرائة؛ الکلمات الابراهیمیة العشرة؛ الاستعاذة؛ تفسیر بخشی از سوره بقره؛ تفسیر سوره انفال؛ الجسور الثلاثة و کتاب های دیگر.<br /> <br /> ص:14<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۵<br /> |1=<br /> <br /> ص:15<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۶<br /> |1=<br /> ص:16<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۷<br /> |1=.<br /> = فصل اول: «انتظار» و «حرکت» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:17<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۸<br /> |1=.<br /> == تبیین مسأله انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> «انتظار»، پیوند و ارتباط برجسته ای با «حرکت» دارد. حرکت از برآیندهای انتظار و انتظار از جهت دهنده های آن است.<br /> <br /> برخی دوست دارند حالت انتظار را یک مسأله روانی ناشی از حرمان، در اقشار محروم جامعه و تاریخ تفسیر کنند و یا حالت فرار به سوی تصوّر آینده ای بدانند که محرومان در آن بتوانند تمام حقوق از دست رفته و سیادتشان را باز پس گیرند. این، نوعی خیال بافی یا نوعی گریز از دامن واقعیّت به آغوش تخیّل است.<br /> <br /> بی گمان، هنگامی که در پیشینه تاریخی مسأله، نظر کنیم وگستره وسیع نفوذ آن را در عقاید دینی معروف بنگریم، چنین توجیهی برای مسأله انتظار غیرعلمی وبی پایه خواهد بود.<br /> <br /> == انتظار در مکاتب فکری غیردینی ==<br /> مسأله «انتظار» از محدوده دین فراتر رفته و مذاهب و رویکردهای غیر دینی، نظیر مارکسیسم را نیز شامل شده است؛ چنان که «برتراند راسل» می گوید:<br /> <br /> ص:18<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۹<br /> |1=<br /> «انتظار، تنها به ادیان تعلّق ندارد؛ بلکه مکاتب ومذاهب نیز ظهور نجات بخشی چه عدل را بگستراند و عدالت را تحقّق بخشد، انتظار می کشند».<br /> <br /> انتظار نزد مارکسیست ها، مانند انتظاری است که مسیحیان بدان اعتقاد دارند. انتظار نزد «تولستوی» نیز به همان معنایی است که مسیحیان عقیده دارند؛ جز آنکه این داستان نویس روسی، از زاویه ای دیگر آن را مطرح کرده است.<br /> <br /> == انتظار در ادیان پیش از اسلام ==<br /> در عهد قدیم از _کتاب مقدّس_ آمده است:<br /> <br /> «از وجود اشرار وظالمان دلتنگ مباش که به زودی ریشه ظالمان بریده خواهد شد، ومنتظران عدل الهی زمین را به میراث برند وآنان که لعنت شده اند، پراکنده شوند و صالحان از مردم، همان کسانی اند که زمین را به میراث برند وتا فرجام حیات جهان در آن زندگی کنند».(1)<br /> <br /> این حقیقت، در قرآن کریم نیز تکرار شده است:<br /> <br /> (وَلَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ اَنَّ الاَْرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصّالِحُونَ) (2)؛ «و بی گمان، در زبور، پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:19<br /> ----1- کتاب مقدّس ، سفر مزامیر داوود: مزمور 37.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۰<br /> |1=.<br /> == انتظار نزد اهل سنّت ==<br /> انتظارِ «مهدیِ نجات بخش»، اختصاص به شیعه ندارد. روایات متواتر بسیاری درباره مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از طریق اهل سنّت با سندهای صحیح و مستفیض وجود دارد که نمی توان در آنها تشکیک کرد؛ چنان که از طریق شیعه امامیه نیز چنین روایاتی رسیده است.<br /> <br /> عبدالرحمن ابن خلدون(1) _ از دانشمندان قرن نهم هجری _ در «مقدمه» مشهور بر کتاب اَلْعِبَر(2) می گوید:<br /> <br /> «بدان که مشهور اهل اسلام در طول اعصار بر این عقیده اند که به ناچار در آخرالزمان مردی از اهل بیت ظهور خواهد کرد که دین را تأیید کند وعدالت را ظاهر سازد و مسلمانان از وی پیروی کنند. او بر ممالک اسلامی استیلا خواهد یافت و نام او «مهدی» است. خروج دجّال و حوادث دیگر پس از آن و اینکه «عیسی» در پی او خواهد آمد ودجّال را خواهد کشت، یا با او خواهد آمد ودر کشتن دجّال یاور وی خواهد بود ودر نمازش به مهدی اقتدا خواهد کرد، از نشانه های ثابت ظهور است که در منابع روایی صحیح ذکر شده است».(3)<br /> <br /> ص:20<br /> ----1- وی متأسفانه از جمله افرادی است که بدون داشتن تخصص در زمینه «حدیث شناسی» و با چشم پوشی از تواتر روایات مهدویت، به تضعیف و تردید در آنها پرداخته است!! البته از سوی اندیشمندان شیعه و سنی، دیدگاه وی رد شده است. ر.ک: در انتظار ققنوس ، سید ثامر العمیدی، مترجم مهدی علیزاده. (ناشر)<br /> <br /> 2- عنوان کامل این کتاب العبر ودیوان المبتدأ والخبر فی ایّام العرب والعجم والبربر است. (مترجم)<br /> <br /> 3- مقدمه ابن خلدون ، ص 311.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۱<br /> |1=<br /> شیخ عبدالمحسن العبّاد _ مدرّس دانشگاه اسلامی مدینة منوّره _ در پی حادثه اشغال حرم مکی، در مورد روایاتی که از رسول خدا درباره انتظار و ظهور حضرت مهدی علیه السلام رسیده، رساله ای نوشته است. وی در این رساله می گوید:<br /> <br /> «من این رساله را به منظور تبیین سخن خروج مهدی آخرالزمان _ که روایات صحیحی بر آن دلالت دارد ودانشمندان اهل سنّت از قدیم و جدید _ مگر به ندرت _ بر آن بوده اند، به رشته تحریر درآورده ام».(1)<br /> <br /> ابن حجر هیثمی در _الصواعق المحرقّه_ در تفسیر سخن خداوند تعالی: (وَاِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسّاعَةِ فَلا تَمْتَرُنَّ بِها ...) (2) می نویسد:<br /> <br /> «مقاتل و پیروان وی از مفسّران، گفته اند: این آیه درباره حضرت مهدی علیه السلام نازل شده است، و احادیثی خواهد آمد که تصریح به این نکته دارند چه وی از اهل بیت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) است. بنابراین در آن دلالتی است بر برکت در نسل فاطمه وعلی _ رضی الله عنهما _ و اینکه از آنان فرزندان پاکیزه فراوانی ظهور خواهد کرد و خداوند نسل آنان را مفاتیح حکمت و معادن رحمت قرار داده است. راز این نکته این است که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) برای علی وفاطمه وفرزندانش دعا کرد تا از شرّ شیطان رانده شده، محفوظ بمانند».(3)<br /> <br /> ص:21<br /> <br /> ----1- مجله الجامعة الاسلامیة ، شماره 45.<br /> <br /> 2- سوره زخرف (43) آیه 61: «وی نشانه ای برای رستاخیز است، پس در آن در گمان میفتید و راه مرا پی گیرید، این راهی است راست».<br /> <br /> 3- ابن حجر هیثمی، الصواعق المحرّقة ، ج 1، ص 240.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۲<br /> |1=<br /> شیخ ناصرالدین البانی، از شیوخ معاصر حدیث، در مجله _التمدن الاسلامی می_نویسد:<br /> <br /> «امّا مسأله مهدی، باید دانست که درباره خروج (قیام) وی احادیث صحیح فراوانی نقل شده است. بخش وسیعی از آنها دارای سندهای تأیید شده ای است که نمونه هایی از آنها را نقل می کنیم...».<br /> <br /> == انتظار نزد شیعه امامیه ==<br /> احادیث انتظار امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نزد شیعه امامیه، فراوان و متواتر است که دسته ای از آنها از طریق های صحیح به ما رسیده است. برخی دانشمندان، این احادیث را به شیوه ای علمی و ارزشمند گردآوری کرده اند؛ مانند [آیت اللّه ]شیخ لطف الله صافی گلپایگانی در کتاب گران سنگ _منتخب الاثر_ و شیخ علی کورانی در موسوعة الامام المهدی(1) و دیگران.<br /> <br /> ما هم اکنون در صدد نقل این روایات از طریق تشیع یا تسنّن نیستیم. موضوع این پژوهش نیز در مورد احادیث مربوط به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و مناقشه در آنها از حیث سند و دلالت نیست؛ بلکه در این پژوهش مسأله دیگری را می جوییم و آن بحث از خود «انتظار» است.<br /> <br /> == انتظار چیست؟ ==<br /> انتظار، مفهومی اسلامی و ارزشی فرهنگی است که از آن، رفتار فرهنگی معیّنی سرچشمه می گیرد.<br /> <br /> ص:22<br /> ----1- معجم احادیث الامام المهدی ، (نشر مؤسسه معارف اسلامی، چاپ اول، 1411 ه_) .<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۳<br /> |1=<br /> مردم گاهی از انتظار، برداشت منفی می کنند که در این صورت، انتظار به مفهومی برای تخدیر ومانعی برای حرکت تبدیل می شود و گاهی نیز از آن برداشت مثبت دارند که در این صورت، عاملی برای حرکت، قیام و انگیزش در زندگی مردم خواهد بود.<br /> <br /> بنابراین ناچاریم که از مسأله انتظار تصوّر شفّاف و دقیقی داشته باشیم و همین نکته وظیفه اساسی ما در این پژوهش است.<br /> <br /> «انتظار»، فرهنگ است ومفهومی فرهنگی که در ساختار ذهنی، اسلوب اندیشه، شیوة زندگی وچگونگی نگرش ما به آینده، دخالت مؤثر و فعّالی دارد و در ترسیم خط سیاسی ما برای حال و آینده، تأثیرگذار است.<br /> <br /> نزدیک به هزار وصد سال است که انتظار، در زندگی ما ریشه فرهنگی خود را گسترده است؛ زیرا غیبت صغری در سال 329 ه_. به پایان رسید واز آن تاریخ تقریباً هزار و اندی سال گذشته است.<br /> <br /> در طول این مدّت، مسأله انتظار به گونه ای مؤثّر، در ساختار اندیشه سیاسی وانقلابی ما دخالت داشته است. اگر بدون عامل انتظار به تاریخ سیاسی و انقلابی خود بنگریم، این تاریخ بلند، جایگاه دیگری خواهد داشت.<br /> <br /> اگر کسی در «دعای ندبه» تأمّل کند، به ژرفای مسأله انتظار و میزان نفوذ آن در روح مؤمنان و اندیشه و روش فکری و انقلابی آنان، پی خواهد برد.<br /> <br /> == انواع انتظار ==<br /> انتظار نجات بر دو گونه است:<br /> <br /> یکم. انتظار نجاتی که در توان انسان نیست، آن را جلو یا عقب<br /> <br /> ص:23<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۴<br /> |1=<br /> بیندازد؛ همانند انتظاری که شخص غریق در رسیدن گروه نجات مستقر در ساحل به سوی خود دارد. در این حال وی آنان را می نگرد که برای نجات او به راه افتاده اند. بی گمان، غریق را یارای آن نیست که زمان رسیدن گروه نجات را به خود نزدیک کند.<br /> <br /> البته این انتظار، امید به نجات را در درون او تقویت کرده ونور امید را بر تیرگی های یأس و ناامیدی _ که از هر سو احاطه اش کرده _ خواهد تابانید.<br /> <br /> دوّم. انتظاری که انسان می تواند آن را نزدیک گرداند وطلب کند؛ مانند بهبود یافتن از بیماری، اجرای طرحی عمرانی، علمی و تجاری، پیروزی بر دشمن و رهایی از فقر. همه اینها ریشه در انتظار دارند و امر سرعت بخشیدن یا تأخیر انداختن آنها به دست خود انسان است.<br /> <br /> پس این امکان برای انسان وجود دارد که در بهبود یافتن و شفا تعجیل کند، یا آن را به تعویق اندازد و یا حتی منتفی گرداند. چنان که امکان آن هست در اجرای پروژه ای تجاری، عمرانی و علمی عجله کند، یا اجرای آن را به وقتی دیگر موکول کند و یا آن را رها سازد. همچنین این امکان برای وی هست که به سوی پیروزی بر دشمن وبی نیازی مالی بشتابد، یا سستی ورزد و تأخیر کند و یا از خیر آن بگذرد.<br /> <br /> با این بیان، انتظار از نوع دوم با انتظار از نوع اوّلی که از آن سخن گفتیم، تفاوت دارد و در محدوده قدرت و اختیار انسان است که در تحقق آنچه که انتظارش را می کشد، شتاب ورزد، یا درنگ و سستی روا دارد و یا عطایش را به لقایش بخشد.<br /> <br /> ص:24<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۵<br /> |1=<br /> از این رو انتظار از نوع دوم، علاوه بر «امید» و«مقاومت»، به انسان «حرکت» نیز می بخشد و حرکت، مخصوص انتظار است. بی گمان اگر انسان بداند که نجات ورهایی اش به حرکت، عمل و تلاشش وابسته است؛ آن چنان حرکت و تلاشی برای رهایی و نجات خویش به خرج می دهد که در گذشته، توان انجام دادن آن را نداشته است.<br /> <br /> بنابراین اگر انتظار از نوع اول به انسان، تنها «امید» و «مقاومت» می بخشد، انتظار از نوع دوم به وی «حرکت» و پویایی نیز خواهد بخشید.<br /> <br /> امید این قدرت را به انسان می دهد تا پرده حال را بدرد و آینده را ببیند، وچه قدر فاصله است میان کسی که «خدا»، «هستی» و «انسان» را از خلال درد ورنج حاضر می بیند و میان کسی که همه این سه را از خلال حال و گذشته و آینده می نگرد. بی گمان تیرگی، ظلمت و ابهام و اشکالی که دیدگاه نخست را احاطه کرده، در دیدگاه دوم وجود ندارد.<br /> <br /> امید انسان را در پایداری و مقاومت در برابر سقوط و نابودی تا رسیدن نیروهای کمکی، توانمند می سازد و تا زمانی که چراغ امید به رسیدن کمک در دل وجان انسان ندرخشد، مقاومتی نخواهد داشت.<br /> <br /> امید انسان را در نیل به نجات، رهایی، نیرومندی و توانگری قادر خواهد ساخت. چنین انتظاری، همان «انتظار پویا» وبرترین نوع انتظاری است که در این پژوهش ما در پی آنیم.<br /> <br /> == نظام تغییر ==<br /> این انتظار، شبیه انتظار مردم از خداوند است که کارهایشان را از بد<br /> <br /> ص:25<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۶<br /> |1=<br /> به خوب، از نیازمندی به بی نیازی، از ناتوانی به توانایی واز شکست به پیروزی تغییر دهد. چنین انتظاری، انتظار درست وعقلانی است؛ زیرا انسان، توده ای از ضعف، عجز، فقر، نادانی و زشتی است و از خدای تعالی، انتظار می رود که همه اینها را تغییر داده و به نیرو، توان، بی نیازی، دانایی و خوبی تبدیل کند. ایرادی نیست که انسان از خدا چنین توقّع و انتظاری داشته باشد؛ به شرط آنکه برای تحقق آن، نظام معقولی را _ که خدای تعالی برای چنین تغییری مقرّر کرده _ در پیش گیرد.<br /> <br /> تا زمانی که انسان چنین نظامی را به کار نگیرد، درست نیست که توقع و انتظار تغییر از جانب خدا را داشته باشد. این نظام آن است که انسان، ابتدا در خودش تغییر ایجاد کند تا خدای تعالی، شرایط را به نفع او تغییر دهد.<br /> <br /> بی تردید عقب ماندگی اقتصادی وعلمی، شکست نظامی وسوء مدیریت و... از ضعف، سستی، ناامیدی و جهل نهفته در وجودمان و نبود جسارت و شجاعت، ریشه می گیرد. پس اگر ما در خودمان تغییر ایجاد کنیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما تغییر خواهد داد.<br /> <br /> اگر ما حال خود را تغییر ندهیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما دگرگون نخواهد ساخت. در این دو حقیقت، هیچ شک و مناقشه ای نیست. انتظار تغییر از سوی خدای تعالی، حقیقتی است قطعی؛ البته در صورتی که این انتظار با حرکت وعمل انسان همراه گردد، وبه تعبیر دیگر، این همان انتظار انقلابی است.<br /> <br /> پس خطا است که از واژه انتظار، مترصد بودن منفی را بفهمیم؛<br /> <br /> ص:26<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۷<br /> |1=<br /> بی آنکه خود نقش منفی یا مثبتی در آنها داشته باشیم؛ همان گونه که چشم انتظار خسوف ماه یا کسوف خورشید می مانیم. بنابراین تفسیر صحیح آن است که انتظار، «حرکت»، «کار»، «تلاش» و «عمل» است.<br /> <br /> == تأخیر در «فرج» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> فهم درست معنای انتظار _ که آیا به معنای مترصد بودن است یا حرکت _ به جواب درست سبب تأخیر در فرج وابسته است. در اینجا دو دیدگاه مطرح است:<br /> <br /> _دیدگاه نخست:_ اگر سبب تأخیر در فرج وظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وانقلاب جهانی فراگیر او را این بدانیم که زمین تا از ظلم وجور پر نشده است، آن حضرت ظهور نخواهد کرد؛ به ناچار «انتظار» می باید به معنای «مترصد بودن» باشد! از طرفی به روشنی می دانیم که دامن زدن به ظلم و جور و گسترش دامنه آن، از دیدگاه اسلام جایز نیست.<br /> <br /> بر اساس این برداشت، درست نیست که به مقابله با ظلم برخیزیم؛ زیرا چنین مقابله ای دوره غیبت را طولانی تر می سازد! پس به ناچار باید منتظر بمانیم تا ظلم و جور در زندگی سیاسی، اقتصادی، نظامی وقضایی ما به حدّ کمال برسد و کره زمین از ظلمت ستم پر شود تا امام علیه السلام ظهور کند وانقلاب خود را علیه ستمگران و در حمایت از مظلومان، علنی سازد.<br /> <br /> _دیدگاه دوم:_ اگر سبب تأخیر در فرج، عدم وجود یارانی باشد که جامعه و [در گستره ای وسیع تر] دنیا را برای ظهور امام و قیام فراگیر<br /> <br /> ص:27<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۸<br /> |1=<br /> او، آماده سازند و پشتیبان و تکیه گاه انقلاب امام تلقّی شوند، مسأله فرق می کند.<br /> <br /> در اینجا چاره ای جز اقدام وتجهیز وآمادگی وامر به معروف ونهی از منکر، به منظور برپایی اقتدار حق بر روی زمین و حصول فرج به سبب ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف نیست. در نتیجه، انتظار به معنای «مترصد» بودن نخواهد بود؛ بلکه به معنای حرکت، اقدام وجهاد برای برپایی اقتدار حق است؛ یعنی، مفهومی که مهیّاسازی زمین برای ظهور امام و قیام جهانی او را طلب می کند.<br /> <br /> بنابر چنین برداشتی از ظهور امام علیه السلام و تحقّق فرج به دست او، معنای انتظار نیز از جهت مثبت ومنفی، میان «مترصّد بودن» و«حرکت» در نوسان خواهد بود. هم اکنون برای رسیدن به جواب صحیح، به بررسی این دو دیدگاه خواهیم پرداخت:<br /> <br /> == بررسی نظریة نخست ==<br /> 1. «پر شدن زمین از ظلم و جور»، به معنای خشکیدن چشمه توحید و عدل در زمین یا باقی نماندن مکانی برای پرستش خدا نیست! چنین چیزی محال و خلاف سنّت های الهی است؛ بلکه معنای آن، طغیان و سرکشی قدرت باطل، بر ضدّ حق در نبرد دایمی میان حق و باطل است.<br /> <br /> 2. ظلم و ستمی که امروزه در گستره عظیمی از زمین بر مستضعفان و بینوایان می رود و تهاجم وسیعی که علیه ارزش های الهی می شود، شاید در تاریخ کم نظیر باشد!!<br /> <br /> ص:28<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۹<br /> |1=<br /> آنچه در منطقه بالکان توسّط صرب ها بر ضد مسلمانان بوسنی وهرزگوین گذشت، در تاریخ ظلم و کشتار کمتر نظیر داشته است. صرب ها بارها شکم زنان آبستن را پاره کردند وجنین ها را بیرون کشیدند!! کودکان را به قتل رساندند وسر بریدند وبا سرهای بریده، پیش چشم پدران ومادرانشان توپ بازی کردند!!<br /> <br /> در «چچن» کودکان را سر بریدند وگوشت تنشان را طعمه خوکان ساختند! ستمی که کمونیست ها در دوره حکومت کمونیستی، بر مسلمانان آسیای میانه روا داشته اند، چنان است که لرزه بر اندام انسان می اندازد! شکنجه های وحشیانه ای که بر مسلمانان در زندان های اسرائیل اعمال می شود، از محدوده بیان بیرون است! برتر و بالاتر از همه اینها، شکنجه ها، زندانی کردن ها و ستم هایی است که در عراق بر مؤمنان به دست پلیس بعثی صدامی در جریان بوده و هیچ تعبیری از عهدة توصیف آن بر نمی آید و...!<br /> <br /> آنچه در گوشه گوشه دنیای اسلام بر مسلمانان می رود، بسیار وحشتناک و فراتر از ظلم و ستم و «پر شدن زمین از ظلم و جور» است؛ ولی کمتر دیده شده که افکار عمومی جهان نسبت به این ستم های وحشتناک اعتراضی داشته باشند! این بی تفاوتی از همه بدتر وزشت تر ونشانه انحطاط وجدان اخلاقی در جامعه جهانی وفرهنگ مادّی بشر معاصر است.<br /> <br /> انحطاط وجدان اخلاقی، نمودِ خطری است که پیوسته سقوط فرهنگی را در پی دارد و قرآن از آن به «نابودی امّت ها» تعبیر می کند.<br /> <br /> ص:29<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳۰<br /> |1=<br /> «وجدان» نیاز اصلی واساسی انسان است؛ همان گونه که انسان بدون «امنیت»، «بهداشت و درمان»، «غذا»، «نظام سیاسی» و «علم [و فن آوری]» قادر به ادامه زندگی نیست، به همان سان بدون وجدان، قادر به ادامه حیات نیست و هرگاه سرچشمه های وجدان بخشکد، سقوط فرهنگی نتیجه طبیعی این حالت خواهد بود. به تعبیر قرآن پس از سقوط نیز قانون «استبدال»، «تبدیل» و «ارث» بر زندگی بشر حاکم خواهد بود و این، همان حالت قیام جهانی امام عصر علیه السلام و برپایی دولت جهانی و فراگیر او است.<br /> <br /> 3. بر خلاف انتظار برخی، گرایش دنیای امروز به سمت سقوط نظام های سیاسی، نظامی واقتصادی ستمگر است. همه ما چگونگی سقوط اتحاد شوروی را در ظرف چند ماه شاهد بوده ایم. مَثَل چنین کشورهایی، مانند ساختمانی است که از درون پوسیده شده و کسی قادر به نگه داری آن از ویرانی نیست.<br /> <br /> طوفان تغییر، هم اکنون در امریکا _ یعنی ابرقدرت دنیا _ وزیدن گرفته واین کشور را در بُعد اقتصادی، امنیتی، اخلاقی و مقبولیّت، دچار زلزله های سخت و درهم کوبنده ای کرده است.(1)<br /> <br /> نظام جاهلی امروز، شمارش معکوس سقوط وفروپاشی خود را شروع<br /> <br /> ص:30<br /> ----1- انفجارهای 11 سپتامبر سال (2001 م) در برج های 110 طبقة سازمان تجارت جهانی ووزارت دفاع امریکا (پنتاگون) در نیویورک، نمونة آشکار این زلزله های سخت است. (مترجم)<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳۱<br /> |1=<br /> کرده است؛ بنابراین از چنین نظامی، چگونه انتظار جنگ و وحشی گری بیشتری نداشته باشیم؟!<br /> <br /> 4. آنچه در قرآن و روایات دیده می شود، این است که: «[امام عصر علیه السلام ]زمین را از عدل وداد پر می کند، همان گونه که از ظلم وجور پر شده است»؛(1) نه بعد از آنکه از ظلم و جور پر شده باشد!<br /> <br /> معنای آن، این نیست که امام علیه السلام منتظر بماند تا ظلم و فساد بیشتر بشود! بلکه معنای روایت این است که آن حضرت هنگامی که ظهور می کند، زمین را از عدل و داد آکنده می سازد و با ظلم و فساد در جامعه مبارزه می کند، تا جایی که جامعه بشری، از ظلم و فساد پاک شود؛ همان گونه که در گذشته از ظلم و فساد پر بوده است.<br /> <br /> اعمش از ابی وائل روایت کرده که امیرمؤمنان علیه السلام درباره حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف فرموده است:<br /> <br /> «یخرج علی حینِ غفلة من النّاس واِماتة من الحقِّ واظهار من الجور، یفرح لخروجه اَهْلُ السَّماءِ وسکّانها، وَیَمْلأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجَوْراً»(2)؛<br /> <br /> «در هنگامه غفلت مردم، نابودی حق وآشکاری ظلم، [مهدی] خروج می کند. به سبب این خروج، اهل آسمان و ساکنان آن شادمان می شوند و زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده باشد».<br /> <br /> ص:31<br /> ----1- «یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً» .<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 51، ص 120.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳۲<br /> |1=<br /> به نظر می رسد معنای جمله _«پر شدن زمین از ظلم و جور»_، این است که ظلم وجور چنان زیاد شود که مردم از آن، فریاد و فغان بردارند. ظلم، نقاب تبلیغاتی خود را _ که نزد مردم خوب جلوه می کرد _ فروافکند وچهره حقیقی اش را آشکار سازد! این تشکیلات و نظام ها در تحقّق آنچه مردم را بدان وعده می دادند _ رفاه، آسایش و امنیّت _ شکست می خورند و پس از این شکست های گسترده، مردم در جست وجوی نظامی الهی که آنان را از این ناکامی ها برهاند، به حرکت در می آیند و رهبری را می جویند که دستشان را بگیرد و به سوی خدای تعالی رهنمونشان سازد.<br /> <br /> این شکست های پی درپی، هم اکنون در زندگی مردم یکی پس از دیگری رخ نموده است. بزرگ ترین آن با سقوط اتحاد جماهیر شوروی بوده ودر سال های اخیر آشوب های تندی امریکا را به لرزه در آورده است. هر کدام از این ناکامی ها، مردم را به سوی نظام الهی ورهبر ربّانیِ نجات بخش سوق می دهد.<br /> <br /> == بررسی نظریة دوم ==<br /> این نظریه در فهم علل تأخیر فرج و ظهور امام علیه السلام، به علل واقعی تکیه کرده است که نخستینِ آنها، عدم وجود یاوران کافی از جهت کمیّت و کیفیت، در میان شیعیان و انصار آن حضرت است.<br /> <br /> بی گمان انقلابی که امام علیه السلام رهبری آن را به عهده خواهد داشت، انقلابی جهانی و همگانی است که مستضعفان و محرومان در آن، امامت<br /> <br /> ص:32<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳۳<br /> |1=<br /> و سرپرستی جامعه بشری را عهده دار خواهند بود:<br /> <br /> (ونُریدُ ان نَمُنَّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمةً ونجعلهم الوارثین) (1)؛<br /> <br /> «ما می خواهیم بر آنان چه در زمین خوارشان شمرده اند، منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم] گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم».<br /> <br /> و مؤمنان مستضعف در این مرحله، تمام آنچه را که طاغوت ها از قدرت وثروت در دست دارند، به ارث می برند: (ونجعلهم الوارثین) ؛ «و آنان را میراث بران قرار دهیم» و (اَنَّ الارضَ یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «بندگان شایسته ام میراث بران زمین خواهند شد».<br /> <br /> و سلطه بر گستره زمین، نصیب آنان خواهد بود: (وَ نُمکِّنَ لهم فی الارضِ) (3)؛ «و در زمین، قدرتشان دهیم».<br /> <br /> امام زمان علیه السلام در این مرحله، تمام زمین را از لوث شرک وظلم پاک خواهد کرد: (یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً) ؛ «زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده است».<br /> <br /> در برخی روایات، تصریح شده، درشرق وغرب عالم جایی که در آن ندای «لا اله الاّ الله» طنین انداز نشود، یافت نخواهد شد. محور این انقلاب فراگیر، جز «توحید» و «عدل» نخواهد بود. چنین انقلابی، به<br /> <br /> ص:33<br /> ----1- قصص (28) آیه 5.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 3- قصص (28) آیه 6.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳۴<br /> |1=<br /> ناچار زمینه سازی های زیادی را در سطح عالی _ هم از جهت کمیّت و هم از جهت کیفیت (نیروها و امکانات) _ می طلبد. اگر این آمادگی ها ایجاد نشود، چنین انقلاب فراگیری در سنّت های الهی، در تاریخ بشری به تحقق نخواهد پیوست.<br /> <br /> == سنّت های الهی و امداد غیبی ==<br /> این انقلاب در رویارویی با متکبران، طاغوت ها، نظام ها و نهادهای جاهلی حاکم بر مردم، به یقین بدون امداد غیبی وپشتیبانی وتأیید الهی، به پیروزی نخواهد رسید.<br /> <br /> در منابع اسلامی وجود چنین امدادی تأیید و چگونگی آن بیان شده است؛ البته این امداد الهی یکی از دو طرف قضیّه است و طرف دیگر آن، نقش سنّت های الهی در تاریخ وجامعه در تحقق این نهضت جهانی و گسترش و کمال بخشی بدان است. این سنّت ها نیز بی هیچ تغییر و تبدیلی، جاری خواهند بود:<br /> <br /> (سنّة اللّهِ فی الّذینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّهِ تَبْدیلاً) (1)؛<br /> <br /> «درباره کسانی که پیش تر بوده اند [همین] سنّت خدا جاری بوده است؛ و در سنّت الهی هرگز تغییری نخواهی یافت».<br /> <br /> این سنت ها، تعارضی با امداد و تأیید الهی ندارد. این انقلاب در امتداد دعوت رسول خدا برای تحقق توحید در زندگی مردم است.<br /> <br /> ص:34<br /> ----1- احزاب (33) آیه 62.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳۵<br /> |1=<br /> خدای تعالی به واسطه فرشتگان نشان دار و بادها و لشکری که قابل رؤیت نبود، و نیز به سبب رُعبی که در دل دشمنانش انداخت، رسولش را یاری کرد. از طرف دیگر رسولش را به فراهم کردن تجهیزات برای این جنگ سرنوشت ساز فرمان داد: (وَ اَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوَّة ...)(1)؛ «و هر چه در توان دارید در مقابل دشمنان بسیج کنید ...».<br /> <br /> مراحل این نبرد نیز به موجب سنّت های خدای تعالی در تاریخ وجامعه، تحقق می یافت و گاهی رسول خدا بر دشمنانش پیروز می شد و گاه این پیروزی به دست نمی آمد.<br /> <br /> آن حضرت در این نبردها، از نیروهای نظامی، امکانات مالی وسلاح های جنگی بهره می گرفت. نقشه جنگ تدارک می دید ودشمن را با وسایل مختلف وشیوه های جدید، در زمان و مکان نبرد غافلگیر می کرد و هیچ یک از این امور با امداد غیبی الهی نسبت به رسول خدا _ که شکّی در آن نیست _ منافاتی ندارد.<br /> <br /> انقلاب جهانی به رهبری فرزند پیامبر خدا (مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف)، از دعوت و نهضتی که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) رهبری آن را به دوش داشته، به امر الهی، منحرف نخواهد شد.<br /> <br /> از سنّت های بایسته در این انقلاب جهانی، «آمادگی» و «زمینه سازی» قبل از ظهور امام علیه السلام و«یاری» و«یاوران» در هنگام ظهور<br /> <br /> ص:35<br /> ----1- انفال (8) آیه 60.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳۶<br /> |1=<br /> است. بدون این آمادگی و زمینه سازی ویاری، امکان ندارد انقلابی با این عظمت، در تاریخ انسان به ثمر برسد.<br /> <br /> در این رابطه دو گونه روایات وجود دارد:<br /> <br /> گروه نخست، روایاتی است که به «زمینه سازان» (مُوَطِّئان) تعلّق دارد. اینان جامعه انسانی وکر زمین را، برای ظهور و انقلاب جهانیِ همگانی امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف آماده می سازند وبه طور طبیعی قبل از ظهور امام علیه السلام پیدا می شوند.<br /> <br /> گروه دوم از روایات، به «انصار» اختصاص دارد. انصارِ امام علیه السلام، آن حضرت را در قیام بر ضد ظالمان همراهی می کنند و امام علیه السلام رهبری آنان را در این قیام بر عهده می گیرد. پس این دو گروه عبارت است از:<br /> <br /> 1. «زمینه سازان» که زمین را برای ظهور وقیام امام علیه السلام مهیّا می سازند.<br /> <br /> 2. «انصار» که امام علیه السلام با پشتیبانی آنان بر ض ظالمان قیام می کند.<br /> <br /> == گروه «زمینه سازان» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> در روایات شیعه و سنّی، درباره گروه زمینه سازان مطالبی بیان شده است. این نصوص برخی مناطق اسلامی را _ که این گروه از آنجا برخواهند خاست _ مشخص کرده اند. مهم ترین این مناطق عبارت است از: خراسان (مشرق)، قم، ری و یمن. در روایات زیر، گروه زمینه سازان به مناطق یاد شده منتسب شده اند:<br /> <br /> ص:36<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳۷<br /> |1=.<br /> == 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان) ==<br /> «حاکم» در _مستدرک صحیحین_ از عبدالله بن مسعود نقل کرده است:<br /> <br /> «اَتانا رسول الله (صلی الله علیه وآله) فخرج الینا مستبشراً یُعرف السّرور فی وجهه، فما سألناه عن شیء الاّ اخبرنا به ولا سکتنا اِلاّ ابتدأنا حتّی مَرَّ فتیهٌ مِنْ بنی هاشم منهم الحسن والحسین، فلمّا راهم التزمهم وانهملت عیناه، فقلنا: یا رسول اللّه، ما نزال نری فی وجهک شیئاً نکرهه؟ فقال: اِنّا اهل بیت اختار اللّه لنا الآخرة علی الدّنیا، وانّه سیلقی اهل بیتی من بعدی تطریداً وتشریداً فی البلاد حتّی ترتفع رایاتٌ سودٌ فی المشرق، فیسألون الحقّ لا یعطونه، ثمَّ یسألون فلا یعطونه، ثمّ یسألونه فلا یعطونه _ فیقاتلون _ فینصرون. فمن ادرکه منکم ومِنْ اعقابکم فَلْیَأْتِ اِمامَ اهل بیتی، ولو حَبواً علی الثّلج، فانّها رایات هُدی، یدفعونها الی رجل مِنْ اهل بیتی»؛(1)<br /> <br /> «[روزی] رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) با شادمانی تمام به سوی ما آمد، به گونه ای که برق شادی در نگاهش می درخشید. هر چه می پرسیدیم، پاسخ می گفت و هرگاه سکوت می کردیم، خود شروع می فرمود؛ تا آنکه گروهی از جوانان بنی هاشم _ که امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) _ در میانشان بودند، آمدند که از مقابل ما بگذرند. حضرت همین که آنان را دید، در آغوششان کشید و اشک از<br /> <br /> ص:37<br /> ----1- حاکم نیشابوری، مستدرک الصحیحین ، صص 464 و 533.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳۸<br /> |1=<br /> دیدگان مبارکش جاری شد. گفتیم:ای فرستاده خدا! آن چیست که پیوسته در چهره شما چیزی می بینیم که خوش نداریم. فرمود: ما خاندانی هستیم که خدای تعالی آخرت را در مقابل دنیا برای ما برگزیده است. پس از من خاندانم رانده وآواره شهرها گردند تا آنکه پرچم هایی سیاه در مشرق سربلند می کنند. آنان حق را می طلبند و بدیشان نمی دهند، در برهه ای دیگر حق را طلب می کنند و بدیشان نمی دهند، و باز نیز چنین شود؛ پس آن گاه نبرد می کنند و پیروز می شوند. [سپس فرمود:] هر که از شما یا فرزندان تان، چنین روزی را درک کرد؛ نزد امامی که از خاندانم است، حاضر شود _ اگرچه جامه به خود پیچد وبر برف گام نهد _ زیرا این پرچم ها، پرچم های هدایتند که آنها را به مردی از خاندانم تقدیم می کنند».<br /> <br /> ابی خالد کابلی از امام صادق علیه السلام روایت می کند:<br /> <br /> «کَأَنّی بقوم قد خرجوا بالمشرقِ یطلبون الحقّ فَلا یُعَطْونَهُ ثُمَّ یطلبونه، فاذا رَأَوْا ذلِکَ وَضَعُوا سُیُوفَهُمْ عَلی عَواتِقِهِمْ فیعطون ما شاؤُوا فلایقبلونه حتّی یقوموا ولایدفعونها الاّ اِلی صاحبکم قَتْلاهُمْ شُهَداءُ، اَمااِنّی لَوْاَدْرَکْتُ ذلِکَ لاََبقیتُ نَفْسی لصاحب هذاالامر»؛(1)<br /> <br /> «گویا می بینم مردمی را که در مشرق قیام کرده اند وحق را می طلبند و بدیشان داده نمی شود؛ ولی از پای نمی نشینند. از<br /> <br /> ص:38<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 243، (دار احیاء التراث العربی ومؤسسه التاریخ العربی، لبنان); غیبت نعمانی ، (انتشارات صدوق)، باب 14، ح 50.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳۹<br /> |1=<br /> این رو سلاح در دست می گیرند، در نتیجه آنچه می خواستند بدیشان داده می شود. اما نمی پذیرند تا آنچه قیام می کنند و حکومت را به کسی جز صاحب شما (امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف) تحویل نمی دهند. کشته شدگان از آنان، شهیدند. آگاه باشید که اگر من در آن زمان حضور داشتم، وجودم را وقف صاحب این امر می کردم».<br /> <br /> == 2. زمینه سازان خراسان ==<br /> محمد بن حنفیه، در روایتی از امام علی علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «ثُمَّ تخرج رایة مِنْ خُراسانَ یهزمون اصحاب السّفیانی حتّی تنزل ببیت المقدس توطئ للمهدی سلطانه»(1)؛<br /> <br /> «پرچمی از خراسان بیرون می آید، [حاملان این پرچم] اصحاب سفیانی را شکست می دهند تا اینکه به بیت المقدس می رسند وزمینه حکومت [حضرت] مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را فراهم می سازند».<br /> <br /> == 3. زمینه سازان از قم و ری ==<br /> علاّمة مجلسی روایت کرده است:<br /> <br /> «رجلٌ مِنْ اَهْلِ قُم یدعو النّاس الی الحقّ یَجتمع معه قومٌ کَزُبرِ الحدیدِ، لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یَملُّونَ من الحرب ولا یجبنونَ وعلی اللّه یتوکّلونَ والعاقبة للمتّقین»(2)؛<br /> <br /> «مردی از اهالی قم مردم را به حق فرا می خواند، گروهی که<br /> <br /> ص:39<br /> ----1- عصر الظهور ، ص 206.<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 60، ص 216; ونیز: سفینة البحار ، ج 2، ص 446.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۴۰<br /> |1=<br /> دل های آنان چون پاره های آهن است، گرد او جمع می شوند. طوفان های سخت آنان را نمی لرزاند. از جنگ خسته نمی شوند و بیمی به خود راه نمی دهند، بر خدا توکّل می کنند و عاقبت [نیک] از آن پرهیزگاران است».<br /> <br /> == 4. زمینه سازان از یمن ==<br /> امام باقر علیه السلام درباره رهبری یمانی قبل از ظهور امام عصر علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «... ولیس فی الرایات اهدی من رایة الیمانی، هی رایة هدی لانّه یدعو الی صاحبکم ...»(1)؛<br /> <br /> «... در میان پرچم ها، پرچمی هدایت یافته تر از پرچم یمانی نیست. آن پرچم، پرچم ارشاد است؛ زیرا [مردم را] به سوی صاحب شما [امام عصر علیه السلام ] فرا می خواند...».<br /> <br /> == نشانه های زمینه سازان ظهور ==<br /> <br /> == 1. گروه محکم و استوار ==<br /> نخستین چیزی که در این قشر جلب نظر می کند، صلابت، نیرومندی و استواری آنان است. بنابراین آنان قوی و نیرومند هستند و زمین را برای ظهور امام علیه السلام آماده می سازند.<br /> <br /> محمد بن یعقوب کلینی ذیل آیه (فاذا جاء وعدُ اولیهما بعثنا علیکم<br /> <br /> ص:40<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 232.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> عباداً لنا اُولی بأس شدید) (1) آورده که: امام صادق علیه السلام «بندگان سخت نیرومند» را به همین قشر تفسیر کرده است.<br /> <br /> در روایتی از این گروه، با عنوان «قلوبهم کزبر الحدید، لاتزلّهم الریاح العواصف»؛(2) توصیف شده است.<br /> <br /> ایشان با آنکه دارای «دل» هستند وطبیعت دل، نرمی و رأفت است؛ لیکن این دل ها در رویارویی با طاغوت ها و ستمگران، به تکّه های آهن بدل می شوند که دیگر نرمی ورقّت نمی شناسند.<br /> <br /> صلابت و نیرومندی، از ویژگی های نسل هایی است که خدای تعالی مسؤولیت تغییر [نظام های اجتماعی] وایجاد انقلاب را به دوش آنان گذاشته است. همچنین این دو صفت از ویژگی نسل هایی است که خدای تعالی، آنان را در گردنه های بزرگ تاریخ برای انتقال مردم از مرحله ای به مرحله دیگر، برگزیده و گروه زمینه سازان، دارای این ویژگی ها است.<br /> <br /> == 2. گروه مبارز ==<br /> وظیفة این گروه، مبارزه با نظام جهانی وعصیان علیه آن است. اینکه نظام جهانی چیست وچگونه این نظام در خدمت به ابرقدرت ها<br /> <br /> ص:41<br /> ----1- اسراء(17) آیه 5: «پس آن گاه که وعده تحقق نخستین آن دو فرارسد، بندگانی ازخود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم ...».<br /> <br /> 2- دل هایشان همچون پاره های آهن است که طوفان ها آنان را نلرزاند.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> وهم پیمانان آنها و حفظ مراکز قدرت وموقعیت استراتژیکی شان در مناطق مختلف دنیا عمل می کند، یک پرسش جدّی است.<br /> <br /> مسؤولیت حفظ این مراکز قدرت، مسؤولیتی بسیار دشوار وظریف است که نظام جهانی در تمام سطوح دنیا _ نه تنها در سطوح منطقه ای یا کشوری _ بدان پایبند است.<br /> <br /> این نظام، از یک سری معادلات وموازنه های سیاسی، اقتصادی، نظامی وخبری دقیق شکل گرفته است. همچنین این نظام از رژیم های سیاسی تشکیل یافته که به عنوان عضو یک خانواده جهانی محسوب می شوند و مجموعه ای از خطوط قرمز و سبز و زرد در میان آنها در زمینه حوادث، امتیازها، تنظیم نقش ها، تقسیم درآمدها، بازار و منابع ثروت و مناطق نفوذ وجود دارد.<br /> <br /> این مجموعه پیچیده، قدرت های بزرگ را به سلطه بر دنیا قادر ساخته است؛ همان طور که یک اهرم(1) کوچک، انسان را در جا به جایی اجسام سنگین با کمترین حرکت، توانا می سازد. از این رو نظام جهانی، قبل وبعد از سقوط اتحاد جماهیر شوروی، همچنان نزد همگان احترامش را حفظ کرده است؛ زیرا هر یک از آنان، به قدر گستره و توان خویش از این نظام بهره می برد.<br /> <br /> این جوانان (زمینه سازان ظهور امام عصر علیه السلام )، به سادگی و بی هیچ<br /> <br /> ص:42<br /> ----1- اهرم: میله آهنی ضخیمی که به وسیله آن اجسام سنگین را جا به جا می کنند.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تردیدی، این خطوط قرمز را زیر پا می گذارند و معادلات و موازنه های مورد توافق را بر هم می زنند. همچنین استقرار، توازن و شوکت جهانی این رژیم ها و سازمان های بین المللی را بی اعتبار می سازند.<br /> <br /> این سازمان ها ورژیم ها، نه قدرت سلطه بر این جوانان را دارند و نه توانایی تحمّل یا دفعشان را؛ زیرا بیشترین توان این حکومت ها وهیبت جهانی شان، در رویارویی با حکومت ها وسازمان هایی همانند خودشان است وآخرین سلاح آنان قتل، زندان، شکنجه و تبعید است؛ حال آنکه این جوانان از هیچ یک از این امور نمی هراسند.<br /> <br /> از این رو، وصفی که در روایت درباره این گروه به کار رفته، بسیار دقیق است:<br /> <br /> «لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یملّون من الحرب ولا یجبنون وعلی اللّه یتوکّلون والعاقبة للمتّقین»؛<br /> <br /> «آنان را تندبادها نمی لرزاند، از نبرد دلتنگ و ملول نمی شوند و نمی هراسند، و بر خدا توکل می کنند وعاقبت [نیک] از آن پارسایان است».<br /> <br /> بی گمان آن که [در دل] هراسی ندارد، از نبرد خسته ودلتنگ نمی شود و تندبادها او را تکان نمی دهد. نیرو وامتیاز اینان در آن است که نمی هراسند و دشواری اینها از دیدگاه حکومت ها وقدرت های بزرگ، در همین نکته نهفته است.<br /> <br /> در انتخابات عمومی ریاست جمهوری امریکا، در دورة رئیس جمهوری اسبق (کارتر)، گفت وگویی تلویزیونی در ضمن فعالیت های<br /> <br /> ص:43<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تبلیغاتی نامزدهای ریاست جمهوری، برگزار شد. در این برنامه، نامزد رقیب رو به کارتر کرد و گفت:<br /> <br /> «در حادثه انفجار مقرّ نیروی دریایی امریکا در بیروت (مارینز)، به هیبت جهانی امریکا خدشه زیادی وارد شد وتو _ خطاب به کارتر _ به تنهایی بایدمسؤولیت کامل این خسارت را به عهده بگیری».<br /> <br /> رئیس جمهور نیز در یک جمله پاسخ او را چنین داد:<br /> <br /> «فکر می کنی من در مقابل انسانی که به طلب کشته شدن آمده چه می توانم بکنم؟! نهایت کاری که می توانم بکنم، این است که مردم را باترس وتهدید ازامثال چنین اقدامی بازدارم. امّااگر کسی که دست به چنین انفجاری زده، خود طالب مرگ باشد وبه سوی مرگ آغوش بگشاید، چگونه می توانم وی را از این کار بازدارم؟ واگر تو در موقعیت من بودی چه کار می توانستی بکنی؟!»<br /> <br /> اینها از ویژگی های نسل مبارزی است که در رویارویی با رژیم ها وقدرت های بزرگ در ایران، عراق، افغانستان، لبنان، فلسطین، الجزایر، مصر، سودان، چچن و بوسنی و هرزگوین پا به عرصه نهادند.<br /> <br /> کار این نسل شگفت آور است؛ در عین حالی که در قبضه قدرت وسلطه و شلاّق جلادان قرار دارند و انواع عذاب ها وشکنجه ها را می بینند؛ در مقابل آنان سر خم نمی کنند و نرمی نمی پذیرند... چنان که یکی از آنها در زیر شکنجه های جلادان، چنین گفت: «حسرت شنیدن یک آخ را هم بر دلت خواهم گذاشت!»<br /> <br /> ص:44<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> == 3. بازتاب های جهانی ==<br /> بازتاب های جهانی در مقابل این نسل _ چنان که در روایات بدان تصریح شده _ خشمگینانه ومتعرّضانه است؛ زیرا آنان معادلات و موازنه های جهانی را با چالش های سخت و حقیقی مواجه می سازند؛ از این رو عکس العمل های جهانی در برابرشان با عصبانیت و خشم همراه است. ابان بن تغلب از امام صادق علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «اِذا ظَهَرَتْ رایة الحقّ لعنها اهل الشرق واهل الغرب، اَتدری لِمَ ذلک؟ قلت: لا، قال: للّذی یلقی النّاس من اهل بیته قبل ظهوره»(1)؛<br /> <br /> «آن گاه چه پرچم حق آشکار شود، اهل شرق وغرب لعنتش کنند. آیا می دانی، برای چه؟ گفتم: نه، فرمود: به دلیل مشکلات و سختی هایی که اهل بیت او برای [نظام های] شرق وغرب ایجاد خواهند کرد».<br /> <br /> اهل بیت وی قبل از ظهور، زمینه سازان ظهور هستند که مشکلاتی را برای این رژیم ها وسازمان ها فراهم کرده وراحتی وآرامش را از آنان سلب می کنند. کلینی از امام صادق علیه السلام _ در تفسیر سخن خدای تعالی: (بعثنا علیکم عباداً لنا اولی بأس شدید) (2) _ چنین نقل کرده است:<br /> <br /> «قومٌ یبعثهم اللّهُ قبل خروج القائم فلا یدعون واتِراً لآلِ محمّد اِلاّ قتلوه»(3)؛<br /> <br /> «گروهی هستند که خدای تعالی قبل از ظهور قائم علیه السلام بر می انگیزد.<br /> <br /> ص:45<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 363.<br /> <br /> 2- اسراء (17) آیه 5: «بندگانی از خود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم.»<br /> <br /> 3- کافی ، ج 8، ح 250، ص 142 (بیروت: دارالاضواء); سیمای حضرت مهدی در قرآن ، ص 213.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آنان هیچ ستم کننده ای به خاندان محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) را رها نمی کنند؛ جز آنچه او را به قتل می رسانند».<br /> <br /> بازتاب های جهانی که در این روایات ذکر شده، تا حدّ زیادی به عکس العمل دنیای امروز در برابر بیداری اسلامی _ که از آن به «بنیادگرایی اسلامی» تعبیر می کنند و ناجوانمردانه ترین صفاتی چون خشونت و تروریسم را بدان منتسب می سازند _ همسانی دارد.<br /> <br /> == برنامه زمینه سازی ==<br /> آماده سازی دنیا برای انقلاب امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وظیفه ای گسترده، سترگ و پیچیده است که این گروه در رویارویی با ستمگران وطاغوت های مستکبر و سردمداران کفر، بدان اقدام می کند.<br /> <br /> این ستمگران، یک جبهه سیاسی وسیع را _ به رغم تمامی اختلاف هایی که در میانشان حاکم است _ تشکیل می دهند! این جبهه اهرم های قدرت زیادی در اختیار دارد؛ همچون: ثروت، اقتدار سیاسی، نظامی و تبلیغاتی، ارتباطات [گسترده ]و تشکیلات [پیچیده]، و از این وسایل در کوبیدن بیداری نوپای اسلامی ونابودی آن بهره می برد.<br /> <br /> از این رو گروهی که عهده دار آماده سازی جهان برای ظهور امام عصر علیه السلام است، به ناچار در رویارویی با این نیروها، باید از همان تشکیلات جبهه استکبار جهانی برخوردار باشد؛ بلکه با تربیت ایمانی وجهادی و آگاهی سیاسی از دشمن پیشی گیرد.<br /> <br /> بنابراین، آماده سازی برای قیام امام عصر علیه السلام _ که زمینه سازان تدارک<br /> <br /> ص:46<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> می بینند _ دارای دو جنبه خواهد بود:<br /> <br /> 1. رشد ایمانی، جهادی و آگاهی سیاسی (این همان چیزی است که جبهه مقابل فاقد آن است).<br /> <br /> 2. [ایجاد] تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی، اداری و اطلاعاتی که به ناچار در مانند چنین نبردی باید موجود باشد.<br /> <br /> بی گمان، گروه مؤمنی که جهان را برای ظهور امام عصر علیه السلام مهیا می سازد؛ باید چنین امکاناتی را فراهم کند؛ اگرچه [در این زمینه] قدرت برابری با جبهه جهانی دشمن را نداشته باشد.<br /> <br /> این تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی و اطلاعاتی، بدون وجود نظام سیاسی و دولت در جهان، محقق نخواهد شد و این همان دولت زمینه ساز است که در روایات، مژدة برپایی آن داده شده است و شکل گیری چنین نیرویی در جهان، ظهور امام علیه السلام را نزدیک می کند و بدون آن، عوامل طبیعی ظهور امام فراهم نمی آید. کسب چنین نیرویی، نیازمند عمل و حرکت در متن زندگی است و فقط «مترصّد» بودن و به «انتظار» نشستن _ به معنای منفی آن _ دردی را درمان نمی کند.<br /> <br /> == «انصار» در روایات اسلامی ==<br /> «زمینه سازان» قیام امام مهدی علیه السلام، قبل از «انصار» پا به عرصه می گذارند. انصار از شاگردان نسل پیشین محسوب و به واسطه ویژگی های منحصر به فردشان شناخته می شوند.<br /> <br /> به عنوان نمونه دربارة «جوانان طالقان» روایتی زیبا نقل شده است.<br /> <br /> ص:47<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> متقی هندی در _کنزالعمّال_ و سیوطی در _الحاوی_ دربارة انصار امام از «طالقان» چنین نقل کرده اند:<br /> <br /> «وَیْحاً للطّالقان، فانَّ لِلّهِ عزّ وجل بها کنوزاً لَیْسَتْ مِنْ ذهب وفضّة، ولکن بها رجالٌ عرفوا اللّه حَقَّ معرفته وهم انصار المهدی»(1)؛<br /> <br /> «خوشا به حال طالقان! همانا برای خدای باشکوه و بزرگ در طالقان، گنج هایی است که از طلا و نقره نیست؛ بلکه در آنجا مردانی هستند که خدا را _ آن چنان که حقّ معرفت او است _ شناخته اند و آنان از یاوران مهدی علیه السلام هستند».<br /> <br /> در روایتی دیگر چنین آمده است: «بخٍّ بخٍّ للطّالقان»؛ «آفرین، آفرین بر طالقان!»<br /> <br /> علاّمه مجلسی در این باره حدیث مفصل تری را نقل کرده است:<br /> <br /> «له کنزٌ بالطالقان ما هو بذهب ولا فضّة، ورایة لم تنشر مُذطُویت، ورجالٌ کَأَنَّ قلوبهم زبر الحدید لا یشوبها شکٌ فی ذات اللّهِ اَشَدُّ مِنَ الْجَمْرِ، لو حُملوا علی الجبال لاََزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدةً اِلاّ خرّبوها کَأَنَّ علی خیولهم الْعُقْبان، یتمسّحون بسرج الامام یطلبون بذلک البرکة، ویحفّون به ویقونه بانفسهم فی الحروب، یبیتون قیاماً علی اطرافهم ویصبحون علی خیولهم. رُهبان باللیل، لیوث بالنهار. هم اطوع من الاَْمَةِ لسیّدها، کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل وهم من خشیته مشفقون. یدعون بالشهادة و یتمنّون<br /> <br /> ص:48<br /> ----1- کنزالعمّال ، ج 7، ص 26.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> ان یُقْتلوا فی سبیل اللّهِ. شعارهم: یا لثارات الحسین. اذا ساروا یسیر الرعب امامهم مسیرة شهر یمشون الی المولی ارسالاً، بهم ینصراللّه امام الحقّ»(1)؛<br /> <br /> «برای او گنجی است در طالقان که [از جنس] طلا ونقره نیست، وپرچمی است که از هنگام فرو پیچیده شدن، گشوده نشده است، ومردانی است که دل هایشان پاره های آهن است. در دل این مردان تردیدی در ذات الهی راه نیافته وسوزنده تر از پاره های اخگر است.(2)اگر به کوه ها حملهور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند؛ گویی که بر اسب هایشان عقابانند. برای برکت به زین اسب امام علیه السلام دست کشند وگرداگرد او بگردند ودر نبردها با جان خویش یاری اش کنند.(3) شب را به قیام وعبادت گذرانند و روز را بر اسبان خود. زاهدان شب و شیران روزاند. اطاعت پذیرتر از کنیز به سرور خویش اند. چونان چراغ هایند؛ گویا چلچراغ هایی در دلشان فروزان است. و از بیم الهی ترسان اند. برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند.<br /> <br /> ص:49<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 307.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> 2- در نسخه ای دیگر به «سخت تر از سنگ» تعبیر شده است.<br /> <br /> 3- در برخی نقل ها پس از این جمله، فقره های زیر اضافه شده است: «ویکفونه ما یرید فیهم، رجالٌ لا ینامون اللیل، لهم دویٌّ فی صلاتهم کدویّ النّحل»; «هر انتظاری که امام از اینان داشته باشد، کفایتش کنند، مردانی اند که شب نمی خوابند. در نماز خویش صدایی چون صدای زنبوران عسل دارند (کنایه از ابتهالی که در نماز دارند).»<br /> <br /> شعارشان: «ای خون خواهان حسین!» است. آن گاه که به راه افتند، ترس ووحشت پیشاپیش ایشان مسیر یک ماه را بپیماید. متوجه مولا شوند وبه حرکت درآیند. خدای تعالی بدیشان امام حق را یاری رساند».<br /> <br /> == جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ==<br /> در روایات بیان شده که یاران امام عصر علیه السلام را جوانان تشکیل می دهند ومیانسال وکهنسال در میانشان _ جز به ندرت _ پیدا نمی شود. حضرت امیرمؤمنان علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «اصحاب المهدی شباب لا کهول فیهم، اِلاّ کمثل کُحل العین والملح فی الزاد واقلّ الزاد الملح»(1)؛<br /> <br /> «یاران مهدی علیه السلام جوانند و میان سال در میانشان نیست، مگر به مثل سرمه چشم و نمک در غذا و نمک [همیشه] کمتر از غذاست (کنایه از آن که پیران بسیار کم هستند) ».<br /> <br /> فرماندهان سپاه<br /> <br /> امام باقر علیه السلام در این باره چنین فرموده است:<br /> <br /> «فیجمع اللّه علیه اصحابه [وهُمْ] ثلاث مائة وثلاثة عشر رجلاً، ویجمعهم اللّهُ عَلی غیر میعاد ... فیبایعونه بین الرّکن والمقام ومعه<br /> <br /> ص:50<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 333.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> عهدٌ من رسول اللّه (صلی الله علیه وآله) قد توارثته الابناء عن الآباء ...»(1)؛<br /> <br /> «وخداوند بی هیچ میعادی یارانش را برای وی گرد می آورد، در حالی که 313 نفرند ... وحدّ فاصل رُکن ومقام [ابراهیم] با امام علیه السلام بیعت می کنند وبا آن حضرت عهدی است از رسول خدا که پشت در پشت از پدرانش به ارث برده است».<br /> <br /> == نشانه ها و اندیشه ها ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> پیش از آغاز این بحث، گفتنی است زبان رایج در زمان صدور این روایات، زبانی رمزی و نمادین بوده است؛ از این رو می توان «سیوف» را به سلاح و «خیول» را به ماشین ها، نفربرها، تانک ها و وسایل نقلیه زرهی و رزمی معنا کرد. چنان که وصف «رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار» نیز تعبیری نمادین ومجازی است که از آن عبادت و تهجّد در شب و شجاعت و جرأت در روز مقصود است.<br /> <br /> زبان رمزی برای کسی که آشنا به شیوه های تعبیر در منابع وروایات اسلامی باشد، زبانی شناخته شده است. پس از این مقدمه، بحث از «نشانه ها واندیشه ها» را در این روایات آغاز می کنیم:<br /> <br /> == 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره ==<br /> یاران امام، گنج هستند. گنج، ثروتی است که مردم از محلّ اختفای<br /> <br /> ص:51<br /> ----1- بحارالانوار، ج 52، ص 238 و239.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آن بی خبرند. ممکن است گنجی در خانه انسان، زیر گام های او، یا در زمین مجاور منزلش، یا در شهر وی باشد؛ ولی او از آن بی خبر باشد. انصار امام نیز گنج های پنهانند. ممکن است یکی از آنان در خانه یکی از ما یا در همسایگی و شهر ما باشد؛ امّا ما وی را نشناسیم وحقیرش بشماریم و یا در چشم مردم _ که دیده بصیرتشان از نفوذ در اعماق وکشف گنج ها ناتوان است _ کوچک آید!<br /> <br /> بی گمان این بصیرت، یقین، توجّه به خدا، شجاعت وبی باکی وذوب شدن در ذات خدای تعالی _ که انصار امام علیه السلام بدان ها توصیف شده اند _ به یکباره شکل نمی گیرد؛ بلکه در جان این جوانان وجود داشته، ولی از دیدگان مردم پنهان مانده است؛ چنان که گنج ها از چشم ها پنهان می مانند.<br /> <br /> == 2. قدرت و آگاهی ==<br /> خدای بلندمرتبه در وصف بندگان شایسته خود «ابراهیم»، «اسحاق» و «یعقوب» (علیهم السلام) می فرماید:<br /> <br /> (واذکر عبادنا ابرهیم واسحق ویعقوب اولِی الایدی والابصار انّا اخلصناهم بخالصةٍ ذکری الدّار وانّهم عندنا لمن المصطفین الاخیار)(1)؛<br /> <br /> «و بندگان ما ابراهیم واسحاق ویعقوب را که نیرومند ودیده ور بودند، به یاد آور. ما آنان را با موهبت ویژه ای _ که یادآوری<br /> <br /> ص:52<br /> ----1- ص (38) آیات 45 _ 47.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آن سرای بود _ خالص گردانیدیم. وآنان در پیشگاه ما به جِدّ از برگزیدگان نیکانند».<br /> <br /> بصیرت، نیازمند قدرت است وبدون قدرت، از دست می رود وبه خاموشی می گراید. بصیرت را جز مؤمن نیرومند بر نمی تابد و هنگامی که نیروهایش تحلیل رود، فاقد بصیرت می شود. بنابراین، قدرت نیاز به بصیرت دارد؛ زیرا توانایی بی بصیرت، به لجاجت ودشمنی واستکبار بدل می شود.<br /> <br /> خدای تعالی ابراهیم، اسحاق و یعقوب را چنین توصیف فرموده که آنان صاحبان «قدرت» و «بصیرت» هستند. در برخی روایات نیز، یاران امام عصر علیه السلام به صاحبان «قدرت» و«بصیرت» توصیف شده اند.<br /> <br /> == 3. هشیاری وبصیرت ==<br /> تعبیر روایت از حالت آگاهی وبصیرت یاران امام عصر علیه السلام تعبیر عجیبی است: «کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل»؛ «آنان چونان چراغ هایند؛ انگار که در دل هایشان قندیل هایی روشن است».<br /> <br /> آیا امکان پذیر است که ظلمت، قندیل را بشکند؟ هر چند که ظلمت قندیل را احاطه می کند؛ لیکن قدرت درهم شکستن آن را نخواهد داشت.<br /> <br /> تیرگی شک و تردیدها هر چند متراکم گردد و فتنه ها پی در پی درآیند؛ ولی نمی تواند در روح و جان و هشیاری یاران امام نفوذ کند. از این رو آنان هنگامی که رهسپار می شوند، دچار شک نمی گردند و تردید نمی کنند و به قهقرا نمی روند و به پشت سر نمی نگرند. تعبیر<br /> <br /> ص:53<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> روایت در این زمینه چنین است: «لایشوبه شکٌّ فی ذات اللّه»؛ «دل هایی که به شک در ذات خدا آلوده نشوند».<br /> <br /> از این تعبیر فهمیده می شود که منظور امری غیر از شک است؛ ترکیبی از شک و یقین و یا لحظاتی از شک که حالت یقین را می شکافد وبه نحوی به درون یقین نفوذ می کند؛ ولی در اندک مدتی در مقابل آن شکست می خورد و جا خالی می کند. چنین چیزی برای بسیاری از مؤمنان اتفاق می افتد؛ در حالی که هیچ شکّی، یقین یاران امام را بر نمی آشوبد. یقین آنان ناب و خالص و به دور از شایبه شک و تردید است.<br /> <br /> == 4. عزم نافذ ==<br /> این بصیرت، چنان عزم نافذی به آنان می بخشد که هیچ تردید و دو دلی در آن راه ندارد. تعبیر از این عزم به «اخگر و پارة آتش» (الجمر)، تعبیری با شکوه و حکایتگر است. «اخگر» مادام که ملتهب و فروزان است، نفوذ می کند و می درد و «پارة آتش»، دلپسندترین تعبیری است که در باب نفوذ عزم می شناسیم. ما نمی دانیم که خدای تعالی، در روح وجان جوانان طالقان چه گنجینه هایی از هشیاری، یقین، عزم و نیرو قرار داده است! تعابیر وارد در این روایت، تعابیر غیرمأنوسی است. انگار که سخن از آنان، سخن از روی وَجْد وشیفتگی است:<br /> <br /> «زُبر الحدید کالمصابیح، کأنَّ فی قلوبهم القنادیل، اشدُّ من الْجَمْر، رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار»؛ «[آنان] پاره های آهن اند، چون چراغ اند، انگار در دل هایشان قندیل هایی روشن است، نافذتر از پاره آتش، زاهدان شب و شیران روز».<br /> <br /> ص:54<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> گویا روایت از تمام توانایی های لغت، سود جسته تا امکان تعبیر از آگاهی، بصیرت، نیرومندی و عزم نافذ این جوانان را بیان کند.<br /> <br /> == 5. نیرومندی ==<br /> در روایت، جوانان طالقان به [صاحبان] قدرت شگرف توصیف شده اند که تاکنون هیچ جوانی را بدان نیرومندی مشاهده نکرده ایم. در این عبارت تأمل کنید: «کأنّ قلوبهم زُبر الحدید»؛ «گویی که دل هایشان پاره های آهن است».<br /> <br /> آیا تاکنون کسی را دیده اید که بتواند تکه های آهن را در کف دست ذوب کند، یا بشکند یا نرم سازد؟<br /> <br /> «لَوْ حملوا علی الجبال لاَزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدة اِلاّ خرّبوها کأَنَّ علی خیولهم الْعُقبانُ»؛ «اگر به کوه ها حمله ور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند، گویی که عقابانند بر اسب ها».<br /> <br /> این تعابیر از توانایی شگرفی حکایت می کند. این قدرت، از نوع قدرتی نیست که طاغوت ها از آن بهره مندند؛ بلکه فقط برخاسته از نیروی عزم و اراده و یقین است.<br /> <br /> == 6. شهادت طلبی ==<br /> «یدعون بالشهادة ویتمنّون اَنْ یُقتلوا فی سبیل الله»؛<br /> <br /> «برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند».<br /> <br /> ص:55<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> مرگ، پیرمردان نود یا صد ساله را دچار وحشت می سازد؛ در حالی که تمام لذت های زندگی و میل بدان ها را از کف داده اند... اما این جوانان _ که در عنفوان جوانی به سر می برند _ به این مرگ عشق می ورزند. عشق به شهادت از دو چیز سرچشمه گرفته و دارای دو نتیجه است.<br /> <br /> این دو چیز _ که منشأ عشق به شهادت در وجود انسان است _ روی گردانی از دنیا وتوجّه به خدای تعالی است. اگر انسان با دوستی دنیا در دلش مقابله کند وخود را از بند آن رها سازد وفریبش را نخورد، بی گمان گام نخست را در این راه _ که دشوارترین گام است _ برداشته است. گام دیگر آن است که دل به محبّت خدا دهد و شیفته یاد و عشق او باشد و صاحب چنین دلی، با تمام وجود به سوی خدا بازگردد.<br /> <br /> برای این گروه، امور دنیوی اهمیّتی ندارد. با دیگران در بازارها و اجتماعات حاضر می شوند؛ اما در دل از این امور غایب اند و درباره اینان اصطلاح «حاضرِ غایب»(1) کاملاً مصداق می یابد.<br /> <br /> این جنگجویان دلاور، عاشق مرگی هستند که مردم از آن می هراسند. شهادت را طلب می کنند ودر آن لقای الهی را می جویند. اشتیاقشان به شهادت، مانند اشتیاق مردم به لذت های دنیا، بلکه برتر از آن است.<br /> <br /> عده اندکی آنان را درک می کنند. انسان های غربی راهی برای درک آنان ندارند. غربیان گاهی عمل آنان را به «خودکشی»(2) توصیف<br /> <br /> ص:56<br /> ----1- آیا حدیث حاضر و غایب شنیده ای        من در میان جمع و دلم جای دیگر است<br /> <br /> 2- کسانی که علیه منافع استکبار دست به عملیات شهادت طلبانه می زنند.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> می کنند! حال آنکه کسی خودکشی می کند که از دنیا خسته شده و در زندگی به بن بست می رسد؛ ولی این جوانان درهای دنیا را به روی خود گشوده می یابند. دنیا به رویشان لبخند می زند وبا تمام طراوت وزیب وزیورهایش به سرشان سایه می افکند. بنابراین آنان از دنیا خسته نشده و در آن به بن بست نرسیده اند؛ بلکه از آن رویگردان شده و مشتاق لقای الهی اند.<br /> <br /> غربیان، این جوانان را به «تروریسم» متهم می کنند؛ حال آنکه اینان تروریست نیستند و اگر می گفتند که اینان از ترور نمی هراسند، سخنی نزدیک تر به واقعیت بود.<br /> <br /> روی گردانی از دنیا وعشق به لقای الهی، سرمنشأ عشق به شهادت وکشته شدن در راه خداوند است. آنچه که از عشق به شهادت حاصل می شود، عزم و نیرومندی است. رزمنده بی باکی که می تواند خود را از [بند] دنیا آزاد سازد، چنان عزم واراده ونیرویی در خود می یابد که دیگران از آن بی نصیب اند.<br /> <br /> این عزم [قاطع] وتوان [بالا] هیچ ارتباطی به اسباب قدرت مادّی _ که در جبهه مخالف موجود است _ ندارد؛ هر چند که ما ضرورت وجود این اسباب و قدرت های مادّی و اهمیّت آنها را در ظهور امام علیه السلام ونزدیک تر شدن فرج آن حضرت، انکار نمی کنیم.<br /> <br /> == 7. تعادل شخصیّت ==<br /> از بارزترین نشانه این گروه، تعادل در شخصیت، بین دنیا و آخرت و<br /> <br /> ص:57<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> بین قدرت و بصیرت است و همین راز نیرومندی و نفوذ آنان است. خدای تعالی این موازنه وتعادل را دوست دارد وافراط وتفریط وگرایش به چپ وراست را ناپسند می شمارد:<br /> <br /> (وَابْتَغِ فیما ءاتَیکَ اللّهُ الدّار الآخرة ولا تَنْسَ نصیبکَ مِنَ الدّنیا)(1)؛<br /> <br /> «و با آنچه خدایت داده سرای آخرت را بجوی وسهم خود را از دنیا فراموش مکن».<br /> <br /> خدای تعالی در مقام آموزش دعا به ما فرموده است:<br /> <br /> (ربّنا آتنا فی الدنیا حسنةً وفِی الآخرة حسنةً) (2)؛ «پروردگارا! در این دنیا به ما نیکی ودر آخرت نیز نیکی عطا کن».<br /> <br /> (وَلا تجعل یدَکَ مغلولة الی عنقک ولا تبسطها کُلَّ البسطِ فتقعد ملوماً محسوراً) (3)؛ «دستت را به گردنت زنجیر مکن (بخیل مباش) و بسیار [هم] گشاده دستی منما که سرزنش شده و حسرت زده بر جای مانی».<br /> <br /> تعادل بین خشوع وعبودیت برای خدا وفروتنی در مقابل مؤمنان وشدّت و قاطعیت در مقابل کافران نیز از همین موازنه محسوب می شود: (اَذِّلة علی المومنین اعزّة علی الکافرین)(4)؛ «با مؤمنان، فروتن وبر کافران سرفرازند».<br /> <br /> ص:58<br /> ----1- قصص (28) آیه 77.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 201.<br /> <br /> 3- اسراء (17) آیه 29.<br /> <br /> 4- مائده (5) آیه 54.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تعادل بین توکّل بر خدا وتلاش وکار وبرنامه ریزی نیز داخل در همین موازنه است. امیرمؤمنان علی علیه السلام برای «همّام» جوانب این موازنه وتعادل در شخصیّت «متّقین» را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «فمن علامة احدهم انّک تری له قوّة فی دین وحزماً فی لین وایماناً فی یقین وحرصاً فی علم وعلماً فی حلم وقصداً فی غنیً وخشوعاً فی عبادة وتجمّلاً فی فاقة وصبراً فی شدّة وطلباً فی حلال ونشاطاً فی هُدیً وتَحَرُجّاً عن طمع یعمل الاعمال الصالحة وهو علی وجل، یُمْسی وَهمُّهُ الشکر ویُصبحُ وهَمُّهُ الذکر یَبیت حذراً ویُصبح فرحاً، ... یمزج الحلم بالعلم والقول بالعمل ... فی الزلازل وقور وفی المکاره صبورٌ وفی الرَّخاءِ شکورٌ ... نفسه منه فی عَناء والنّاس منه فی راحة»؛(1)<br /> <br /> «از نشانه های یکی از آنان این است که در کار دین نیرومندش بینی و پایدار، نرم خوی هشیار ودر ایمان استوار، ودر طلب دانش حریص وبا داشتن علم بردبار ودر توانگری میانه رو ودر عبادت فروتن، وبه درویشی نکویی نمودن، و در سختی شکیبایی کردن و جستوجوی آنچه رواست وشادمانی در رفتن راه راست ودوری گزیدن از طمع. کارهای نیک می کند ودر هراس است. روز را به شب می رساند ودر بند سپاس است. بامداد می کند ذکرگویان، شب ر ابه سر می برد ترسان، وروز<br /> <br /> ص:59<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه دکتر شهیدی)، خطبه 193، ص 226; نهج البلاغه (فیض الاسلام)، خ 184، ص 611.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> می کند شادان ... بردباری را با دانش در می آمیزد وگفتار را با کردار ... به هنگام دشواری ها بردبار است ودر ناخوشایندها پایدار ودر خوشی ها سپاسگزار ... نفسِ او از او در زحمت است ومردم از وی در راحت».<br /> <br /> این موازنه از ویژگی های بارز، در شخصیت یاران امام عصر علیه السلام است.<br /> <br /> == 8. زاهدان شب، شیران روز ==<br /> عبارت «رهبانٌ باللیل، لیوث بالنهار» در روایت پیشین به چنین موازنه ای اشاره کرده است. در ساختار شخصیت انسان، شب وروز، نقش های مختلفی را ایفا می کنند. گردش شب وروز، یک گردش تکاملی است. هر کدام از آنها، دیگری را کامل می کند و به ناچار با مشارکت یکدیگر در بنای شخصیت انسان مؤمن دعوتگر و مجاهد نقش دارند.<br /> <br /> اگر تهجّد وعبادت در شب نباشد، انسان در رویارویی با گردنه های دشوار، استواری لازم را نمی یابد واز ادامه حرکت در راه پرخاری که در طیّ روز باید بپیماید، باز می ماند. همچنین اگر حرکت در «روز» نباشد، «شب» یار و همراه خود را از عمل به وظیفه دعوتگری به سوی خدا در اجتماع باز می دارد وانسان دومین نقش خود را در زندگی دنیا پس از عبادت خدا _ که دعوت به سوی عبودیت او است _ از کف می دهد.<br /> <br /> قرآن کریم بر تأثیر شب در ایجاد آمادگی در انسان ها به منظور دعوت به سوی خدا و کوشش در این راه تأکید دارد. در آغازین روزهای رسالت پیامبراکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) سوره مبارک «مزمّل» بر آن حضرت نازل شد. در این سوره خدای تعالی از پیامبرش خواسته است تا<br /> <br /> ص:60<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> شبانگاهان، خود را برای تحمّل «قول ثقیل»(1) در روز، آماده سازد:<br /> <br /> (یا ایّها المزّمّل قُم اللّیل اِلاّ قلیلاً نصفه او انقص منه قلیلاً اَوْزِدْ علیه وَرتّل القرآنَ ترتیلاً اِنّا سَنُلْقی عَلَیْکَ قَولاً ثقیلاً اِنَّ ناشئَة اللّیل هِیَ اشَدُّ وَطْأً وَ اَقْوَمُ قیلاً اِنَّ لَکَ فی النهار سَبْحاً طویلاً) (2)؛<br /> <br /> «ای جامه به خود پیچیده! شب را برخیز، مگر اندکی. نیمی اش را یا کمی از نیم بکاه یا بر آن بیفزای و قرآن را آرام و با درنگ بخوان. ما بر تو سخنی گران القا می کنیم. که خیزش شب، به اثر سخت تر است وبه گفتار استوارتر که تو را در روز، آمد وشدی دراز است».<br /> <br /> تعبیر از شب به «ناشئه»، دقیق وگویا است. شب، انسان را می سازد و او را آماده انجام دادن کارهای بزرگ می کند و شخصیت وی را صیقل می دهد. واژة «قیلاً»؛ یعنی، سخن و یاد خدا. امیرمؤمنان علی علیه السلام دو بخش از زندگی پرهیزگاران را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «اَمّا اللّیلُ فصافّونَ اَقدامهم تالینَ لاَِجزاء القرآنِ یُرَتّلونه ترتیلاً. یُحزِّنونَ بِهِ اَنْفُسَهُمْ وَ یَسْتَثیرون به دَواءَ دائِهم. فَاِذا مَرُّوا بآیة فیها تشویقٌ رَکَنُوا الیها طمعاً وَ تَطَلَّعَتْ نُفُوسُهُمْ اِلَیْها شوقاً وَظَنُّوا اَنَّها نَصْبُ اَعْیُنِهِمْ، وَ اِذا مَرُّوا بِآیة فیها تخویفٌ اَصْغَوْا اِلَیْها مَسامِعَ قُلُوبِهِمْ وَظَنُّوا اَنَّ زَفیرَ جهنَّمَ وَشَهیقَها فی اُصُولِ آذانِهِمْ، فَهُمْ حانونَ عَلی اَوْساطِهِمْ، مُفْتَرِشُونَ لِجِباهِهِمْ وَ اکُفِّهِمْ وَ رُکَبِهِمْ وَ اَطْرافِ<br /> <br /> ص:61<br /> ----1- کنایه از دریافت وحی الهی.<br /> <br /> 2- مزمل (73) آیات 1 _ 7.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> اَقْدامِهِمْ، یَطَّلِبُونَ اِلَی اللّهِ تَعالی فی فَکاکِ رِقابِهِمْ. وَ اَمَّا النَّهارُ فَحُلَماءُ عُلَماءُ، اَبْرارٌ اَتْقِیاءٌ، قَدْ بَراهُمُ الْخَوْفُ بَرْیَ الْقِداحِ، یَنْظُرُ اِلَیْهِم النّاظِرُ فَیَحْسَبَهُمْ مَرْضی وَما بِالْقَوْمِ مِنْ مَرَض وَیَقُولُ: قَدْ خُولِطُوا وَلَقَدْ خالَطَهُمْ اَمْرٌ عَظیمٌ»(1)؛<br /> <br /> «چون شب شود برپا ایستاده، آیات قرآن را با تأمّل واندیشه می خوانند وبا خواندن وتدبّر در آن، خود را اندوهگین می سازند وبه وسیله آن به درمان درد خویش کوشش دارند. پس هرگاه به آیه ای برخورند که به شوق آورده وامیدواری در آن است، به آن طمع نموده و با شوق به آن نظر کنند، آن سان که گویی پاداشی که آیه از آن خبر می دهد، در برابر چشم ایشان است وآن را می بینند. هرگاه به آیه ای برخورند که در آن بیم دادن است، گوش دل های خویش بدان نهند، چنان که گویا شیون [اهل] دوزخ در بیخ گوش های ایشان است. [در پیشگاه الهی برای رکوع] قد خم می کنند و [برای سجود] پیشانی ها و کف ها و زانوها و اطراف قدم هایشان را بر روی زمین می گسترانند. از خدای تعالی آزادی خویش را [از عذاب رستاخیز] درخواست می کنند. امّا در روز، دانشمندانی خویشتن دار و نیکوکارانی پرهیزگاراند. ترس [از خدا] آنان را چون تیر پیراسته لاغر و نزار کرده است. چون کسی بدان ها نگرد، پندارد بیمارند؛ امّا آنان بیمار نیستند، و گوید خردهایشان آشفته است، [امّا] موجب آشفتگی ایشان کاری است بزرگ».<br /> <br /> شب و روز دو نیمة زندگی انسان اند که یکدیگر را تکمیل می کنند.<br /> <br /> ص:62<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه شهیدی)، ص 225 و226.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> شب را دولتی ودولتمردانی است وروز را دولتی ودولتمردانی. دولتمردان روز، بدون قیام شب به نتیجه نمی رسند و دولتمردان شب، بدون تلاشِ روز، در دعوت مردم به بندگی خدا وحاکمیت دین حق موفّق نخواهند بود.<br /> <br /> یاران امام عصر علیه السلام هم مردان شب اند و هم مردان روز و خداوند بدیشان دولت شب و روز هر دو را عنایت فرموده است:<br /> <br /> سمة العبید من الخشوع علیهم<br /> <br /> لِلّه اِنْ ضمتهم الاسحارُ<br /> <br /> فاذا ترجلّت الضحی شهدت لهم<br /> <br /> بیض القواضب انهم احرارُ<br /> <br /> نشان بندگی بندگان از خشوع آنان هویداست<br /> <br /> خدا را اگر سپیده دمان بدیشان ضمیمه شود<br /> <br /> و هنگامی که بامداد برآید، گواهی دهد<br /> <br /> برق تیغ ها که آنان آزاد مردانند<br /> <br /> اگر آنان مردان دولت شب نبودند، به تنهایی قدرت رویارویی با گردنکشان زمین را نداشتند و اگر مردان روز نبودند، قادر به تطهیر زمین از آلودگی شرک وبرپایی توحید وعدل نبودند. همچنین اگر آنان از مردان روز نبودند، در زندگی مردم به توحید وعدل حکم نمی کردند و نیز اگر از مردان شب نبودند، دچار غرور شده واز صراط مستقیم منحرف می شدند.<br /> <br /> دو مرحله یا دو نسل؟<br /> <br /> ما در مقابل دو نسل قرار داریم: نخست، نسلی که شاهد سقوط و<br /> <br /> ص:63<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> فروپاشی تجربة سوسیالیسم مارکسیستی و تجربه دموکراسی سرمایه داری [غربی] است وزمین را مهیّای ظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف خواهد ساخت. اینان همان «زمینه سازان» هستند. دوم، نسلی که به یاری امام علیه السلام بر می خیزد وپیش روی او نبرد می کند. اینان همان «انصار»اند.<br /> <br /> آیا اینان تنها دو نسل محسوب می شوند یا آنکه دو نسل ودو مرحله از تاریخ هستند؟ ما [به درستی] نمی دانیم؛ لیکن بعید است که چنین اقدام بزرگی تنها در یک نسل سامان پذیرد.<br /> <br /> == بایسته های انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ما اکنون در دوران انتظار به سر می بریم که درازدامن ترین مرحله در تاریخ اسلام است. به راستی مهم ترین بایسته ها ومسؤولیت های این مرحله چیست؟ آنچه در پی می آید خلاصه ای از این بایسته ها ومسؤولیت ها است:<br /> <br /> == 1. آگاهی ==<br /> آگاهی بر چند گونه است:<br /> <br /> الف. بینش توحیدی، و اینکه تمام هستی از خدا و همه چیز در کف قدرت او است. خدا بر هر کاری توانا وهمه چیز در آسمان وزمین، تحت فرمان او است و از خود هیچ اختیاری ندارد.<br /> <br /> ب. آگاهی به وعده الهی در شرایط سخت سیاسی و مرحله ضعف و ناکامی و در شرایط سقوط. یکی از دشوارترین کارها در چنین عصری،<br /> <br /> ص:64<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آن است که انسان به درک این سخنان خدای متعال نایل آید:<br /> <br /> (وَلا تَهِنوا وَلا تحزنوا واَنْتُمُ الاعلون ان کنتم مؤمنین) (1)؛ «سست مشوید واندوه مخورید، شما برترید اگر مؤمن باشید».<br /> <br /> (وَنُریدُ اَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استضعفوا فِی الارضِ ونجعلهم ائمّةً ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (2)؛ «ما می خواهیم، بر آنان که در زمین خوارشان شمرده اند منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم ]گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم ودر زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور مِنْ بَعْدِ الذّکر اَنَّ الارضَ یَرثها عبادِیَ الصّالِحُونَ) (3)؛ «همانا در زبور، پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> (کَتَبَ اللّهُ لاََغْلِبَنَّ اَنَا وَ رُسُلی) (4)؛ «خداوند مقرّر کرده است که حتماً من وفرستادگانم هر آینه پیروز خواهیم شد».<br /> <br /> (وَلَیَنْصُرَنَّ اللّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ) (5)؛ «هر آینه خدا هر که را یاری اش کند، یاری می کند».<br /> <br /> ج. آگاهی به نقش انسان مسلمان در روی زمین، که عبارت است از سرپرستی، گواهی دادن و رهبری بشریّت [به سوی خیر و فلاح]. خدای<br /> <br /> ص:65<br /> ----1- آل عمران (3)، آیه 139.<br /> <br /> 2- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> <br /> 3- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 4- مجادله (58) آیه 21.<br /> <br /> 5- حج (22) آیه 40.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تعالی می فرماید:<br /> <br /> (وَکذلِکَ جعلناکم اُمَّةً وَسطاً لِتکونوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ ویکون الرَّسُولُ علیکم شهیداً) (1)؛ «این چنین شما را مردمی میانه[رو ]قرار دادیم تا خود بر مردمان گواه باشید و پیامبر بر شما گواه باشد».<br /> <br /> د. آگاهی به نقش دین اسلام در زندگی بشری، در از میان برداشتن فتنه وامیال نفسانی از مسر دعوت حقّ:<br /> <br /> (وقاتلوهم حَتّی لا تکونَ فِتْنَةٌ ویکونَ الدّینُ لِلّه) (2)؛ «با آنان بجنگید تا آشوبی نباشد ودین از آنِ خدای شود.»<br /> <br /> ه_ . آگاهی به سنّت های [رایج] الهی در تاریخ واجتماع وضرورت آمادگی، زمینه سازی، حرکت وفعالیّت در ضمن این سنن ومحال بودن گذر از آنها. بر این اساس خداوند فرمان داده است تا مسلمانان در خود، آمادگی های لازم برای ورود در این مبارزه قاطع و سرنوشت ساز ایجاد کنند: (وَاَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوّة)(3)؛ «تا می توانید در مقابل دشمنان نیرو مهیّا کنید».<br /> <br /> == 2. امیدواری ==<br /> در صورتی که انسان به برآورده شدن وعده های خداوند و قدرت و<br /> <br /> ص:66<br /> ----1- بقره (2) آیه 143.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 193.<br /> <br /> 3- انفال (8) آیه 60.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> اقتدار او امیدوار باشد؛ بی گمان این امید پایان ناپذیر بوده و صاحبش ناکام نخواهد شد. به همین دلیل مسلمان، نیرو و توان خود را به نیرو و قدرت الهی پیوند می زند (اعتصام بحبل اللّه) و هر که چنین کند، نیرو و اقتدارش پایان ناپذیر خواهد بود.<br /> <br /> == 3. مقاومت ==<br /> مقاومت، نتیجة امیدواری است. غریقی که گروه نجات را از دور می نگرد که به سوی او در حرکت است، بر امواج آب غلبه خواهد کرد و برای این کار در خود نیرویی شگرف خواهد یافت.<br /> <br /> == 4. حرکت ==<br /> حرکت، همان امر به معروف ونهی از منکر، دعوت به سوی خدا، آماده سازی زمین برای ظهور امام عصر علیه السلام وبرپایی دولت جهانی او وایجاد آمادگی های بینشی، ایمانی وتشکیلاتی و توانایی در نسل مؤمنی است که به یاری امام وزمینه سازی ظهورش قیام کنند.<br /> <br /> == 5. دعا برای ظهور امام ==<br /> تردیدی نیست که دعا به همراه حرکت وفعالیّت ودر کنار امر به معروف ونهی از منکر، از عوامل نزدیک ساختن ظهور امام زمان علیه السلام است. دعاهای زیادی در باب ظهور امام و ثواب انتظار رسیده است. یکی از دعاهایی که مؤمنان، آن را می خوانند و تکرار می کنند، دعای زیر است:<br /> <br /> «اللّهم کن لولیّک الحجة ابن الحسن، صلواتک علیه وعلی آبائه، فی هذه الساعة وفی کُلّ ساعة، ولیّاً وحافظاً وقائداً وناصراً ودلیلاً<br /> <br /> ص:67<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> وعیناً حتی تسکنه ارضک طوعاً وتمتّعه فیها طویلاً».<br /> <br /> در دعای «افتتاح» این شکایت تلخ واین دعای دلپذیر را می خوانیم:<br /> <br /> «اللّهُمَّ اِنّا نرغب الیک فی دولة کریمة تُعِزُّ بها الاسلام واهله وتذلُّ بها النّفاق واهله وتجعلنا فیها مِنَ الدّعاةِ الی طاعتک والقادة الی سبیلک وترزُقُنا بها کرامة الدّنیا والآخرة ... اللّهُمَّ اِنّا نَشْکُو الیک فَقْدَ نَبیّنا _ صلواتک علیه وآله _ وغَیْبَةَ وَلیّنا وکثرة عَدُوِّنا وَقِلَّةَ عَدَدِنا وَشِدَّةَ الْفِتَنِ بِنا وَتَظاهُرَ الزمان علینا»؛<br /> <br /> «خدایا! ما از تو امید داریم آن حکومت کریمی را برقرار سازی و به سبب آن اسلام و مسلمین را عزت بخشی و نفاق و اهل آن را ذلیل گردانی و ما را در آن، از دعوت کنندگان به طاعت خویش واز رهبران راه هدایتت قرار دهی وکرامت دنیا وآخرت را به ما روزی فرمایی ... خدایا! از نبودِ پیامبرمان _ که درود تو بر او و خاندانش باد _ و غیبت ولیّ مان و فزونی دشمن مان و کمی عددمان و زیادی فتنه هایی که بر ما فرود می آید و ناسازگاری زمانه، به تو شکوه می کنیم».<br /> <br /> == انتظار مطلوب ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> انتظار بر دو گونه است: انتظار آگاهانه ومطلوب، وانتظار نامطلوب. دوّمی، همان مترصد بودن علامت های ظهور، مانند صدای آسمانی (صیحه)، فرو رفتن در زمین (خَسْف)، ظهور سفیانی ودجّال است. ما این علایم را نفی نمی کنیم و در این باره روایات زیادی در مجموعه روایات «مَلاحِم» آمده است. هر چند این روایات تاکنون مورد پژوهش سندی به صورت دقیق علمی قرار نگرفته است؛ امّا از قبل بر درستی<br /> <br /> ص:68<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> برخی از آنها تأکید می کنیم. لیکن در اینجا بر شیوه «مترصد بودن» در معنای انتظار، انتقاد داریم. به نظر ما این شیوه، امّت را از عمل به وظایفی که در دوره انتظار بر دوش دارد، منحرف می سازد واز شیوه انتظار صحیح باز می دارد.<br /> <br /> اوّلی، همان «انتظار مطلوب» است. در چنین انتظاری، هم فعالیت وحرکت و امر به معروف و نهی از منکر وجود دارد وهم دعوت به سوی خدا و جهاد. این، از زمینه های اساسی ظهور امام عصر علیه السلام است؛ زیرا ظهور او با زنجیره ای از سنّت های الهی در جامعه و تاریخ ارتباط دارد و این سنّت ها جز با فعالیت و حرکت، تحقّق نمی یابد.<br /> <br /> علامت های ظهور در روایات، اجمالاً صحیح هستند؛ امّا به نظر ما محدود به زمان خاصی نیستند و در روایات نیز به صراحت وارد شده که تعیین کنندگان وقت (وقّاتون(1)) را تکذیب کنید.<br /> <br /> عبدالرحمن بن کثیر می گوید: ما نزد امام صادق علیه السلام بودیم که مهزم وارد شد وبه امام عرض کرد: قربانت شوم، درباره این حادثه ای که ما انتظار آن را می کشیم (ظهور امام عصر علیه السلام ) بفرمایید کی اتفاق می افتد؟ امام علیه السلام فرمود:<br /> <br /> «یا مَهْزَم! کذب الوقّاتون وهلک المستعجلون»(2)؛ «ای مهزم!<br /> <br /> ص:69<br /> ----1- آنان که زمان خاصی را برای ظهور حضرت حجت(علیه السلام) پیش بینی می کنند. (مترجم)<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آنان که [برای این امر] وقت مشخص می کنند، دروغ می گویند وآنان که [تحقق آن را] پیش از موعدش می جویند، هلاک می شوند».<br /> <br /> فُضیل بن یسار از امام باقر علیه السلام سؤال کرد: آیا برای این امر (ظهور حضرت) زمان خاصّی است؟ فرمود: «کذب الوقّاتون»(1)؛ «دروغ گفته اند آنان که زمان خاصی را مقرر کرده اند».<br /> <br /> بنابراین، مقصود از بیان علامت ها، مشخص کردن دقیق زمان ظهور امام عصر علیه السلام نیست. درست آن است که بگوییم اینها به اعمال ما ارتباط دارد. بله «خسف» و«صیحه» [مثلاً] از علامت های ظهور است؛ لیکن عمل ما، تحقق این امور را نزدیک یا دور می سازد.<br /> <br /> این تصحیح و توجیه در تفسیر مفهوم ظهور، ضروری است که از آن به «انتظار مقبول و موجّه» یاد شود. در این باره توجّه به سه نکته بایسته است:<br /> <br /> == یک. تصحیح مفهوم انتظار ==<br /> امروز در عصری زندگی می کنیم که در آن بحث های زیادی در مورد ظهور امام عصر علیه السلام ردّ وبدل می شود. در عصرهای تاریخی دور ونزدیک خودمان، دوره ای را سراغ نداریم که مردم به گستردگی امروز، از ظهور امام علیه السلام و دولت او سخن گفته وتوجه نشان داده باشند. بنابراین، «انتظار» از مشخّصه های بارز عصر ما است. اما متأسفانه اصلاح وارشادی در سطح عموم درباره مسأله انتظار صورت نگرفته است! جوانان ما مسأله ظهور<br /> <br /> ص:70<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> امام عصر علیه السلام وعلایم ظهور او را، صرفاً در لابه لای کتاب ها می جویند. چنین رویکردی صحیح نیست؛ بلکه درست آن است که ظهور امام و انقلاب جهانی به رهبری او را در متن زندگی سیاسی واجتماعی خودمان جستوجو کنیم.<br /> <br /> علامت های ظهور امام علیه السلام به میزانی که ما در متن زندگی سیاسی و فرهنگی معاصر _ در آگاهی، مقاومت، وحدت کلمه، انسجام سیاسی، فداکاری، توانایی های انقلابی و سیاسی و تبلیغاتی مان _ می یابیم، در کتاب ها بیان نمی شود.<br /> <br /> شیوه جوانان ما در پژوهش از نشانه های ظهور امام علیه السلام از لابه لای کتاب ها، شیوه ای کاملاً منفی است. باید مفهوم انتظار را تصحیح کنیم و آن را به سمت مثبت جهت دهیم. فرق دو مفهوم این است که مفهوم نخست، نقش انسان را در مسأله انتظار، منفی جلوه گر می سازد؛ امّا مفهوم دوم، این نقش را در روند ظهور امام علیه السلام مثبت و فعّال و مرتبط با زندگی و وضعیت سیاسی و انقلابی و درد و رنج ما قرار می دهد.<br /> <br /> معمّر بن خلاّد از حضرت ابی الحسن علیه السلام در تفسیر سخن خدای تعالی (الم، اَحسب النّاس ان یترکوا ان یقولوا آمنّا و هُم لا یفتنون) (1) نقل کرده است:<br /> <br /> (یفتُنونَ کما یُفتن الذَّهب، ثُمَّ قال: یُخلصون کما یُخلص الذهب)<br /> <br /> ص:71<br /> ----1- «الف، لام، میم، آیا مردم پنداشتند که تا گفتند ایمان آوردیم، رها می شوند ومورد آزمایش قرار نمی گیرند؟»; عنکبوت (29) آیه 1 و2.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> (1)؛ «[مردم] آزمایش می شوند، همان طور که طلا آزمایش می شود. سپس فرمود: ناخالصی مردم گرفته می شود، چنان چه طلا را خالص می سازند».<br /> <br /> منصور صیقل می گوید: من وحارث بن مغیره نشسته بودیم و [درباره ظهور امام عصر علیه السلام ] با هم سخن می گفتیم که امام صادق علیه السلام سخنان ما را شنید. آن حضرت به ما فرمود:<br /> <br /> «فی ای شیء انتم هاهنا؟ هیهات لا واللّهِ لا یکون ما تمدّون الیه اعینکم حتّی تمیّزوا»؛ «برای چه اینجا نشسته اید؟ دریغا! نه به خدا قسم آنچه که انتظارش را می کشید، واقع نخواهد شد، مگر آنکه متمایز (آزمایش) شوید».<br /> <br /> منصور از امام صادق علیه السلام نقل می کند:<br /> <br /> «یا منصور! انّ هذا الامر لا یأتیکم اِلاّ بعد أیاس، لا واللّهِ حتّی یمیّزوا، لا واللّهِ حتّی یشقی من یشقی ویَسْعَدَ مَنْ یَسْعَدُ»(2)؛ «ای منصور! ظهور امام علیه السلام واقع نمی شود، مگر پس از نا امیدی. نه به خدا مگر آنکه متمایز شوند؛ نه به خدا مگر آنکه شقی و نیک بخت هر دو خود را نشان دهند».<br /> <br /> بنابراین، ارتباط ظهور امام عصر علیه السلام با علم، زندگی، گرفتاری و درد، نیکبختی و بدبختی ما بیشتر از ارتباط آن با نشانه های کیهانی ذکر شده در کتاب ها است و این، مفهومی است که باید با ژرف اندیشی و روشنگری به آن بنگریم.<br /> <br /> ص:72<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=۰<br /> == دو. منتظر کیست؟ ==<br /> براساس مفهوم ذکر شده، مسأله برعکس می شود وامام علیه السلام منتظر حرکت و مقاومت وجهاد ما خواهد بود؛ نه ما منتظر ایشان. مسأله ظهور امام علیه السلام هنگامی که با واقعیت های سیاسی وانقلابی ما مرتبط باشد، بی گمان این ماییم که این واقعیت ها را تحقق می بخشیم. بنابراین می توانیم دو گونه عملکرد در این رابطه بروز دهیم: یا آنکه با اقدام، حرکت، اتحاد، نظم تشکیلاتی، فداکاری و امر به معروف، زمینه قیام آن حضرت را فراهم سازیم و یا آنکه کار را به عهده دیگران گذاشته و خود از هرگونه اقدامی شانه خالی کنیم و از رویارویی با مسؤولیت ها بگریزیم.<br /> <br /> == سه. ارزش انتظار ==<br /> برای مفهوم مثبت ومقبول «انتظار»، منابع اسلامی، ارزش و اهمیت زیادی داده است. رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) می فرماید: «افضل اعمال اُمّتی الانتظار»(1)؛ «برترین اعمال امّت من انتظار است» و «انتظار الفرج عبادةٌ»(2)؛ «انتظار فرج، خود عبادت است».<br /> <br /> در حدیث دیگری آمده است: «المنتظر لاَِمْرِنا کالمتشحّطِ بدمه»(3)؛ «کسی که انتظار امر ما را بکشد (منتظر ظهور باشد)، چونان کسی است<br /> <br /> ص:73<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 3- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> که [در راه خدا ]به خون خود در غلتیده باشد».<br /> <br /> این ارزش بزرگی که در روایات برای انتظار بیان شده، با تصور مثبت از این معنا تناسب دارد واز تصوّر منفی انتظار به معنای «مترصد بودن» بسیار دور است.<br /> <br /> ص:74<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> = فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:75<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=۰<br /> == حرکت و انتظار ==<br /> ارتباط دو سویه ای میان حرکت وانتظار موجود است. پیش از این درباره پیوستگی انتظار به «حرکت» سخن گفتیم و هم اکنون از وابستگی «حرکت» به «انتظار» سخن خواهیم گفت.<br /> <br /> == اقدام انقلابی ==<br /> «اقدام انقلابی» آمیزه ای از تخریب و ساختن است؛ از این رو با چالش، مقاومت و سختی همراه است. اگر انقلاب، فقط ساختن بود _ بی هیچ انهدامی _ نیاز به این همه زمت و تلاش نبود. چون انهدام بر رژیم سیاسی فاسدِ موجود وارد می شود؛ در نتیجه با سختی های فراوانی همراه است. زیرا هر رژیمی، بهره بردارانی دارد که از آن نفع می برند و دفاع می کنند.<br /> <br /> دعوت به توحید، یک دعوت انقلابی است؛ از این رو چنین دعوتی با «جهاد و جنگ» همراه است:<br /> <br /> (وقاتلوهم حتّی لا تکون فتنة ویکون الدّین کلّه للّه) (1)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند و دین یکسره از آن خدای گردد».<br /> <br /> ص:76<br /> ----1- انفال (8) آیه 39.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> بدون از میان برداشتن فتنه ها و موانع بزرگی که بهرهوران رژیم سیاسی شرک آلود ایجاد کرده اند، امکان ندارد دعوت به توحید راهی به زندگی مردم بگشاید. از طرف دیگر، از میان برداشتن فتنه نیز بدون جهاد و مبارزه، امکان پذیر نیست؛ زیرا توحید (نظام توحیدی) در خلأ سیاسی و اجتماعی استقرار نمی یابد؛ بلکه جایگزین شرک می شود و دعوت به خدا، جز با نابودی شرک صورت نمی پذیرد.<br /> <br /> == بهای اقدام انقلابی ==<br /> برپا دارندگان شرک و رهبران آن، از تمام توان خود برای مبارزه با حرکت توحیدی و برانگیختن فتنه ها و ایجاد موانع در مسیر دعوتگران به خدا، بهره می برند. دعوت به توحید نیازمند از بین بردن تمام این فتنه ها و رویارویی با همه این موانع ومبارزه با رژیم شرک است.<br /> <br /> رویارویی با موانع ومبارزه با کیان شرک، هزینه جانی ومالی زیادی به دعوتگران به سوی خدای تعالی و نزدیکان آنان تحمیل می کند و خسارت های سنگینی را در پی دارد.<br /> <br /> == تکلیف به حرکت ==<br /> قرآن با توجّه به این عوامل، در تکلیف مردم به حرکت، اهتمام ویژه ای نشان داده است. اگر این رنج ها و مشقّت ها در حرکت توحیدی نبود، این همه تأکید وجهی نداشت:<br /> <br /> ص:77<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> (قوموا لِلّه قانتین) (1)؛ «خاضعانه برای خدا به پاخیزید».<br /> <br /> (وَأمُر بالمعروف وَانْهَ عن المنکر واصْبِرْ علی ما اصابکَ) (2)؛ «به کار پسندیده وادار واز کار ناپسند بازدار وبر آسیبی که بر تو وارد آید شکیبا باش».<br /> <br /> (فَاسْتَقِمْ کَما اُمِرتَ) (3)؛ «پس همان گونه که دستور یافته ای ایستادگی کن».<br /> <br /> (اُدع الی سبیلِ ربِّکَ) (4)؛ «به راه پروردگارت دعوت کن».<br /> <br /> (اِقْرأ باسم ربّکَ) (5)؛ «به نام پروردگارت بخوان».<br /> <br /> (جاهد الکفّار والمنافقین) (6)؛ «با کافران ومنافقان جهاد کن».<br /> <br /> (وَ جاهِدُوا فی سبیل اللّهِ)(7)؛ «ودر راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (اِنفروا خِفافاً وثقالاً وَجاهِدوا باَموالکم وانفسکم فی سبیل اللّهِ) (8)؛ «سبکبار و گران بار بسیج شوید وبا مال وجانتان در راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (وَاقتلوهم حیث ثقفتموهم) (9)؛ «و هر کجا به ایشان دست یافتید، آنان را بکشید».<br /> <br /> ص:78<br /> ----1- بقره (2) آیه 238.<br /> <br /> 2- لقمان (31) آیه 17.<br /> <br /> 3- هود (11) آیه 112.<br /> <br /> 4- نحل (16) آیه 125.<br /> <br /> 5- علق (96) آیه 1.<br /> <br /> 6- توبه (9) آیه 73.<br /> <br /> 7- بقره (2) آیه 218.<br /> <br /> 8- توبه (9) آیه 41.<br /> <br /> 9- بقره (2) آیه 191.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> (وَ قاتِلوا فی سبیلِ اللّهِ الذینَ یُقاتلونکم) (1)؛ «و در راه خدا با کسانی که با شما می جنگند، بجنگید».<br /> <br /> (و قاتلوهم حتّی لا تکون فتنةٌ) (2)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند».<br /> <br /> تمام اینها آموزه های انقلابی در راستای تغییر وضع موجود و نشاندن توحید به جای شرک و از بین بردن فتنه ها ورفع موانع از مسیر دعوت به سوی خداوند است.<br /> <br /> == ضعف انسان ==<br /> انسان از انجام چنین مسؤولیّت دشواری، احساس ناتوانی می کند ودر وجود خود، قدرتی برای رویارویی با تمام این موانع ومشکلات نمی یابد. نبرد بین دو جبهه توحید و شرک، شدید و ویرانگراست؛ از این رو انسان به تنهایی یا با کمی مؤمنان، در برخورد با این جبهه، احساس ضعف کرده و چنین کاستی را می پذیرد واز رودررویی عقب نشینی می کند؛ مگر آنکه خدای تعالی او را حفظ کند.<br /> <br /> پذیرش عوامل ضعف در نفس انسان، نخستین مشکلی است که فعّالان در راه خدا با آن مواجه اند. این ضعف به شکل هراس از طاغوت ودستیاران او، درماندگی از ادامه راه، یأس از سودمندی استمرار آن، عافیت جویی و راحت طلبی و یا تمامی این عوامل بروز می کند و آنان<br /> <br /> ص:79<br /> ----1- بقره (2) آیه 190.<br /> <br /> 2- انفال (8) آیه 39.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> که از ادامه مسیر ناتوانند و در راه می مانند، فراوان هستند.<br /> <br /> == رهایی از سقوط ==<br /> در اینجا بایسته است از اسباب وعواملی که ما را در طیّ این مسیر، از سقوط حفظ می کند و از وسوسه های شیطانی وضعف درونی خودمان باز می دارد، سخن بگوییم. وسایل حفظ و مصونیّت در زندگی فعالان بسیار است. مهم ترین آنها چهار عامل است که قرآن کریم از آنها یاد کرده است: 1. استعانت از صبر و صلاة؛ 2. ولا؛ 3. میراث؛ 4. انتظار.<br /> <br /> == عوامل رستگاری ==<br /> <br /> == یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه) ==<br /> خدای تعالی می فرماید: (استعینوا بالصّبر والصّلوة)(1)؛ «از شکیبایی و نماز یاری جویید» و (یا ایها الذین آمنوا استعینوا بالصبر والصّلوة)(2)؛ «ای مؤمنان! از شکیبایی و نماز یاری جویید».<br /> <br /> خداوند در سوره «هود»، قلب رسولش را در وسط میدان کارزار با سران شرک در جزیرة العرب با بیان قصّه مسیر توحید، نیرو می بخشد و بعد از بررسی اجمالی این مسیر طولانی، به وی می فرماید:<br /> <br /> ص:80<br /> ----1- بقره (2) آیه 45.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 153.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> (فاستقم کما اُمِرْتَ ومَنْ تاب مَعَکَ ولا تَطْغَوْا انّه بما تعملون بصیر ولا ترکنوا الی الذین ظلموا فتمسّکم النّار وما لکم من دون اللّهِ من اولیاء ثمّ لا تنصرون واقم الصلوة طَرَفَیِ النَّهار وزلفاً من اللّیل انّ الحسنات یذهبن السیّئات ذلک ذکری للذّاکرین واصبر فانّ اللّهَ لا یُضیعُ اَجْرَ الْمحسنین) (1)؛<br /> <br /> «پس همان گونه که دستور یافته ای، ایستادگی کن و [همین طور] هر چه با تو توبه کرده است. و طغیان مکنید که او به آنچه انجام می دهید بینا است. به کسانی که ستم کرده اند، متمایل مشوید که آتش [دوزخ] به شما می رسد، ودر برابر خدا برای شما دوستانی نخواهد بود، و سرانجام یاری نخواهید شد. و در دو طرف روز [اوّل و آخر آن] و نخستین ساعات شب، نماز را برپا دار؛ زیرا خوبی ها بدی ها را نیست می کند. این برای پندگیرندگان پندی است وشکیبا باش چه خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمی گرداند».<br /> <br /> صبر، پایداری براساس سنّت های الهی است وجنگ به موجب این سنّت ها به وجود می آید. آن که دوست دارد پیروز این نبرد باشد، به ناچار باید این سنّت ها را بشناسد و بر آنها پایداری ورزد و با قدرتی هم تراز به مقابله با آنها برخیزد. این مقابله نیز خود از سنّت های الهی است.<br /> <br /> مهیّا کردن نیرویی هم تراز با قدرت دشمن در صحنه نبرد، یا در<br /> <br /> ص:81<br /> ----1- هود (11) آیات 112 _ 115.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> میدان سیاست یا تبلیغات و... جزئی از صبر و پایداری است.<br /> <br /> صبر و شکیبایی، بدین معنا نیست که انسان دشمنش را تحمّل کند؛ بلکه به معنای مقاومت وپایداری در مقابل دشمن و عدم وازدگی و درماندگی در رویارویی با او است؛ تا آنجا که توان دفع ورفع او را با نیرویی برابر با توان وی بیابد. این، معنای مثبت صبر و شکیبایی است.<br /> <br /> نماز، نمودِ ارتباط با خدا و یاد او است. انسان مسلمان در بحبوحه نبرد، باید از خدا ویاد وی بسیار کمک بگیرد و از وی عزم و نیرو بطلبد و قوایش را با قوای الهی استحکام بخشد. اگر انسان در میدان نبرد، از خداوند یاری بطلبد، دیگر از چیزی نخواهد ترسید و احساس ضعف نخواهد کرد و این، معنای صبر و صلاة است.<br /> <br /> == دو. ولا (همبستگی) ==<br /> مسلمانان مانند پیکری واحدند که اعضای آن ارتباطی منسجم دارند که همان رابطه ولا (همبستگی) است. این امر، ولایت در خطّ افقی است؛ در مقابل ولایت خدا و رسول و اولیای امور که ولایت آنان در خطّ عمودی و در بافت جامعه اسلامی است.<br /> <br /> قرآن به همین رابطه منسجم و هماهنگ _ که افراد امّت اسلامی را به یکدیگر پیوند می زند واز مجموع آنها توده ای مرتبط با هم پدید می آید _ اشاره دارد: (والمؤمنون والمؤمنات بعضهم اولیاء بعض) (1)؛ «و<br /> <br /> ص:82<br /> ----1- توبه (9) آیه 71.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> مردان وزنان با ایمان، دوستان یکدیگرند».<br /> <br /> این «ولا»، دوستی، همیاری، همبستگی، همزیستی، تعاون، سازش وخیرخواهی را شامل می شود. امّتی که با چنین پیوندهای مستحکمی به یکدیگر مرتبط باشند، ملّتی توانمند و یکپارچه در میدان مبارزه خواهند بود. خدای تعالی به سبب مصلحتی، پایه ارتباط میان این امّت را براساس ولا _ که از مستحکم ترین پیوندها در خانواده ای واحد است _ قرار داده است.<br /> <br /> از آنجا که نخستین وظیفه امّت اسلامی، رویارویی و درگیری در میدان مبارزه است، به ناچار می باید از ساختار داخلی مستحکم و بافت استواری برخوردار باشد تا بتواند در برابر وحشی گری های نبرد سرنوشت سازی که در آن وارد شده است، پایداری ورزد.<br /> <br /> بدون این ولای مستحکم _ که تک تک مردم مسلمان در آن به تقویت یکدیگر بر می خیزند _ امّت اسلامی قدرت ایستادگی در مقابل جبهه کفر ونفاق را در این نبرد سرنوشت ساز نخواهد داشت.<br /> <br /> این امّت، با وحدت کلمه، به ریسمان الهی چنگ می زند و در رویارویی با سران کفر، مجموعه و خانواده واحدی می شود: (واعتصموا بحبل الله جمیعاً ولا تفرّقوا) (1)؛ «و همگی به ریسمان الهی چنگ زنید وپراکنده مشوید».<br /> <br /> ص:83<br /> ----1- آل عمران (3) آیه 103.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> در این آیه، خدای متعال امّت اسلامی را به چنگ زدن به ریسمان الهی در میدان مبارزه فرمان می دهد. البته این اعتصام باید از جانب همه و به طور جمعی باشد؛ زیرا طبیعت مبارزه چنین است که هر یک از دو طرف درگیری، تمام نیرو و امکانات خود را به کار می گیرد. نیروی امّت اسلامی نیز در دو چیز خلاصه می شود: پناه بردن به خدا و اجتماع و یکپارچگی آنان.<br /> <br /> == سه. میراث ==<br /> اعضای این خانواده باید ریشه های تاریخی خود را به یاد آورند. بی گمان شناخت چنین اصالت و هویت تاریخی، در هنگامه نبرد، به آنان نیرو، صلابت، ثبات و استحکام چند برابر خواهد بخشید.<br /> <br /> حرکت اسلام در تاریخ، حرکت بی ریشه ای نیست؛ بلکه از حرکت تمام انبیا _ از آدم تا خاتم _ نشأت گرفته است.<br /> <br /> حرکتی که دارای چنین عمق وریشه ای است ودر درازنای ده ها قرن، در مقابل مکر و دسیسه های مشرکان ثابت قدم مانده، سزاوار آن است که در این معرکه نیز ثابت قدم بماند وشایستگی وصلاحیتش را حفظ کند. بی گمان خانواده توحید، شجره طیّبه ای است در زمین که: «اصلها ثابت وفرعها فی السّماء»؛ «ریشه اش ثابت و شاخه هایش برافراشته بر آسمان است».<br /> <br /> (اَلم تَرَ کیف ضرب اللّهُ مثلاً کلمةً طیّبة کشجرة طیّبة اصلها<br /> <br /> ص:84<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> ثابت وفرعها فی السّمآءِ تُؤتی اُکُلها کلّ حین باذن ربّها ویضرب اللّهُ الامثال للنّاس لعلّهم یتذکرون) (1)؛ «آیا ندیدی خدا چگونه مَثَل زده: سخن پاک مانند درختی پاک است که ریشه اش استوار وشاخه اش در آسمان است؛ میوه اش را هر دم به اذن پروردگارش می دهد وخدا مَثَل ها را برای مردم می زند، شاید که آنان پند گیرند».<br /> <br /> شرک نیز، یک خانواده است، جز آنکه بریده و بی ریشه است: (اجتثّت من فوق الارض ما لها من قرار) (2)؛ «از روی زمین کنده شده وقراری ندارد».<br /> <br /> برای کسانی که به خدا دعوت می کنند، بایسته است ریشه ها، عمق واصالت تاریخی خود و نیز پیوندشان با صدیقان، صالان، راکعان، ساجدان، ذاکران و دعوتگران به سوی خدا را به یاد آورند. به همین جهت، بر امام حسین علیه السلام به سبب میراث بزرگی که از پدران خود _ آدم، نوح، ابراهیم و رسول خدا _ به ارث برده است، سلام و درود می فرستیم و می گوییم: «السلام علیک یا وارث آدم صفوة اللّه، السلام علیک یا وارث نوح نبی اللّه، السلام علیک یا وارث ابراهیم خلیل اللّه».<br /> <br /> بسیار مهمّ و بایسته است که در میدان نبرد، انسان این ریشه داری و اصالت را یاد آورد؛ زیرا وی را در میانه این نبرد خسارت بار، مصون ومحفوظ داشته و تقویت خواهد کرد.<br /> <br /> ص:85<br /> ----1- ابراهیم (14) آیه 24 و25.<br /> <br /> 2- ابراهیم (14) آیه 26.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> == چهار. امید وانتظار ==<br /> انتظار، چهارمین عاملی است که انسان را در حرکت، یاری می دهد. انتظار، امید را در درون انسان بر می انگیزد و امید توانایی مقاومت و حرکت را به وی می بخشد. غریقی که منتظر رسیدن گروه نجات است، بی گمان چندین برابر کسی که امیدی به نجات ندارد، از خود استقامت نشان می دهد.<br /> <br /> ایمان به «وراثت زمین به وسیله صالحان» و«امامت مستضعفان مؤمن» و اینکه «عاقبت از آن متّقین» است، به صالحان و تقواپیشگان، ثبات و قدرت بیشتری بخشیده و در میدان نبرد، آنان را ثابت قدم خواهد داشت. همچنین قدرت رویارویی با مشکلات ومبارزه با گردنکشان ومستکبران را در سخت ترین شرایط برای آنان فراهم خواهد ساخت. چنین ایمان واعتقادی، از شکست و فروپاشی آنان در شرایط سخت و دشوار، جلوگیری خواهد کرد.<br /> <br /> بدین جهت است که قرآن کریم بر این حقیقت _ «عاقبت از آن تقواپیشگان است»(1) _ تأکید میورزد و به وراثت زمین به وسیله صالحان و شایستگان اقرار می کند: (ولقد کتبنا فی الزّبور من بَعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «در حقیقت، در زبور پس از آن یاد کرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:86<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> به سبب اهمیّت این حقیقت و بایستگی تأکید بر آن و بای اندیشه اسلامی بر آن، خدای متعال آن را در «ذکر» و «زبور»، یادآوری کرده است. خداوند امامت مستضعفان و سرپرستی آنان را در سیر تمدن انسانی، تثبیت فرموده، و این وعده پروردگار و اراده حتمی او است که پس از فراخواندنشان به ایمان و عمل صالح، درخواستشان را پذیرفت؛ چنان که فرمود:<br /> <br /> (ونرید ان نمنّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمّة ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (1)؛ «و خواستیم بر کسانی که در آن سرزمین فرودست شده بودند، منّت نهیم و آنان را پیشوایان مردم گردانیم و ایشان را وارث زمین کنیم و در زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> این دو آیه، اگرچه در مسأله داستان موسی علیه السلام وفرعون وهامان وارد شده است؛ امّا اراده الهی در باب مستضعفان محروم، مطلق است و به چیزی جز استجابت امری که خدای تعالی، مؤمنان را به سوی آن دعوت کرده (ایمان و عمل صالح)، مقیّد نشده است.<br /> <br /> وعده الهی بر امامت مستضعفان در زمین، به مؤمنان مستضعف نیرو، اطمینان، آرامش، استقامت و شکیبایی بر مشکلات مبارزه، و در ناراحتی ها نیروی مقاومت بخشیده و در میدان نبرد ثابت قدم می دارد.<br /> <br /> انتظار حقیقی برای نجات، امید را در روحیّه دلاوران عرصه های<br /> <br /> ص:87<br /> ----1- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> نبرد، برمی انگیزد؛ [چنان که] در رویارویی با فرعون و هامان، موسی بن عمران علیه السلام قوم خود را با وعده الهی وانتظار فرج وکمک از سوی خدای بلندمرتبه، نیرو بخشید:<br /> <br /> (قال موسی لقومه استعینوا باللّهِ وَاصْبِروا اِنّ الارض لِلّهِ یُورثُها مَنْ یَشآءُ مِنْ عِبادِه والعاقبة للمتّقین، قالوا اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتیَنا وَمِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا، قال عسی ربُّکُمْ اَنْ یُهْلِکَ عدوّکم ویَسْتَخْلفکُمْ فی الارضِ فَیَنْظُرَ کَیْفَ تَعْملونَ) (1)؛<br /> <br /> «موسی به قوم خود گفت: از خدا یاری جویید وپایداری ورزید چه زمین از آنِ خدا است؛ آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد می دهد وفرجام نیک برای پرهیزگاران است. [قوم موسی] گفتند: پیش از آنکه تو نزد ما بیایی و [حتّی] بعد از آنکه به سوی ما آمدی، مورد آزار قرار گرفتیم. گفت: امید است که پروردگارتان دشمن شما را هلاک کند وشما را روی زمین جانشین [آنان ]سازد؛ آن گاه بنگرد تا چگونه عمل می کنید».<br /> <br /> موسی بن عمران می کوشید تا بنی اسرائیل را در میدان مبارزه و رویارویی، متوجّه امید به خدا و وعده او و انتظار فرج کند. از این رو، این دستور بزرگ الهی را برای آنان بیان می کند: (قال موسی لقومه: استعینوا باللّهِ واصبروا انّ الارض للّهِ یورثُها من یشاء من عباده والعاقبة للمتّقین).<br /> <br /> ص:88<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128 و129.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> شگفت آنکه موسی بن عمران بین «صبر» و «انتظارِ تحقّق وعده الهی» ارتباط برقرار کرده است: (اصبروا انّ الارض للّه یورثها من یشآءُ من عباده).<br /> <br /> بنی اسرائیل می کوشند تا پیامبرشان را از انتظار آینده، متوجّه مرارت زمان حاضر کنند، از این رو به وی می گویند: (اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتینا ومن بَعْدِ ما جِئْتَنا).<br /> <br /> موسی دوباره آنان را به انتظار تحقق وعده خداوند و صبر بر ناراحتی ها متوجه می سازد که بی گمان این گشایش نزدیک خواهد بود: (قال: عسی ربّکم ان یهلک عدوّکم ویستخلفکم فی الارض فینظر کیف تعملون)<br /> <br /> بنابراین، خدای تعالی اراده کرده تا این امّت را با فرهنگ «وراثت» و«انتظار» آشنا سازد؛ یعنی، وراثت پیامبران و صالحان وانتظار وعده خدای تعالی به فرج و امامت شایستگان.<br /> <br /> از یک طرف قانون «وراثت» واز دیگر سو قانون «انتظار»، حرکت توحیدی را احاطه کرده است. وراثت و انتظار، دو رکن اصلی حرکت توحیدی در مسیر دشوار و طولانی آن است و باید با این دو فرهنگ قرآنی آشنا شویم.<br /> <br /> والسلام<br /> <br /> ص:89<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> = درباره مركز =<br /> بسمه تعالی<br /> <br /> جَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ<br /> <br /> با اموال و جان های خود، در راه خدا جهاد نمایید، این برای شما بهتر است اگر بدانید.<br /> <br /> (توبه : 41)<br /> <br /> چند سالی است كه مركز تحقيقات رايانه‌ای قائمیه موفق به توليد نرم‌افزارهای تلفن همراه، كتاب‌خانه‌های ديجيتالی و عرضه آن به صورت رایگان شده است. اين مركز كاملا مردمی بوده و با هدايا و نذورات و موقوفات و تخصيص سهم مبارك امام عليه السلام پشتيباني مي‌شود. براي خدمت رسانی بيشتر شما هم می توانيد در هر كجا كه هستيد به جمع افراد خیرانديش مركز بپيونديد.<br /> <br /> آیا می‌دانید هر پولی لایق خرج شدن در راه اهلبیت علیهم السلام نیست؟<br /> <br /> و هر شخصی این توفیق را نخواهد داشت؟<br /> <br /> به شما تبریک میگوییم.<br /> <br /> شماره کارت :<br /> <br /> 6104-3388-0008-7732<br /> <br /> شماره حساب بانک ملت :<br /> <br /> 9586839652<br /> <br /> شماره حساب شبا :<br /> <br /> IR390120020000009586839652<br /> <br /> به نام : ( موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه)<br /> <br /> مبالغ هدیه خود را واریز نمایید.<br /> <br /> آدرس دفتر مرکزی:<br /> <br /> اصفهان -خیابان عبدالرزاق - بازارچه حاج محمد جعفر آباده ای - کوچه شهید محمد حسن توکلی -پلاک 129/34- طبقه اول<br /> <br /> وب سایت: www.ghbook.ir<br /> <br /> ایمیل: Info@ghbook.ir<br /> <br /> تلفن دفتر مرکزی: 03134490125<br /> <br /> دفتر تهران: 88318722 ـ 021<br /> <br /> بازرگانی و فروش: 09132000109<br /> <br /> امور کاربران: 09132000109<br /> }}<br /> [[رده:کتابخانه حضرت مهدی علیه السلام]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%D9%88%D9%8A%D8%A7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=5108 2026-05-06T03:50:34Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>{{مطالعه کتاب<br /> |شماره=1<br /> |1=<br /> [[پرونده:انتظار پويا.png|بندانگشتی]]<br /> <br /> = انتظار پویا =<br /> <br /> = مشخصات کتاب =<br /> سرشناسه : آصفی، محمدمهدی، 1316 -<br /> <br /> عنوان و نام پدیدآور : انتظار پویا/ نویسنده محمدمهدی آصفی؛ ترجمه تقی متقی.<br /> <br /> مشخصات نشر : تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود علیه السلام،مرکز تخصصی مهدویت، 1383.<br /> <br /> مشخصات ظاهری : 80 ص.<br /> <br /> شابک : 3000 ریال ؛ 9000 ریال: چاپ پنجم: 964-7428-28-6<br /> <br /> یادداشت : چاپ پنجم: ?138.<br /> <br /> یادداشت : کتابنامه بصورت زیرنویس.<br /> <br /> موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، 255ق. - -- غیبت<br /> <br /> موضوع : مهدویت-- انتظار<br /> <br /> شناسه افزوده : متقی، تقی، 1340 - ، مترجم<br /> <br /> رده بندی کنگره : BP224/4/آ6الف82 1383<br /> <br /> رده بندی دیویی : 297/462<br /> <br /> شماره کتابشناسی ملی : م 83-31126<br /> <br /> ص:1<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> = اشاره =<br /> انتظار پویا<br /> <br /> نویسنده: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> ترجمه: تقی متّقی<br /> <br /> انتظار پویا<br /> <br /> Ÿ مؤلف: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> Ÿ مترجم: تقی متّقی<br /> <br /> Ÿ ناشر: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> Ÿ نوبت چاپ: نهم / بهار 92<br /> <br /> Ÿ شابک: 978-964-7428-28-6<br /> <br /> Ÿ شمارگان: هزار و پانصد نسخه (تاکنون: بیست و چهار هزار و پانصد نسخه)<br /> <br /> Ÿ قیمت: 2000 تومان<br /> <br /> تمامی حقوق© محفوظ است.<br /> <br /> - قم: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، مرکز تخصصی مهدویت/ خیابان شهدا/ کوچه آمار(22)/ بن بست شهید علیان/ ص.پ: 119- 37135/ همراه: 09109678911/ تلفن: 37749565 و 37737801(داخلی 117و116)/37841130 (فروش)/ 37841131 (مدیریت)/ فاکس:37737160 و 37744273<br /> <br /> - تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف/ تلفن: 88959049/ فاکس: 88981389/ ص.پ:355-15655<br /> <br /> m www.mahdi313.com<br /> <br /> با قدردانی و تشکر از همکارانی که در تولید این اثر نقش داشته اند:<br /> <br /> اعضای محترم شورای کتاب حجج اسلام مجتبی کلباسی، محمدصابر جعفری، مهدی یوسفیان، محمدرضا فؤادیان و آقایان احمد مسعودیان (مدیر داخلی)، عبدا… شریفی (مدیر فروش)، مرتضی دانش طلب (مدیر مالی)، عباس فریدی (طراح جلد و صفحه آرا) و کلیه کسانی که ما را یاری نمودند.<br /> <br /> مدیر مسئول انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> حسین احمدی<br /> <br /> 09146-4<br /> <br /> ص:2<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳<br /> |1=<br /> <br /> ص:3<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۴<br /> |1=<br /> ص:4<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۵<br /> |1=.<br /> = فهرست مطالب =<br /> مقدمه ناشر8<br /> <br /> سخن آغازین9<br /> <br /> نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی13<br /> <br /> فصل اول: «انتظار» و «حرکت»17<br /> <br /> تبیین مسأله انتظار18<br /> <br /> انتظار در مکاتب فکری غیردینی18<br /> <br /> انتظار در ادیان پیش از اسلام19<br /> <br /> انتظار نزد اهل سنّت20<br /> <br /> انتظار نزد شیعه امامیه22<br /> <br /> انتظار چیست؟22<br /> <br /> انواع انتظار22<br /> <br /> نظام تغییر25<br /> <br /> تأخیر در «فرج»27<br /> <br /> بررسی نظریة نخست28<br /> <br /> بررسی نظریة دوم32<br /> <br /> سنّت های الهی و امداد غیبی34<br /> <br /> گروه «زمینه سازان»36<br /> <br /> 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان)37<br /> <br /> 2. زمینه سازان خراسان39<br /> <br /> 3. زمینه سازان از قم و ری39<br /> <br /> ص:5<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۶<br /> |1=<br /> <br /> 4. زمینه سازان از یمن40<br /> <br /> نشانه های زمینه سازان ظهور40<br /> <br /> 1. گروه محکم و استوار40<br /> <br /> 2. گروه مبارز41<br /> <br /> 3. بازتاب های جهانی45<br /> <br /> برنامه زمینه سازی46<br /> <br /> «انصار» در روایات اسلامی47<br /> <br /> جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف50<br /> <br /> فرماندهان سپاه50<br /> <br /> نشانه ها و اندیشه ها51<br /> <br /> 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره51<br /> <br /> 2. قدرت و آگاهی52<br /> <br /> 3. هشیاری وبصیرت53<br /> <br /> 4. عزم نافذ54<br /> <br /> 5. نیرومندی55<br /> <br /> 6. شهادت طلبی55<br /> <br /> 7. تعادل شخصیّت57<br /> <br /> 8. زاهدان شب، شیران روز60<br /> <br /> بایسته های انتظار64<br /> <br /> 1. آگاهی64<br /> <br /> 2. امیدواری67<br /> <br /> 3. مقاومت67<br /> <br /> 4. حرکت67<br /> <br /> 5. دعا برای ظهور امام67<br /> <br /> انتظار مطلوب68<br /> <br /> یک. تصحیح مفهوم انتظار70<br /> <br /> دو. منتظر کیست؟73<br /> <br /> ص:6<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۷<br /> |1=<br /> <br /> سه. ارزش انتظار73<br /> <br /> فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار»75<br /> <br /> حرکت و انتظار76<br /> <br /> اقدام انقلابی76<br /> <br /> بهای اقدام انقلابی77<br /> <br /> تکلیف به حرکت77<br /> <br /> ضعف انسان79<br /> <br /> رهایی از سقوط80<br /> <br /> عوامل رستگاری80<br /> <br /> یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه)80<br /> <br /> دو. ولا (همبستگی)82<br /> <br /> سه. میراث84<br /> <br /> چهار. امید وانتظار86<br /> <br /> ص:7<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۸<br /> |1=.<br /> <br /> = مقدمه ناشر =<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> تبیین انتظار و رویکردهای متفاوت آن، انگاره ای است که در دوران غیبت بر او گرد و غبار زمان نمی نشیند. چرا که پویایی طرح انتظار، منجر به انتظار پویا می گردد. اهمیت انتظار و اثر آن در امروز و فردای بشریت، مساله ای است حیاتی که درهر عصری نیازمند بیانی نو و جدید است تا در پرتو آن از آسیب ها، خرافه ها و تحریف ها پیراسته گشت و با تبیین وظایف و ویژگی منتظران واقعی حضرت، به سمت ظهور قدم برداریم.<br /> <br /> از آنجا که بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، یکی از رسالت های خویش را تبیین معارف مهدوی از جمله انتظار راستین قرار داده است، لذا اقدام به نشر اثر حاضر نموده است.<br /> <br /> این نوشتار ترجمه کتاب «الانتظار الموجّه» اثر اندیشمند گرامی، حضرت آیت اللّه آصفی (حفظه اللّه) است که توسط محقق گرانقدر جناب آقای تقی متقی ترجمه گردیده است.<br /> <br /> امید آن که این اثر مورد رضایت الهی و در سایه سار توجّهات حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف قرار گیرد.<br /> <br /> بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> ص:8<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۹<br /> |1=<br /> .<br /> = سخن آغازین =<br /> ای مدنی برقع ومکّی نقاب<br /> <br /> سایه نشین چند بُوَد آفتاب<br /> <br /> منتظران را به لب آمد نَفس<br /> <br /> ای ز تو فریاد! به فریاد رس<br /> <br /> می آیی<br /> <br /> ای شکفته در نگاه انتظار خاک!<br /> <br /> وپایان کتاب غربت عالم وآدم با نام تو آغاز می شود.<br /> <br /> ای حجّت نهفته!<br /> <br /> ای اندوهِ نگفته!<br /> <br /> با ما بگو: راز سترگت، با سر انگشت کدام نیاز بزرگ، گشوده می شود؟ تقدیر پایانیِ زمین از رنگین کمان کدامین شادمانیِ شگفت، رنگ می گیرد؟<br /> <br /> تو را با بادها چه نسبتی است که در کرانة یادت می چرخند وطوفان را نوید می دهند؟<br /> <br /> ای طوفانِ آخرین!<br /> <br /> تک سوارِ دشت های آشوب!<br /> <br /> از کدام کرانه می وزی وکدامین ساعتِ سعید بر گُردة تازیانه های تازنده فرود می آیی؟<br /> <br /> ص:9<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۰<br /> |1=<br /> <br /> چه تهی دست اند انسان ها بی تو وچه غفلتی بر جبینِ خورد وخوابشان نشسته است!<br /> <br /> ای ذوالفقارترین تیغ بر شَرَیانِ فتنه های کور!<br /> <br /> می آیی، به خون خواهیِ مظلومان تاریخ؛ از «هابیل» تا «حسین علیه السلام » واز حسین علیه السلام تا هر که حتّی نامی از او در صحیفه یادِ خاک، باقی نیست.<br /> <br /> آه،ای مسیحِ مسلّح!<br /> <br /> پایان کتاب غربت عالم وآدم، با نام تو آغاز می شود ورنگین کمانی از ستاره وسرود، حاصلِ یک نگاهِ روشن تو است.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> بندگان شایستة خدا، در انتظار به ارث بردن زمین اند؛ چنان که خدای تعالی در قرآن کریم بدیشان وعده داده است:<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور من بعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (1)؛ «و در حقیقت، در زبور پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) نیز بدین وعده پای فشرده وفرموده است:<br /> <br /> «اُبشّرکم بالمهدی یبعث فی امّتی علی اختلاف من الناس وزلازل، فیملأ الارض قسطاً وعدلاً بعد ما ملئت ظلماً وجوراً»(2)؛ «شما را به ظهور مهدی علیه السلام<br /> <br /> ص:10<br /> ----1- انبیاء (21)، آیه 105.<br /> <br /> 2- مسند احمد بن حنبل ، ج 3، ص 393، ح 10746.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۱<br /> |1=<br /> بشارت می دهم که در هنگامه اختلاف و کوبش های [سخت]، در امتم پدیدار شود وزمین را پس از ظلم وجور، از عدل و داد آکنده سازد».<br /> <br /> برخی دوست دارند، «انتظار» را حالت فرار از واقعیت های تلخ و رویکرد به آینده ای شیرین بدانند که در آن زمین از عدل و داد پر شده است. بی گمان چنین آینده ای _ همان گونه که خدای تعالی وعده داده _ فرا خواهد رسید و در این موضوع اختلافی نیست؛ بلکه اختلاف در طبیعت انتظار نمود می یابد. انتظار حالت گریز از رویارویی با واقعیت های گرانبار و سختی ها و رویکرد به شیرینی تغییر و اکتفا بدان نیست؛ بلکه انتظار ارتباط تنگاتنگی با حرکت در راستای تغییر و تلاش در جهت تحقق وراثت بندگان شایسته خدا در زمین دارد.<br /> <br /> در این پژوهش، علاوه بر تبیین درست مفهوم انتظار، بحث های فرعی دیگری همچون انتظار در مکاتب فکری غیردینی، انتظار در نزد اهل تسنن وشیعه امامیه، ارزش فرهنگی انتظار، ابزار تغییر واسباب تأخیر در فرج، زمینه سازان ظهور ویاوران مهدی علیه السلام، بایسته های انتظار و... مطرح شده است.<br /> <br /> به راستی چه کسی منتظر دیگری است، ما یا امام عصر علیه السلام ؟ آن حضرت حرکت و مقاومت و جهاد ما را انتظار می کشد، نه آنکه ما منتظرِ قیام او باشیم. چنین عقیده ای دربارة انتظار، ارزش زیادی بدان می بخشد.<br /> <br /> از این رو قرآن کریم اهتمام ویژه ای به مسأله حرکت وجنبش وجهاد ما مبذول داشته است. قرآن مسلمانان را به تغییر واقعیت های اجتماعی وجایگزین ساختن توحید در محل شرک وبرداشتن موانع از سر راه<br /> <br /> ص:11<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۲<br /> |1=<br /> دعوت به سوی خدا وارزش های انسانی فرا می خواند. چنین مسأله ای اقتضا دارد که انسان نیز خود را به اسباب و وسایل متعدد، از سقوط باز دارد. این وسایل عبارت است از: استعانت از صبر و صلاة، همبستگی، انتظار و امید و... .<br /> <br /> در پایان، این نتیجه حاصل می شود که حرکت توحیدی امت اسلامی، از یک سو به قانون «وراثت» واز دیگر سو به قانون «انتظار» احاطه شده است. این دو از عمده ترین استوانه های حرکت توحیدی در مسیر طولانی و پر پیچ و خم آن است و ما باید با این دو آموزه قرآنی بیش از پیش آشنا شویم.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> اثر حاضر ترجمه کتاب _الانتظار الموجّه_ نوشته آیت اللّه آصفی _ حفظه الله _ است که در آن مباحث مربوط به انتظار، با تأمّلی عالمانه مورد بازکاوی قرار گرفته است.<br /> <br /> امید که این پژوهش، دوستداران معارف اهل بیت (علیهم السلام) را به کار آید و در آنان معرفت آفریند و بصیرت افزاید.<br /> <br /> _تقی متّقی_<br /> <br /> ص:12<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۳<br /> |1=.<br /> = نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی =<br /> آیت الله محمدمهدی آصفی در سال 1317 ش در یک خانواده روحانی در نجف اشرف دیده به جهان گشود. پدرش مرحوم شیخ علی محمّد آصفی، از فقها ومدرسان حوزه علمیه نجف اشرف بود که آثاری از وی در زمینه مسائل قرآنی به یادگار مانده است.<br /> <br /> آیت الله آصفی، پس از گذراندن دوران ابتدایی و مقداری از تحصیلات متوسطه، به فراگیری مبادی علوم دینی از نحو و منطق و بلاغت پرداخت. دروس سطح فقه، اصول وفلسفه را نزد اساتید وقت، شیخ صدرالدین بادکوبی، شیخ مجتبی لنکرانی، سید جعفر جزایری و پدرش فرا گرفت. خارج فقه و اصول را نزد آیت الله میرزا باقر زنجانی، آیت اللّه شیخ حسین حلی و آیت اللّه حکیم تلمّذ کرد. در درس مکاسب امام خمینی قدس سرّه نیز مدتی حضور یافت؛ امّا بیشترین فراگیری او از آیت اللّه خویی قدس سرّه بود.<br /> <br /> وی در ضمن تحصیل علوم حوزوی از دانشگاه بغداد در رشته معارف اسلامی نیز، مدرک کارشناسی ارشد دریافت کرد. مدتی در عراق تحت تعقیب نیروهای امنیتی حزب بعث بود وپس از هفت ماه اختفا توانست از طریق سوریه به ایران مهاجرت کند. در ایران، مدتی در درس آیت<br /> <br /> ص:13<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۴<br /> |1=<br /> اللّه گلپایگانی قدس سرّه و میرزاهاشم آملی قدس سرّه حاضر شد و از آیت اللّه آملی اجازه اجتهاد گرفت.<br /> <br /> استاد در طول این مدت، در حوزه علمیه نجف ودو دانشکده در نجف و بغداد و نیز در حوزه علمیه قم، در رشته های فقه، اصول، علوم قرآنی، تفسیر و فلسفه به تدریس مشغول بوده است و اینک به تدریس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم اشتغال دارد. از آغاز جوانی به نوشتن علاقه داشت وبیش از چهل کتاب و رساله در مسائل مختلف فرهنگ اسلامی _ چون اخلاق، تفسیر، عرفان، علوم قرآن، فقه، اصول، سیره، تاریخ، فلسفه و عقاید _ به زبان عربی تألیف کرده است. برخی از آنها به طور مکرّر در عراق، ایران و لبنان انتشار یافته و تعدادی از آنها به زبان های فارسی، اردو، انگلیسی، فرانسوی و ترکی ترجمه شده است.<br /> <br /> برخی آثار چاپ شده آیت الله آصفی به قرار زیر است:<br /> <br /> التقوی فی القرآن؛ العلاقة الجنسیة فی القرآن؛ آیة الکنز؛ درآمدی بر علم تفسیر؛ وعی القرآن؛ المیثاق؛ آیة التطهیر؛ المذهب التاریخی فی القرآن؛ الشهود فی القرآن؛ الولاء والبرائة؛ الکلمات الابراهیمیة العشرة؛ الاستعاذة؛ تفسیر بخشی از سوره بقره؛ تفسیر سوره انفال؛ الجسور الثلاثة و کتاب های دیگر.<br /> <br /> ص:14<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۵<br /> |1=<br /> <br /> ص:15<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۶<br /> |1=<br /> ص:16<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۷<br /> |1=.<br /> = فصل اول: «انتظار» و «حرکت» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:17<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۸<br /> |1=.<br /> == تبیین مسأله انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> «انتظار»، پیوند و ارتباط برجسته ای با «حرکت» دارد. حرکت از برآیندهای انتظار و انتظار از جهت دهنده های آن است.<br /> <br /> برخی دوست دارند حالت انتظار را یک مسأله روانی ناشی از حرمان، در اقشار محروم جامعه و تاریخ تفسیر کنند و یا حالت فرار به سوی تصوّر آینده ای بدانند که محرومان در آن بتوانند تمام حقوق از دست رفته و سیادتشان را باز پس گیرند. این، نوعی خیال بافی یا نوعی گریز از دامن واقعیّت به آغوش تخیّل است.<br /> <br /> بی گمان، هنگامی که در پیشینه تاریخی مسأله، نظر کنیم وگستره وسیع نفوذ آن را در عقاید دینی معروف بنگریم، چنین توجیهی برای مسأله انتظار غیرعلمی وبی پایه خواهد بود.<br /> <br /> == انتظار در مکاتب فکری غیردینی ==<br /> مسأله «انتظار» از محدوده دین فراتر رفته و مذاهب و رویکردهای غیر دینی، نظیر مارکسیسم را نیز شامل شده است؛ چنان که «برتراند راسل» می گوید:<br /> <br /> ص:18<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۹<br /> |1=<br /> «انتظار، تنها به ادیان تعلّق ندارد؛ بلکه مکاتب ومذاهب نیز ظهور نجات بخشی چه عدل را بگستراند و عدالت را تحقّق بخشد، انتظار می کشند».<br /> <br /> انتظار نزد مارکسیست ها، مانند انتظاری است که مسیحیان بدان اعتقاد دارند. انتظار نزد «تولستوی» نیز به همان معنایی است که مسیحیان عقیده دارند؛ جز آنکه این داستان نویس روسی، از زاویه ای دیگر آن را مطرح کرده است.<br /> <br /> == انتظار در ادیان پیش از اسلام ==<br /> در عهد قدیم از _کتاب مقدّس_ آمده است:<br /> <br /> «از وجود اشرار وظالمان دلتنگ مباش که به زودی ریشه ظالمان بریده خواهد شد، ومنتظران عدل الهی زمین را به میراث برند وآنان که لعنت شده اند، پراکنده شوند و صالحان از مردم، همان کسانی اند که زمین را به میراث برند وتا فرجام حیات جهان در آن زندگی کنند».(1)<br /> <br /> این حقیقت، در قرآن کریم نیز تکرار شده است:<br /> <br /> (وَلَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ اَنَّ الاَْرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصّالِحُونَ) (2)؛ «و بی گمان، در زبور، پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:19<br /> ----1- کتاب مقدّس ، سفر مزامیر داوود: مزمور 37.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۰<br /> |1=.<br /> == انتظار نزد اهل سنّت ==<br /> انتظارِ «مهدیِ نجات بخش»، اختصاص به شیعه ندارد. روایات متواتر بسیاری درباره مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از طریق اهل سنّت با سندهای صحیح و مستفیض وجود دارد که نمی توان در آنها تشکیک کرد؛ چنان که از طریق شیعه امامیه نیز چنین روایاتی رسیده است.<br /> <br /> عبدالرحمن ابن خلدون(1) _ از دانشمندان قرن نهم هجری _ در «مقدمه» مشهور بر کتاب اَلْعِبَر(2) می گوید:<br /> <br /> «بدان که مشهور اهل اسلام در طول اعصار بر این عقیده اند که به ناچار در آخرالزمان مردی از اهل بیت ظهور خواهد کرد که دین را تأیید کند وعدالت را ظاهر سازد و مسلمانان از وی پیروی کنند. او بر ممالک اسلامی استیلا خواهد یافت و نام او «مهدی» است. خروج دجّال و حوادث دیگر پس از آن و اینکه «عیسی» در پی او خواهد آمد ودجّال را خواهد کشت، یا با او خواهد آمد ودر کشتن دجّال یاور وی خواهد بود ودر نمازش به مهدی اقتدا خواهد کرد، از نشانه های ثابت ظهور است که در منابع روایی صحیح ذکر شده است».(3)<br /> <br /> ص:20<br /> ----1- وی متأسفانه از جمله افرادی است که بدون داشتن تخصص در زمینه «حدیث شناسی» و با چشم پوشی از تواتر روایات مهدویت، به تضعیف و تردید در آنها پرداخته است!! البته از سوی اندیشمندان شیعه و سنی، دیدگاه وی رد شده است. ر.ک: در انتظار ققنوس ، سید ثامر العمیدی، مترجم مهدی علیزاده. (ناشر)<br /> <br /> 2- عنوان کامل این کتاب العبر ودیوان المبتدأ والخبر فی ایّام العرب والعجم والبربر است. (مترجم)<br /> <br /> 3- مقدمه ابن خلدون ، ص 311.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۱<br /> |1=<br /> شیخ عبدالمحسن العبّاد _ مدرّس دانشگاه اسلامی مدینة منوّره _ در پی حادثه اشغال حرم مکی، در مورد روایاتی که از رسول خدا درباره انتظار و ظهور حضرت مهدی علیه السلام رسیده، رساله ای نوشته است. وی در این رساله می گوید:<br /> <br /> «من این رساله را به منظور تبیین سخن خروج مهدی آخرالزمان _ که روایات صحیحی بر آن دلالت دارد ودانشمندان اهل سنّت از قدیم و جدید _ مگر به ندرت _ بر آن بوده اند، به رشته تحریر درآورده ام».(1)<br /> <br /> ابن حجر هیثمی در _الصواعق المحرقّه_ در تفسیر سخن خداوند تعالی: (وَاِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسّاعَةِ فَلا تَمْتَرُنَّ بِها ...) (2) می نویسد:<br /> <br /> «مقاتل و پیروان وی از مفسّران، گفته اند: این آیه درباره حضرت مهدی علیه السلام نازل شده است، و احادیثی خواهد آمد که تصریح به این نکته دارند چه وی از اهل بیت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) است. بنابراین در آن دلالتی است بر برکت در نسل فاطمه وعلی _ رضی الله عنهما _ و اینکه از آنان فرزندان پاکیزه فراوانی ظهور خواهد کرد و خداوند نسل آنان را مفاتیح حکمت و معادن رحمت قرار داده است. راز این نکته این است که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) برای علی وفاطمه وفرزندانش دعا کرد تا از شرّ شیطان رانده شده، محفوظ بمانند».(3)<br /> <br /> ص:21<br /> <br /> ----1- مجله الجامعة الاسلامیة ، شماره 45.<br /> <br /> 2- سوره زخرف (43) آیه 61: «وی نشانه ای برای رستاخیز است، پس در آن در گمان میفتید و راه مرا پی گیرید، این راهی است راست».<br /> <br /> 3- ابن حجر هیثمی، الصواعق المحرّقة ، ج 1، ص 240.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> شیخ ناصرالدین البانی، از شیوخ معاصر حدیث، در مجله _التمدن الاسلامی می_نویسد:<br /> <br /> «امّا مسأله مهدی، باید دانست که درباره خروج (قیام) وی احادیث صحیح فراوانی نقل شده است. بخش وسیعی از آنها دارای سندهای تأیید شده ای است که نمونه هایی از آنها را نقل می کنیم...».<br /> <br /> == انتظار نزد شیعه امامیه ==<br /> احادیث انتظار امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نزد شیعه امامیه، فراوان و متواتر است که دسته ای از آنها از طریق های صحیح به ما رسیده است. برخی دانشمندان، این احادیث را به شیوه ای علمی و ارزشمند گردآوری کرده اند؛ مانند [آیت اللّه ]شیخ لطف الله صافی گلپایگانی در کتاب گران سنگ _منتخب الاثر_ و شیخ علی کورانی در موسوعة الامام المهدی(1) و دیگران.<br /> <br /> ما هم اکنون در صدد نقل این روایات از طریق تشیع یا تسنّن نیستیم. موضوع این پژوهش نیز در مورد احادیث مربوط به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و مناقشه در آنها از حیث سند و دلالت نیست؛ بلکه در این پژوهش مسأله دیگری را می جوییم و آن بحث از خود «انتظار» است.<br /> <br /> == انتظار چیست؟ ==<br /> انتظار، مفهومی اسلامی و ارزشی فرهنگی است که از آن، رفتار فرهنگی معیّنی سرچشمه می گیرد.<br /> <br /> ص:22<br /> ----1- معجم احادیث الامام المهدی ، (نشر مؤسسه معارف اسلامی، چاپ اول، 1411 ه_) .<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> مردم گاهی از انتظار، برداشت منفی می کنند که در این صورت، انتظار به مفهومی برای تخدیر ومانعی برای حرکت تبدیل می شود و گاهی نیز از آن برداشت مثبت دارند که در این صورت، عاملی برای حرکت، قیام و انگیزش در زندگی مردم خواهد بود.<br /> <br /> بنابراین ناچاریم که از مسأله انتظار تصوّر شفّاف و دقیقی داشته باشیم و همین نکته وظیفه اساسی ما در این پژوهش است.<br /> <br /> «انتظار»، فرهنگ است ومفهومی فرهنگی که در ساختار ذهنی، اسلوب اندیشه، شیوة زندگی وچگونگی نگرش ما به آینده، دخالت مؤثر و فعّالی دارد و در ترسیم خط سیاسی ما برای حال و آینده، تأثیرگذار است.<br /> <br /> نزدیک به هزار وصد سال است که انتظار، در زندگی ما ریشه فرهنگی خود را گسترده است؛ زیرا غیبت صغری در سال 329 ه_. به پایان رسید واز آن تاریخ تقریباً هزار و اندی سال گذشته است.<br /> <br /> در طول این مدّت، مسأله انتظار به گونه ای مؤثّر، در ساختار اندیشه سیاسی وانقلابی ما دخالت داشته است. اگر بدون عامل انتظار به تاریخ سیاسی و انقلابی خود بنگریم، این تاریخ بلند، جایگاه دیگری خواهد داشت.<br /> <br /> اگر کسی در «دعای ندبه» تأمّل کند، به ژرفای مسأله انتظار و میزان نفوذ آن در روح مؤمنان و اندیشه و روش فکری و انقلابی آنان، پی خواهد برد.<br /> <br /> == انواع انتظار ==<br /> انتظار نجات بر دو گونه است:<br /> <br /> یکم. انتظار نجاتی که در توان انسان نیست، آن را جلو یا عقب<br /> <br /> ص:23<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> بیندازد؛ همانند انتظاری که شخص غریق در رسیدن گروه نجات مستقر در ساحل به سوی خود دارد. در این حال وی آنان را می نگرد که برای نجات او به راه افتاده اند. بی گمان، غریق را یارای آن نیست که زمان رسیدن گروه نجات را به خود نزدیک کند.<br /> <br /> البته این انتظار، امید به نجات را در درون او تقویت کرده ونور امید را بر تیرگی های یأس و ناامیدی _ که از هر سو احاطه اش کرده _ خواهد تابانید.<br /> <br /> دوّم. انتظاری که انسان می تواند آن را نزدیک گرداند وطلب کند؛ مانند بهبود یافتن از بیماری، اجرای طرحی عمرانی، علمی و تجاری، پیروزی بر دشمن و رهایی از فقر. همه اینها ریشه در انتظار دارند و امر سرعت بخشیدن یا تأخیر انداختن آنها به دست خود انسان است.<br /> <br /> پس این امکان برای انسان وجود دارد که در بهبود یافتن و شفا تعجیل کند، یا آن را به تعویق اندازد و یا حتی منتفی گرداند. چنان که امکان آن هست در اجرای پروژه ای تجاری، عمرانی و علمی عجله کند، یا اجرای آن را به وقتی دیگر موکول کند و یا آن را رها سازد. همچنین این امکان برای وی هست که به سوی پیروزی بر دشمن وبی نیازی مالی بشتابد، یا سستی ورزد و تأخیر کند و یا از خیر آن بگذرد.<br /> <br /> با این بیان، انتظار از نوع دوم با انتظار از نوع اوّلی که از آن سخن گفتیم، تفاوت دارد و در محدوده قدرت و اختیار انسان است که در تحقق آنچه که انتظارش را می کشد، شتاب ورزد، یا درنگ و سستی روا دارد و یا عطایش را به لقایش بخشد.<br /> <br /> ص:24<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> از این رو انتظار از نوع دوم، علاوه بر «امید» و«مقاومت»، به انسان «حرکت» نیز می بخشد و حرکت، مخصوص انتظار است. بی گمان اگر انسان بداند که نجات ورهایی اش به حرکت، عمل و تلاشش وابسته است؛ آن چنان حرکت و تلاشی برای رهایی و نجات خویش به خرج می دهد که در گذشته، توان انجام دادن آن را نداشته است.<br /> <br /> بنابراین اگر انتظار از نوع اول به انسان، تنها «امید» و «مقاومت» می بخشد، انتظار از نوع دوم به وی «حرکت» و پویایی نیز خواهد بخشید.<br /> <br /> امید این قدرت را به انسان می دهد تا پرده حال را بدرد و آینده را ببیند، وچه قدر فاصله است میان کسی که «خدا»، «هستی» و «انسان» را از خلال درد ورنج حاضر می بیند و میان کسی که همه این سه را از خلال حال و گذشته و آینده می نگرد. بی گمان تیرگی، ظلمت و ابهام و اشکالی که دیدگاه نخست را احاطه کرده، در دیدگاه دوم وجود ندارد.<br /> <br /> امید انسان را در پایداری و مقاومت در برابر سقوط و نابودی تا رسیدن نیروهای کمکی، توانمند می سازد و تا زمانی که چراغ امید به رسیدن کمک در دل وجان انسان ندرخشد، مقاومتی نخواهد داشت.<br /> <br /> امید انسان را در نیل به نجات، رهایی، نیرومندی و توانگری قادر خواهد ساخت. چنین انتظاری، همان «انتظار پویا» وبرترین نوع انتظاری است که در این پژوهش ما در پی آنیم.<br /> <br /> == نظام تغییر ==<br /> این انتظار، شبیه انتظار مردم از خداوند است که کارهایشان را از بد<br /> <br /> ص:25<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> به خوب، از نیازمندی به بی نیازی، از ناتوانی به توانایی واز شکست به پیروزی تغییر دهد. چنین انتظاری، انتظار درست وعقلانی است؛ زیرا انسان، توده ای از ضعف، عجز، فقر، نادانی و زشتی است و از خدای تعالی، انتظار می رود که همه اینها را تغییر داده و به نیرو، توان، بی نیازی، دانایی و خوبی تبدیل کند. ایرادی نیست که انسان از خدا چنین توقّع و انتظاری داشته باشد؛ به شرط آنکه برای تحقق آن، نظام معقولی را _ که خدای تعالی برای چنین تغییری مقرّر کرده _ در پیش گیرد.<br /> <br /> تا زمانی که انسان چنین نظامی را به کار نگیرد، درست نیست که توقع و انتظار تغییر از جانب خدا را داشته باشد. این نظام آن است که انسان، ابتدا در خودش تغییر ایجاد کند تا خدای تعالی، شرایط را به نفع او تغییر دهد.<br /> <br /> بی تردید عقب ماندگی اقتصادی وعلمی، شکست نظامی وسوء مدیریت و... از ضعف، سستی، ناامیدی و جهل نهفته در وجودمان و نبود جسارت و شجاعت، ریشه می گیرد. پس اگر ما در خودمان تغییر ایجاد کنیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما تغییر خواهد داد.<br /> <br /> اگر ما حال خود را تغییر ندهیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما دگرگون نخواهد ساخت. در این دو حقیقت، هیچ شک و مناقشه ای نیست. انتظار تغییر از سوی خدای تعالی، حقیقتی است قطعی؛ البته در صورتی که این انتظار با حرکت وعمل انسان همراه گردد، وبه تعبیر دیگر، این همان انتظار انقلابی است.<br /> <br /> پس خطا است که از واژه انتظار، مترصد بودن منفی را بفهمیم؛<br /> <br /> ص:26<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> بی آنکه خود نقش منفی یا مثبتی در آنها داشته باشیم؛ همان گونه که چشم انتظار خسوف ماه یا کسوف خورشید می مانیم. بنابراین تفسیر صحیح آن است که انتظار، «حرکت»، «کار»، «تلاش» و «عمل» است.<br /> <br /> == تأخیر در «فرج» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> فهم درست معنای انتظار _ که آیا به معنای مترصد بودن است یا حرکت _ به جواب درست سبب تأخیر در فرج وابسته است. در اینجا دو دیدگاه مطرح است:<br /> <br /> _دیدگاه نخست:_ اگر سبب تأخیر در فرج وظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وانقلاب جهانی فراگیر او را این بدانیم که زمین تا از ظلم وجور پر نشده است، آن حضرت ظهور نخواهد کرد؛ به ناچار «انتظار» می باید به معنای «مترصد بودن» باشد! از طرفی به روشنی می دانیم که دامن زدن به ظلم و جور و گسترش دامنه آن، از دیدگاه اسلام جایز نیست.<br /> <br /> بر اساس این برداشت، درست نیست که به مقابله با ظلم برخیزیم؛ زیرا چنین مقابله ای دوره غیبت را طولانی تر می سازد! پس به ناچار باید منتظر بمانیم تا ظلم و جور در زندگی سیاسی، اقتصادی، نظامی وقضایی ما به حدّ کمال برسد و کره زمین از ظلمت ستم پر شود تا امام علیه السلام ظهور کند وانقلاب خود را علیه ستمگران و در حمایت از مظلومان، علنی سازد.<br /> <br /> _دیدگاه دوم:_ اگر سبب تأخیر در فرج، عدم وجود یارانی باشد که جامعه و [در گستره ای وسیع تر] دنیا را برای ظهور امام و قیام فراگیر<br /> <br /> ص:27<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> او، آماده سازند و پشتیبان و تکیه گاه انقلاب امام تلقّی شوند، مسأله فرق می کند.<br /> <br /> در اینجا چاره ای جز اقدام وتجهیز وآمادگی وامر به معروف ونهی از منکر، به منظور برپایی اقتدار حق بر روی زمین و حصول فرج به سبب ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف نیست. در نتیجه، انتظار به معنای «مترصد» بودن نخواهد بود؛ بلکه به معنای حرکت، اقدام وجهاد برای برپایی اقتدار حق است؛ یعنی، مفهومی که مهیّاسازی زمین برای ظهور امام و قیام جهانی او را طلب می کند.<br /> <br /> بنابر چنین برداشتی از ظهور امام علیه السلام و تحقّق فرج به دست او، معنای انتظار نیز از جهت مثبت ومنفی، میان «مترصّد بودن» و«حرکت» در نوسان خواهد بود. هم اکنون برای رسیدن به جواب صحیح، به بررسی این دو دیدگاه خواهیم پرداخت:<br /> <br /> == بررسی نظریة نخست ==<br /> 1. «پر شدن زمین از ظلم و جور»، به معنای خشکیدن چشمه توحید و عدل در زمین یا باقی نماندن مکانی برای پرستش خدا نیست! چنین چیزی محال و خلاف سنّت های الهی است؛ بلکه معنای آن، طغیان و سرکشی قدرت باطل، بر ضدّ حق در نبرد دایمی میان حق و باطل است.<br /> <br /> 2. ظلم و ستمی که امروزه در گستره عظیمی از زمین بر مستضعفان و بینوایان می رود و تهاجم وسیعی که علیه ارزش های الهی می شود، شاید در تاریخ کم نظیر باشد!!<br /> <br /> ص:28<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آنچه در منطقه بالکان توسّط صرب ها بر ضد مسلمانان بوسنی وهرزگوین گذشت، در تاریخ ظلم و کشتار کمتر نظیر داشته است. صرب ها بارها شکم زنان آبستن را پاره کردند وجنین ها را بیرون کشیدند!! کودکان را به قتل رساندند وسر بریدند وبا سرهای بریده، پیش چشم پدران ومادرانشان توپ بازی کردند!!<br /> <br /> در «چچن» کودکان را سر بریدند وگوشت تنشان را طعمه خوکان ساختند! ستمی که کمونیست ها در دوره حکومت کمونیستی، بر مسلمانان آسیای میانه روا داشته اند، چنان است که لرزه بر اندام انسان می اندازد! شکنجه های وحشیانه ای که بر مسلمانان در زندان های اسرائیل اعمال می شود، از محدوده بیان بیرون است! برتر و بالاتر از همه اینها، شکنجه ها، زندانی کردن ها و ستم هایی است که در عراق بر مؤمنان به دست پلیس بعثی صدامی در جریان بوده و هیچ تعبیری از عهدة توصیف آن بر نمی آید و...!<br /> <br /> آنچه در گوشه گوشه دنیای اسلام بر مسلمانان می رود، بسیار وحشتناک و فراتر از ظلم و ستم و «پر شدن زمین از ظلم و جور» است؛ ولی کمتر دیده شده که افکار عمومی جهان نسبت به این ستم های وحشتناک اعتراضی داشته باشند! این بی تفاوتی از همه بدتر وزشت تر ونشانه انحطاط وجدان اخلاقی در جامعه جهانی وفرهنگ مادّی بشر معاصر است.<br /> <br /> انحطاط وجدان اخلاقی، نمودِ خطری است که پیوسته سقوط فرهنگی را در پی دارد و قرآن از آن به «نابودی امّت ها» تعبیر می کند.<br /> <br /> ص:29<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> «وجدان» نیاز اصلی واساسی انسان است؛ همان گونه که انسان بدون «امنیت»، «بهداشت و درمان»، «غذا»، «نظام سیاسی» و «علم [و فن آوری]» قادر به ادامه زندگی نیست، به همان سان بدون وجدان، قادر به ادامه حیات نیست و هرگاه سرچشمه های وجدان بخشکد، سقوط فرهنگی نتیجه طبیعی این حالت خواهد بود. به تعبیر قرآن پس از سقوط نیز قانون «استبدال»، «تبدیل» و «ارث» بر زندگی بشر حاکم خواهد بود و این، همان حالت قیام جهانی امام عصر علیه السلام و برپایی دولت جهانی و فراگیر او است.<br /> <br /> 3. بر خلاف انتظار برخی، گرایش دنیای امروز به سمت سقوط نظام های سیاسی، نظامی واقتصادی ستمگر است. همه ما چگونگی سقوط اتحاد شوروی را در ظرف چند ماه شاهد بوده ایم. مَثَل چنین کشورهایی، مانند ساختمانی است که از درون پوسیده شده و کسی قادر به نگه داری آن از ویرانی نیست.<br /> <br /> طوفان تغییر، هم اکنون در امریکا _ یعنی ابرقدرت دنیا _ وزیدن گرفته واین کشور را در بُعد اقتصادی، امنیتی، اخلاقی و مقبولیّت، دچار زلزله های سخت و درهم کوبنده ای کرده است.(1)<br /> <br /> نظام جاهلی امروز، شمارش معکوس سقوط وفروپاشی خود را شروع<br /> <br /> ص:30<br /> ----1- انفجارهای 11 سپتامبر سال (2001 م) در برج های 110 طبقة سازمان تجارت جهانی ووزارت دفاع امریکا (پنتاگون) در نیویورک، نمونة آشکار این زلزله های سخت است. (مترجم)<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> کرده است؛ بنابراین از چنین نظامی، چگونه انتظار جنگ و وحشی گری بیشتری نداشته باشیم؟!<br /> <br /> 4. آنچه در قرآن و روایات دیده می شود، این است که: «[امام عصر علیه السلام ]زمین را از عدل وداد پر می کند، همان گونه که از ظلم وجور پر شده است»؛(1) نه بعد از آنکه از ظلم و جور پر شده باشد!<br /> <br /> معنای آن، این نیست که امام علیه السلام منتظر بماند تا ظلم و فساد بیشتر بشود! بلکه معنای روایت این است که آن حضرت هنگامی که ظهور می کند، زمین را از عدل و داد آکنده می سازد و با ظلم و فساد در جامعه مبارزه می کند، تا جایی که جامعه بشری، از ظلم و فساد پاک شود؛ همان گونه که در گذشته از ظلم و فساد پر بوده است.<br /> <br /> اعمش از ابی وائل روایت کرده که امیرمؤمنان علیه السلام درباره حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف فرموده است:<br /> <br /> «یخرج علی حینِ غفلة من النّاس واِماتة من الحقِّ واظهار من الجور، یفرح لخروجه اَهْلُ السَّماءِ وسکّانها، وَیَمْلأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجَوْراً»(2)؛<br /> <br /> «در هنگامه غفلت مردم، نابودی حق وآشکاری ظلم، [مهدی] خروج می کند. به سبب این خروج، اهل آسمان و ساکنان آن شادمان می شوند و زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده باشد».<br /> <br /> ص:31<br /> ----1- «یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً» .<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 51، ص 120.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> به نظر می رسد معنای جمله _«پر شدن زمین از ظلم و جور»_، این است که ظلم وجور چنان زیاد شود که مردم از آن، فریاد و فغان بردارند. ظلم، نقاب تبلیغاتی خود را _ که نزد مردم خوب جلوه می کرد _ فروافکند وچهره حقیقی اش را آشکار سازد! این تشکیلات و نظام ها در تحقّق آنچه مردم را بدان وعده می دادند _ رفاه، آسایش و امنیّت _ شکست می خورند و پس از این شکست های گسترده، مردم در جست وجوی نظامی الهی که آنان را از این ناکامی ها برهاند، به حرکت در می آیند و رهبری را می جویند که دستشان را بگیرد و به سوی خدای تعالی رهنمونشان سازد.<br /> <br /> این شکست های پی درپی، هم اکنون در زندگی مردم یکی پس از دیگری رخ نموده است. بزرگ ترین آن با سقوط اتحاد جماهیر شوروی بوده ودر سال های اخیر آشوب های تندی امریکا را به لرزه در آورده است. هر کدام از این ناکامی ها، مردم را به سوی نظام الهی ورهبر ربّانیِ نجات بخش سوق می دهد.<br /> <br /> == بررسی نظریة دوم ==<br /> این نظریه در فهم علل تأخیر فرج و ظهور امام علیه السلام، به علل واقعی تکیه کرده است که نخستینِ آنها، عدم وجود یاوران کافی از جهت کمیّت و کیفیت، در میان شیعیان و انصار آن حضرت است.<br /> <br /> بی گمان انقلابی که امام علیه السلام رهبری آن را به عهده خواهد داشت، انقلابی جهانی و همگانی است که مستضعفان و محرومان در آن، امامت<br /> <br /> ص:32<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> و سرپرستی جامعه بشری را عهده دار خواهند بود:<br /> <br /> (ونُریدُ ان نَمُنَّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمةً ونجعلهم الوارثین) (1)؛<br /> <br /> «ما می خواهیم بر آنان چه در زمین خوارشان شمرده اند، منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم] گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم».<br /> <br /> و مؤمنان مستضعف در این مرحله، تمام آنچه را که طاغوت ها از قدرت وثروت در دست دارند، به ارث می برند: (ونجعلهم الوارثین) ؛ «و آنان را میراث بران قرار دهیم» و (اَنَّ الارضَ یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «بندگان شایسته ام میراث بران زمین خواهند شد».<br /> <br /> و سلطه بر گستره زمین، نصیب آنان خواهد بود: (وَ نُمکِّنَ لهم فی الارضِ) (3)؛ «و در زمین، قدرتشان دهیم».<br /> <br /> امام زمان علیه السلام در این مرحله، تمام زمین را از لوث شرک وظلم پاک خواهد کرد: (یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً) ؛ «زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده است».<br /> <br /> در برخی روایات، تصریح شده، درشرق وغرب عالم جایی که در آن ندای «لا اله الاّ الله» طنین انداز نشود، یافت نخواهد شد. محور این انقلاب فراگیر، جز «توحید» و «عدل» نخواهد بود. چنین انقلابی، به<br /> <br /> ص:33<br /> ----1- قصص (28) آیه 5.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 3- قصص (28) آیه 6.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> ناچار زمینه سازی های زیادی را در سطح عالی _ هم از جهت کمیّت و هم از جهت کیفیت (نیروها و امکانات) _ می طلبد. اگر این آمادگی ها ایجاد نشود، چنین انقلاب فراگیری در سنّت های الهی، در تاریخ بشری به تحقق نخواهد پیوست.<br /> <br /> == سنّت های الهی و امداد غیبی ==<br /> این انقلاب در رویارویی با متکبران، طاغوت ها، نظام ها و نهادهای جاهلی حاکم بر مردم، به یقین بدون امداد غیبی وپشتیبانی وتأیید الهی، به پیروزی نخواهد رسید.<br /> <br /> در منابع اسلامی وجود چنین امدادی تأیید و چگونگی آن بیان شده است؛ البته این امداد الهی یکی از دو طرف قضیّه است و طرف دیگر آن، نقش سنّت های الهی در تاریخ وجامعه در تحقق این نهضت جهانی و گسترش و کمال بخشی بدان است. این سنّت ها نیز بی هیچ تغییر و تبدیلی، جاری خواهند بود:<br /> <br /> (سنّة اللّهِ فی الّذینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّهِ تَبْدیلاً) (1)؛<br /> <br /> «درباره کسانی که پیش تر بوده اند [همین] سنّت خدا جاری بوده است؛ و در سنّت الهی هرگز تغییری نخواهی یافت».<br /> <br /> این سنت ها، تعارضی با امداد و تأیید الهی ندارد. این انقلاب در امتداد دعوت رسول خدا برای تحقق توحید در زندگی مردم است.<br /> <br /> ص:34<br /> ----1- احزاب (33) آیه 62.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> خدای تعالی به واسطه فرشتگان نشان دار و بادها و لشکری که قابل رؤیت نبود، و نیز به سبب رُعبی که در دل دشمنانش انداخت، رسولش را یاری کرد. از طرف دیگر رسولش را به فراهم کردن تجهیزات برای این جنگ سرنوشت ساز فرمان داد: (وَ اَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوَّة ...)(1)؛ «و هر چه در توان دارید در مقابل دشمنان بسیج کنید ...».<br /> <br /> مراحل این نبرد نیز به موجب سنّت های خدای تعالی در تاریخ وجامعه، تحقق می یافت و گاهی رسول خدا بر دشمنانش پیروز می شد و گاه این پیروزی به دست نمی آمد.<br /> <br /> آن حضرت در این نبردها، از نیروهای نظامی، امکانات مالی وسلاح های جنگی بهره می گرفت. نقشه جنگ تدارک می دید ودشمن را با وسایل مختلف وشیوه های جدید، در زمان و مکان نبرد غافلگیر می کرد و هیچ یک از این امور با امداد غیبی الهی نسبت به رسول خدا _ که شکّی در آن نیست _ منافاتی ندارد.<br /> <br /> انقلاب جهانی به رهبری فرزند پیامبر خدا (مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف)، از دعوت و نهضتی که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) رهبری آن را به دوش داشته، به امر الهی، منحرف نخواهد شد.<br /> <br /> از سنّت های بایسته در این انقلاب جهانی، «آمادگی» و «زمینه سازی» قبل از ظهور امام علیه السلام و«یاری» و«یاوران» در هنگام ظهور<br /> <br /> ص:35<br /> ----1- انفال (8) آیه 60.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> است. بدون این آمادگی و زمینه سازی ویاری، امکان ندارد انقلابی با این عظمت، در تاریخ انسان به ثمر برسد.<br /> <br /> در این رابطه دو گونه روایات وجود دارد:<br /> <br /> گروه نخست، روایاتی است که به «زمینه سازان» (مُوَطِّئان) تعلّق دارد. اینان جامعه انسانی وکر زمین را، برای ظهور و انقلاب جهانیِ همگانی امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف آماده می سازند وبه طور طبیعی قبل از ظهور امام علیه السلام پیدا می شوند.<br /> <br /> گروه دوم از روایات، به «انصار» اختصاص دارد. انصارِ امام علیه السلام، آن حضرت را در قیام بر ضد ظالمان همراهی می کنند و امام علیه السلام رهبری آنان را در این قیام بر عهده می گیرد. پس این دو گروه عبارت است از:<br /> <br /> 1. «زمینه سازان» که زمین را برای ظهور وقیام امام علیه السلام مهیّا می سازند.<br /> <br /> 2. «انصار» که امام علیه السلام با پشتیبانی آنان بر ض ظالمان قیام می کند.<br /> <br /> == گروه «زمینه سازان» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> در روایات شیعه و سنّی، درباره گروه زمینه سازان مطالبی بیان شده است. این نصوص برخی مناطق اسلامی را _ که این گروه از آنجا برخواهند خاست _ مشخص کرده اند. مهم ترین این مناطق عبارت است از: خراسان (مشرق)، قم، ری و یمن. در روایات زیر، گروه زمینه سازان به مناطق یاد شده منتسب شده اند:<br /> <br /> ص:36<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> == 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان) ==<br /> «حاکم» در _مستدرک صحیحین_ از عبدالله بن مسعود نقل کرده است:<br /> <br /> «اَتانا رسول الله (صلی الله علیه وآله) فخرج الینا مستبشراً یُعرف السّرور فی وجهه، فما سألناه عن شیء الاّ اخبرنا به ولا سکتنا اِلاّ ابتدأنا حتّی مَرَّ فتیهٌ مِنْ بنی هاشم منهم الحسن والحسین، فلمّا راهم التزمهم وانهملت عیناه، فقلنا: یا رسول اللّه، ما نزال نری فی وجهک شیئاً نکرهه؟ فقال: اِنّا اهل بیت اختار اللّه لنا الآخرة علی الدّنیا، وانّه سیلقی اهل بیتی من بعدی تطریداً وتشریداً فی البلاد حتّی ترتفع رایاتٌ سودٌ فی المشرق، فیسألون الحقّ لا یعطونه، ثمَّ یسألون فلا یعطونه، ثمّ یسألونه فلا یعطونه _ فیقاتلون _ فینصرون. فمن ادرکه منکم ومِنْ اعقابکم فَلْیَأْتِ اِمامَ اهل بیتی، ولو حَبواً علی الثّلج، فانّها رایات هُدی، یدفعونها الی رجل مِنْ اهل بیتی»؛(1)<br /> <br /> «[روزی] رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) با شادمانی تمام به سوی ما آمد، به گونه ای که برق شادی در نگاهش می درخشید. هر چه می پرسیدیم، پاسخ می گفت و هرگاه سکوت می کردیم، خود شروع می فرمود؛ تا آنکه گروهی از جوانان بنی هاشم _ که امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) _ در میانشان بودند، آمدند که از مقابل ما بگذرند. حضرت همین که آنان را دید، در آغوششان کشید و اشک از<br /> <br /> ص:37<br /> ----1- حاکم نیشابوری، مستدرک الصحیحین ، صص 464 و 533.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> دیدگان مبارکش جاری شد. گفتیم:ای فرستاده خدا! آن چیست که پیوسته در چهره شما چیزی می بینیم که خوش نداریم. فرمود: ما خاندانی هستیم که خدای تعالی آخرت را در مقابل دنیا برای ما برگزیده است. پس از من خاندانم رانده وآواره شهرها گردند تا آنکه پرچم هایی سیاه در مشرق سربلند می کنند. آنان حق را می طلبند و بدیشان نمی دهند، در برهه ای دیگر حق را طلب می کنند و بدیشان نمی دهند، و باز نیز چنین شود؛ پس آن گاه نبرد می کنند و پیروز می شوند. [سپس فرمود:] هر که از شما یا فرزندان تان، چنین روزی را درک کرد؛ نزد امامی که از خاندانم است، حاضر شود _ اگرچه جامه به خود پیچد وبر برف گام نهد _ زیرا این پرچم ها، پرچم های هدایتند که آنها را به مردی از خاندانم تقدیم می کنند».<br /> <br /> ابی خالد کابلی از امام صادق علیه السلام روایت می کند:<br /> <br /> «کَأَنّی بقوم قد خرجوا بالمشرقِ یطلبون الحقّ فَلا یُعَطْونَهُ ثُمَّ یطلبونه، فاذا رَأَوْا ذلِکَ وَضَعُوا سُیُوفَهُمْ عَلی عَواتِقِهِمْ فیعطون ما شاؤُوا فلایقبلونه حتّی یقوموا ولایدفعونها الاّ اِلی صاحبکم قَتْلاهُمْ شُهَداءُ، اَمااِنّی لَوْاَدْرَکْتُ ذلِکَ لاََبقیتُ نَفْسی لصاحب هذاالامر»؛(1)<br /> <br /> «گویا می بینم مردمی را که در مشرق قیام کرده اند وحق را می طلبند و بدیشان داده نمی شود؛ ولی از پای نمی نشینند. از<br /> <br /> ص:38<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 243، (دار احیاء التراث العربی ومؤسسه التاریخ العربی، لبنان); غیبت نعمانی ، (انتشارات صدوق)، باب 14، ح 50.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> این رو سلاح در دست می گیرند، در نتیجه آنچه می خواستند بدیشان داده می شود. اما نمی پذیرند تا آنچه قیام می کنند و حکومت را به کسی جز صاحب شما (امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف) تحویل نمی دهند. کشته شدگان از آنان، شهیدند. آگاه باشید که اگر من در آن زمان حضور داشتم، وجودم را وقف صاحب این امر می کردم».<br /> <br /> == 2. زمینه سازان خراسان ==<br /> محمد بن حنفیه، در روایتی از امام علی علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «ثُمَّ تخرج رایة مِنْ خُراسانَ یهزمون اصحاب السّفیانی حتّی تنزل ببیت المقدس توطئ للمهدی سلطانه»(1)؛<br /> <br /> «پرچمی از خراسان بیرون می آید، [حاملان این پرچم] اصحاب سفیانی را شکست می دهند تا اینکه به بیت المقدس می رسند وزمینه حکومت [حضرت] مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را فراهم می سازند».<br /> <br /> == 3. زمینه سازان از قم و ری ==<br /> علاّمة مجلسی روایت کرده است:<br /> <br /> «رجلٌ مِنْ اَهْلِ قُم یدعو النّاس الی الحقّ یَجتمع معه قومٌ کَزُبرِ الحدیدِ، لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یَملُّونَ من الحرب ولا یجبنونَ وعلی اللّه یتوکّلونَ والعاقبة للمتّقین»(2)؛<br /> <br /> «مردی از اهالی قم مردم را به حق فرا می خواند، گروهی که<br /> <br /> ص:39<br /> ----1- عصر الظهور ، ص 206.<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 60، ص 216; ونیز: سفینة البحار ، ج 2، ص 446.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> دل های آنان چون پاره های آهن است، گرد او جمع می شوند. طوفان های سخت آنان را نمی لرزاند. از جنگ خسته نمی شوند و بیمی به خود راه نمی دهند، بر خدا توکّل می کنند و عاقبت [نیک] از آن پرهیزگاران است».<br /> <br /> == 4. زمینه سازان از یمن ==<br /> امام باقر علیه السلام درباره رهبری یمانی قبل از ظهور امام عصر علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «... ولیس فی الرایات اهدی من رایة الیمانی، هی رایة هدی لانّه یدعو الی صاحبکم ...»(1)؛<br /> <br /> «... در میان پرچم ها، پرچمی هدایت یافته تر از پرچم یمانی نیست. آن پرچم، پرچم ارشاد است؛ زیرا [مردم را] به سوی صاحب شما [امام عصر علیه السلام ] فرا می خواند...».<br /> <br /> == نشانه های زمینه سازان ظهور ==<br /> <br /> == 1. گروه محکم و استوار ==<br /> نخستین چیزی که در این قشر جلب نظر می کند، صلابت، نیرومندی و استواری آنان است. بنابراین آنان قوی و نیرومند هستند و زمین را برای ظهور امام علیه السلام آماده می سازند.<br /> <br /> محمد بن یعقوب کلینی ذیل آیه (فاذا جاء وعدُ اولیهما بعثنا علیکم<br /> <br /> ص:40<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 232.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> عباداً لنا اُولی بأس شدید) (1) آورده که: امام صادق علیه السلام «بندگان سخت نیرومند» را به همین قشر تفسیر کرده است.<br /> <br /> در روایتی از این گروه، با عنوان «قلوبهم کزبر الحدید، لاتزلّهم الریاح العواصف»؛(2) توصیف شده است.<br /> <br /> ایشان با آنکه دارای «دل» هستند وطبیعت دل، نرمی و رأفت است؛ لیکن این دل ها در رویارویی با طاغوت ها و ستمگران، به تکّه های آهن بدل می شوند که دیگر نرمی ورقّت نمی شناسند.<br /> <br /> صلابت و نیرومندی، از ویژگی های نسل هایی است که خدای تعالی مسؤولیت تغییر [نظام های اجتماعی] وایجاد انقلاب را به دوش آنان گذاشته است. همچنین این دو صفت از ویژگی نسل هایی است که خدای تعالی، آنان را در گردنه های بزرگ تاریخ برای انتقال مردم از مرحله ای به مرحله دیگر، برگزیده و گروه زمینه سازان، دارای این ویژگی ها است.<br /> <br /> == 2. گروه مبارز ==<br /> وظیفة این گروه، مبارزه با نظام جهانی وعصیان علیه آن است. اینکه نظام جهانی چیست وچگونه این نظام در خدمت به ابرقدرت ها<br /> <br /> ص:41<br /> ----1- اسراء(17) آیه 5: «پس آن گاه که وعده تحقق نخستین آن دو فرارسد، بندگانی ازخود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم ...».<br /> <br /> 2- دل هایشان همچون پاره های آهن است که طوفان ها آنان را نلرزاند.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> وهم پیمانان آنها و حفظ مراکز قدرت وموقعیت استراتژیکی شان در مناطق مختلف دنیا عمل می کند، یک پرسش جدّی است.<br /> <br /> مسؤولیت حفظ این مراکز قدرت، مسؤولیتی بسیار دشوار وظریف است که نظام جهانی در تمام سطوح دنیا _ نه تنها در سطوح منطقه ای یا کشوری _ بدان پایبند است.<br /> <br /> این نظام، از یک سری معادلات وموازنه های سیاسی، اقتصادی، نظامی وخبری دقیق شکل گرفته است. همچنین این نظام از رژیم های سیاسی تشکیل یافته که به عنوان عضو یک خانواده جهانی محسوب می شوند و مجموعه ای از خطوط قرمز و سبز و زرد در میان آنها در زمینه حوادث، امتیازها، تنظیم نقش ها، تقسیم درآمدها، بازار و منابع ثروت و مناطق نفوذ وجود دارد.<br /> <br /> این مجموعه پیچیده، قدرت های بزرگ را به سلطه بر دنیا قادر ساخته است؛ همان طور که یک اهرم(1) کوچک، انسان را در جا به جایی اجسام سنگین با کمترین حرکت، توانا می سازد. از این رو نظام جهانی، قبل وبعد از سقوط اتحاد جماهیر شوروی، همچنان نزد همگان احترامش را حفظ کرده است؛ زیرا هر یک از آنان، به قدر گستره و توان خویش از این نظام بهره می برد.<br /> <br /> این جوانان (زمینه سازان ظهور امام عصر علیه السلام )، به سادگی و بی هیچ<br /> <br /> ص:42<br /> ----1- اهرم: میله آهنی ضخیمی که به وسیله آن اجسام سنگین را جا به جا می کنند.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تردیدی، این خطوط قرمز را زیر پا می گذارند و معادلات و موازنه های مورد توافق را بر هم می زنند. همچنین استقرار، توازن و شوکت جهانی این رژیم ها و سازمان های بین المللی را بی اعتبار می سازند.<br /> <br /> این سازمان ها ورژیم ها، نه قدرت سلطه بر این جوانان را دارند و نه توانایی تحمّل یا دفعشان را؛ زیرا بیشترین توان این حکومت ها وهیبت جهانی شان، در رویارویی با حکومت ها وسازمان هایی همانند خودشان است وآخرین سلاح آنان قتل، زندان، شکنجه و تبعید است؛ حال آنکه این جوانان از هیچ یک از این امور نمی هراسند.<br /> <br /> از این رو، وصفی که در روایت درباره این گروه به کار رفته، بسیار دقیق است:<br /> <br /> «لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یملّون من الحرب ولا یجبنون وعلی اللّه یتوکّلون والعاقبة للمتّقین»؛<br /> <br /> «آنان را تندبادها نمی لرزاند، از نبرد دلتنگ و ملول نمی شوند و نمی هراسند، و بر خدا توکل می کنند وعاقبت [نیک] از آن پارسایان است».<br /> <br /> بی گمان آن که [در دل] هراسی ندارد، از نبرد خسته ودلتنگ نمی شود و تندبادها او را تکان نمی دهد. نیرو وامتیاز اینان در آن است که نمی هراسند و دشواری اینها از دیدگاه حکومت ها وقدرت های بزرگ، در همین نکته نهفته است.<br /> <br /> در انتخابات عمومی ریاست جمهوری امریکا، در دورة رئیس جمهوری اسبق (کارتر)، گفت وگویی تلویزیونی در ضمن فعالیت های<br /> <br /> ص:43<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تبلیغاتی نامزدهای ریاست جمهوری، برگزار شد. در این برنامه، نامزد رقیب رو به کارتر کرد و گفت:<br /> <br /> «در حادثه انفجار مقرّ نیروی دریایی امریکا در بیروت (مارینز)، به هیبت جهانی امریکا خدشه زیادی وارد شد وتو _ خطاب به کارتر _ به تنهایی بایدمسؤولیت کامل این خسارت را به عهده بگیری».<br /> <br /> رئیس جمهور نیز در یک جمله پاسخ او را چنین داد:<br /> <br /> «فکر می کنی من در مقابل انسانی که به طلب کشته شدن آمده چه می توانم بکنم؟! نهایت کاری که می توانم بکنم، این است که مردم را باترس وتهدید ازامثال چنین اقدامی بازدارم. امّااگر کسی که دست به چنین انفجاری زده، خود طالب مرگ باشد وبه سوی مرگ آغوش بگشاید، چگونه می توانم وی را از این کار بازدارم؟ واگر تو در موقعیت من بودی چه کار می توانستی بکنی؟!»<br /> <br /> اینها از ویژگی های نسل مبارزی است که در رویارویی با رژیم ها وقدرت های بزرگ در ایران، عراق، افغانستان، لبنان، فلسطین، الجزایر، مصر، سودان، چچن و بوسنی و هرزگوین پا به عرصه نهادند.<br /> <br /> کار این نسل شگفت آور است؛ در عین حالی که در قبضه قدرت وسلطه و شلاّق جلادان قرار دارند و انواع عذاب ها وشکنجه ها را می بینند؛ در مقابل آنان سر خم نمی کنند و نرمی نمی پذیرند... چنان که یکی از آنها در زیر شکنجه های جلادان، چنین گفت: «حسرت شنیدن یک آخ را هم بر دلت خواهم گذاشت!»<br /> <br /> ص:44<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> == 3. بازتاب های جهانی ==<br /> بازتاب های جهانی در مقابل این نسل _ چنان که در روایات بدان تصریح شده _ خشمگینانه ومتعرّضانه است؛ زیرا آنان معادلات و موازنه های جهانی را با چالش های سخت و حقیقی مواجه می سازند؛ از این رو عکس العمل های جهانی در برابرشان با عصبانیت و خشم همراه است. ابان بن تغلب از امام صادق علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «اِذا ظَهَرَتْ رایة الحقّ لعنها اهل الشرق واهل الغرب، اَتدری لِمَ ذلک؟ قلت: لا، قال: للّذی یلقی النّاس من اهل بیته قبل ظهوره»(1)؛<br /> <br /> «آن گاه چه پرچم حق آشکار شود، اهل شرق وغرب لعنتش کنند. آیا می دانی، برای چه؟ گفتم: نه، فرمود: به دلیل مشکلات و سختی هایی که اهل بیت او برای [نظام های] شرق وغرب ایجاد خواهند کرد».<br /> <br /> اهل بیت وی قبل از ظهور، زمینه سازان ظهور هستند که مشکلاتی را برای این رژیم ها وسازمان ها فراهم کرده وراحتی وآرامش را از آنان سلب می کنند. کلینی از امام صادق علیه السلام _ در تفسیر سخن خدای تعالی: (بعثنا علیکم عباداً لنا اولی بأس شدید) (2) _ چنین نقل کرده است:<br /> <br /> «قومٌ یبعثهم اللّهُ قبل خروج القائم فلا یدعون واتِراً لآلِ محمّد اِلاّ قتلوه»(3)؛<br /> <br /> «گروهی هستند که خدای تعالی قبل از ظهور قائم علیه السلام بر می انگیزد.<br /> <br /> ص:45<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 363.<br /> <br /> 2- اسراء (17) آیه 5: «بندگانی از خود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم.»<br /> <br /> 3- کافی ، ج 8، ح 250، ص 142 (بیروت: دارالاضواء); سیمای حضرت مهدی در قرآن ، ص 213.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آنان هیچ ستم کننده ای به خاندان محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) را رها نمی کنند؛ جز آنچه او را به قتل می رسانند».<br /> <br /> بازتاب های جهانی که در این روایات ذکر شده، تا حدّ زیادی به عکس العمل دنیای امروز در برابر بیداری اسلامی _ که از آن به «بنیادگرایی اسلامی» تعبیر می کنند و ناجوانمردانه ترین صفاتی چون خشونت و تروریسم را بدان منتسب می سازند _ همسانی دارد.<br /> <br /> == برنامه زمینه سازی ==<br /> آماده سازی دنیا برای انقلاب امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وظیفه ای گسترده، سترگ و پیچیده است که این گروه در رویارویی با ستمگران وطاغوت های مستکبر و سردمداران کفر، بدان اقدام می کند.<br /> <br /> این ستمگران، یک جبهه سیاسی وسیع را _ به رغم تمامی اختلاف هایی که در میانشان حاکم است _ تشکیل می دهند! این جبهه اهرم های قدرت زیادی در اختیار دارد؛ همچون: ثروت، اقتدار سیاسی، نظامی و تبلیغاتی، ارتباطات [گسترده ]و تشکیلات [پیچیده]، و از این وسایل در کوبیدن بیداری نوپای اسلامی ونابودی آن بهره می برد.<br /> <br /> از این رو گروهی که عهده دار آماده سازی جهان برای ظهور امام عصر علیه السلام است، به ناچار در رویارویی با این نیروها، باید از همان تشکیلات جبهه استکبار جهانی برخوردار باشد؛ بلکه با تربیت ایمانی وجهادی و آگاهی سیاسی از دشمن پیشی گیرد.<br /> <br /> بنابراین، آماده سازی برای قیام امام عصر علیه السلام _ که زمینه سازان تدارک<br /> <br /> ص:46<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> می بینند _ دارای دو جنبه خواهد بود:<br /> <br /> 1. رشد ایمانی، جهادی و آگاهی سیاسی (این همان چیزی است که جبهه مقابل فاقد آن است).<br /> <br /> 2. [ایجاد] تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی، اداری و اطلاعاتی که به ناچار در مانند چنین نبردی باید موجود باشد.<br /> <br /> بی گمان، گروه مؤمنی که جهان را برای ظهور امام عصر علیه السلام مهیا می سازد؛ باید چنین امکاناتی را فراهم کند؛ اگرچه [در این زمینه] قدرت برابری با جبهه جهانی دشمن را نداشته باشد.<br /> <br /> این تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی و اطلاعاتی، بدون وجود نظام سیاسی و دولت در جهان، محقق نخواهد شد و این همان دولت زمینه ساز است که در روایات، مژدة برپایی آن داده شده است و شکل گیری چنین نیرویی در جهان، ظهور امام علیه السلام را نزدیک می کند و بدون آن، عوامل طبیعی ظهور امام فراهم نمی آید. کسب چنین نیرویی، نیازمند عمل و حرکت در متن زندگی است و فقط «مترصّد» بودن و به «انتظار» نشستن _ به معنای منفی آن _ دردی را درمان نمی کند.<br /> <br /> == «انصار» در روایات اسلامی ==<br /> «زمینه سازان» قیام امام مهدی علیه السلام، قبل از «انصار» پا به عرصه می گذارند. انصار از شاگردان نسل پیشین محسوب و به واسطه ویژگی های منحصر به فردشان شناخته می شوند.<br /> <br /> به عنوان نمونه دربارة «جوانان طالقان» روایتی زیبا نقل شده است.<br /> <br /> ص:47<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> متقی هندی در _کنزالعمّال_ و سیوطی در _الحاوی_ دربارة انصار امام از «طالقان» چنین نقل کرده اند:<br /> <br /> «وَیْحاً للطّالقان، فانَّ لِلّهِ عزّ وجل بها کنوزاً لَیْسَتْ مِنْ ذهب وفضّة، ولکن بها رجالٌ عرفوا اللّه حَقَّ معرفته وهم انصار المهدی»(1)؛<br /> <br /> «خوشا به حال طالقان! همانا برای خدای باشکوه و بزرگ در طالقان، گنج هایی است که از طلا و نقره نیست؛ بلکه در آنجا مردانی هستند که خدا را _ آن چنان که حقّ معرفت او است _ شناخته اند و آنان از یاوران مهدی علیه السلام هستند».<br /> <br /> در روایتی دیگر چنین آمده است: «بخٍّ بخٍّ للطّالقان»؛ «آفرین، آفرین بر طالقان!»<br /> <br /> علاّمه مجلسی در این باره حدیث مفصل تری را نقل کرده است:<br /> <br /> «له کنزٌ بالطالقان ما هو بذهب ولا فضّة، ورایة لم تنشر مُذطُویت، ورجالٌ کَأَنَّ قلوبهم زبر الحدید لا یشوبها شکٌ فی ذات اللّهِ اَشَدُّ مِنَ الْجَمْرِ، لو حُملوا علی الجبال لاََزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدةً اِلاّ خرّبوها کَأَنَّ علی خیولهم الْعُقْبان، یتمسّحون بسرج الامام یطلبون بذلک البرکة، ویحفّون به ویقونه بانفسهم فی الحروب، یبیتون قیاماً علی اطرافهم ویصبحون علی خیولهم. رُهبان باللیل، لیوث بالنهار. هم اطوع من الاَْمَةِ لسیّدها، کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل وهم من خشیته مشفقون. یدعون بالشهادة و یتمنّون<br /> <br /> ص:48<br /> ----1- کنزالعمّال ، ج 7، ص 26.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> ان یُقْتلوا فی سبیل اللّهِ. شعارهم: یا لثارات الحسین. اذا ساروا یسیر الرعب امامهم مسیرة شهر یمشون الی المولی ارسالاً، بهم ینصراللّه امام الحقّ»(1)؛<br /> <br /> «برای او گنجی است در طالقان که [از جنس] طلا ونقره نیست، وپرچمی است که از هنگام فرو پیچیده شدن، گشوده نشده است، ومردانی است که دل هایشان پاره های آهن است. در دل این مردان تردیدی در ذات الهی راه نیافته وسوزنده تر از پاره های اخگر است.(2)اگر به کوه ها حملهور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند؛ گویی که بر اسب هایشان عقابانند. برای برکت به زین اسب امام علیه السلام دست کشند وگرداگرد او بگردند ودر نبردها با جان خویش یاری اش کنند.(3) شب را به قیام وعبادت گذرانند و روز را بر اسبان خود. زاهدان شب و شیران روزاند. اطاعت پذیرتر از کنیز به سرور خویش اند. چونان چراغ هایند؛ گویا چلچراغ هایی در دلشان فروزان است. و از بیم الهی ترسان اند. برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند.<br /> <br /> ص:49<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 307.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> 2- در نسخه ای دیگر به «سخت تر از سنگ» تعبیر شده است.<br /> <br /> 3- در برخی نقل ها پس از این جمله، فقره های زیر اضافه شده است: «ویکفونه ما یرید فیهم، رجالٌ لا ینامون اللیل، لهم دویٌّ فی صلاتهم کدویّ النّحل»; «هر انتظاری که امام از اینان داشته باشد، کفایتش کنند، مردانی اند که شب نمی خوابند. در نماز خویش صدایی چون صدای زنبوران عسل دارند (کنایه از ابتهالی که در نماز دارند).»<br /> <br /> شعارشان: «ای خون خواهان حسین!» است. آن گاه که به راه افتند، ترس ووحشت پیشاپیش ایشان مسیر یک ماه را بپیماید. متوجه مولا شوند وبه حرکت درآیند. خدای تعالی بدیشان امام حق را یاری رساند».<br /> <br /> == جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ==<br /> در روایات بیان شده که یاران امام عصر علیه السلام را جوانان تشکیل می دهند ومیانسال وکهنسال در میانشان _ جز به ندرت _ پیدا نمی شود. حضرت امیرمؤمنان علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «اصحاب المهدی شباب لا کهول فیهم، اِلاّ کمثل کُحل العین والملح فی الزاد واقلّ الزاد الملح»(1)؛<br /> <br /> «یاران مهدی علیه السلام جوانند و میان سال در میانشان نیست، مگر به مثل سرمه چشم و نمک در غذا و نمک [همیشه] کمتر از غذاست (کنایه از آن که پیران بسیار کم هستند) ».<br /> <br /> فرماندهان سپاه<br /> <br /> امام باقر علیه السلام در این باره چنین فرموده است:<br /> <br /> «فیجمع اللّه علیه اصحابه [وهُمْ] ثلاث مائة وثلاثة عشر رجلاً، ویجمعهم اللّهُ عَلی غیر میعاد ... فیبایعونه بین الرّکن والمقام ومعه<br /> <br /> ص:50<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 333.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> عهدٌ من رسول اللّه (صلی الله علیه وآله) قد توارثته الابناء عن الآباء ...»(1)؛<br /> <br /> «وخداوند بی هیچ میعادی یارانش را برای وی گرد می آورد، در حالی که 313 نفرند ... وحدّ فاصل رُکن ومقام [ابراهیم] با امام علیه السلام بیعت می کنند وبا آن حضرت عهدی است از رسول خدا که پشت در پشت از پدرانش به ارث برده است».<br /> <br /> == نشانه ها و اندیشه ها ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> پیش از آغاز این بحث، گفتنی است زبان رایج در زمان صدور این روایات، زبانی رمزی و نمادین بوده است؛ از این رو می توان «سیوف» را به سلاح و «خیول» را به ماشین ها، نفربرها، تانک ها و وسایل نقلیه زرهی و رزمی معنا کرد. چنان که وصف «رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار» نیز تعبیری نمادین ومجازی است که از آن عبادت و تهجّد در شب و شجاعت و جرأت در روز مقصود است.<br /> <br /> زبان رمزی برای کسی که آشنا به شیوه های تعبیر در منابع وروایات اسلامی باشد، زبانی شناخته شده است. پس از این مقدمه، بحث از «نشانه ها واندیشه ها» را در این روایات آغاز می کنیم:<br /> <br /> == 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره ==<br /> یاران امام، گنج هستند. گنج، ثروتی است که مردم از محلّ اختفای<br /> <br /> ص:51<br /> ----1- بحارالانوار، ج 52، ص 238 و239.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آن بی خبرند. ممکن است گنجی در خانه انسان، زیر گام های او، یا در زمین مجاور منزلش، یا در شهر وی باشد؛ ولی او از آن بی خبر باشد. انصار امام نیز گنج های پنهانند. ممکن است یکی از آنان در خانه یکی از ما یا در همسایگی و شهر ما باشد؛ امّا ما وی را نشناسیم وحقیرش بشماریم و یا در چشم مردم _ که دیده بصیرتشان از نفوذ در اعماق وکشف گنج ها ناتوان است _ کوچک آید!<br /> <br /> بی گمان این بصیرت، یقین، توجّه به خدا، شجاعت وبی باکی وذوب شدن در ذات خدای تعالی _ که انصار امام علیه السلام بدان ها توصیف شده اند _ به یکباره شکل نمی گیرد؛ بلکه در جان این جوانان وجود داشته، ولی از دیدگان مردم پنهان مانده است؛ چنان که گنج ها از چشم ها پنهان می مانند.<br /> <br /> == 2. قدرت و آگاهی ==<br /> خدای بلندمرتبه در وصف بندگان شایسته خود «ابراهیم»، «اسحاق» و «یعقوب» (علیهم السلام) می فرماید:<br /> <br /> (واذکر عبادنا ابرهیم واسحق ویعقوب اولِی الایدی والابصار انّا اخلصناهم بخالصةٍ ذکری الدّار وانّهم عندنا لمن المصطفین الاخیار)(1)؛<br /> <br /> «و بندگان ما ابراهیم واسحاق ویعقوب را که نیرومند ودیده ور بودند، به یاد آور. ما آنان را با موهبت ویژه ای _ که یادآوری<br /> <br /> ص:52<br /> ----1- ص (38) آیات 45 _ 47.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آن سرای بود _ خالص گردانیدیم. وآنان در پیشگاه ما به جِدّ از برگزیدگان نیکانند».<br /> <br /> بصیرت، نیازمند قدرت است وبدون قدرت، از دست می رود وبه خاموشی می گراید. بصیرت را جز مؤمن نیرومند بر نمی تابد و هنگامی که نیروهایش تحلیل رود، فاقد بصیرت می شود. بنابراین، قدرت نیاز به بصیرت دارد؛ زیرا توانایی بی بصیرت، به لجاجت ودشمنی واستکبار بدل می شود.<br /> <br /> خدای تعالی ابراهیم، اسحاق و یعقوب را چنین توصیف فرموده که آنان صاحبان «قدرت» و «بصیرت» هستند. در برخی روایات نیز، یاران امام عصر علیه السلام به صاحبان «قدرت» و«بصیرت» توصیف شده اند.<br /> <br /> == 3. هشیاری وبصیرت ==<br /> تعبیر روایت از حالت آگاهی وبصیرت یاران امام عصر علیه السلام تعبیر عجیبی است: «کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل»؛ «آنان چونان چراغ هایند؛ انگار که در دل هایشان قندیل هایی روشن است».<br /> <br /> آیا امکان پذیر است که ظلمت، قندیل را بشکند؟ هر چند که ظلمت قندیل را احاطه می کند؛ لیکن قدرت درهم شکستن آن را نخواهد داشت.<br /> <br /> تیرگی شک و تردیدها هر چند متراکم گردد و فتنه ها پی در پی درآیند؛ ولی نمی تواند در روح و جان و هشیاری یاران امام نفوذ کند. از این رو آنان هنگامی که رهسپار می شوند، دچار شک نمی گردند و تردید نمی کنند و به قهقرا نمی روند و به پشت سر نمی نگرند. تعبیر<br /> <br /> ص:53<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> روایت در این زمینه چنین است: «لایشوبه شکٌّ فی ذات اللّه»؛ «دل هایی که به شک در ذات خدا آلوده نشوند».<br /> <br /> از این تعبیر فهمیده می شود که منظور امری غیر از شک است؛ ترکیبی از شک و یقین و یا لحظاتی از شک که حالت یقین را می شکافد وبه نحوی به درون یقین نفوذ می کند؛ ولی در اندک مدتی در مقابل آن شکست می خورد و جا خالی می کند. چنین چیزی برای بسیاری از مؤمنان اتفاق می افتد؛ در حالی که هیچ شکّی، یقین یاران امام را بر نمی آشوبد. یقین آنان ناب و خالص و به دور از شایبه شک و تردید است.<br /> <br /> == 4. عزم نافذ ==<br /> این بصیرت، چنان عزم نافذی به آنان می بخشد که هیچ تردید و دو دلی در آن راه ندارد. تعبیر از این عزم به «اخگر و پارة آتش» (الجمر)، تعبیری با شکوه و حکایتگر است. «اخگر» مادام که ملتهب و فروزان است، نفوذ می کند و می درد و «پارة آتش»، دلپسندترین تعبیری است که در باب نفوذ عزم می شناسیم. ما نمی دانیم که خدای تعالی، در روح وجان جوانان طالقان چه گنجینه هایی از هشیاری، یقین، عزم و نیرو قرار داده است! تعابیر وارد در این روایت، تعابیر غیرمأنوسی است. انگار که سخن از آنان، سخن از روی وَجْد وشیفتگی است:<br /> <br /> «زُبر الحدید کالمصابیح، کأنَّ فی قلوبهم القنادیل، اشدُّ من الْجَمْر، رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار»؛ «[آنان] پاره های آهن اند، چون چراغ اند، انگار در دل هایشان قندیل هایی روشن است، نافذتر از پاره آتش، زاهدان شب و شیران روز».<br /> <br /> ص:54<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> گویا روایت از تمام توانایی های لغت، سود جسته تا امکان تعبیر از آگاهی، بصیرت، نیرومندی و عزم نافذ این جوانان را بیان کند.<br /> <br /> == 5. نیرومندی ==<br /> در روایت، جوانان طالقان به [صاحبان] قدرت شگرف توصیف شده اند که تاکنون هیچ جوانی را بدان نیرومندی مشاهده نکرده ایم. در این عبارت تأمل کنید: «کأنّ قلوبهم زُبر الحدید»؛ «گویی که دل هایشان پاره های آهن است».<br /> <br /> آیا تاکنون کسی را دیده اید که بتواند تکه های آهن را در کف دست ذوب کند، یا بشکند یا نرم سازد؟<br /> <br /> «لَوْ حملوا علی الجبال لاَزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدة اِلاّ خرّبوها کأَنَّ علی خیولهم الْعُقبانُ»؛ «اگر به کوه ها حمله ور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند، گویی که عقابانند بر اسب ها».<br /> <br /> این تعابیر از توانایی شگرفی حکایت می کند. این قدرت، از نوع قدرتی نیست که طاغوت ها از آن بهره مندند؛ بلکه فقط برخاسته از نیروی عزم و اراده و یقین است.<br /> <br /> == 6. شهادت طلبی ==<br /> «یدعون بالشهادة ویتمنّون اَنْ یُقتلوا فی سبیل الله»؛<br /> <br /> «برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند».<br /> <br /> ص:55<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> مرگ، پیرمردان نود یا صد ساله را دچار وحشت می سازد؛ در حالی که تمام لذت های زندگی و میل بدان ها را از کف داده اند... اما این جوانان _ که در عنفوان جوانی به سر می برند _ به این مرگ عشق می ورزند. عشق به شهادت از دو چیز سرچشمه گرفته و دارای دو نتیجه است.<br /> <br /> این دو چیز _ که منشأ عشق به شهادت در وجود انسان است _ روی گردانی از دنیا وتوجّه به خدای تعالی است. اگر انسان با دوستی دنیا در دلش مقابله کند وخود را از بند آن رها سازد وفریبش را نخورد، بی گمان گام نخست را در این راه _ که دشوارترین گام است _ برداشته است. گام دیگر آن است که دل به محبّت خدا دهد و شیفته یاد و عشق او باشد و صاحب چنین دلی، با تمام وجود به سوی خدا بازگردد.<br /> <br /> برای این گروه، امور دنیوی اهمیّتی ندارد. با دیگران در بازارها و اجتماعات حاضر می شوند؛ اما در دل از این امور غایب اند و درباره اینان اصطلاح «حاضرِ غایب»(1) کاملاً مصداق می یابد.<br /> <br /> این جنگجویان دلاور، عاشق مرگی هستند که مردم از آن می هراسند. شهادت را طلب می کنند ودر آن لقای الهی را می جویند. اشتیاقشان به شهادت، مانند اشتیاق مردم به لذت های دنیا، بلکه برتر از آن است.<br /> <br /> عده اندکی آنان را درک می کنند. انسان های غربی راهی برای درک آنان ندارند. غربیان گاهی عمل آنان را به «خودکشی»(2) توصیف<br /> <br /> ص:56<br /> ----1- آیا حدیث حاضر و غایب شنیده ای        من در میان جمع و دلم جای دیگر است<br /> <br /> 2- کسانی که علیه منافع استکبار دست به عملیات شهادت طلبانه می زنند.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> می کنند! حال آنکه کسی خودکشی می کند که از دنیا خسته شده و در زندگی به بن بست می رسد؛ ولی این جوانان درهای دنیا را به روی خود گشوده می یابند. دنیا به رویشان لبخند می زند وبا تمام طراوت وزیب وزیورهایش به سرشان سایه می افکند. بنابراین آنان از دنیا خسته نشده و در آن به بن بست نرسیده اند؛ بلکه از آن رویگردان شده و مشتاق لقای الهی اند.<br /> <br /> غربیان، این جوانان را به «تروریسم» متهم می کنند؛ حال آنکه اینان تروریست نیستند و اگر می گفتند که اینان از ترور نمی هراسند، سخنی نزدیک تر به واقعیت بود.<br /> <br /> روی گردانی از دنیا وعشق به لقای الهی، سرمنشأ عشق به شهادت وکشته شدن در راه خداوند است. آنچه که از عشق به شهادت حاصل می شود، عزم و نیرومندی است. رزمنده بی باکی که می تواند خود را از [بند] دنیا آزاد سازد، چنان عزم واراده ونیرویی در خود می یابد که دیگران از آن بی نصیب اند.<br /> <br /> این عزم [قاطع] وتوان [بالا] هیچ ارتباطی به اسباب قدرت مادّی _ که در جبهه مخالف موجود است _ ندارد؛ هر چند که ما ضرورت وجود این اسباب و قدرت های مادّی و اهمیّت آنها را در ظهور امام علیه السلام ونزدیک تر شدن فرج آن حضرت، انکار نمی کنیم.<br /> <br /> == 7. تعادل شخصیّت ==<br /> از بارزترین نشانه این گروه، تعادل در شخصیت، بین دنیا و آخرت و<br /> <br /> ص:57<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> بین قدرت و بصیرت است و همین راز نیرومندی و نفوذ آنان است. خدای تعالی این موازنه وتعادل را دوست دارد وافراط وتفریط وگرایش به چپ وراست را ناپسند می شمارد:<br /> <br /> (وَابْتَغِ فیما ءاتَیکَ اللّهُ الدّار الآخرة ولا تَنْسَ نصیبکَ مِنَ الدّنیا)(1)؛<br /> <br /> «و با آنچه خدایت داده سرای آخرت را بجوی وسهم خود را از دنیا فراموش مکن».<br /> <br /> خدای تعالی در مقام آموزش دعا به ما فرموده است:<br /> <br /> (ربّنا آتنا فی الدنیا حسنةً وفِی الآخرة حسنةً) (2)؛ «پروردگارا! در این دنیا به ما نیکی ودر آخرت نیز نیکی عطا کن».<br /> <br /> (وَلا تجعل یدَکَ مغلولة الی عنقک ولا تبسطها کُلَّ البسطِ فتقعد ملوماً محسوراً) (3)؛ «دستت را به گردنت زنجیر مکن (بخیل مباش) و بسیار [هم] گشاده دستی منما که سرزنش شده و حسرت زده بر جای مانی».<br /> <br /> تعادل بین خشوع وعبودیت برای خدا وفروتنی در مقابل مؤمنان وشدّت و قاطعیت در مقابل کافران نیز از همین موازنه محسوب می شود: (اَذِّلة علی المومنین اعزّة علی الکافرین)(4)؛ «با مؤمنان، فروتن وبر کافران سرفرازند».<br /> <br /> ص:58<br /> ----1- قصص (28) آیه 77.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 201.<br /> <br /> 3- اسراء (17) آیه 29.<br /> <br /> 4- مائده (5) آیه 54.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تعادل بین توکّل بر خدا وتلاش وکار وبرنامه ریزی نیز داخل در همین موازنه است. امیرمؤمنان علی علیه السلام برای «همّام» جوانب این موازنه وتعادل در شخصیّت «متّقین» را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «فمن علامة احدهم انّک تری له قوّة فی دین وحزماً فی لین وایماناً فی یقین وحرصاً فی علم وعلماً فی حلم وقصداً فی غنیً وخشوعاً فی عبادة وتجمّلاً فی فاقة وصبراً فی شدّة وطلباً فی حلال ونشاطاً فی هُدیً وتَحَرُجّاً عن طمع یعمل الاعمال الصالحة وهو علی وجل، یُمْسی وَهمُّهُ الشکر ویُصبحُ وهَمُّهُ الذکر یَبیت حذراً ویُصبح فرحاً، ... یمزج الحلم بالعلم والقول بالعمل ... فی الزلازل وقور وفی المکاره صبورٌ وفی الرَّخاءِ شکورٌ ... نفسه منه فی عَناء والنّاس منه فی راحة»؛(1)<br /> <br /> «از نشانه های یکی از آنان این است که در کار دین نیرومندش بینی و پایدار، نرم خوی هشیار ودر ایمان استوار، ودر طلب دانش حریص وبا داشتن علم بردبار ودر توانگری میانه رو ودر عبادت فروتن، وبه درویشی نکویی نمودن، و در سختی شکیبایی کردن و جستوجوی آنچه رواست وشادمانی در رفتن راه راست ودوری گزیدن از طمع. کارهای نیک می کند ودر هراس است. روز را به شب می رساند ودر بند سپاس است. بامداد می کند ذکرگویان، شب ر ابه سر می برد ترسان، وروز<br /> <br /> ص:59<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه دکتر شهیدی)، خطبه 193، ص 226; نهج البلاغه (فیض الاسلام)، خ 184، ص 611.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> می کند شادان ... بردباری را با دانش در می آمیزد وگفتار را با کردار ... به هنگام دشواری ها بردبار است ودر ناخوشایندها پایدار ودر خوشی ها سپاسگزار ... نفسِ او از او در زحمت است ومردم از وی در راحت».<br /> <br /> این موازنه از ویژگی های بارز، در شخصیت یاران امام عصر علیه السلام است.<br /> <br /> == 8. زاهدان شب، شیران روز ==<br /> عبارت «رهبانٌ باللیل، لیوث بالنهار» در روایت پیشین به چنین موازنه ای اشاره کرده است. در ساختار شخصیت انسان، شب وروز، نقش های مختلفی را ایفا می کنند. گردش شب وروز، یک گردش تکاملی است. هر کدام از آنها، دیگری را کامل می کند و به ناچار با مشارکت یکدیگر در بنای شخصیت انسان مؤمن دعوتگر و مجاهد نقش دارند.<br /> <br /> اگر تهجّد وعبادت در شب نباشد، انسان در رویارویی با گردنه های دشوار، استواری لازم را نمی یابد واز ادامه حرکت در راه پرخاری که در طیّ روز باید بپیماید، باز می ماند. همچنین اگر حرکت در «روز» نباشد، «شب» یار و همراه خود را از عمل به وظیفه دعوتگری به سوی خدا در اجتماع باز می دارد وانسان دومین نقش خود را در زندگی دنیا پس از عبادت خدا _ که دعوت به سوی عبودیت او است _ از کف می دهد.<br /> <br /> قرآن کریم بر تأثیر شب در ایجاد آمادگی در انسان ها به منظور دعوت به سوی خدا و کوشش در این راه تأکید دارد. در آغازین روزهای رسالت پیامبراکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) سوره مبارک «مزمّل» بر آن حضرت نازل شد. در این سوره خدای تعالی از پیامبرش خواسته است تا<br /> <br /> ص:60<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> شبانگاهان، خود را برای تحمّل «قول ثقیل»(1) در روز، آماده سازد:<br /> <br /> (یا ایّها المزّمّل قُم اللّیل اِلاّ قلیلاً نصفه او انقص منه قلیلاً اَوْزِدْ علیه وَرتّل القرآنَ ترتیلاً اِنّا سَنُلْقی عَلَیْکَ قَولاً ثقیلاً اِنَّ ناشئَة اللّیل هِیَ اشَدُّ وَطْأً وَ اَقْوَمُ قیلاً اِنَّ لَکَ فی النهار سَبْحاً طویلاً) (2)؛<br /> <br /> «ای جامه به خود پیچیده! شب را برخیز، مگر اندکی. نیمی اش را یا کمی از نیم بکاه یا بر آن بیفزای و قرآن را آرام و با درنگ بخوان. ما بر تو سخنی گران القا می کنیم. که خیزش شب، به اثر سخت تر است وبه گفتار استوارتر که تو را در روز، آمد وشدی دراز است».<br /> <br /> تعبیر از شب به «ناشئه»، دقیق وگویا است. شب، انسان را می سازد و او را آماده انجام دادن کارهای بزرگ می کند و شخصیت وی را صیقل می دهد. واژة «قیلاً»؛ یعنی، سخن و یاد خدا. امیرمؤمنان علی علیه السلام دو بخش از زندگی پرهیزگاران را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «اَمّا اللّیلُ فصافّونَ اَقدامهم تالینَ لاَِجزاء القرآنِ یُرَتّلونه ترتیلاً. یُحزِّنونَ بِهِ اَنْفُسَهُمْ وَ یَسْتَثیرون به دَواءَ دائِهم. فَاِذا مَرُّوا بآیة فیها تشویقٌ رَکَنُوا الیها طمعاً وَ تَطَلَّعَتْ نُفُوسُهُمْ اِلَیْها شوقاً وَظَنُّوا اَنَّها نَصْبُ اَعْیُنِهِمْ، وَ اِذا مَرُّوا بِآیة فیها تخویفٌ اَصْغَوْا اِلَیْها مَسامِعَ قُلُوبِهِمْ وَظَنُّوا اَنَّ زَفیرَ جهنَّمَ وَشَهیقَها فی اُصُولِ آذانِهِمْ، فَهُمْ حانونَ عَلی اَوْساطِهِمْ، مُفْتَرِشُونَ لِجِباهِهِمْ وَ اکُفِّهِمْ وَ رُکَبِهِمْ وَ اَطْرافِ<br /> <br /> ص:61<br /> ----1- کنایه از دریافت وحی الهی.<br /> <br /> 2- مزمل (73) آیات 1 _ 7.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> اَقْدامِهِمْ، یَطَّلِبُونَ اِلَی اللّهِ تَعالی فی فَکاکِ رِقابِهِمْ. وَ اَمَّا النَّهارُ فَحُلَماءُ عُلَماءُ، اَبْرارٌ اَتْقِیاءٌ، قَدْ بَراهُمُ الْخَوْفُ بَرْیَ الْقِداحِ، یَنْظُرُ اِلَیْهِم النّاظِرُ فَیَحْسَبَهُمْ مَرْضی وَما بِالْقَوْمِ مِنْ مَرَض وَیَقُولُ: قَدْ خُولِطُوا وَلَقَدْ خالَطَهُمْ اَمْرٌ عَظیمٌ»(1)؛<br /> <br /> «چون شب شود برپا ایستاده، آیات قرآن را با تأمّل واندیشه می خوانند وبا خواندن وتدبّر در آن، خود را اندوهگین می سازند وبه وسیله آن به درمان درد خویش کوشش دارند. پس هرگاه به آیه ای برخورند که به شوق آورده وامیدواری در آن است، به آن طمع نموده و با شوق به آن نظر کنند، آن سان که گویی پاداشی که آیه از آن خبر می دهد، در برابر چشم ایشان است وآن را می بینند. هرگاه به آیه ای برخورند که در آن بیم دادن است، گوش دل های خویش بدان نهند، چنان که گویا شیون [اهل] دوزخ در بیخ گوش های ایشان است. [در پیشگاه الهی برای رکوع] قد خم می کنند و [برای سجود] پیشانی ها و کف ها و زانوها و اطراف قدم هایشان را بر روی زمین می گسترانند. از خدای تعالی آزادی خویش را [از عذاب رستاخیز] درخواست می کنند. امّا در روز، دانشمندانی خویشتن دار و نیکوکارانی پرهیزگاراند. ترس [از خدا] آنان را چون تیر پیراسته لاغر و نزار کرده است. چون کسی بدان ها نگرد، پندارد بیمارند؛ امّا آنان بیمار نیستند، و گوید خردهایشان آشفته است، [امّا] موجب آشفتگی ایشان کاری است بزرگ».<br /> <br /> شب و روز دو نیمة زندگی انسان اند که یکدیگر را تکمیل می کنند.<br /> <br /> ص:62<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه شهیدی)، ص 225 و226.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> شب را دولتی ودولتمردانی است وروز را دولتی ودولتمردانی. دولتمردان روز، بدون قیام شب به نتیجه نمی رسند و دولتمردان شب، بدون تلاشِ روز، در دعوت مردم به بندگی خدا وحاکمیت دین حق موفّق نخواهند بود.<br /> <br /> یاران امام عصر علیه السلام هم مردان شب اند و هم مردان روز و خداوند بدیشان دولت شب و روز هر دو را عنایت فرموده است:<br /> <br /> سمة العبید من الخشوع علیهم<br /> <br /> لِلّه اِنْ ضمتهم الاسحارُ<br /> <br /> فاذا ترجلّت الضحی شهدت لهم<br /> <br /> بیض القواضب انهم احرارُ<br /> <br /> نشان بندگی بندگان از خشوع آنان هویداست<br /> <br /> خدا را اگر سپیده دمان بدیشان ضمیمه شود<br /> <br /> و هنگامی که بامداد برآید، گواهی دهد<br /> <br /> برق تیغ ها که آنان آزاد مردانند<br /> <br /> اگر آنان مردان دولت شب نبودند، به تنهایی قدرت رویارویی با گردنکشان زمین را نداشتند و اگر مردان روز نبودند، قادر به تطهیر زمین از آلودگی شرک وبرپایی توحید وعدل نبودند. همچنین اگر آنان از مردان روز نبودند، در زندگی مردم به توحید وعدل حکم نمی کردند و نیز اگر از مردان شب نبودند، دچار غرور شده واز صراط مستقیم منحرف می شدند.<br /> <br /> دو مرحله یا دو نسل؟<br /> <br /> ما در مقابل دو نسل قرار داریم: نخست، نسلی که شاهد سقوط و<br /> <br /> ص:63<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> فروپاشی تجربة سوسیالیسم مارکسیستی و تجربه دموکراسی سرمایه داری [غربی] است وزمین را مهیّای ظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف خواهد ساخت. اینان همان «زمینه سازان» هستند. دوم، نسلی که به یاری امام علیه السلام بر می خیزد وپیش روی او نبرد می کند. اینان همان «انصار»اند.<br /> <br /> آیا اینان تنها دو نسل محسوب می شوند یا آنکه دو نسل ودو مرحله از تاریخ هستند؟ ما [به درستی] نمی دانیم؛ لیکن بعید است که چنین اقدام بزرگی تنها در یک نسل سامان پذیرد.<br /> <br /> == بایسته های انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ما اکنون در دوران انتظار به سر می بریم که درازدامن ترین مرحله در تاریخ اسلام است. به راستی مهم ترین بایسته ها ومسؤولیت های این مرحله چیست؟ آنچه در پی می آید خلاصه ای از این بایسته ها ومسؤولیت ها است:<br /> <br /> == 1. آگاهی ==<br /> آگاهی بر چند گونه است:<br /> <br /> الف. بینش توحیدی، و اینکه تمام هستی از خدا و همه چیز در کف قدرت او است. خدا بر هر کاری توانا وهمه چیز در آسمان وزمین، تحت فرمان او است و از خود هیچ اختیاری ندارد.<br /> <br /> ب. آگاهی به وعده الهی در شرایط سخت سیاسی و مرحله ضعف و ناکامی و در شرایط سقوط. یکی از دشوارترین کارها در چنین عصری،<br /> <br /> ص:64<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آن است که انسان به درک این سخنان خدای متعال نایل آید:<br /> <br /> (وَلا تَهِنوا وَلا تحزنوا واَنْتُمُ الاعلون ان کنتم مؤمنین) (1)؛ «سست مشوید واندوه مخورید، شما برترید اگر مؤمن باشید».<br /> <br /> (وَنُریدُ اَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استضعفوا فِی الارضِ ونجعلهم ائمّةً ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (2)؛ «ما می خواهیم، بر آنان که در زمین خوارشان شمرده اند منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم ]گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم ودر زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور مِنْ بَعْدِ الذّکر اَنَّ الارضَ یَرثها عبادِیَ الصّالِحُونَ) (3)؛ «همانا در زبور، پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> (کَتَبَ اللّهُ لاََغْلِبَنَّ اَنَا وَ رُسُلی) (4)؛ «خداوند مقرّر کرده است که حتماً من وفرستادگانم هر آینه پیروز خواهیم شد».<br /> <br /> (وَلَیَنْصُرَنَّ اللّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ) (5)؛ «هر آینه خدا هر که را یاری اش کند، یاری می کند».<br /> <br /> ج. آگاهی به نقش انسان مسلمان در روی زمین، که عبارت است از سرپرستی، گواهی دادن و رهبری بشریّت [به سوی خیر و فلاح]. خدای<br /> <br /> ص:65<br /> ----1- آل عمران (3)، آیه 139.<br /> <br /> 2- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> <br /> 3- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 4- مجادله (58) آیه 21.<br /> <br /> 5- حج (22) آیه 40.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تعالی می فرماید:<br /> <br /> (وَکذلِکَ جعلناکم اُمَّةً وَسطاً لِتکونوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ ویکون الرَّسُولُ علیکم شهیداً) (1)؛ «این چنین شما را مردمی میانه[رو ]قرار دادیم تا خود بر مردمان گواه باشید و پیامبر بر شما گواه باشد».<br /> <br /> د. آگاهی به نقش دین اسلام در زندگی بشری، در از میان برداشتن فتنه وامیال نفسانی از مسر دعوت حقّ:<br /> <br /> (وقاتلوهم حَتّی لا تکونَ فِتْنَةٌ ویکونَ الدّینُ لِلّه) (2)؛ «با آنان بجنگید تا آشوبی نباشد ودین از آنِ خدای شود.»<br /> <br /> ه_ . آگاهی به سنّت های [رایج] الهی در تاریخ واجتماع وضرورت آمادگی، زمینه سازی، حرکت وفعالیّت در ضمن این سنن ومحال بودن گذر از آنها. بر این اساس خداوند فرمان داده است تا مسلمانان در خود، آمادگی های لازم برای ورود در این مبارزه قاطع و سرنوشت ساز ایجاد کنند: (وَاَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوّة)(3)؛ «تا می توانید در مقابل دشمنان نیرو مهیّا کنید».<br /> <br /> == 2. امیدواری ==<br /> در صورتی که انسان به برآورده شدن وعده های خداوند و قدرت و<br /> <br /> ص:66<br /> ----1- بقره (2) آیه 143.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 193.<br /> <br /> 3- انفال (8) آیه 60.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> اقتدار او امیدوار باشد؛ بی گمان این امید پایان ناپذیر بوده و صاحبش ناکام نخواهد شد. به همین دلیل مسلمان، نیرو و توان خود را به نیرو و قدرت الهی پیوند می زند (اعتصام بحبل اللّه) و هر که چنین کند، نیرو و اقتدارش پایان ناپذیر خواهد بود.<br /> <br /> == 3. مقاومت ==<br /> مقاومت، نتیجة امیدواری است. غریقی که گروه نجات را از دور می نگرد که به سوی او در حرکت است، بر امواج آب غلبه خواهد کرد و برای این کار در خود نیرویی شگرف خواهد یافت.<br /> <br /> == 4. حرکت ==<br /> حرکت، همان امر به معروف ونهی از منکر، دعوت به سوی خدا، آماده سازی زمین برای ظهور امام عصر علیه السلام وبرپایی دولت جهانی او وایجاد آمادگی های بینشی، ایمانی وتشکیلاتی و توانایی در نسل مؤمنی است که به یاری امام وزمینه سازی ظهورش قیام کنند.<br /> <br /> == 5. دعا برای ظهور امام ==<br /> تردیدی نیست که دعا به همراه حرکت وفعالیّت ودر کنار امر به معروف ونهی از منکر، از عوامل نزدیک ساختن ظهور امام زمان علیه السلام است. دعاهای زیادی در باب ظهور امام و ثواب انتظار رسیده است. یکی از دعاهایی که مؤمنان، آن را می خوانند و تکرار می کنند، دعای زیر است:<br /> <br /> «اللّهم کن لولیّک الحجة ابن الحسن، صلواتک علیه وعلی آبائه، فی هذه الساعة وفی کُلّ ساعة، ولیّاً وحافظاً وقائداً وناصراً ودلیلاً<br /> <br /> ص:67<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> وعیناً حتی تسکنه ارضک طوعاً وتمتّعه فیها طویلاً».<br /> <br /> در دعای «افتتاح» این شکایت تلخ واین دعای دلپذیر را می خوانیم:<br /> <br /> «اللّهُمَّ اِنّا نرغب الیک فی دولة کریمة تُعِزُّ بها الاسلام واهله وتذلُّ بها النّفاق واهله وتجعلنا فیها مِنَ الدّعاةِ الی طاعتک والقادة الی سبیلک وترزُقُنا بها کرامة الدّنیا والآخرة ... اللّهُمَّ اِنّا نَشْکُو الیک فَقْدَ نَبیّنا _ صلواتک علیه وآله _ وغَیْبَةَ وَلیّنا وکثرة عَدُوِّنا وَقِلَّةَ عَدَدِنا وَشِدَّةَ الْفِتَنِ بِنا وَتَظاهُرَ الزمان علینا»؛<br /> <br /> «خدایا! ما از تو امید داریم آن حکومت کریمی را برقرار سازی و به سبب آن اسلام و مسلمین را عزت بخشی و نفاق و اهل آن را ذلیل گردانی و ما را در آن، از دعوت کنندگان به طاعت خویش واز رهبران راه هدایتت قرار دهی وکرامت دنیا وآخرت را به ما روزی فرمایی ... خدایا! از نبودِ پیامبرمان _ که درود تو بر او و خاندانش باد _ و غیبت ولیّ مان و فزونی دشمن مان و کمی عددمان و زیادی فتنه هایی که بر ما فرود می آید و ناسازگاری زمانه، به تو شکوه می کنیم».<br /> <br /> == انتظار مطلوب ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> انتظار بر دو گونه است: انتظار آگاهانه ومطلوب، وانتظار نامطلوب. دوّمی، همان مترصد بودن علامت های ظهور، مانند صدای آسمانی (صیحه)، فرو رفتن در زمین (خَسْف)، ظهور سفیانی ودجّال است. ما این علایم را نفی نمی کنیم و در این باره روایات زیادی در مجموعه روایات «مَلاحِم» آمده است. هر چند این روایات تاکنون مورد پژوهش سندی به صورت دقیق علمی قرار نگرفته است؛ امّا از قبل بر درستی<br /> <br /> ص:68<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> برخی از آنها تأکید می کنیم. لیکن در اینجا بر شیوه «مترصد بودن» در معنای انتظار، انتقاد داریم. به نظر ما این شیوه، امّت را از عمل به وظایفی که در دوره انتظار بر دوش دارد، منحرف می سازد واز شیوه انتظار صحیح باز می دارد.<br /> <br /> اوّلی، همان «انتظار مطلوب» است. در چنین انتظاری، هم فعالیت وحرکت و امر به معروف و نهی از منکر وجود دارد وهم دعوت به سوی خدا و جهاد. این، از زمینه های اساسی ظهور امام عصر علیه السلام است؛ زیرا ظهور او با زنجیره ای از سنّت های الهی در جامعه و تاریخ ارتباط دارد و این سنّت ها جز با فعالیت و حرکت، تحقّق نمی یابد.<br /> <br /> علامت های ظهور در روایات، اجمالاً صحیح هستند؛ امّا به نظر ما محدود به زمان خاصی نیستند و در روایات نیز به صراحت وارد شده که تعیین کنندگان وقت (وقّاتون(1)) را تکذیب کنید.<br /> <br /> عبدالرحمن بن کثیر می گوید: ما نزد امام صادق علیه السلام بودیم که مهزم وارد شد وبه امام عرض کرد: قربانت شوم، درباره این حادثه ای که ما انتظار آن را می کشیم (ظهور امام عصر علیه السلام ) بفرمایید کی اتفاق می افتد؟ امام علیه السلام فرمود:<br /> <br /> «یا مَهْزَم! کذب الوقّاتون وهلک المستعجلون»(2)؛ «ای مهزم!<br /> <br /> ص:69<br /> ----1- آنان که زمان خاصی را برای ظهور حضرت حجت(علیه السلام) پیش بینی می کنند. (مترجم)<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آنان که [برای این امر] وقت مشخص می کنند، دروغ می گویند وآنان که [تحقق آن را] پیش از موعدش می جویند، هلاک می شوند».<br /> <br /> فُضیل بن یسار از امام باقر علیه السلام سؤال کرد: آیا برای این امر (ظهور حضرت) زمان خاصّی است؟ فرمود: «کذب الوقّاتون»(1)؛ «دروغ گفته اند آنان که زمان خاصی را مقرر کرده اند».<br /> <br /> بنابراین، مقصود از بیان علامت ها، مشخص کردن دقیق زمان ظهور امام عصر علیه السلام نیست. درست آن است که بگوییم اینها به اعمال ما ارتباط دارد. بله «خسف» و«صیحه» [مثلاً] از علامت های ظهور است؛ لیکن عمل ما، تحقق این امور را نزدیک یا دور می سازد.<br /> <br /> این تصحیح و توجیه در تفسیر مفهوم ظهور، ضروری است که از آن به «انتظار مقبول و موجّه» یاد شود. در این باره توجّه به سه نکته بایسته است:<br /> <br /> == یک. تصحیح مفهوم انتظار ==<br /> امروز در عصری زندگی می کنیم که در آن بحث های زیادی در مورد ظهور امام عصر علیه السلام ردّ وبدل می شود. در عصرهای تاریخی دور ونزدیک خودمان، دوره ای را سراغ نداریم که مردم به گستردگی امروز، از ظهور امام علیه السلام و دولت او سخن گفته وتوجه نشان داده باشند. بنابراین، «انتظار» از مشخّصه های بارز عصر ما است. اما متأسفانه اصلاح وارشادی در سطح عموم درباره مسأله انتظار صورت نگرفته است! جوانان ما مسأله ظهور<br /> <br /> ص:70<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> امام عصر علیه السلام وعلایم ظهور او را، صرفاً در لابه لای کتاب ها می جویند. چنین رویکردی صحیح نیست؛ بلکه درست آن است که ظهور امام و انقلاب جهانی به رهبری او را در متن زندگی سیاسی واجتماعی خودمان جستوجو کنیم.<br /> <br /> علامت های ظهور امام علیه السلام به میزانی که ما در متن زندگی سیاسی و فرهنگی معاصر _ در آگاهی، مقاومت، وحدت کلمه، انسجام سیاسی، فداکاری، توانایی های انقلابی و سیاسی و تبلیغاتی مان _ می یابیم، در کتاب ها بیان نمی شود.<br /> <br /> شیوه جوانان ما در پژوهش از نشانه های ظهور امام علیه السلام از لابه لای کتاب ها، شیوه ای کاملاً منفی است. باید مفهوم انتظار را تصحیح کنیم و آن را به سمت مثبت جهت دهیم. فرق دو مفهوم این است که مفهوم نخست، نقش انسان را در مسأله انتظار، منفی جلوه گر می سازد؛ امّا مفهوم دوم، این نقش را در روند ظهور امام علیه السلام مثبت و فعّال و مرتبط با زندگی و وضعیت سیاسی و انقلابی و درد و رنج ما قرار می دهد.<br /> <br /> معمّر بن خلاّد از حضرت ابی الحسن علیه السلام در تفسیر سخن خدای تعالی (الم، اَحسب النّاس ان یترکوا ان یقولوا آمنّا و هُم لا یفتنون) (1) نقل کرده است:<br /> <br /> (یفتُنونَ کما یُفتن الذَّهب، ثُمَّ قال: یُخلصون کما یُخلص الذهب)<br /> <br /> ص:71<br /> ----1- «الف، لام، میم، آیا مردم پنداشتند که تا گفتند ایمان آوردیم، رها می شوند ومورد آزمایش قرار نمی گیرند؟»; عنکبوت (29) آیه 1 و2.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> (1)؛ «[مردم] آزمایش می شوند، همان طور که طلا آزمایش می شود. سپس فرمود: ناخالصی مردم گرفته می شود، چنان چه طلا را خالص می سازند».<br /> <br /> منصور صیقل می گوید: من وحارث بن مغیره نشسته بودیم و [درباره ظهور امام عصر علیه السلام ] با هم سخن می گفتیم که امام صادق علیه السلام سخنان ما را شنید. آن حضرت به ما فرمود:<br /> <br /> «فی ای شیء انتم هاهنا؟ هیهات لا واللّهِ لا یکون ما تمدّون الیه اعینکم حتّی تمیّزوا»؛ «برای چه اینجا نشسته اید؟ دریغا! نه به خدا قسم آنچه که انتظارش را می کشید، واقع نخواهد شد، مگر آنکه متمایز (آزمایش) شوید».<br /> <br /> منصور از امام صادق علیه السلام نقل می کند:<br /> <br /> «یا منصور! انّ هذا الامر لا یأتیکم اِلاّ بعد أیاس، لا واللّهِ حتّی یمیّزوا، لا واللّهِ حتّی یشقی من یشقی ویَسْعَدَ مَنْ یَسْعَدُ»(2)؛ «ای منصور! ظهور امام علیه السلام واقع نمی شود، مگر پس از نا امیدی. نه به خدا مگر آنکه متمایز شوند؛ نه به خدا مگر آنکه شقی و نیک بخت هر دو خود را نشان دهند».<br /> <br /> بنابراین، ارتباط ظهور امام عصر علیه السلام با علم، زندگی، گرفتاری و درد، نیکبختی و بدبختی ما بیشتر از ارتباط آن با نشانه های کیهانی ذکر شده در کتاب ها است و این، مفهومی است که باید با ژرف اندیشی و روشنگری به آن بنگریم.<br /> <br /> ص:72<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=۰<br /> == دو. منتظر کیست؟ ==<br /> براساس مفهوم ذکر شده، مسأله برعکس می شود وامام علیه السلام منتظر حرکت و مقاومت وجهاد ما خواهد بود؛ نه ما منتظر ایشان. مسأله ظهور امام علیه السلام هنگامی که با واقعیت های سیاسی وانقلابی ما مرتبط باشد، بی گمان این ماییم که این واقعیت ها را تحقق می بخشیم. بنابراین می توانیم دو گونه عملکرد در این رابطه بروز دهیم: یا آنکه با اقدام، حرکت، اتحاد، نظم تشکیلاتی، فداکاری و امر به معروف، زمینه قیام آن حضرت را فراهم سازیم و یا آنکه کار را به عهده دیگران گذاشته و خود از هرگونه اقدامی شانه خالی کنیم و از رویارویی با مسؤولیت ها بگریزیم.<br /> <br /> == سه. ارزش انتظار ==<br /> برای مفهوم مثبت ومقبول «انتظار»، منابع اسلامی، ارزش و اهمیت زیادی داده است. رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) می فرماید: «افضل اعمال اُمّتی الانتظار»(1)؛ «برترین اعمال امّت من انتظار است» و «انتظار الفرج عبادةٌ»(2)؛ «انتظار فرج، خود عبادت است».<br /> <br /> در حدیث دیگری آمده است: «المنتظر لاَِمْرِنا کالمتشحّطِ بدمه»(3)؛ «کسی که انتظار امر ما را بکشد (منتظر ظهور باشد)، چونان کسی است<br /> <br /> ص:73<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 3- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> که [در راه خدا ]به خون خود در غلتیده باشد».<br /> <br /> این ارزش بزرگی که در روایات برای انتظار بیان شده، با تصور مثبت از این معنا تناسب دارد واز تصوّر منفی انتظار به معنای «مترصد بودن» بسیار دور است.<br /> <br /> ص:74<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> = فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:75<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=۰<br /> == حرکت و انتظار ==<br /> ارتباط دو سویه ای میان حرکت وانتظار موجود است. پیش از این درباره پیوستگی انتظار به «حرکت» سخن گفتیم و هم اکنون از وابستگی «حرکت» به «انتظار» سخن خواهیم گفت.<br /> <br /> == اقدام انقلابی ==<br /> «اقدام انقلابی» آمیزه ای از تخریب و ساختن است؛ از این رو با چالش، مقاومت و سختی همراه است. اگر انقلاب، فقط ساختن بود _ بی هیچ انهدامی _ نیاز به این همه زمت و تلاش نبود. چون انهدام بر رژیم سیاسی فاسدِ موجود وارد می شود؛ در نتیجه با سختی های فراوانی همراه است. زیرا هر رژیمی، بهره بردارانی دارد که از آن نفع می برند و دفاع می کنند.<br /> <br /> دعوت به توحید، یک دعوت انقلابی است؛ از این رو چنین دعوتی با «جهاد و جنگ» همراه است:<br /> <br /> (وقاتلوهم حتّی لا تکون فتنة ویکون الدّین کلّه للّه) (1)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند و دین یکسره از آن خدای گردد».<br /> <br /> ص:76<br /> ----1- انفال (8) آیه 39.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> بدون از میان برداشتن فتنه ها و موانع بزرگی که بهرهوران رژیم سیاسی شرک آلود ایجاد کرده اند، امکان ندارد دعوت به توحید راهی به زندگی مردم بگشاید. از طرف دیگر، از میان برداشتن فتنه نیز بدون جهاد و مبارزه، امکان پذیر نیست؛ زیرا توحید (نظام توحیدی) در خلأ سیاسی و اجتماعی استقرار نمی یابد؛ بلکه جایگزین شرک می شود و دعوت به خدا، جز با نابودی شرک صورت نمی پذیرد.<br /> <br /> == بهای اقدام انقلابی ==<br /> برپا دارندگان شرک و رهبران آن، از تمام توان خود برای مبارزه با حرکت توحیدی و برانگیختن فتنه ها و ایجاد موانع در مسیر دعوتگران به خدا، بهره می برند. دعوت به توحید نیازمند از بین بردن تمام این فتنه ها و رویارویی با همه این موانع ومبارزه با رژیم شرک است.<br /> <br /> رویارویی با موانع ومبارزه با کیان شرک، هزینه جانی ومالی زیادی به دعوتگران به سوی خدای تعالی و نزدیکان آنان تحمیل می کند و خسارت های سنگینی را در پی دارد.<br /> <br /> == تکلیف به حرکت ==<br /> قرآن با توجّه به این عوامل، در تکلیف مردم به حرکت، اهتمام ویژه ای نشان داده است. اگر این رنج ها و مشقّت ها در حرکت توحیدی نبود، این همه تأکید وجهی نداشت:<br /> <br /> ص:77<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> (قوموا لِلّه قانتین) (1)؛ «خاضعانه برای خدا به پاخیزید».<br /> <br /> (وَأمُر بالمعروف وَانْهَ عن المنکر واصْبِرْ علی ما اصابکَ) (2)؛ «به کار پسندیده وادار واز کار ناپسند بازدار وبر آسیبی که بر تو وارد آید شکیبا باش».<br /> <br /> (فَاسْتَقِمْ کَما اُمِرتَ) (3)؛ «پس همان گونه که دستور یافته ای ایستادگی کن».<br /> <br /> (اُدع الی سبیلِ ربِّکَ) (4)؛ «به راه پروردگارت دعوت کن».<br /> <br /> (اِقْرأ باسم ربّکَ) (5)؛ «به نام پروردگارت بخوان».<br /> <br /> (جاهد الکفّار والمنافقین) (6)؛ «با کافران ومنافقان جهاد کن».<br /> <br /> (وَ جاهِدُوا فی سبیل اللّهِ)(7)؛ «ودر راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (اِنفروا خِفافاً وثقالاً وَجاهِدوا باَموالکم وانفسکم فی سبیل اللّهِ) (8)؛ «سبکبار و گران بار بسیج شوید وبا مال وجانتان در راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (وَاقتلوهم حیث ثقفتموهم) (9)؛ «و هر کجا به ایشان دست یافتید، آنان را بکشید».<br /> <br /> ص:78<br /> ----1- بقره (2) آیه 238.<br /> <br /> 2- لقمان (31) آیه 17.<br /> <br /> 3- هود (11) آیه 112.<br /> <br /> 4- نحل (16) آیه 125.<br /> <br /> 5- علق (96) آیه 1.<br /> <br /> 6- توبه (9) آیه 73.<br /> <br /> 7- بقره (2) آیه 218.<br /> <br /> 8- توبه (9) آیه 41.<br /> <br /> 9- بقره (2) آیه 191.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> (وَ قاتِلوا فی سبیلِ اللّهِ الذینَ یُقاتلونکم) (1)؛ «و در راه خدا با کسانی که با شما می جنگند، بجنگید».<br /> <br /> (و قاتلوهم حتّی لا تکون فتنةٌ) (2)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند».<br /> <br /> تمام اینها آموزه های انقلابی در راستای تغییر وضع موجود و نشاندن توحید به جای شرک و از بین بردن فتنه ها ورفع موانع از مسیر دعوت به سوی خداوند است.<br /> <br /> == ضعف انسان ==<br /> انسان از انجام چنین مسؤولیّت دشواری، احساس ناتوانی می کند ودر وجود خود، قدرتی برای رویارویی با تمام این موانع ومشکلات نمی یابد. نبرد بین دو جبهه توحید و شرک، شدید و ویرانگراست؛ از این رو انسان به تنهایی یا با کمی مؤمنان، در برخورد با این جبهه، احساس ضعف کرده و چنین کاستی را می پذیرد واز رودررویی عقب نشینی می کند؛ مگر آنکه خدای تعالی او را حفظ کند.<br /> <br /> پذیرش عوامل ضعف در نفس انسان، نخستین مشکلی است که فعّالان در راه خدا با آن مواجه اند. این ضعف به شکل هراس از طاغوت ودستیاران او، درماندگی از ادامه راه، یأس از سودمندی استمرار آن، عافیت جویی و راحت طلبی و یا تمامی این عوامل بروز می کند و آنان<br /> <br /> ص:79<br /> ----1- بقره (2) آیه 190.<br /> <br /> 2- انفال (8) آیه 39.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> که از ادامه مسیر ناتوانند و در راه می مانند، فراوان هستند.<br /> <br /> == رهایی از سقوط ==<br /> در اینجا بایسته است از اسباب وعواملی که ما را در طیّ این مسیر، از سقوط حفظ می کند و از وسوسه های شیطانی وضعف درونی خودمان باز می دارد، سخن بگوییم. وسایل حفظ و مصونیّت در زندگی فعالان بسیار است. مهم ترین آنها چهار عامل است که قرآن کریم از آنها یاد کرده است: 1. استعانت از صبر و صلاة؛ 2. ولا؛ 3. میراث؛ 4. انتظار.<br /> <br /> == عوامل رستگاری ==<br /> <br /> == یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه) ==<br /> خدای تعالی می فرماید: (استعینوا بالصّبر والصّلوة)(1)؛ «از شکیبایی و نماز یاری جویید» و (یا ایها الذین آمنوا استعینوا بالصبر والصّلوة)(2)؛ «ای مؤمنان! از شکیبایی و نماز یاری جویید».<br /> <br /> خداوند در سوره «هود»، قلب رسولش را در وسط میدان کارزار با سران شرک در جزیرة العرب با بیان قصّه مسیر توحید، نیرو می بخشد و بعد از بررسی اجمالی این مسیر طولانی، به وی می فرماید:<br /> <br /> ص:80<br /> ----1- بقره (2) آیه 45.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 153.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> (فاستقم کما اُمِرْتَ ومَنْ تاب مَعَکَ ولا تَطْغَوْا انّه بما تعملون بصیر ولا ترکنوا الی الذین ظلموا فتمسّکم النّار وما لکم من دون اللّهِ من اولیاء ثمّ لا تنصرون واقم الصلوة طَرَفَیِ النَّهار وزلفاً من اللّیل انّ الحسنات یذهبن السیّئات ذلک ذکری للذّاکرین واصبر فانّ اللّهَ لا یُضیعُ اَجْرَ الْمحسنین) (1)؛<br /> <br /> «پس همان گونه که دستور یافته ای، ایستادگی کن و [همین طور] هر چه با تو توبه کرده است. و طغیان مکنید که او به آنچه انجام می دهید بینا است. به کسانی که ستم کرده اند، متمایل مشوید که آتش [دوزخ] به شما می رسد، ودر برابر خدا برای شما دوستانی نخواهد بود، و سرانجام یاری نخواهید شد. و در دو طرف روز [اوّل و آخر آن] و نخستین ساعات شب، نماز را برپا دار؛ زیرا خوبی ها بدی ها را نیست می کند. این برای پندگیرندگان پندی است وشکیبا باش چه خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمی گرداند».<br /> <br /> صبر، پایداری براساس سنّت های الهی است وجنگ به موجب این سنّت ها به وجود می آید. آن که دوست دارد پیروز این نبرد باشد، به ناچار باید این سنّت ها را بشناسد و بر آنها پایداری ورزد و با قدرتی هم تراز به مقابله با آنها برخیزد. این مقابله نیز خود از سنّت های الهی است.<br /> <br /> مهیّا کردن نیرویی هم تراز با قدرت دشمن در صحنه نبرد، یا در<br /> <br /> ص:81<br /> ----1- هود (11) آیات 112 _ 115.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> میدان سیاست یا تبلیغات و... جزئی از صبر و پایداری است.<br /> <br /> صبر و شکیبایی، بدین معنا نیست که انسان دشمنش را تحمّل کند؛ بلکه به معنای مقاومت وپایداری در مقابل دشمن و عدم وازدگی و درماندگی در رویارویی با او است؛ تا آنجا که توان دفع ورفع او را با نیرویی برابر با توان وی بیابد. این، معنای مثبت صبر و شکیبایی است.<br /> <br /> نماز، نمودِ ارتباط با خدا و یاد او است. انسان مسلمان در بحبوحه نبرد، باید از خدا ویاد وی بسیار کمک بگیرد و از وی عزم و نیرو بطلبد و قوایش را با قوای الهی استحکام بخشد. اگر انسان در میدان نبرد، از خداوند یاری بطلبد، دیگر از چیزی نخواهد ترسید و احساس ضعف نخواهد کرد و این، معنای صبر و صلاة است.<br /> <br /> == دو. ولا (همبستگی) ==<br /> مسلمانان مانند پیکری واحدند که اعضای آن ارتباطی منسجم دارند که همان رابطه ولا (همبستگی) است. این امر، ولایت در خطّ افقی است؛ در مقابل ولایت خدا و رسول و اولیای امور که ولایت آنان در خطّ عمودی و در بافت جامعه اسلامی است.<br /> <br /> قرآن به همین رابطه منسجم و هماهنگ _ که افراد امّت اسلامی را به یکدیگر پیوند می زند واز مجموع آنها توده ای مرتبط با هم پدید می آید _ اشاره دارد: (والمؤمنون والمؤمنات بعضهم اولیاء بعض) (1)؛ «و<br /> <br /> ص:82<br /> ----1- توبه (9) آیه 71.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> مردان وزنان با ایمان، دوستان یکدیگرند».<br /> <br /> این «ولا»، دوستی، همیاری، همبستگی، همزیستی، تعاون، سازش وخیرخواهی را شامل می شود. امّتی که با چنین پیوندهای مستحکمی به یکدیگر مرتبط باشند، ملّتی توانمند و یکپارچه در میدان مبارزه خواهند بود. خدای تعالی به سبب مصلحتی، پایه ارتباط میان این امّت را براساس ولا _ که از مستحکم ترین پیوندها در خانواده ای واحد است _ قرار داده است.<br /> <br /> از آنجا که نخستین وظیفه امّت اسلامی، رویارویی و درگیری در میدان مبارزه است، به ناچار می باید از ساختار داخلی مستحکم و بافت استواری برخوردار باشد تا بتواند در برابر وحشی گری های نبرد سرنوشت سازی که در آن وارد شده است، پایداری ورزد.<br /> <br /> بدون این ولای مستحکم _ که تک تک مردم مسلمان در آن به تقویت یکدیگر بر می خیزند _ امّت اسلامی قدرت ایستادگی در مقابل جبهه کفر ونفاق را در این نبرد سرنوشت ساز نخواهد داشت.<br /> <br /> این امّت، با وحدت کلمه، به ریسمان الهی چنگ می زند و در رویارویی با سران کفر، مجموعه و خانواده واحدی می شود: (واعتصموا بحبل الله جمیعاً ولا تفرّقوا) (1)؛ «و همگی به ریسمان الهی چنگ زنید وپراکنده مشوید».<br /> <br /> ص:83<br /> ----1- آل عمران (3) آیه 103.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> در این آیه، خدای متعال امّت اسلامی را به چنگ زدن به ریسمان الهی در میدان مبارزه فرمان می دهد. البته این اعتصام باید از جانب همه و به طور جمعی باشد؛ زیرا طبیعت مبارزه چنین است که هر یک از دو طرف درگیری، تمام نیرو و امکانات خود را به کار می گیرد. نیروی امّت اسلامی نیز در دو چیز خلاصه می شود: پناه بردن به خدا و اجتماع و یکپارچگی آنان.<br /> <br /> == سه. میراث ==<br /> اعضای این خانواده باید ریشه های تاریخی خود را به یاد آورند. بی گمان شناخت چنین اصالت و هویت تاریخی، در هنگامه نبرد، به آنان نیرو، صلابت، ثبات و استحکام چند برابر خواهد بخشید.<br /> <br /> حرکت اسلام در تاریخ، حرکت بی ریشه ای نیست؛ بلکه از حرکت تمام انبیا _ از آدم تا خاتم _ نشأت گرفته است.<br /> <br /> حرکتی که دارای چنین عمق وریشه ای است ودر درازنای ده ها قرن، در مقابل مکر و دسیسه های مشرکان ثابت قدم مانده، سزاوار آن است که در این معرکه نیز ثابت قدم بماند وشایستگی وصلاحیتش را حفظ کند. بی گمان خانواده توحید، شجره طیّبه ای است در زمین که: «اصلها ثابت وفرعها فی السّماء»؛ «ریشه اش ثابت و شاخه هایش برافراشته بر آسمان است».<br /> <br /> (اَلم تَرَ کیف ضرب اللّهُ مثلاً کلمةً طیّبة کشجرة طیّبة اصلها<br /> <br /> ص:84<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> ثابت وفرعها فی السّمآءِ تُؤتی اُکُلها کلّ حین باذن ربّها ویضرب اللّهُ الامثال للنّاس لعلّهم یتذکرون) (1)؛ «آیا ندیدی خدا چگونه مَثَل زده: سخن پاک مانند درختی پاک است که ریشه اش استوار وشاخه اش در آسمان است؛ میوه اش را هر دم به اذن پروردگارش می دهد وخدا مَثَل ها را برای مردم می زند، شاید که آنان پند گیرند».<br /> <br /> شرک نیز، یک خانواده است، جز آنکه بریده و بی ریشه است: (اجتثّت من فوق الارض ما لها من قرار) (2)؛ «از روی زمین کنده شده وقراری ندارد».<br /> <br /> برای کسانی که به خدا دعوت می کنند، بایسته است ریشه ها، عمق واصالت تاریخی خود و نیز پیوندشان با صدیقان، صالان، راکعان، ساجدان، ذاکران و دعوتگران به سوی خدا را به یاد آورند. به همین جهت، بر امام حسین علیه السلام به سبب میراث بزرگی که از پدران خود _ آدم، نوح، ابراهیم و رسول خدا _ به ارث برده است، سلام و درود می فرستیم و می گوییم: «السلام علیک یا وارث آدم صفوة اللّه، السلام علیک یا وارث نوح نبی اللّه، السلام علیک یا وارث ابراهیم خلیل اللّه».<br /> <br /> بسیار مهمّ و بایسته است که در میدان نبرد، انسان این ریشه داری و اصالت را یاد آورد؛ زیرا وی را در میانه این نبرد خسارت بار، مصون ومحفوظ داشته و تقویت خواهد کرد.<br /> <br /> ص:85<br /> ----1- ابراهیم (14) آیه 24 و25.<br /> <br /> 2- ابراهیم (14) آیه 26.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> == چهار. امید وانتظار ==<br /> انتظار، چهارمین عاملی است که انسان را در حرکت، یاری می دهد. انتظار، امید را در درون انسان بر می انگیزد و امید توانایی مقاومت و حرکت را به وی می بخشد. غریقی که منتظر رسیدن گروه نجات است، بی گمان چندین برابر کسی که امیدی به نجات ندارد، از خود استقامت نشان می دهد.<br /> <br /> ایمان به «وراثت زمین به وسیله صالحان» و«امامت مستضعفان مؤمن» و اینکه «عاقبت از آن متّقین» است، به صالحان و تقواپیشگان، ثبات و قدرت بیشتری بخشیده و در میدان نبرد، آنان را ثابت قدم خواهد داشت. همچنین قدرت رویارویی با مشکلات ومبارزه با گردنکشان ومستکبران را در سخت ترین شرایط برای آنان فراهم خواهد ساخت. چنین ایمان واعتقادی، از شکست و فروپاشی آنان در شرایط سخت و دشوار، جلوگیری خواهد کرد.<br /> <br /> بدین جهت است که قرآن کریم بر این حقیقت _ «عاقبت از آن تقواپیشگان است»(1) _ تأکید میورزد و به وراثت زمین به وسیله صالحان و شایستگان اقرار می کند: (ولقد کتبنا فی الزّبور من بَعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «در حقیقت، در زبور پس از آن یاد کرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:86<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> به سبب اهمیّت این حقیقت و بایستگی تأکید بر آن و بای اندیشه اسلامی بر آن، خدای متعال آن را در «ذکر» و «زبور»، یادآوری کرده است. خداوند امامت مستضعفان و سرپرستی آنان را در سیر تمدن انسانی، تثبیت فرموده، و این وعده پروردگار و اراده حتمی او است که پس از فراخواندنشان به ایمان و عمل صالح، درخواستشان را پذیرفت؛ چنان که فرمود:<br /> <br /> (ونرید ان نمنّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمّة ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (1)؛ «و خواستیم بر کسانی که در آن سرزمین فرودست شده بودند، منّت نهیم و آنان را پیشوایان مردم گردانیم و ایشان را وارث زمین کنیم و در زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> این دو آیه، اگرچه در مسأله داستان موسی علیه السلام وفرعون وهامان وارد شده است؛ امّا اراده الهی در باب مستضعفان محروم، مطلق است و به چیزی جز استجابت امری که خدای تعالی، مؤمنان را به سوی آن دعوت کرده (ایمان و عمل صالح)، مقیّد نشده است.<br /> <br /> وعده الهی بر امامت مستضعفان در زمین، به مؤمنان مستضعف نیرو، اطمینان، آرامش، استقامت و شکیبایی بر مشکلات مبارزه، و در ناراحتی ها نیروی مقاومت بخشیده و در میدان نبرد ثابت قدم می دارد.<br /> <br /> انتظار حقیقی برای نجات، امید را در روحیّه دلاوران عرصه های<br /> <br /> ص:87<br /> ----1- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> نبرد، برمی انگیزد؛ [چنان که] در رویارویی با فرعون و هامان، موسی بن عمران علیه السلام قوم خود را با وعده الهی وانتظار فرج وکمک از سوی خدای بلندمرتبه، نیرو بخشید:<br /> <br /> (قال موسی لقومه استعینوا باللّهِ وَاصْبِروا اِنّ الارض لِلّهِ یُورثُها مَنْ یَشآءُ مِنْ عِبادِه والعاقبة للمتّقین، قالوا اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتیَنا وَمِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا، قال عسی ربُّکُمْ اَنْ یُهْلِکَ عدوّکم ویَسْتَخْلفکُمْ فی الارضِ فَیَنْظُرَ کَیْفَ تَعْملونَ) (1)؛<br /> <br /> «موسی به قوم خود گفت: از خدا یاری جویید وپایداری ورزید چه زمین از آنِ خدا است؛ آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد می دهد وفرجام نیک برای پرهیزگاران است. [قوم موسی] گفتند: پیش از آنکه تو نزد ما بیایی و [حتّی] بعد از آنکه به سوی ما آمدی، مورد آزار قرار گرفتیم. گفت: امید است که پروردگارتان دشمن شما را هلاک کند وشما را روی زمین جانشین [آنان ]سازد؛ آن گاه بنگرد تا چگونه عمل می کنید».<br /> <br /> موسی بن عمران می کوشید تا بنی اسرائیل را در میدان مبارزه و رویارویی، متوجّه امید به خدا و وعده او و انتظار فرج کند. از این رو، این دستور بزرگ الهی را برای آنان بیان می کند: (قال موسی لقومه: استعینوا باللّهِ واصبروا انّ الارض للّهِ یورثُها من یشاء من عباده والعاقبة للمتّقین).<br /> <br /> ص:88<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128 و129.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> شگفت آنکه موسی بن عمران بین «صبر» و «انتظارِ تحقّق وعده الهی» ارتباط برقرار کرده است: (اصبروا انّ الارض للّه یورثها من یشآءُ من عباده).<br /> <br /> بنی اسرائیل می کوشند تا پیامبرشان را از انتظار آینده، متوجّه مرارت زمان حاضر کنند، از این رو به وی می گویند: (اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتینا ومن بَعْدِ ما جِئْتَنا).<br /> <br /> موسی دوباره آنان را به انتظار تحقق وعده خداوند و صبر بر ناراحتی ها متوجه می سازد که بی گمان این گشایش نزدیک خواهد بود: (قال: عسی ربّکم ان یهلک عدوّکم ویستخلفکم فی الارض فینظر کیف تعملون)<br /> <br /> بنابراین، خدای تعالی اراده کرده تا این امّت را با فرهنگ «وراثت» و«انتظار» آشنا سازد؛ یعنی، وراثت پیامبران و صالحان وانتظار وعده خدای تعالی به فرج و امامت شایستگان.<br /> <br /> از یک طرف قانون «وراثت» واز دیگر سو قانون «انتظار»، حرکت توحیدی را احاطه کرده است. وراثت و انتظار، دو رکن اصلی حرکت توحیدی در مسیر دشوار و طولانی آن است و باید با این دو فرهنگ قرآنی آشنا شویم.<br /> <br /> والسلام<br /> <br /> ص:89<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> = درباره مركز =<br /> بسمه تعالی<br /> <br /> جَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ<br /> <br /> با اموال و جان های خود، در راه خدا جهاد نمایید، این برای شما بهتر است اگر بدانید.<br /> <br /> (توبه : 41)<br /> <br /> چند سالی است كه مركز تحقيقات رايانه‌ای قائمیه موفق به توليد نرم‌افزارهای تلفن همراه، كتاب‌خانه‌های ديجيتالی و عرضه آن به صورت رایگان شده است. اين مركز كاملا مردمی بوده و با هدايا و نذورات و موقوفات و تخصيص سهم مبارك امام عليه السلام پشتيباني مي‌شود. براي خدمت رسانی بيشتر شما هم می توانيد در هر كجا كه هستيد به جمع افراد خیرانديش مركز بپيونديد.<br /> <br /> آیا می‌دانید هر پولی لایق خرج شدن در راه اهلبیت علیهم السلام نیست؟<br /> <br /> و هر شخصی این توفیق را نخواهد داشت؟<br /> <br /> به شما تبریک میگوییم.<br /> <br /> شماره کارت :<br /> <br /> 6104-3388-0008-7732<br /> <br /> شماره حساب بانک ملت :<br /> <br /> 9586839652<br /> <br /> شماره حساب شبا :<br /> <br /> IR390120020000009586839652<br /> <br /> به نام : ( موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه)<br /> <br /> مبالغ هدیه خود را واریز نمایید.<br /> <br /> آدرس دفتر مرکزی:<br /> <br /> اصفهان -خیابان عبدالرزاق - بازارچه حاج محمد جعفر آباده ای - کوچه شهید محمد حسن توکلی -پلاک 129/34- طبقه اول<br /> <br /> وب سایت: www.ghbook.ir<br /> <br /> ایمیل: Info@ghbook.ir<br /> <br /> تلفن دفتر مرکزی: 03134490125<br /> <br /> دفتر تهران: 88318722 ـ 021<br /> <br /> بازرگانی و فروش: 09132000109<br /> <br /> امور کاربران: 09132000109<br /> }}<br /> [[رده:کتابخانه حضرت مهدی علیه السلام]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%D9%88%D9%8A%D8%A7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=5107 2026-05-06T03:19:19Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>{{مطالعه کتاب<br /> |شماره=1<br /> |1=<br /> [[پرونده:انتظار پويا.png|بندانگشتی]]<br /> <br /> = انتظار پویا =<br /> <br /> = مشخصات کتاب =<br /> سرشناسه : آصفی، محمدمهدی، 1316 -<br /> <br /> عنوان و نام پدیدآور : انتظار پویا/ نویسنده محمدمهدی آصفی؛ ترجمه تقی متقی.<br /> <br /> مشخصات نشر : تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود علیه السلام،مرکز تخصصی مهدویت، 1383.<br /> <br /> مشخصات ظاهری : 80 ص.<br /> <br /> شابک : 3000 ریال ؛ 9000 ریال: چاپ پنجم: 964-7428-28-6<br /> <br /> یادداشت : چاپ پنجم: ?138.<br /> <br /> یادداشت : کتابنامه بصورت زیرنویس.<br /> <br /> موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، 255ق. - -- غیبت<br /> <br /> موضوع : مهدویت-- انتظار<br /> <br /> شناسه افزوده : متقی، تقی، 1340 - ، مترجم<br /> <br /> رده بندی کنگره : BP224/4/آ6الف82 1383<br /> <br /> رده بندی دیویی : 297/462<br /> <br /> شماره کتابشناسی ملی : م 83-31126<br /> <br /> ص:1<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> = اشاره =<br /> انتظار پویا<br /> <br /> نویسنده: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> ترجمه: تقی متّقی<br /> <br /> انتظار پویا<br /> <br /> Ÿ مؤلف: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> Ÿ مترجم: تقی متّقی<br /> <br /> Ÿ ناشر: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> Ÿ نوبت چاپ: نهم / بهار 92<br /> <br /> Ÿ شابک: 978-964-7428-28-6<br /> <br /> Ÿ شمارگان: هزار و پانصد نسخه (تاکنون: بیست و چهار هزار و پانصد نسخه)<br /> <br /> Ÿ قیمت: 2000 تومان<br /> <br /> تمامی حقوق© محفوظ است.<br /> <br /> - قم: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، مرکز تخصصی مهدویت/ خیابان شهدا/ کوچه آمار(22)/ بن بست شهید علیان/ ص.پ: 119- 37135/ همراه: 09109678911/ تلفن: 37749565 و 37737801(داخلی 117و116)/37841130 (فروش)/ 37841131 (مدیریت)/ فاکس:37737160 و 37744273<br /> <br /> - تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف/ تلفن: 88959049/ فاکس: 88981389/ ص.پ:355-15655<br /> <br /> m www.mahdi313.com<br /> <br /> با قدردانی و تشکر از همکارانی که در تولید این اثر نقش داشته اند:<br /> <br /> اعضای محترم شورای کتاب حجج اسلام مجتبی کلباسی، محمدصابر جعفری، مهدی یوسفیان، محمدرضا فؤادیان و آقایان احمد مسعودیان (مدیر داخلی)، عبدا… شریفی (مدیر فروش)، مرتضی دانش طلب (مدیر مالی)، عباس فریدی (طراح جلد و صفحه آرا) و کلیه کسانی که ما را یاری نمودند.<br /> <br /> مدیر مسئول انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> حسین احمدی<br /> <br /> 09146-4<br /> <br /> ص:2<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳<br /> |1=<br /> <br /> ص:3<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۴<br /> |1=<br /> ص:4<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۵<br /> |1=.<br /> = فهرست مطالب =<br /> مقدمه ناشر8<br /> <br /> سخن آغازین9<br /> <br /> نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی13<br /> <br /> فصل اول: «انتظار» و «حرکت»17<br /> <br /> تبیین مسأله انتظار18<br /> <br /> انتظار در مکاتب فکری غیردینی18<br /> <br /> انتظار در ادیان پیش از اسلام19<br /> <br /> انتظار نزد اهل سنّت20<br /> <br /> انتظار نزد شیعه امامیه22<br /> <br /> انتظار چیست؟22<br /> <br /> انواع انتظار22<br /> <br /> نظام تغییر25<br /> <br /> تأخیر در «فرج»27<br /> <br /> بررسی نظریة نخست28<br /> <br /> بررسی نظریة دوم32<br /> <br /> سنّت های الهی و امداد غیبی34<br /> <br /> گروه «زمینه سازان»36<br /> <br /> 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان)37<br /> <br /> 2. زمینه سازان خراسان39<br /> <br /> 3. زمینه سازان از قم و ری39<br /> <br /> ص:5<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۶<br /> |1=<br /> <br /> 4. زمینه سازان از یمن40<br /> <br /> نشانه های زمینه سازان ظهور40<br /> <br /> 1. گروه محکم و استوار40<br /> <br /> 2. گروه مبارز41<br /> <br /> 3. بازتاب های جهانی45<br /> <br /> برنامه زمینه سازی46<br /> <br /> «انصار» در روایات اسلامی47<br /> <br /> جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف50<br /> <br /> فرماندهان سپاه50<br /> <br /> نشانه ها و اندیشه ها51<br /> <br /> 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره51<br /> <br /> 2. قدرت و آگاهی52<br /> <br /> 3. هشیاری وبصیرت53<br /> <br /> 4. عزم نافذ54<br /> <br /> 5. نیرومندی55<br /> <br /> 6. شهادت طلبی55<br /> <br /> 7. تعادل شخصیّت57<br /> <br /> 8. زاهدان شب، شیران روز60<br /> <br /> بایسته های انتظار64<br /> <br /> 1. آگاهی64<br /> <br /> 2. امیدواری67<br /> <br /> 3. مقاومت67<br /> <br /> 4. حرکت67<br /> <br /> 5. دعا برای ظهور امام67<br /> <br /> انتظار مطلوب68<br /> <br /> یک. تصحیح مفهوم انتظار70<br /> <br /> دو. منتظر کیست؟73<br /> <br /> ص:6<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۷<br /> |1=<br /> <br /> سه. ارزش انتظار73<br /> <br /> فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار»75<br /> <br /> حرکت و انتظار76<br /> <br /> اقدام انقلابی76<br /> <br /> بهای اقدام انقلابی77<br /> <br /> تکلیف به حرکت77<br /> <br /> ضعف انسان79<br /> <br /> رهایی از سقوط80<br /> <br /> عوامل رستگاری80<br /> <br /> یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه)80<br /> <br /> دو. ولا (همبستگی)82<br /> <br /> سه. میراث84<br /> <br /> چهار. امید وانتظار86<br /> <br /> ص:7<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۸<br /> |1=.<br /> <br /> = مقدمه ناشر =<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> تبیین انتظار و رویکردهای متفاوت آن، انگاره ای است که در دوران غیبت بر او گرد و غبار زمان نمی نشیند. چرا که پویایی طرح انتظار، منجر به انتظار پویا می گردد. اهمیت انتظار و اثر آن در امروز و فردای بشریت، مساله ای است حیاتی که درهر عصری نیازمند بیانی نو و جدید است تا در پرتو آن از آسیب ها، خرافه ها و تحریف ها پیراسته گشت و با تبیین وظایف و ویژگی منتظران واقعی حضرت، به سمت ظهور قدم برداریم.<br /> <br /> از آنجا که بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، یکی از رسالت های خویش را تبیین معارف مهدوی از جمله انتظار راستین قرار داده است، لذا اقدام به نشر اثر حاضر نموده است.<br /> <br /> این نوشتار ترجمه کتاب «الانتظار الموجّه» اثر اندیشمند گرامی، حضرت آیت اللّه آصفی (حفظه اللّه) است که توسط محقق گرانقدر جناب آقای تقی متقی ترجمه گردیده است.<br /> <br /> امید آن که این اثر مورد رضایت الهی و در سایه سار توجّهات حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف قرار گیرد.<br /> <br /> بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> ص:8<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۹<br /> |1=<br /> .<br /> = سخن آغازین =<br /> ای مدنی برقع ومکّی نقاب<br /> <br /> سایه نشین چند بُوَد آفتاب<br /> <br /> منتظران را به لب آمد نَفس<br /> <br /> ای ز تو فریاد! به فریاد رس<br /> <br /> می آیی<br /> <br /> ای شکفته در نگاه انتظار خاک!<br /> <br /> وپایان کتاب غربت عالم وآدم با نام تو آغاز می شود.<br /> <br /> ای حجّت نهفته!<br /> <br /> ای اندوهِ نگفته!<br /> <br /> با ما بگو: راز سترگت، با سر انگشت کدام نیاز بزرگ، گشوده می شود؟ تقدیر پایانیِ زمین از رنگین کمان کدامین شادمانیِ شگفت، رنگ می گیرد؟<br /> <br /> تو را با بادها چه نسبتی است که در کرانة یادت می چرخند وطوفان را نوید می دهند؟<br /> <br /> ای طوفانِ آخرین!<br /> <br /> تک سوارِ دشت های آشوب!<br /> <br /> از کدام کرانه می وزی وکدامین ساعتِ سعید بر گُردة تازیانه های تازنده فرود می آیی؟<br /> <br /> ص:9<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۰<br /> |1=<br /> <br /> چه تهی دست اند انسان ها بی تو وچه غفلتی بر جبینِ خورد وخوابشان نشسته است!<br /> <br /> ای ذوالفقارترین تیغ بر شَرَیانِ فتنه های کور!<br /> <br /> می آیی، به خون خواهیِ مظلومان تاریخ؛ از «هابیل» تا «حسین علیه السلام » واز حسین علیه السلام تا هر که حتّی نامی از او در صحیفه یادِ خاک، باقی نیست.<br /> <br /> آه،ای مسیحِ مسلّح!<br /> <br /> پایان کتاب غربت عالم وآدم، با نام تو آغاز می شود ورنگین کمانی از ستاره وسرود، حاصلِ یک نگاهِ روشن تو است.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> بندگان شایستة خدا، در انتظار به ارث بردن زمین اند؛ چنان که خدای تعالی در قرآن کریم بدیشان وعده داده است:<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور من بعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (1)؛ «و در حقیقت، در زبور پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) نیز بدین وعده پای فشرده وفرموده است:<br /> <br /> «اُبشّرکم بالمهدی یبعث فی امّتی علی اختلاف من الناس وزلازل، فیملأ الارض قسطاً وعدلاً بعد ما ملئت ظلماً وجوراً»(2)؛ «شما را به ظهور مهدی علیه السلام<br /> <br /> ص:10<br /> ----1- انبیاء (21)، آیه 105.<br /> <br /> 2- مسند احمد بن حنبل ، ج 3، ص 393، ح 10746.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۱<br /> |1=<br /> بشارت می دهم که در هنگامه اختلاف و کوبش های [سخت]، در امتم پدیدار شود وزمین را پس از ظلم وجور، از عدل و داد آکنده سازد».<br /> <br /> برخی دوست دارند، «انتظار» را حالت فرار از واقعیت های تلخ و رویکرد به آینده ای شیرین بدانند که در آن زمین از عدل و داد پر شده است. بی گمان چنین آینده ای _ همان گونه که خدای تعالی وعده داده _ فرا خواهد رسید و در این موضوع اختلافی نیست؛ بلکه اختلاف در طبیعت انتظار نمود می یابد. انتظار حالت گریز از رویارویی با واقعیت های گرانبار و سختی ها و رویکرد به شیرینی تغییر و اکتفا بدان نیست؛ بلکه انتظار ارتباط تنگاتنگی با حرکت در راستای تغییر و تلاش در جهت تحقق وراثت بندگان شایسته خدا در زمین دارد.<br /> <br /> در این پژوهش، علاوه بر تبیین درست مفهوم انتظار، بحث های فرعی دیگری همچون انتظار در مکاتب فکری غیردینی، انتظار در نزد اهل تسنن وشیعه امامیه، ارزش فرهنگی انتظار، ابزار تغییر واسباب تأخیر در فرج، زمینه سازان ظهور ویاوران مهدی علیه السلام، بایسته های انتظار و... مطرح شده است.<br /> <br /> به راستی چه کسی منتظر دیگری است، ما یا امام عصر علیه السلام ؟ آن حضرت حرکت و مقاومت و جهاد ما را انتظار می کشد، نه آنکه ما منتظرِ قیام او باشیم. چنین عقیده ای دربارة انتظار، ارزش زیادی بدان می بخشد.<br /> <br /> از این رو قرآن کریم اهتمام ویژه ای به مسأله حرکت وجنبش وجهاد ما مبذول داشته است. قرآن مسلمانان را به تغییر واقعیت های اجتماعی وجایگزین ساختن توحید در محل شرک وبرداشتن موانع از سر راه<br /> <br /> ص:11<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۲<br /> |1=<br /> دعوت به سوی خدا وارزش های انسانی فرا می خواند. چنین مسأله ای اقتضا دارد که انسان نیز خود را به اسباب و وسایل متعدد، از سقوط باز دارد. این وسایل عبارت است از: استعانت از صبر و صلاة، همبستگی، انتظار و امید و... .<br /> <br /> در پایان، این نتیجه حاصل می شود که حرکت توحیدی امت اسلامی، از یک سو به قانون «وراثت» واز دیگر سو به قانون «انتظار» احاطه شده است. این دو از عمده ترین استوانه های حرکت توحیدی در مسیر طولانی و پر پیچ و خم آن است و ما باید با این دو آموزه قرآنی بیش از پیش آشنا شویم.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> اثر حاضر ترجمه کتاب _الانتظار الموجّه_ نوشته آیت اللّه آصفی _ حفظه الله _ است که در آن مباحث مربوط به انتظار، با تأمّلی عالمانه مورد بازکاوی قرار گرفته است.<br /> <br /> امید که این پژوهش، دوستداران معارف اهل بیت (علیهم السلام) را به کار آید و در آنان معرفت آفریند و بصیرت افزاید.<br /> <br /> _تقی متّقی_<br /> <br /> ص:12<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۳<br /> |1=.<br /> = نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی =<br /> آیت الله محمدمهدی آصفی در سال 1317 ش در یک خانواده روحانی در نجف اشرف دیده به جهان گشود. پدرش مرحوم شیخ علی محمّد آصفی، از فقها ومدرسان حوزه علمیه نجف اشرف بود که آثاری از وی در زمینه مسائل قرآنی به یادگار مانده است.<br /> <br /> آیت الله آصفی، پس از گذراندن دوران ابتدایی و مقداری از تحصیلات متوسطه، به فراگیری مبادی علوم دینی از نحو و منطق و بلاغت پرداخت. دروس سطح فقه، اصول وفلسفه را نزد اساتید وقت، شیخ صدرالدین بادکوبی، شیخ مجتبی لنکرانی، سید جعفر جزایری و پدرش فرا گرفت. خارج فقه و اصول را نزد آیت الله میرزا باقر زنجانی، آیت اللّه شیخ حسین حلی و آیت اللّه حکیم تلمّذ کرد. در درس مکاسب امام خمینی قدس سرّه نیز مدتی حضور یافت؛ امّا بیشترین فراگیری او از آیت اللّه خویی قدس سرّه بود.<br /> <br /> وی در ضمن تحصیل علوم حوزوی از دانشگاه بغداد در رشته معارف اسلامی نیز، مدرک کارشناسی ارشد دریافت کرد. مدتی در عراق تحت تعقیب نیروهای امنیتی حزب بعث بود وپس از هفت ماه اختفا توانست از طریق سوریه به ایران مهاجرت کند. در ایران، مدتی در درس آیت<br /> <br /> ص:13<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۴<br /> |1=<br /> اللّه گلپایگانی قدس سرّه و میرزاهاشم آملی قدس سرّه حاضر شد و از آیت اللّه آملی اجازه اجتهاد گرفت.<br /> <br /> استاد در طول این مدت، در حوزه علمیه نجف ودو دانشکده در نجف و بغداد و نیز در حوزه علمیه قم، در رشته های فقه، اصول، علوم قرآنی، تفسیر و فلسفه به تدریس مشغول بوده است و اینک به تدریس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم اشتغال دارد. از آغاز جوانی به نوشتن علاقه داشت وبیش از چهل کتاب و رساله در مسائل مختلف فرهنگ اسلامی _ چون اخلاق، تفسیر، عرفان، علوم قرآن، فقه، اصول، سیره، تاریخ، فلسفه و عقاید _ به زبان عربی تألیف کرده است. برخی از آنها به طور مکرّر در عراق، ایران و لبنان انتشار یافته و تعدادی از آنها به زبان های فارسی، اردو، انگلیسی، فرانسوی و ترکی ترجمه شده است.<br /> <br /> برخی آثار چاپ شده آیت الله آصفی به قرار زیر است:<br /> <br /> التقوی فی القرآن؛ العلاقة الجنسیة فی القرآن؛ آیة الکنز؛ درآمدی بر علم تفسیر؛ وعی القرآن؛ المیثاق؛ آیة التطهیر؛ المذهب التاریخی فی القرآن؛ الشهود فی القرآن؛ الولاء والبرائة؛ الکلمات الابراهیمیة العشرة؛ الاستعاذة؛ تفسیر بخشی از سوره بقره؛ تفسیر سوره انفال؛ الجسور الثلاثة و کتاب های دیگر.<br /> <br /> ص:14<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۵<br /> |1=<br /> <br /> ص:15<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۶<br /> |1=<br /> ص:16<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۷<br /> |1=.<br /> = فصل اول: «انتظار» و «حرکت» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:17<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۸<br /> |1=.<br /> == تبیین مسأله انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> «انتظار»، پیوند و ارتباط برجسته ای با «حرکت» دارد. حرکت از برآیندهای انتظار و انتظار از جهت دهنده های آن است.<br /> <br /> برخی دوست دارند حالت انتظار را یک مسأله روانی ناشی از حرمان، در اقشار محروم جامعه و تاریخ تفسیر کنند و یا حالت فرار به سوی تصوّر آینده ای بدانند که محرومان در آن بتوانند تمام حقوق از دست رفته و سیادتشان را باز پس گیرند. این، نوعی خیال بافی یا نوعی گریز از دامن واقعیّت به آغوش تخیّل است.<br /> <br /> بی گمان، هنگامی که در پیشینه تاریخی مسأله، نظر کنیم وگستره وسیع نفوذ آن را در عقاید دینی معروف بنگریم، چنین توجیهی برای مسأله انتظار غیرعلمی وبی پایه خواهد بود.<br /> <br /> == انتظار در مکاتب فکری غیردینی ==<br /> مسأله «انتظار» از محدوده دین فراتر رفته و مذاهب و رویکردهای غیر دینی، نظیر مارکسیسم را نیز شامل شده است؛ چنان که «برتراند راسل» می گوید:<br /> <br /> ص:18<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۹<br /> |1=<br /> «انتظار، تنها به ادیان تعلّق ندارد؛ بلکه مکاتب ومذاهب نیز ظهور نجات بخشی چه عدل را بگستراند و عدالت را تحقّق بخشد، انتظار می کشند».<br /> <br /> انتظار نزد مارکسیست ها، مانند انتظاری است که مسیحیان بدان اعتقاد دارند. انتظار نزد «تولستوی» نیز به همان معنایی است که مسیحیان عقیده دارند؛ جز آنکه این داستان نویس روسی، از زاویه ای دیگر آن را مطرح کرده است.<br /> <br /> == انتظار در ادیان پیش از اسلام ==<br /> در عهد قدیم از _کتاب مقدّس_ آمده است:<br /> <br /> «از وجود اشرار وظالمان دلتنگ مباش که به زودی ریشه ظالمان بریده خواهد شد، ومنتظران عدل الهی زمین را به میراث برند وآنان که لعنت شده اند، پراکنده شوند و صالحان از مردم، همان کسانی اند که زمین را به میراث برند وتا فرجام حیات جهان در آن زندگی کنند».(1)<br /> <br /> این حقیقت، در قرآن کریم نیز تکرار شده است:<br /> <br /> (وَلَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ اَنَّ الاَْرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصّالِحُونَ) (2)؛ «و بی گمان، در زبور، پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:19<br /> ----1- کتاب مقدّس ، سفر مزامیر داوود: مزمور 37.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۰<br /> |1=.<br /> == انتظار نزد اهل سنّت ==<br /> انتظارِ «مهدیِ نجات بخش»، اختصاص به شیعه ندارد. روایات متواتر بسیاری درباره مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از طریق اهل سنّت با سندهای صحیح و مستفیض وجود دارد که نمی توان در آنها تشکیک کرد؛ چنان که از طریق شیعه امامیه نیز چنین روایاتی رسیده است.<br /> <br /> عبدالرحمن ابن خلدون(1) _ از دانشمندان قرن نهم هجری _ در «مقدمه» مشهور بر کتاب اَلْعِبَر(2) می گوید:<br /> <br /> «بدان که مشهور اهل اسلام در طول اعصار بر این عقیده اند که به ناچار در آخرالزمان مردی از اهل بیت ظهور خواهد کرد که دین را تأیید کند وعدالت را ظاهر سازد و مسلمانان از وی پیروی کنند. او بر ممالک اسلامی استیلا خواهد یافت و نام او «مهدی» است. خروج دجّال و حوادث دیگر پس از آن و اینکه «عیسی» در پی او خواهد آمد ودجّال را خواهد کشت، یا با او خواهد آمد ودر کشتن دجّال یاور وی خواهد بود ودر نمازش به مهدی اقتدا خواهد کرد، از نشانه های ثابت ظهور است که در منابع روایی صحیح ذکر شده است».(3)<br /> <br /> ص:20<br /> ----1- وی متأسفانه از جمله افرادی است که بدون داشتن تخصص در زمینه «حدیث شناسی» و با چشم پوشی از تواتر روایات مهدویت، به تضعیف و تردید در آنها پرداخته است!! البته از سوی اندیشمندان شیعه و سنی، دیدگاه وی رد شده است. ر.ک: در انتظار ققنوس ، سید ثامر العمیدی، مترجم مهدی علیزاده. (ناشر)<br /> <br /> 2- عنوان کامل این کتاب العبر ودیوان المبتدأ والخبر فی ایّام العرب والعجم والبربر است. (مترجم)<br /> <br /> 3- مقدمه ابن خلدون ، ص 311.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۱<br /> |1=<br /> شیخ عبدالمحسن العبّاد _ مدرّس دانشگاه اسلامی مدینة منوّره _ در پی حادثه اشغال حرم مکی، در مورد روایاتی که از رسول خدا درباره انتظار و ظهور حضرت مهدی علیه السلام رسیده، رساله ای نوشته است. وی در این رساله می گوید:<br /> <br /> «من این رساله را به منظور تبیین سخن خروج مهدی آخرالزمان _ که روایات صحیحی بر آن دلالت دارد ودانشمندان اهل سنّت از قدیم و جدید _ مگر به ندرت _ بر آن بوده اند، به رشته تحریر درآورده ام».(1)<br /> <br /> ابن حجر هیثمی در _الصواعق المحرقّه_ در تفسیر سخن خداوند تعالی: (وَاِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسّاعَةِ فَلا تَمْتَرُنَّ بِها ...) (2) می نویسد:<br /> <br /> «مقاتل و پیروان وی از مفسّران، گفته اند: این آیه درباره حضرت مهدی علیه السلام نازل شده است، و احادیثی خواهد آمد که تصریح به این نکته دارند چه وی از اهل بیت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) است. بنابراین در آن دلالتی است بر برکت در نسل فاطمه وعلی _ رضی الله عنهما _ و اینکه از آنان فرزندان پاکیزه فراوانی ظهور خواهد کرد و خداوند نسل آنان را مفاتیح حکمت و معادن رحمت قرار داده است. راز این نکته این است که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) برای علی وفاطمه وفرزندانش دعا کرد تا از شرّ شیطان رانده شده، محفوظ بمانند».(3)<br /> <br /> ص:21<br /> <br /> ----1- مجله الجامعة الاسلامیة ، شماره 45.<br /> <br /> 2- سوره زخرف (43) آیه 61: «وی نشانه ای برای رستاخیز است، پس در آن در گمان میفتید و راه مرا پی گیرید، این راهی است راست».<br /> <br /> 3- ابن حجر هیثمی، الصواعق المحرّقة ، ج 1، ص 240.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> شیخ ناصرالدین البانی، از شیوخ معاصر حدیث، در مجله _التمدن الاسلامی می_نویسد:<br /> <br /> «امّا مسأله مهدی، باید دانست که درباره خروج (قیام) وی احادیث صحیح فراوانی نقل شده است. بخش وسیعی از آنها دارای سندهای تأیید شده ای است که نمونه هایی از آنها را نقل می کنیم...».<br /> <br /> == انتظار نزد شیعه امامیه ==<br /> احادیث انتظار امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نزد شیعه امامیه، فراوان و متواتر است که دسته ای از آنها از طریق های صحیح به ما رسیده است. برخی دانشمندان، این احادیث را به شیوه ای علمی و ارزشمند گردآوری کرده اند؛ مانند [آیت اللّه ]شیخ لطف الله صافی گلپایگانی در کتاب گران سنگ _منتخب الاثر_ و شیخ علی کورانی در موسوعة الامام المهدی(1) و دیگران.<br /> <br /> ما هم اکنون در صدد نقل این روایات از طریق تشیع یا تسنّن نیستیم. موضوع این پژوهش نیز در مورد احادیث مربوط به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و مناقشه در آنها از حیث سند و دلالت نیست؛ بلکه در این پژوهش مسأله دیگری را می جوییم و آن بحث از خود «انتظار» است.<br /> <br /> == انتظار چیست؟ ==<br /> انتظار، مفهومی اسلامی و ارزشی فرهنگی است که از آن، رفتار فرهنگی معیّنی سرچشمه می گیرد.<br /> <br /> ص:22<br /> ----1- معجم احادیث الامام المهدی ، (نشر مؤسسه معارف اسلامی، چاپ اول، 1411 ه_) .<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> مردم گاهی از انتظار، برداشت منفی می کنند که در این صورت، انتظار به مفهومی برای تخدیر ومانعی برای حرکت تبدیل می شود و گاهی نیز از آن برداشت مثبت دارند که در این صورت، عاملی برای حرکت، قیام و انگیزش در زندگی مردم خواهد بود.<br /> <br /> بنابراین ناچاریم که از مسأله انتظار تصوّر شفّاف و دقیقی داشته باشیم و همین نکته وظیفه اساسی ما در این پژوهش است.<br /> <br /> «انتظار»، فرهنگ است ومفهومی فرهنگی که در ساختار ذهنی، اسلوب اندیشه، شیوة زندگی وچگونگی نگرش ما به آینده، دخالت مؤثر و فعّالی دارد و در ترسیم خط سیاسی ما برای حال و آینده، تأثیرگذار است.<br /> <br /> نزدیک به هزار وصد سال است که انتظار، در زندگی ما ریشه فرهنگی خود را گسترده است؛ زیرا غیبت صغری در سال 329 ه_. به پایان رسید واز آن تاریخ تقریباً هزار و اندی سال گذشته است.<br /> <br /> در طول این مدّت، مسأله انتظار به گونه ای مؤثّر، در ساختار اندیشه سیاسی وانقلابی ما دخالت داشته است. اگر بدون عامل انتظار به تاریخ سیاسی و انقلابی خود بنگریم، این تاریخ بلند، جایگاه دیگری خواهد داشت.<br /> <br /> اگر کسی در «دعای ندبه» تأمّل کند، به ژرفای مسأله انتظار و میزان نفوذ آن در روح مؤمنان و اندیشه و روش فکری و انقلابی آنان، پی خواهد برد.<br /> <br /> == انواع انتظار ==<br /> انتظار نجات بر دو گونه است:<br /> <br /> یکم. انتظار نجاتی که در توان انسان نیست، آن را جلو یا عقب<br /> <br /> ص:23<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> بیندازد؛ همانند انتظاری که شخص غریق در رسیدن گروه نجات مستقر در ساحل به سوی خود دارد. در این حال وی آنان را می نگرد که برای نجات او به راه افتاده اند. بی گمان، غریق را یارای آن نیست که زمان رسیدن گروه نجات را به خود نزدیک کند.<br /> <br /> البته این انتظار، امید به نجات را در درون او تقویت کرده ونور امید را بر تیرگی های یأس و ناامیدی _ که از هر سو احاطه اش کرده _ خواهد تابانید.<br /> <br /> دوّم. انتظاری که انسان می تواند آن را نزدیک گرداند وطلب کند؛ مانند بهبود یافتن از بیماری، اجرای طرحی عمرانی، علمی و تجاری، پیروزی بر دشمن و رهایی از فقر. همه اینها ریشه در انتظار دارند و امر سرعت بخشیدن یا تأخیر انداختن آنها به دست خود انسان است.<br /> <br /> پس این امکان برای انسان وجود دارد که در بهبود یافتن و شفا تعجیل کند، یا آن را به تعویق اندازد و یا حتی منتفی گرداند. چنان که امکان آن هست در اجرای پروژه ای تجاری، عمرانی و علمی عجله کند، یا اجرای آن را به وقتی دیگر موکول کند و یا آن را رها سازد. همچنین این امکان برای وی هست که به سوی پیروزی بر دشمن وبی نیازی مالی بشتابد، یا سستی ورزد و تأخیر کند و یا از خیر آن بگذرد.<br /> <br /> با این بیان، انتظار از نوع دوم با انتظار از نوع اوّلی که از آن سخن گفتیم، تفاوت دارد و در محدوده قدرت و اختیار انسان است که در تحقق آنچه که انتظارش را می کشد، شتاب ورزد، یا درنگ و سستی روا دارد و یا عطایش را به لقایش بخشد.<br /> <br /> ص:24<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> از این رو انتظار از نوع دوم، علاوه بر «امید» و«مقاومت»، به انسان «حرکت» نیز می بخشد و حرکت، مخصوص انتظار است. بی گمان اگر انسان بداند که نجات ورهایی اش به حرکت، عمل و تلاشش وابسته است؛ آن چنان حرکت و تلاشی برای رهایی و نجات خویش به خرج می دهد که در گذشته، توان انجام دادن آن را نداشته است.<br /> <br /> بنابراین اگر انتظار از نوع اول به انسان، تنها «امید» و «مقاومت» می بخشد، انتظار از نوع دوم به وی «حرکت» و پویایی نیز خواهد بخشید.<br /> <br /> امید این قدرت را به انسان می دهد تا پرده حال را بدرد و آینده را ببیند، وچه قدر فاصله است میان کسی که «خدا»، «هستی» و «انسان» را از خلال درد ورنج حاضر می بیند و میان کسی که همه این سه را از خلال حال و گذشته و آینده می نگرد. بی گمان تیرگی، ظلمت و ابهام و اشکالی که دیدگاه نخست را احاطه کرده، در دیدگاه دوم وجود ندارد.<br /> <br /> امید انسان را در پایداری و مقاومت در برابر سقوط و نابودی تا رسیدن نیروهای کمکی، توانمند می سازد و تا زمانی که چراغ امید به رسیدن کمک در دل وجان انسان ندرخشد، مقاومتی نخواهد داشت.<br /> <br /> امید انسان را در نیل به نجات، رهایی، نیرومندی و توانگری قادر خواهد ساخت. چنین انتظاری، همان «انتظار پویا» وبرترین نوع انتظاری است که در این پژوهش ما در پی آنیم.<br /> <br /> == نظام تغییر ==<br /> این انتظار، شبیه انتظار مردم از خداوند است که کارهایشان را از بد<br /> <br /> ص:25<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> به خوب، از نیازمندی به بی نیازی، از ناتوانی به توانایی واز شکست به پیروزی تغییر دهد. چنین انتظاری، انتظار درست وعقلانی است؛ زیرا انسان، توده ای از ضعف، عجز، فقر، نادانی و زشتی است و از خدای تعالی، انتظار می رود که همه اینها را تغییر داده و به نیرو، توان، بی نیازی، دانایی و خوبی تبدیل کند. ایرادی نیست که انسان از خدا چنین توقّع و انتظاری داشته باشد؛ به شرط آنکه برای تحقق آن، نظام معقولی را _ که خدای تعالی برای چنین تغییری مقرّر کرده _ در پیش گیرد.<br /> <br /> تا زمانی که انسان چنین نظامی را به کار نگیرد، درست نیست که توقع و انتظار تغییر از جانب خدا را داشته باشد. این نظام آن است که انسان، ابتدا در خودش تغییر ایجاد کند تا خدای تعالی، شرایط را به نفع او تغییر دهد.<br /> <br /> بی تردید عقب ماندگی اقتصادی وعلمی، شکست نظامی وسوء مدیریت و... از ضعف، سستی، ناامیدی و جهل نهفته در وجودمان و نبود جسارت و شجاعت، ریشه می گیرد. پس اگر ما در خودمان تغییر ایجاد کنیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما تغییر خواهد داد.<br /> <br /> اگر ما حال خود را تغییر ندهیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما دگرگون نخواهد ساخت. در این دو حقیقت، هیچ شک و مناقشه ای نیست. انتظار تغییر از سوی خدای تعالی، حقیقتی است قطعی؛ البته در صورتی که این انتظار با حرکت وعمل انسان همراه گردد، وبه تعبیر دیگر، این همان انتظار انقلابی است.<br /> <br /> پس خطا است که از واژه انتظار، مترصد بودن منفی را بفهمیم؛<br /> <br /> ص:26<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> بی آنکه خود نقش منفی یا مثبتی در آنها داشته باشیم؛ همان گونه که چشم انتظار خسوف ماه یا کسوف خورشید می مانیم. بنابراین تفسیر صحیح آن است که انتظار، «حرکت»، «کار»، «تلاش» و «عمل» است.<br /> <br /> == تأخیر در «فرج» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> فهم درست معنای انتظار _ که آیا به معنای مترصد بودن است یا حرکت _ به جواب درست سبب تأخیر در فرج وابسته است. در اینجا دو دیدگاه مطرح است:<br /> <br /> _دیدگاه نخست:_ اگر سبب تأخیر در فرج وظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وانقلاب جهانی فراگیر او را این بدانیم که زمین تا از ظلم وجور پر نشده است، آن حضرت ظهور نخواهد کرد؛ به ناچار «انتظار» می باید به معنای «مترصد بودن» باشد! از طرفی به روشنی می دانیم که دامن زدن به ظلم و جور و گسترش دامنه آن، از دیدگاه اسلام جایز نیست.<br /> <br /> بر اساس این برداشت، درست نیست که به مقابله با ظلم برخیزیم؛ زیرا چنین مقابله ای دوره غیبت را طولانی تر می سازد! پس به ناچار باید منتظر بمانیم تا ظلم و جور در زندگی سیاسی، اقتصادی، نظامی وقضایی ما به حدّ کمال برسد و کره زمین از ظلمت ستم پر شود تا امام علیه السلام ظهور کند وانقلاب خود را علیه ستمگران و در حمایت از مظلومان، علنی سازد.<br /> <br /> _دیدگاه دوم:_ اگر سبب تأخیر در فرج، عدم وجود یارانی باشد که جامعه و [در گستره ای وسیع تر] دنیا را برای ظهور امام و قیام فراگیر<br /> <br /> ص:27<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> او، آماده سازند و پشتیبان و تکیه گاه انقلاب امام تلقّی شوند، مسأله فرق می کند.<br /> <br /> در اینجا چاره ای جز اقدام وتجهیز وآمادگی وامر به معروف ونهی از منکر، به منظور برپایی اقتدار حق بر روی زمین و حصول فرج به سبب ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف نیست. در نتیجه، انتظار به معنای «مترصد» بودن نخواهد بود؛ بلکه به معنای حرکت، اقدام وجهاد برای برپایی اقتدار حق است؛ یعنی، مفهومی که مهیّاسازی زمین برای ظهور امام و قیام جهانی او را طلب می کند.<br /> <br /> بنابر چنین برداشتی از ظهور امام علیه السلام و تحقّق فرج به دست او، معنای انتظار نیز از جهت مثبت ومنفی، میان «مترصّد بودن» و«حرکت» در نوسان خواهد بود. هم اکنون برای رسیدن به جواب صحیح، به بررسی این دو دیدگاه خواهیم پرداخت:<br /> <br /> == بررسی نظریة نخست ==<br /> 1. «پر شدن زمین از ظلم و جور»، به معنای خشکیدن چشمه توحید و عدل در زمین یا باقی نماندن مکانی برای پرستش خدا نیست! چنین چیزی محال و خلاف سنّت های الهی است؛ بلکه معنای آن، طغیان و سرکشی قدرت باطل، بر ضدّ حق در نبرد دایمی میان حق و باطل است.<br /> <br /> 2. ظلم و ستمی که امروزه در گستره عظیمی از زمین بر مستضعفان و بینوایان می رود و تهاجم وسیعی که علیه ارزش های الهی می شود، شاید در تاریخ کم نظیر باشد!!<br /> <br /> ص:28<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آنچه در منطقه بالکان توسّط صرب ها بر ضد مسلمانان بوسنی وهرزگوین گذشت، در تاریخ ظلم و کشتار کمتر نظیر داشته است. صرب ها بارها شکم زنان آبستن را پاره کردند وجنین ها را بیرون کشیدند!! کودکان را به قتل رساندند وسر بریدند وبا سرهای بریده، پیش چشم پدران ومادرانشان توپ بازی کردند!!<br /> <br /> در «چچن» کودکان را سر بریدند وگوشت تنشان را طعمه خوکان ساختند! ستمی که کمونیست ها در دوره حکومت کمونیستی، بر مسلمانان آسیای میانه روا داشته اند، چنان است که لرزه بر اندام انسان می اندازد! شکنجه های وحشیانه ای که بر مسلمانان در زندان های اسرائیل اعمال می شود، از محدوده بیان بیرون است! برتر و بالاتر از همه اینها، شکنجه ها، زندانی کردن ها و ستم هایی است که در عراق بر مؤمنان به دست پلیس بعثی صدامی در جریان بوده و هیچ تعبیری از عهدة توصیف آن بر نمی آید و...!<br /> <br /> آنچه در گوشه گوشه دنیای اسلام بر مسلمانان می رود، بسیار وحشتناک و فراتر از ظلم و ستم و «پر شدن زمین از ظلم و جور» است؛ ولی کمتر دیده شده که افکار عمومی جهان نسبت به این ستم های وحشتناک اعتراضی داشته باشند! این بی تفاوتی از همه بدتر وزشت تر ونشانه انحطاط وجدان اخلاقی در جامعه جهانی وفرهنگ مادّی بشر معاصر است.<br /> <br /> انحطاط وجدان اخلاقی، نمودِ خطری است که پیوسته سقوط فرهنگی را در پی دارد و قرآن از آن به «نابودی امّت ها» تعبیر می کند.<br /> <br /> ص:29<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> «وجدان» نیاز اصلی واساسی انسان است؛ همان گونه که انسان بدون «امنیت»، «بهداشت و درمان»، «غذا»، «نظام سیاسی» و «علم [و فن آوری]» قادر به ادامه زندگی نیست، به همان سان بدون وجدان، قادر به ادامه حیات نیست و هرگاه سرچشمه های وجدان بخشکد، سقوط فرهنگی نتیجه طبیعی این حالت خواهد بود. به تعبیر قرآن پس از سقوط نیز قانون «استبدال»، «تبدیل» و «ارث» بر زندگی بشر حاکم خواهد بود و این، همان حالت قیام جهانی امام عصر علیه السلام و برپایی دولت جهانی و فراگیر او است.<br /> <br /> 3. بر خلاف انتظار برخی، گرایش دنیای امروز به سمت سقوط نظام های سیاسی، نظامی واقتصادی ستمگر است. همه ما چگونگی سقوط اتحاد شوروی را در ظرف چند ماه شاهد بوده ایم. مَثَل چنین کشورهایی، مانند ساختمانی است که از درون پوسیده شده و کسی قادر به نگه داری آن از ویرانی نیست.<br /> <br /> طوفان تغییر، هم اکنون در امریکا _ یعنی ابرقدرت دنیا _ وزیدن گرفته واین کشور را در بُعد اقتصادی، امنیتی، اخلاقی و مقبولیّت، دچار زلزله های سخت و درهم کوبنده ای کرده است.(1)<br /> <br /> نظام جاهلی امروز، شمارش معکوس سقوط وفروپاشی خود را شروع<br /> <br /> ص:30<br /> ----1- انفجارهای 11 سپتامبر سال (2001 م) در برج های 110 طبقة سازمان تجارت جهانی ووزارت دفاع امریکا (پنتاگون) در نیویورک، نمونة آشکار این زلزله های سخت است. (مترجم)<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> کرده است؛ بنابراین از چنین نظامی، چگونه انتظار جنگ و وحشی گری بیشتری نداشته باشیم؟!<br /> <br /> 4. آنچه در قرآن و روایات دیده می شود، این است که: «[امام عصر علیه السلام ]زمین را از عدل وداد پر می کند، همان گونه که از ظلم وجور پر شده است»؛(1) نه بعد از آنکه از ظلم و جور پر شده باشد!<br /> <br /> معنای آن، این نیست که امام علیه السلام منتظر بماند تا ظلم و فساد بیشتر بشود! بلکه معنای روایت این است که آن حضرت هنگامی که ظهور می کند، زمین را از عدل و داد آکنده می سازد و با ظلم و فساد در جامعه مبارزه می کند، تا جایی که جامعه بشری، از ظلم و فساد پاک شود؛ همان گونه که در گذشته از ظلم و فساد پر بوده است.<br /> <br /> اعمش از ابی وائل روایت کرده که امیرمؤمنان علیه السلام درباره حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف فرموده است:<br /> <br /> «یخرج علی حینِ غفلة من النّاس واِماتة من الحقِّ واظهار من الجور، یفرح لخروجه اَهْلُ السَّماءِ وسکّانها، وَیَمْلأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجَوْراً»(2)؛<br /> <br /> «در هنگامه غفلت مردم، نابودی حق وآشکاری ظلم، [مهدی] خروج می کند. به سبب این خروج، اهل آسمان و ساکنان آن شادمان می شوند و زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده باشد».<br /> <br /> ص:31<br /> ----1- «یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً» .<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 51، ص 120.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> به نظر می رسد معنای جمله _«پر شدن زمین از ظلم و جور»_، این است که ظلم وجور چنان زیاد شود که مردم از آن، فریاد و فغان بردارند. ظلم، نقاب تبلیغاتی خود را _ که نزد مردم خوب جلوه می کرد _ فروافکند وچهره حقیقی اش را آشکار سازد! این تشکیلات و نظام ها در تحقّق آنچه مردم را بدان وعده می دادند _ رفاه، آسایش و امنیّت _ شکست می خورند و پس از این شکست های گسترده، مردم در جست وجوی نظامی الهی که آنان را از این ناکامی ها برهاند، به حرکت در می آیند و رهبری را می جویند که دستشان را بگیرد و به سوی خدای تعالی رهنمونشان سازد.<br /> <br /> این شکست های پی درپی، هم اکنون در زندگی مردم یکی پس از دیگری رخ نموده است. بزرگ ترین آن با سقوط اتحاد جماهیر شوروی بوده ودر سال های اخیر آشوب های تندی امریکا را به لرزه در آورده است. هر کدام از این ناکامی ها، مردم را به سوی نظام الهی ورهبر ربّانیِ نجات بخش سوق می دهد.<br /> <br /> == بررسی نظریة دوم ==<br /> این نظریه در فهم علل تأخیر فرج و ظهور امام علیه السلام، به علل واقعی تکیه کرده است که نخستینِ آنها، عدم وجود یاوران کافی از جهت کمیّت و کیفیت، در میان شیعیان و انصار آن حضرت است.<br /> <br /> بی گمان انقلابی که امام علیه السلام رهبری آن را به عهده خواهد داشت، انقلابی جهانی و همگانی است که مستضعفان و محرومان در آن، امامت<br /> <br /> ص:32<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> و سرپرستی جامعه بشری را عهده دار خواهند بود:<br /> <br /> (ونُریدُ ان نَمُنَّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمةً ونجعلهم الوارثین) (1)؛<br /> <br /> «ما می خواهیم بر آنان چه در زمین خوارشان شمرده اند، منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم] گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم».<br /> <br /> و مؤمنان مستضعف در این مرحله، تمام آنچه را که طاغوت ها از قدرت وثروت در دست دارند، به ارث می برند: (ونجعلهم الوارثین) ؛ «و آنان را میراث بران قرار دهیم» و (اَنَّ الارضَ یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «بندگان شایسته ام میراث بران زمین خواهند شد».<br /> <br /> و سلطه بر گستره زمین، نصیب آنان خواهد بود: (وَ نُمکِّنَ لهم فی الارضِ) (3)؛ «و در زمین، قدرتشان دهیم».<br /> <br /> امام زمان علیه السلام در این مرحله، تمام زمین را از لوث شرک وظلم پاک خواهد کرد: (یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً) ؛ «زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده است».<br /> <br /> در برخی روایات، تصریح شده، درشرق وغرب عالم جایی که در آن ندای «لا اله الاّ الله» طنین انداز نشود، یافت نخواهد شد. محور این انقلاب فراگیر، جز «توحید» و «عدل» نخواهد بود. چنین انقلابی، به<br /> <br /> ص:33<br /> ----1- قصص (28) آیه 5.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 3- قصص (28) آیه 6.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> ناچار زمینه سازی های زیادی را در سطح عالی _ هم از جهت کمیّت و هم از جهت کیفیت (نیروها و امکانات) _ می طلبد. اگر این آمادگی ها ایجاد نشود، چنین انقلاب فراگیری در سنّت های الهی، در تاریخ بشری به تحقق نخواهد پیوست.<br /> <br /> == سنّت های الهی و امداد غیبی ==<br /> این انقلاب در رویارویی با متکبران، طاغوت ها، نظام ها و نهادهای جاهلی حاکم بر مردم، به یقین بدون امداد غیبی وپشتیبانی وتأیید الهی، به پیروزی نخواهد رسید.<br /> <br /> در منابع اسلامی وجود چنین امدادی تأیید و چگونگی آن بیان شده است؛ البته این امداد الهی یکی از دو طرف قضیّه است و طرف دیگر آن، نقش سنّت های الهی در تاریخ وجامعه در تحقق این نهضت جهانی و گسترش و کمال بخشی بدان است. این سنّت ها نیز بی هیچ تغییر و تبدیلی، جاری خواهند بود:<br /> <br /> (سنّة اللّهِ فی الّذینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّهِ تَبْدیلاً) (1)؛<br /> <br /> «درباره کسانی که پیش تر بوده اند [همین] سنّت خدا جاری بوده است؛ و در سنّت الهی هرگز تغییری نخواهی یافت».<br /> <br /> این سنت ها، تعارضی با امداد و تأیید الهی ندارد. این انقلاب در امتداد دعوت رسول خدا برای تحقق توحید در زندگی مردم است.<br /> <br /> ص:34<br /> ----1- احزاب (33) آیه 62.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> خدای تعالی به واسطه فرشتگان نشان دار و بادها و لشکری که قابل رؤیت نبود، و نیز به سبب رُعبی که در دل دشمنانش انداخت، رسولش را یاری کرد. از طرف دیگر رسولش را به فراهم کردن تجهیزات برای این جنگ سرنوشت ساز فرمان داد: (وَ اَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوَّة ...)(1)؛ «و هر چه در توان دارید در مقابل دشمنان بسیج کنید ...».<br /> <br /> مراحل این نبرد نیز به موجب سنّت های خدای تعالی در تاریخ وجامعه، تحقق می یافت و گاهی رسول خدا بر دشمنانش پیروز می شد و گاه این پیروزی به دست نمی آمد.<br /> <br /> آن حضرت در این نبردها، از نیروهای نظامی، امکانات مالی وسلاح های جنگی بهره می گرفت. نقشه جنگ تدارک می دید ودشمن را با وسایل مختلف وشیوه های جدید، در زمان و مکان نبرد غافلگیر می کرد و هیچ یک از این امور با امداد غیبی الهی نسبت به رسول خدا _ که شکّی در آن نیست _ منافاتی ندارد.<br /> <br /> انقلاب جهانی به رهبری فرزند پیامبر خدا (مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف)، از دعوت و نهضتی که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) رهبری آن را به دوش داشته، به امر الهی، منحرف نخواهد شد.<br /> <br /> از سنّت های بایسته در این انقلاب جهانی، «آمادگی» و «زمینه سازی» قبل از ظهور امام علیه السلام و«یاری» و«یاوران» در هنگام ظهور<br /> <br /> ص:35<br /> ----1- انفال (8) آیه 60.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> است. بدون این آمادگی و زمینه سازی ویاری، امکان ندارد انقلابی با این عظمت، در تاریخ انسان به ثمر برسد.<br /> <br /> در این رابطه دو گونه روایات وجود دارد:<br /> <br /> گروه نخست، روایاتی است که به «زمینه سازان» (مُوَطِّئان) تعلّق دارد. اینان جامعه انسانی وکر زمین را، برای ظهور و انقلاب جهانیِ همگانی امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف آماده می سازند وبه طور طبیعی قبل از ظهور امام علیه السلام پیدا می شوند.<br /> <br /> گروه دوم از روایات، به «انصار» اختصاص دارد. انصارِ امام علیه السلام، آن حضرت را در قیام بر ضد ظالمان همراهی می کنند و امام علیه السلام رهبری آنان را در این قیام بر عهده می گیرد. پس این دو گروه عبارت است از:<br /> <br /> 1. «زمینه سازان» که زمین را برای ظهور وقیام امام علیه السلام مهیّا می سازند.<br /> <br /> 2. «انصار» که امام علیه السلام با پشتیبانی آنان بر ض ظالمان قیام می کند.<br /> <br /> == گروه «زمینه سازان» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> در روایات شیعه و سنّی، درباره گروه زمینه سازان مطالبی بیان شده است. این نصوص برخی مناطق اسلامی را _ که این گروه از آنجا برخواهند خاست _ مشخص کرده اند. مهم ترین این مناطق عبارت است از: خراسان (مشرق)، قم، ری و یمن. در روایات زیر، گروه زمینه سازان به مناطق یاد شده منتسب شده اند:<br /> <br /> ص:36<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> == 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان) ==<br /> «حاکم» در _مستدرک صحیحین_ از عبدالله بن مسعود نقل کرده است:<br /> <br /> «اَتانا رسول الله (صلی الله علیه وآله) فخرج الینا مستبشراً یُعرف السّرور فی وجهه، فما سألناه عن شیء الاّ اخبرنا به ولا سکتنا اِلاّ ابتدأنا حتّی مَرَّ فتیهٌ مِنْ بنی هاشم منهم الحسن والحسین، فلمّا راهم التزمهم وانهملت عیناه، فقلنا: یا رسول اللّه، ما نزال نری فی وجهک شیئاً نکرهه؟ فقال: اِنّا اهل بیت اختار اللّه لنا الآخرة علی الدّنیا، وانّه سیلقی اهل بیتی من بعدی تطریداً وتشریداً فی البلاد حتّی ترتفع رایاتٌ سودٌ فی المشرق، فیسألون الحقّ لا یعطونه، ثمَّ یسألون فلا یعطونه، ثمّ یسألونه فلا یعطونه _ فیقاتلون _ فینصرون. فمن ادرکه منکم ومِنْ اعقابکم فَلْیَأْتِ اِمامَ اهل بیتی، ولو حَبواً علی الثّلج، فانّها رایات هُدی، یدفعونها الی رجل مِنْ اهل بیتی»؛(1)<br /> <br /> «[روزی] رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) با شادمانی تمام به سوی ما آمد، به گونه ای که برق شادی در نگاهش می درخشید. هر چه می پرسیدیم، پاسخ می گفت و هرگاه سکوت می کردیم، خود شروع می فرمود؛ تا آنکه گروهی از جوانان بنی هاشم _ که امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) _ در میانشان بودند، آمدند که از مقابل ما بگذرند. حضرت همین که آنان را دید، در آغوششان کشید و اشک از<br /> <br /> ص:37<br /> ----1- حاکم نیشابوری، مستدرک الصحیحین ، صص 464 و 533.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> دیدگان مبارکش جاری شد. گفتیم:ای فرستاده خدا! آن چیست که پیوسته در چهره شما چیزی می بینیم که خوش نداریم. فرمود: ما خاندانی هستیم که خدای تعالی آخرت را در مقابل دنیا برای ما برگزیده است. پس از من خاندانم رانده وآواره شهرها گردند تا آنکه پرچم هایی سیاه در مشرق سربلند می کنند. آنان حق را می طلبند و بدیشان نمی دهند، در برهه ای دیگر حق را طلب می کنند و بدیشان نمی دهند، و باز نیز چنین شود؛ پس آن گاه نبرد می کنند و پیروز می شوند. [سپس فرمود:] هر که از شما یا فرزندان تان، چنین روزی را درک کرد؛ نزد امامی که از خاندانم است، حاضر شود _ اگرچه جامه به خود پیچد وبر برف گام نهد _ زیرا این پرچم ها، پرچم های هدایتند که آنها را به مردی از خاندانم تقدیم می کنند».<br /> <br /> ابی خالد کابلی از امام صادق علیه السلام روایت می کند:<br /> <br /> «کَأَنّی بقوم قد خرجوا بالمشرقِ یطلبون الحقّ فَلا یُعَطْونَهُ ثُمَّ یطلبونه، فاذا رَأَوْا ذلِکَ وَضَعُوا سُیُوفَهُمْ عَلی عَواتِقِهِمْ فیعطون ما شاؤُوا فلایقبلونه حتّی یقوموا ولایدفعونها الاّ اِلی صاحبکم قَتْلاهُمْ شُهَداءُ، اَمااِنّی لَوْاَدْرَکْتُ ذلِکَ لاََبقیتُ نَفْسی لصاحب هذاالامر»؛(1)<br /> <br /> «گویا می بینم مردمی را که در مشرق قیام کرده اند وحق را می طلبند و بدیشان داده نمی شود؛ ولی از پای نمی نشینند. از<br /> <br /> ص:38<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 243، (دار احیاء التراث العربی ومؤسسه التاریخ العربی، لبنان); غیبت نعمانی ، (انتشارات صدوق)، باب 14، ح 50.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> این رو سلاح در دست می گیرند، در نتیجه آنچه می خواستند بدیشان داده می شود. اما نمی پذیرند تا آنچه قیام می کنند و حکومت را به کسی جز صاحب شما (امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف) تحویل نمی دهند. کشته شدگان از آنان، شهیدند. آگاه باشید که اگر من در آن زمان حضور داشتم، وجودم را وقف صاحب این امر می کردم».<br /> <br /> == 2. زمینه سازان خراسان ==<br /> محمد بن حنفیه، در روایتی از امام علی علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «ثُمَّ تخرج رایة مِنْ خُراسانَ یهزمون اصحاب السّفیانی حتّی تنزل ببیت المقدس توطئ للمهدی سلطانه»(1)؛<br /> <br /> «پرچمی از خراسان بیرون می آید، [حاملان این پرچم] اصحاب سفیانی را شکست می دهند تا اینکه به بیت المقدس می رسند وزمینه حکومت [حضرت] مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را فراهم می سازند».<br /> <br /> == 3. زمینه سازان از قم و ری ==<br /> علاّمة مجلسی روایت کرده است:<br /> <br /> «رجلٌ مِنْ اَهْلِ قُم یدعو النّاس الی الحقّ یَجتمع معه قومٌ کَزُبرِ الحدیدِ، لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یَملُّونَ من الحرب ولا یجبنونَ وعلی اللّه یتوکّلونَ والعاقبة للمتّقین»(2)؛<br /> <br /> «مردی از اهالی قم مردم را به حق فرا می خواند، گروهی که<br /> <br /> ص:39<br /> ----1- عصر الظهور ، ص 206.<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 60، ص 216; ونیز: سفینة البحار ، ج 2، ص 446.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> دل های آنان چون پاره های آهن است، گرد او جمع می شوند. طوفان های سخت آنان را نمی لرزاند. از جنگ خسته نمی شوند و بیمی به خود راه نمی دهند، بر خدا توکّل می کنند و عاقبت [نیک] از آن پرهیزگاران است».<br /> <br /> == 4. زمینه سازان از یمن ==<br /> امام باقر علیه السلام درباره رهبری یمانی قبل از ظهور امام عصر علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «... ولیس فی الرایات اهدی من رایة الیمانی، هی رایة هدی لانّه یدعو الی صاحبکم ...»(1)؛<br /> <br /> «... در میان پرچم ها، پرچمی هدایت یافته تر از پرچم یمانی نیست. آن پرچم، پرچم ارشاد است؛ زیرا [مردم را] به سوی صاحب شما [امام عصر علیه السلام ] فرا می خواند...».<br /> <br /> == نشانه های زمینه سازان ظهور ==<br /> <br /> == 1. گروه محکم و استوار ==<br /> نخستین چیزی که در این قشر جلب نظر می کند، صلابت، نیرومندی و استواری آنان است. بنابراین آنان قوی و نیرومند هستند و زمین را برای ظهور امام علیه السلام آماده می سازند.<br /> <br /> محمد بن یعقوب کلینی ذیل آیه (فاذا جاء وعدُ اولیهما بعثنا علیکم<br /> <br /> ص:40<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 232.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> عباداً لنا اُولی بأس شدید) (1) آورده که: امام صادق علیه السلام «بندگان سخت نیرومند» را به همین قشر تفسیر کرده است.<br /> <br /> در روایتی از این گروه، با عنوان «قلوبهم کزبر الحدید، لاتزلّهم الریاح العواصف»؛(2) توصیف شده است.<br /> <br /> ایشان با آنکه دارای «دل» هستند وطبیعت دل، نرمی و رأفت است؛ لیکن این دل ها در رویارویی با طاغوت ها و ستمگران، به تکّه های آهن بدل می شوند که دیگر نرمی ورقّت نمی شناسند.<br /> <br /> صلابت و نیرومندی، از ویژگی های نسل هایی است که خدای تعالی مسؤولیت تغییر [نظام های اجتماعی] وایجاد انقلاب را به دوش آنان گذاشته است. همچنین این دو صفت از ویژگی نسل هایی است که خدای تعالی، آنان را در گردنه های بزرگ تاریخ برای انتقال مردم از مرحله ای به مرحله دیگر، برگزیده و گروه زمینه سازان، دارای این ویژگی ها است.<br /> <br /> == 2. گروه مبارز ==<br /> وظیفة این گروه، مبارزه با نظام جهانی وعصیان علیه آن است. اینکه نظام جهانی چیست وچگونه این نظام در خدمت به ابرقدرت ها<br /> <br /> ص:41<br /> ----1- اسراء(17) آیه 5: «پس آن گاه که وعده تحقق نخستین آن دو فرارسد، بندگانی ازخود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم ...».<br /> <br /> 2- دل هایشان همچون پاره های آهن است که طوفان ها آنان را نلرزاند.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> وهم پیمانان آنها و حفظ مراکز قدرت وموقعیت استراتژیکی شان در مناطق مختلف دنیا عمل می کند، یک پرسش جدّی است.<br /> <br /> مسؤولیت حفظ این مراکز قدرت، مسؤولیتی بسیار دشوار وظریف است که نظام جهانی در تمام سطوح دنیا _ نه تنها در سطوح منطقه ای یا کشوری _ بدان پایبند است.<br /> <br /> این نظام، از یک سری معادلات وموازنه های سیاسی، اقتصادی، نظامی وخبری دقیق شکل گرفته است. همچنین این نظام از رژیم های سیاسی تشکیل یافته که به عنوان عضو یک خانواده جهانی محسوب می شوند و مجموعه ای از خطوط قرمز و سبز و زرد در میان آنها در زمینه حوادث، امتیازها، تنظیم نقش ها، تقسیم درآمدها، بازار و منابع ثروت و مناطق نفوذ وجود دارد.<br /> <br /> این مجموعه پیچیده، قدرت های بزرگ را به سلطه بر دنیا قادر ساخته است؛ همان طور که یک اهرم(1) کوچک، انسان را در جا به جایی اجسام سنگین با کمترین حرکت، توانا می سازد. از این رو نظام جهانی، قبل وبعد از سقوط اتحاد جماهیر شوروی، همچنان نزد همگان احترامش را حفظ کرده است؛ زیرا هر یک از آنان، به قدر گستره و توان خویش از این نظام بهره می برد.<br /> <br /> این جوانان (زمینه سازان ظهور امام عصر علیه السلام )، به سادگی و بی هیچ<br /> <br /> ص:42<br /> ----1- اهرم: میله آهنی ضخیمی که به وسیله آن اجسام سنگین را جا به جا می کنند.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تردیدی، این خطوط قرمز را زیر پا می گذارند و معادلات و موازنه های مورد توافق را بر هم می زنند. همچنین استقرار، توازن و شوکت جهانی این رژیم ها و سازمان های بین المللی را بی اعتبار می سازند.<br /> <br /> این سازمان ها ورژیم ها، نه قدرت سلطه بر این جوانان را دارند و نه توانایی تحمّل یا دفعشان را؛ زیرا بیشترین توان این حکومت ها وهیبت جهانی شان، در رویارویی با حکومت ها وسازمان هایی همانند خودشان است وآخرین سلاح آنان قتل، زندان، شکنجه و تبعید است؛ حال آنکه این جوانان از هیچ یک از این امور نمی هراسند.<br /> <br /> از این رو، وصفی که در روایت درباره این گروه به کار رفته، بسیار دقیق است:<br /> <br /> «لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یملّون من الحرب ولا یجبنون وعلی اللّه یتوکّلون والعاقبة للمتّقین»؛<br /> <br /> «آنان را تندبادها نمی لرزاند، از نبرد دلتنگ و ملول نمی شوند و نمی هراسند، و بر خدا توکل می کنند وعاقبت [نیک] از آن پارسایان است».<br /> <br /> بی گمان آن که [در دل] هراسی ندارد، از نبرد خسته ودلتنگ نمی شود و تندبادها او را تکان نمی دهد. نیرو وامتیاز اینان در آن است که نمی هراسند و دشواری اینها از دیدگاه حکومت ها وقدرت های بزرگ، در همین نکته نهفته است.<br /> <br /> در انتخابات عمومی ریاست جمهوری امریکا، در دورة رئیس جمهوری اسبق (کارتر)، گفت وگویی تلویزیونی در ضمن فعالیت های<br /> <br /> ص:43<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تبلیغاتی نامزدهای ریاست جمهوری، برگزار شد. در این برنامه، نامزد رقیب رو به کارتر کرد و گفت:<br /> <br /> «در حادثه انفجار مقرّ نیروی دریایی امریکا در بیروت (مارینز)، به هیبت جهانی امریکا خدشه زیادی وارد شد وتو _ خطاب به کارتر _ به تنهایی بایدمسؤولیت کامل این خسارت را به عهده بگیری».<br /> <br /> رئیس جمهور نیز در یک جمله پاسخ او را چنین داد:<br /> <br /> «فکر می کنی من در مقابل انسانی که به طلب کشته شدن آمده چه می توانم بکنم؟! نهایت کاری که می توانم بکنم، این است که مردم را باترس وتهدید ازامثال چنین اقدامی بازدارم. امّااگر کسی که دست به چنین انفجاری زده، خود طالب مرگ باشد وبه سوی مرگ آغوش بگشاید، چگونه می توانم وی را از این کار بازدارم؟ واگر تو در موقعیت من بودی چه کار می توانستی بکنی؟!»<br /> <br /> اینها از ویژگی های نسل مبارزی است که در رویارویی با رژیم ها وقدرت های بزرگ در ایران، عراق، افغانستان، لبنان، فلسطین، الجزایر، مصر، سودان، چچن و بوسنی و هرزگوین پا به عرصه نهادند.<br /> <br /> کار این نسل شگفت آور است؛ در عین حالی که در قبضه قدرت وسلطه و شلاّق جلادان قرار دارند و انواع عذاب ها وشکنجه ها را می بینند؛ در مقابل آنان سر خم نمی کنند و نرمی نمی پذیرند... چنان که یکی از آنها در زیر شکنجه های جلادان، چنین گفت: «حسرت شنیدن یک آخ را هم بر دلت خواهم گذاشت!»<br /> <br /> ص:44<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> == 3. بازتاب های جهانی ==<br /> بازتاب های جهانی در مقابل این نسل _ چنان که در روایات بدان تصریح شده _ خشمگینانه ومتعرّضانه است؛ زیرا آنان معادلات و موازنه های جهانی را با چالش های سخت و حقیقی مواجه می سازند؛ از این رو عکس العمل های جهانی در برابرشان با عصبانیت و خشم همراه است. ابان بن تغلب از امام صادق علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «اِذا ظَهَرَتْ رایة الحقّ لعنها اهل الشرق واهل الغرب، اَتدری لِمَ ذلک؟ قلت: لا، قال: للّذی یلقی النّاس من اهل بیته قبل ظهوره»(1)؛<br /> <br /> «آن گاه چه پرچم حق آشکار شود، اهل شرق وغرب لعنتش کنند. آیا می دانی، برای چه؟ گفتم: نه، فرمود: به دلیل مشکلات و سختی هایی که اهل بیت او برای [نظام های] شرق وغرب ایجاد خواهند کرد».<br /> <br /> اهل بیت وی قبل از ظهور، زمینه سازان ظهور هستند که مشکلاتی را برای این رژیم ها وسازمان ها فراهم کرده وراحتی وآرامش را از آنان سلب می کنند. کلینی از امام صادق علیه السلام _ در تفسیر سخن خدای تعالی: (بعثنا علیکم عباداً لنا اولی بأس شدید) (2) _ چنین نقل کرده است:<br /> <br /> «قومٌ یبعثهم اللّهُ قبل خروج القائم فلا یدعون واتِراً لآلِ محمّد اِلاّ قتلوه»(3)؛<br /> <br /> «گروهی هستند که خدای تعالی قبل از ظهور قائم علیه السلام بر می انگیزد.<br /> <br /> ص:45<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 363.<br /> <br /> 2- اسراء (17) آیه 5: «بندگانی از خود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم.»<br /> <br /> 3- کافی ، ج 8، ح 250، ص 142 (بیروت: دارالاضواء); سیمای حضرت مهدی در قرآن ، ص 213.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آنان هیچ ستم کننده ای به خاندان محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) را رها نمی کنند؛ جز آنچه او را به قتل می رسانند».<br /> <br /> بازتاب های جهانی که در این روایات ذکر شده، تا حدّ زیادی به عکس العمل دنیای امروز در برابر بیداری اسلامی _ که از آن به «بنیادگرایی اسلامی» تعبیر می کنند و ناجوانمردانه ترین صفاتی چون خشونت و تروریسم را بدان منتسب می سازند _ همسانی دارد.<br /> <br /> == برنامه زمینه سازی ==<br /> آماده سازی دنیا برای انقلاب امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وظیفه ای گسترده، سترگ و پیچیده است که این گروه در رویارویی با ستمگران وطاغوت های مستکبر و سردمداران کفر، بدان اقدام می کند.<br /> <br /> این ستمگران، یک جبهه سیاسی وسیع را _ به رغم تمامی اختلاف هایی که در میانشان حاکم است _ تشکیل می دهند! این جبهه اهرم های قدرت زیادی در اختیار دارد؛ همچون: ثروت، اقتدار سیاسی، نظامی و تبلیغاتی، ارتباطات [گسترده ]و تشکیلات [پیچیده]، و از این وسایل در کوبیدن بیداری نوپای اسلامی ونابودی آن بهره می برد.<br /> <br /> از این رو گروهی که عهده دار آماده سازی جهان برای ظهور امام عصر علیه السلام است، به ناچار در رویارویی با این نیروها، باید از همان تشکیلات جبهه استکبار جهانی برخوردار باشد؛ بلکه با تربیت ایمانی وجهادی و آگاهی سیاسی از دشمن پیشی گیرد.<br /> <br /> بنابراین، آماده سازی برای قیام امام عصر علیه السلام _ که زمینه سازان تدارک<br /> <br /> ص:46<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> می بینند _ دارای دو جنبه خواهد بود:<br /> <br /> 1. رشد ایمانی، جهادی و آگاهی سیاسی (این همان چیزی است که جبهه مقابل فاقد آن است).<br /> <br /> 2. [ایجاد] تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی، اداری و اطلاعاتی که به ناچار در مانند چنین نبردی باید موجود باشد.<br /> <br /> بی گمان، گروه مؤمنی که جهان را برای ظهور امام عصر علیه السلام مهیا می سازد؛ باید چنین امکاناتی را فراهم کند؛ اگرچه [در این زمینه] قدرت برابری با جبهه جهانی دشمن را نداشته باشد.<br /> <br /> این تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی و اطلاعاتی، بدون وجود نظام سیاسی و دولت در جهان، محقق نخواهد شد و این همان دولت زمینه ساز است که در روایات، مژدة برپایی آن داده شده است و شکل گیری چنین نیرویی در جهان، ظهور امام علیه السلام را نزدیک می کند و بدون آن، عوامل طبیعی ظهور امام فراهم نمی آید. کسب چنین نیرویی، نیازمند عمل و حرکت در متن زندگی است و فقط «مترصّد» بودن و به «انتظار» نشستن _ به معنای منفی آن _ دردی را درمان نمی کند.<br /> <br /> == «انصار» در روایات اسلامی ==<br /> «زمینه سازان» قیام امام مهدی علیه السلام، قبل از «انصار» پا به عرصه می گذارند. انصار از شاگردان نسل پیشین محسوب و به واسطه ویژگی های منحصر به فردشان شناخته می شوند.<br /> <br /> به عنوان نمونه دربارة «جوانان طالقان» روایتی زیبا نقل شده است.<br /> <br /> ص:47<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> متقی هندی در _کنزالعمّال_ و سیوطی در _الحاوی_ دربارة انصار امام از «طالقان» چنین نقل کرده اند:<br /> <br /> «وَیْحاً للطّالقان، فانَّ لِلّهِ عزّ وجل بها کنوزاً لَیْسَتْ مِنْ ذهب وفضّة، ولکن بها رجالٌ عرفوا اللّه حَقَّ معرفته وهم انصار المهدی»(1)؛<br /> <br /> «خوشا به حال طالقان! همانا برای خدای باشکوه و بزرگ در طالقان، گنج هایی است که از طلا و نقره نیست؛ بلکه در آنجا مردانی هستند که خدا را _ آن چنان که حقّ معرفت او است _ شناخته اند و آنان از یاوران مهدی علیه السلام هستند».<br /> <br /> در روایتی دیگر چنین آمده است: «بخٍّ بخٍّ للطّالقان»؛ «آفرین، آفرین بر طالقان!»<br /> <br /> علاّمه مجلسی در این باره حدیث مفصل تری را نقل کرده است:<br /> <br /> «له کنزٌ بالطالقان ما هو بذهب ولا فضّة، ورایة لم تنشر مُذطُویت، ورجالٌ کَأَنَّ قلوبهم زبر الحدید لا یشوبها شکٌ فی ذات اللّهِ اَشَدُّ مِنَ الْجَمْرِ، لو حُملوا علی الجبال لاََزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدةً اِلاّ خرّبوها کَأَنَّ علی خیولهم الْعُقْبان، یتمسّحون بسرج الامام یطلبون بذلک البرکة، ویحفّون به ویقونه بانفسهم فی الحروب، یبیتون قیاماً علی اطرافهم ویصبحون علی خیولهم. رُهبان باللیل، لیوث بالنهار. هم اطوع من الاَْمَةِ لسیّدها، کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل وهم من خشیته مشفقون. یدعون بالشهادة و یتمنّون<br /> <br /> ص:48<br /> ----1- کنزالعمّال ، ج 7، ص 26.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> ان یُقْتلوا فی سبیل اللّهِ. شعارهم: یا لثارات الحسین. اذا ساروا یسیر الرعب امامهم مسیرة شهر یمشون الی المولی ارسالاً، بهم ینصراللّه امام الحقّ»(1)؛<br /> <br /> «برای او گنجی است در طالقان که [از جنس] طلا ونقره نیست، وپرچمی است که از هنگام فرو پیچیده شدن، گشوده نشده است، ومردانی است که دل هایشان پاره های آهن است. در دل این مردان تردیدی در ذات الهی راه نیافته وسوزنده تر از پاره های اخگر است.(2)اگر به کوه ها حملهور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند؛ گویی که بر اسب هایشان عقابانند. برای برکت به زین اسب امام علیه السلام دست کشند وگرداگرد او بگردند ودر نبردها با جان خویش یاری اش کنند.(3) شب را به قیام وعبادت گذرانند و روز را بر اسبان خود. زاهدان شب و شیران روزاند. اطاعت پذیرتر از کنیز به سرور خویش اند. چونان چراغ هایند؛ گویا چلچراغ هایی در دلشان فروزان است. و از بیم الهی ترسان اند. برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند.<br /> <br /> ص:49<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 307.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> 2- در نسخه ای دیگر به «سخت تر از سنگ» تعبیر شده است.<br /> <br /> 3- در برخی نقل ها پس از این جمله، فقره های زیر اضافه شده است: «ویکفونه ما یرید فیهم، رجالٌ لا ینامون اللیل، لهم دویٌّ فی صلاتهم کدویّ النّحل»; «هر انتظاری که امام از اینان داشته باشد، کفایتش کنند، مردانی اند که شب نمی خوابند. در نماز خویش صدایی چون صدای زنبوران عسل دارند (کنایه از ابتهالی که در نماز دارند).»<br /> <br /> شعارشان: «ای خون خواهان حسین!» است. آن گاه که به راه افتند، ترس ووحشت پیشاپیش ایشان مسیر یک ماه را بپیماید. متوجه مولا شوند وبه حرکت درآیند. خدای تعالی بدیشان امام حق را یاری رساند».<br /> <br /> == جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ==<br /> در روایات بیان شده که یاران امام عصر علیه السلام را جوانان تشکیل می دهند ومیانسال وکهنسال در میانشان _ جز به ندرت _ پیدا نمی شود. حضرت امیرمؤمنان علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «اصحاب المهدی شباب لا کهول فیهم، اِلاّ کمثل کُحل العین والملح فی الزاد واقلّ الزاد الملح»(1)؛<br /> <br /> «یاران مهدی علیه السلام جوانند و میان سال در میانشان نیست، مگر به مثل سرمه چشم و نمک در غذا و نمک [همیشه] کمتر از غذاست (کنایه از آن که پیران بسیار کم هستند) ».<br /> <br /> فرماندهان سپاه<br /> <br /> امام باقر علیه السلام در این باره چنین فرموده است:<br /> <br /> «فیجمع اللّه علیه اصحابه [وهُمْ] ثلاث مائة وثلاثة عشر رجلاً، ویجمعهم اللّهُ عَلی غیر میعاد ... فیبایعونه بین الرّکن والمقام ومعه<br /> <br /> ص:50<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 333.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> عهدٌ من رسول اللّه (صلی الله علیه وآله) قد توارثته الابناء عن الآباء ...»(1)؛<br /> <br /> «وخداوند بی هیچ میعادی یارانش را برای وی گرد می آورد، در حالی که 313 نفرند ... وحدّ فاصل رُکن ومقام [ابراهیم] با امام علیه السلام بیعت می کنند وبا آن حضرت عهدی است از رسول خدا که پشت در پشت از پدرانش به ارث برده است».<br /> <br /> == نشانه ها و اندیشه ها ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> پیش از آغاز این بحث، گفتنی است زبان رایج در زمان صدور این روایات، زبانی رمزی و نمادین بوده است؛ از این رو می توان «سیوف» را به سلاح و «خیول» را به ماشین ها، نفربرها، تانک ها و وسایل نقلیه زرهی و رزمی معنا کرد. چنان که وصف «رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار» نیز تعبیری نمادین ومجازی است که از آن عبادت و تهجّد در شب و شجاعت و جرأت در روز مقصود است.<br /> <br /> زبان رمزی برای کسی که آشنا به شیوه های تعبیر در منابع وروایات اسلامی باشد، زبانی شناخته شده است. پس از این مقدمه، بحث از «نشانه ها واندیشه ها» را در این روایات آغاز می کنیم:<br /> <br /> == 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره ==<br /> یاران امام، گنج هستند. گنج، ثروتی است که مردم از محلّ اختفای<br /> <br /> ص:51<br /> ----1- بحارالانوار، ج 52، ص 238 و239.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آن بی خبرند. ممکن است گنجی در خانه انسان، زیر گام های او، یا در زمین مجاور منزلش، یا در شهر وی باشد؛ ولی او از آن بی خبر باشد. انصار امام نیز گنج های پنهانند. ممکن است یکی از آنان در خانه یکی از ما یا در همسایگی و شهر ما باشد؛ امّا ما وی را نشناسیم وحقیرش بشماریم و یا در چشم مردم _ که دیده بصیرتشان از نفوذ در اعماق وکشف گنج ها ناتوان است _ کوچک آید!<br /> <br /> بی گمان این بصیرت، یقین، توجّه به خدا، شجاعت وبی باکی وذوب شدن در ذات خدای تعالی _ که انصار امام علیه السلام بدان ها توصیف شده اند _ به یکباره شکل نمی گیرد؛ بلکه در جان این جوانان وجود داشته، ولی از دیدگان مردم پنهان مانده است؛ چنان که گنج ها از چشم ها پنهان می مانند.<br /> <br /> == 2. قدرت و آگاهی ==<br /> خدای بلندمرتبه در وصف بندگان شایسته خود «ابراهیم»، «اسحاق» و «یعقوب» (علیهم السلام) می فرماید:<br /> <br /> (واذکر عبادنا ابرهیم واسحق ویعقوب اولِی الایدی والابصار انّا اخلصناهم بخالصةٍ ذکری الدّار وانّهم عندنا لمن المصطفین الاخیار)(1)؛<br /> <br /> «و بندگان ما ابراهیم واسحاق ویعقوب را که نیرومند ودیده ور بودند، به یاد آور. ما آنان را با موهبت ویژه ای _ که یادآوری<br /> <br /> ص:52<br /> ----1- ص (38) آیات 45 _ 47.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آن سرای بود _ خالص گردانیدیم. وآنان در پیشگاه ما به جِدّ از برگزیدگان نیکانند».<br /> <br /> بصیرت، نیازمند قدرت است وبدون قدرت، از دست می رود وبه خاموشی می گراید. بصیرت را جز مؤمن نیرومند بر نمی تابد و هنگامی که نیروهایش تحلیل رود، فاقد بصیرت می شود. بنابراین، قدرت نیاز به بصیرت دارد؛ زیرا توانایی بی بصیرت، به لجاجت ودشمنی واستکبار بدل می شود.<br /> <br /> خدای تعالی ابراهیم، اسحاق و یعقوب را چنین توصیف فرموده که آنان صاحبان «قدرت» و «بصیرت» هستند. در برخی روایات نیز، یاران امام عصر علیه السلام به صاحبان «قدرت» و«بصیرت» توصیف شده اند.<br /> <br /> == 3. هشیاری وبصیرت ==<br /> تعبیر روایت از حالت آگاهی وبصیرت یاران امام عصر علیه السلام تعبیر عجیبی است: «کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل»؛ «آنان چونان چراغ هایند؛ انگار که در دل هایشان قندیل هایی روشن است».<br /> <br /> آیا امکان پذیر است که ظلمت، قندیل را بشکند؟ هر چند که ظلمت قندیل را احاطه می کند؛ لیکن قدرت درهم شکستن آن را نخواهد داشت.<br /> <br /> تیرگی شک و تردیدها هر چند متراکم گردد و فتنه ها پی در پی درآیند؛ ولی نمی تواند در روح و جان و هشیاری یاران امام نفوذ کند. از این رو آنان هنگامی که رهسپار می شوند، دچار شک نمی گردند و تردید نمی کنند و به قهقرا نمی روند و به پشت سر نمی نگرند. تعبیر<br /> <br /> ص:53<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> روایت در این زمینه چنین است: «لایشوبه شکٌّ فی ذات اللّه»؛ «دل هایی که به شک در ذات خدا آلوده نشوند».<br /> <br /> از این تعبیر فهمیده می شود که منظور امری غیر از شک است؛ ترکیبی از شک و یقین و یا لحظاتی از شک که حالت یقین را می شکافد وبه نحوی به درون یقین نفوذ می کند؛ ولی در اندک مدتی در مقابل آن شکست می خورد و جا خالی می کند. چنین چیزی برای بسیاری از مؤمنان اتفاق می افتد؛ در حالی که هیچ شکّی، یقین یاران امام را بر نمی آشوبد. یقین آنان ناب و خالص و به دور از شایبه شک و تردید است.<br /> <br /> == 4. عزم نافذ ==<br /> این بصیرت، چنان عزم نافذی به آنان می بخشد که هیچ تردید و دو دلی در آن راه ندارد. تعبیر از این عزم به «اخگر و پارة آتش» (الجمر)، تعبیری با شکوه و حکایتگر است. «اخگر» مادام که ملتهب و فروزان است، نفوذ می کند و می درد و «پارة آتش»، دلپسندترین تعبیری است که در باب نفوذ عزم می شناسیم. ما نمی دانیم که خدای تعالی، در روح وجان جوانان طالقان چه گنجینه هایی از هشیاری، یقین، عزم و نیرو قرار داده است! تعابیر وارد در این روایت، تعابیر غیرمأنوسی است. انگار که سخن از آنان، سخن از روی وَجْد وشیفتگی است:<br /> <br /> «زُبر الحدید کالمصابیح، کأنَّ فی قلوبهم القنادیل، اشدُّ من الْجَمْر، رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار»؛ «[آنان] پاره های آهن اند، چون چراغ اند، انگار در دل هایشان قندیل هایی روشن است، نافذتر از پاره آتش، زاهدان شب و شیران روز».<br /> <br /> ص:54<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> گویا روایت از تمام توانایی های لغت، سود جسته تا امکان تعبیر از آگاهی، بصیرت، نیرومندی و عزم نافذ این جوانان را بیان کند.<br /> <br /> == 5. نیرومندی ==<br /> در روایت، جوانان طالقان به [صاحبان] قدرت شگرف توصیف شده اند که تاکنون هیچ جوانی را بدان نیرومندی مشاهده نکرده ایم. در این عبارت تأمل کنید: «کأنّ قلوبهم زُبر الحدید»؛ «گویی که دل هایشان پاره های آهن است».<br /> <br /> آیا تاکنون کسی را دیده اید که بتواند تکه های آهن را در کف دست ذوب کند، یا بشکند یا نرم سازد؟<br /> <br /> «لَوْ حملوا علی الجبال لاَزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدة اِلاّ خرّبوها کأَنَّ علی خیولهم الْعُقبانُ»؛ «اگر به کوه ها حمله ور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند، گویی که عقابانند بر اسب ها».<br /> <br /> این تعابیر از توانایی شگرفی حکایت می کند. این قدرت، از نوع قدرتی نیست که طاغوت ها از آن بهره مندند؛ بلکه فقط برخاسته از نیروی عزم و اراده و یقین است.<br /> <br /> == 6. شهادت طلبی ==<br /> «یدعون بالشهادة ویتمنّون اَنْ یُقتلوا فی سبیل الله»؛<br /> <br /> «برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند».<br /> <br /> ص:55<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> مرگ، پیرمردان نود یا صد ساله را دچار وحشت می سازد؛ در حالی که تمام لذت های زندگی و میل بدان ها را از کف داده اند... اما این جوانان _ که در عنفوان جوانی به سر می برند _ به این مرگ عشق می ورزند. عشق به شهادت از دو چیز سرچشمه گرفته و دارای دو نتیجه است.<br /> <br /> این دو چیز _ که منشأ عشق به شهادت در وجود انسان است _ روی گردانی از دنیا وتوجّه به خدای تعالی است. اگر انسان با دوستی دنیا در دلش مقابله کند وخود را از بند آن رها سازد وفریبش را نخورد، بی گمان گام نخست را در این راه _ که دشوارترین گام است _ برداشته است. گام دیگر آن است که دل به محبّت خدا دهد و شیفته یاد و عشق او باشد و صاحب چنین دلی، با تمام وجود به سوی خدا بازگردد.<br /> <br /> برای این گروه، امور دنیوی اهمیّتی ندارد. با دیگران در بازارها و اجتماعات حاضر می شوند؛ اما در دل از این امور غایب اند و درباره اینان اصطلاح «حاضرِ غایب»(1) کاملاً مصداق می یابد.<br /> <br /> این جنگجویان دلاور، عاشق مرگی هستند که مردم از آن می هراسند. شهادت را طلب می کنند ودر آن لقای الهی را می جویند. اشتیاقشان به شهادت، مانند اشتیاق مردم به لذت های دنیا، بلکه برتر از آن است.<br /> <br /> عده اندکی آنان را درک می کنند. انسان های غربی راهی برای درک آنان ندارند. غربیان گاهی عمل آنان را به «خودکشی»(2) توصیف<br /> <br /> ص:56<br /> ----1- آیا حدیث حاضر و غایب شنیده ای        من در میان جمع و دلم جای دیگر است<br /> <br /> 2- کسانی که علیه منافع استکبار دست به عملیات شهادت طلبانه می زنند.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> می کنند! حال آنکه کسی خودکشی می کند که از دنیا خسته شده و در زندگی به بن بست می رسد؛ ولی این جوانان درهای دنیا را به روی خود گشوده می یابند. دنیا به رویشان لبخند می زند وبا تمام طراوت وزیب وزیورهایش به سرشان سایه می افکند. بنابراین آنان از دنیا خسته نشده و در آن به بن بست نرسیده اند؛ بلکه از آن رویگردان شده و مشتاق لقای الهی اند.<br /> <br /> غربیان، این جوانان را به «تروریسم» متهم می کنند؛ حال آنکه اینان تروریست نیستند و اگر می گفتند که اینان از ترور نمی هراسند، سخنی نزدیک تر به واقعیت بود.<br /> <br /> روی گردانی از دنیا وعشق به لقای الهی، سرمنشأ عشق به شهادت وکشته شدن در راه خداوند است. آنچه که از عشق به شهادت حاصل می شود، عزم و نیرومندی است. رزمنده بی باکی که می تواند خود را از [بند] دنیا آزاد سازد، چنان عزم واراده ونیرویی در خود می یابد که دیگران از آن بی نصیب اند.<br /> <br /> این عزم [قاطع] وتوان [بالا] هیچ ارتباطی به اسباب قدرت مادّی _ که در جبهه مخالف موجود است _ ندارد؛ هر چند که ما ضرورت وجود این اسباب و قدرت های مادّی و اهمیّت آنها را در ظهور امام علیه السلام ونزدیک تر شدن فرج آن حضرت، انکار نمی کنیم.<br /> <br /> == 7. تعادل شخصیّت ==<br /> از بارزترین نشانه این گروه، تعادل در شخصیت، بین دنیا و آخرت و<br /> <br /> ص:57<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> بین قدرت و بصیرت است و همین راز نیرومندی و نفوذ آنان است. خدای تعالی این موازنه وتعادل را دوست دارد وافراط وتفریط وگرایش به چپ وراست را ناپسند می شمارد:<br /> <br /> (وَابْتَغِ فیما ءاتَیکَ اللّهُ الدّار الآخرة ولا تَنْسَ نصیبکَ مِنَ الدّنیا)(1)؛<br /> <br /> «و با آنچه خدایت داده سرای آخرت را بجوی وسهم خود را از دنیا فراموش مکن».<br /> <br /> خدای تعالی در مقام آموزش دعا به ما فرموده است:<br /> <br /> (ربّنا آتنا فی الدنیا حسنةً وفِی الآخرة حسنةً) (2)؛ «پروردگارا! در این دنیا به ما نیکی ودر آخرت نیز نیکی عطا کن».<br /> <br /> (وَلا تجعل یدَکَ مغلولة الی عنقک ولا تبسطها کُلَّ البسطِ فتقعد ملوماً محسوراً) (3)؛ «دستت را به گردنت زنجیر مکن (بخیل مباش) و بسیار [هم] گشاده دستی منما که سرزنش شده و حسرت زده بر جای مانی».<br /> <br /> تعادل بین خشوع وعبودیت برای خدا وفروتنی در مقابل مؤمنان وشدّت و قاطعیت در مقابل کافران نیز از همین موازنه محسوب می شود: (اَذِّلة علی المومنین اعزّة علی الکافرین)(4)؛ «با مؤمنان، فروتن وبر کافران سرفرازند».<br /> <br /> ص:58<br /> ----1- قصص (28) آیه 77.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 201.<br /> <br /> 3- اسراء (17) آیه 29.<br /> <br /> 4- مائده (5) آیه 54.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تعادل بین توکّل بر خدا وتلاش وکار وبرنامه ریزی نیز داخل در همین موازنه است. امیرمؤمنان علی علیه السلام برای «همّام» جوانب این موازنه وتعادل در شخصیّت «متّقین» را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «فمن علامة احدهم انّک تری له قوّة فی دین وحزماً فی لین وایماناً فی یقین وحرصاً فی علم وعلماً فی حلم وقصداً فی غنیً وخشوعاً فی عبادة وتجمّلاً فی فاقة وصبراً فی شدّة وطلباً فی حلال ونشاطاً فی هُدیً وتَحَرُجّاً عن طمع یعمل الاعمال الصالحة وهو علی وجل، یُمْسی وَهمُّهُ الشکر ویُصبحُ وهَمُّهُ الذکر یَبیت حذراً ویُصبح فرحاً، ... یمزج الحلم بالعلم والقول بالعمل ... فی الزلازل وقور وفی المکاره صبورٌ وفی الرَّخاءِ شکورٌ ... نفسه منه فی عَناء والنّاس منه فی راحة»؛(1)<br /> <br /> «از نشانه های یکی از آنان این است که در کار دین نیرومندش بینی و پایدار، نرم خوی هشیار ودر ایمان استوار، ودر طلب دانش حریص وبا داشتن علم بردبار ودر توانگری میانه رو ودر عبادت فروتن، وبه درویشی نکویی نمودن، و در سختی شکیبایی کردن و جستوجوی آنچه رواست وشادمانی در رفتن راه راست ودوری گزیدن از طمع. کارهای نیک می کند ودر هراس است. روز را به شب می رساند ودر بند سپاس است. بامداد می کند ذکرگویان، شب ر ابه سر می برد ترسان، وروز<br /> <br /> ص:59<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه دکتر شهیدی)، خطبه 193، ص 226; نهج البلاغه (فیض الاسلام)، خ 184، ص 611.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> می کند شادان ... بردباری را با دانش در می آمیزد وگفتار را با کردار ... به هنگام دشواری ها بردبار است ودر ناخوشایندها پایدار ودر خوشی ها سپاسگزار ... نفسِ او از او در زحمت است ومردم از وی در راحت».<br /> <br /> این موازنه از ویژگی های بارز، در شخصیت یاران امام عصر علیه السلام است.<br /> <br /> == 8. زاهدان شب، شیران روز ==<br /> عبارت «رهبانٌ باللیل، لیوث بالنهار» در روایت پیشین به چنین موازنه ای اشاره کرده است. در ساختار شخصیت انسان، شب وروز، نقش های مختلفی را ایفا می کنند. گردش شب وروز، یک گردش تکاملی است. هر کدام از آنها، دیگری را کامل می کند و به ناچار با مشارکت یکدیگر در بنای شخصیت انسان مؤمن دعوتگر و مجاهد نقش دارند.<br /> <br /> اگر تهجّد وعبادت در شب نباشد، انسان در رویارویی با گردنه های دشوار، استواری لازم را نمی یابد واز ادامه حرکت در راه پرخاری که در طیّ روز باید بپیماید، باز می ماند. همچنین اگر حرکت در «روز» نباشد، «شب» یار و همراه خود را از عمل به وظیفه دعوتگری به سوی خدا در اجتماع باز می دارد وانسان دومین نقش خود را در زندگی دنیا پس از عبادت خدا _ که دعوت به سوی عبودیت او است _ از کف می دهد.<br /> <br /> قرآن کریم بر تأثیر شب در ایجاد آمادگی در انسان ها به منظور دعوت به سوی خدا و کوشش در این راه تأکید دارد. در آغازین روزهای رسالت پیامبراکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) سوره مبارک «مزمّل» بر آن حضرت نازل شد. در این سوره خدای تعالی از پیامبرش خواسته است تا<br /> <br /> ص:60<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> شبانگاهان، خود را برای تحمّل «قول ثقیل»(1) در روز، آماده سازد:<br /> <br /> (یا ایّها المزّمّل قُم اللّیل اِلاّ قلیلاً نصفه او انقص منه قلیلاً اَوْزِدْ علیه وَرتّل القرآنَ ترتیلاً اِنّا سَنُلْقی عَلَیْکَ قَولاً ثقیلاً اِنَّ ناشئَة اللّیل هِیَ اشَدُّ وَطْأً وَ اَقْوَمُ قیلاً اِنَّ لَکَ فی النهار سَبْحاً طویلاً) (2)؛<br /> <br /> «ای جامه به خود پیچیده! شب را برخیز، مگر اندکی. نیمی اش را یا کمی از نیم بکاه یا بر آن بیفزای و قرآن را آرام و با درنگ بخوان. ما بر تو سخنی گران القا می کنیم. که خیزش شب، به اثر سخت تر است وبه گفتار استوارتر که تو را در روز، آمد وشدی دراز است».<br /> <br /> تعبیر از شب به «ناشئه»، دقیق وگویا است. شب، انسان را می سازد و او را آماده انجام دادن کارهای بزرگ می کند و شخصیت وی را صیقل می دهد. واژة «قیلاً»؛ یعنی، سخن و یاد خدا. امیرمؤمنان علی علیه السلام دو بخش از زندگی پرهیزگاران را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «اَمّا اللّیلُ فصافّونَ اَقدامهم تالینَ لاَِجزاء القرآنِ یُرَتّلونه ترتیلاً. یُحزِّنونَ بِهِ اَنْفُسَهُمْ وَ یَسْتَثیرون به دَواءَ دائِهم. فَاِذا مَرُّوا بآیة فیها تشویقٌ رَکَنُوا الیها طمعاً وَ تَطَلَّعَتْ نُفُوسُهُمْ اِلَیْها شوقاً وَظَنُّوا اَنَّها نَصْبُ اَعْیُنِهِمْ، وَ اِذا مَرُّوا بِآیة فیها تخویفٌ اَصْغَوْا اِلَیْها مَسامِعَ قُلُوبِهِمْ وَظَنُّوا اَنَّ زَفیرَ جهنَّمَ وَشَهیقَها فی اُصُولِ آذانِهِمْ، فَهُمْ حانونَ عَلی اَوْساطِهِمْ، مُفْتَرِشُونَ لِجِباهِهِمْ وَ اکُفِّهِمْ وَ رُکَبِهِمْ وَ اَطْرافِ<br /> <br /> ص:61<br /> ----1- کنایه از دریافت وحی الهی.<br /> <br /> 2- مزمل (73) آیات 1 _ 7.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> اَقْدامِهِمْ، یَطَّلِبُونَ اِلَی اللّهِ تَعالی فی فَکاکِ رِقابِهِمْ. وَ اَمَّا النَّهارُ فَحُلَماءُ عُلَماءُ، اَبْرارٌ اَتْقِیاءٌ، قَدْ بَراهُمُ الْخَوْفُ بَرْیَ الْقِداحِ، یَنْظُرُ اِلَیْهِم النّاظِرُ فَیَحْسَبَهُمْ مَرْضی وَما بِالْقَوْمِ مِنْ مَرَض وَیَقُولُ: قَدْ خُولِطُوا وَلَقَدْ خالَطَهُمْ اَمْرٌ عَظیمٌ»(1)؛<br /> <br /> «چون شب شود برپا ایستاده، آیات قرآن را با تأمّل واندیشه می خوانند وبا خواندن وتدبّر در آن، خود را اندوهگین می سازند وبه وسیله آن به درمان درد خویش کوشش دارند. پس هرگاه به آیه ای برخورند که به شوق آورده وامیدواری در آن است، به آن طمع نموده و با شوق به آن نظر کنند، آن سان که گویی پاداشی که آیه از آن خبر می دهد، در برابر چشم ایشان است وآن را می بینند. هرگاه به آیه ای برخورند که در آن بیم دادن است، گوش دل های خویش بدان نهند، چنان که گویا شیون [اهل] دوزخ در بیخ گوش های ایشان است. [در پیشگاه الهی برای رکوع] قد خم می کنند و [برای سجود] پیشانی ها و کف ها و زانوها و اطراف قدم هایشان را بر روی زمین می گسترانند. از خدای تعالی آزادی خویش را [از عذاب رستاخیز] درخواست می کنند. امّا در روز، دانشمندانی خویشتن دار و نیکوکارانی پرهیزگاراند. ترس [از خدا] آنان را چون تیر پیراسته لاغر و نزار کرده است. چون کسی بدان ها نگرد، پندارد بیمارند؛ امّا آنان بیمار نیستند، و گوید خردهایشان آشفته است، [امّا] موجب آشفتگی ایشان کاری است بزرگ».<br /> <br /> شب و روز دو نیمة زندگی انسان اند که یکدیگر را تکمیل می کنند.<br /> <br /> ص:62<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه شهیدی)، ص 225 و226.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> شب را دولتی ودولتمردانی است وروز را دولتی ودولتمردانی. دولتمردان روز، بدون قیام شب به نتیجه نمی رسند و دولتمردان شب، بدون تلاشِ روز، در دعوت مردم به بندگی خدا وحاکمیت دین حق موفّق نخواهند بود.<br /> <br /> یاران امام عصر علیه السلام هم مردان شب اند و هم مردان روز و خداوند بدیشان دولت شب و روز هر دو را عنایت فرموده است:<br /> <br /> سمة العبید من الخشوع علیهم<br /> <br /> لِلّه اِنْ ضمتهم الاسحارُ<br /> <br /> فاذا ترجلّت الضحی شهدت لهم<br /> <br /> بیض القواضب انهم احرارُ<br /> <br /> نشان بندگی بندگان از خشوع آنان هویداست<br /> <br /> خدا را اگر سپیده دمان بدیشان ضمیمه شود<br /> <br /> و هنگامی که بامداد برآید، گواهی دهد<br /> <br /> برق تیغ ها که آنان آزاد مردانند<br /> <br /> اگر آنان مردان دولت شب نبودند، به تنهایی قدرت رویارویی با گردنکشان زمین را نداشتند و اگر مردان روز نبودند، قادر به تطهیر زمین از آلودگی شرک وبرپایی توحید وعدل نبودند. همچنین اگر آنان از مردان روز نبودند، در زندگی مردم به توحید وعدل حکم نمی کردند و نیز اگر از مردان شب نبودند، دچار غرور شده واز صراط مستقیم منحرف می شدند.<br /> <br /> دو مرحله یا دو نسل؟<br /> <br /> ما در مقابل دو نسل قرار داریم: نخست، نسلی که شاهد سقوط و<br /> <br /> ص:63<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> فروپاشی تجربة سوسیالیسم مارکسیستی و تجربه دموکراسی سرمایه داری [غربی] است وزمین را مهیّای ظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف خواهد ساخت. اینان همان «زمینه سازان» هستند. دوم، نسلی که به یاری امام علیه السلام بر می خیزد وپیش روی او نبرد می کند. اینان همان «انصار»اند.<br /> <br /> آیا اینان تنها دو نسل محسوب می شوند یا آنکه دو نسل ودو مرحله از تاریخ هستند؟ ما [به درستی] نمی دانیم؛ لیکن بعید است که چنین اقدام بزرگی تنها در یک نسل سامان پذیرد.<br /> <br /> == بایسته های انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ما اکنون در دوران انتظار به سر می بریم که درازدامن ترین مرحله در تاریخ اسلام است. به راستی مهم ترین بایسته ها ومسؤولیت های این مرحله چیست؟ آنچه در پی می آید خلاصه ای از این بایسته ها ومسؤولیت ها است:<br /> <br /> == 1. آگاهی ==<br /> آگاهی بر چند گونه است:<br /> <br /> الف. بینش توحیدی، و اینکه تمام هستی از خدا و همه چیز در کف قدرت او است. خدا بر هر کاری توانا وهمه چیز در آسمان وزمین، تحت فرمان او است و از خود هیچ اختیاری ندارد.<br /> <br /> ب. آگاهی به وعده الهی در شرایط سخت سیاسی و مرحله ضعف و ناکامی و در شرایط سقوط. یکی از دشوارترین کارها در چنین عصری،<br /> <br /> ص:64<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آن است که انسان به درک این سخنان خدای متعال نایل آید:<br /> <br /> (وَلا تَهِنوا وَلا تحزنوا واَنْتُمُ الاعلون ان کنتم مؤمنین) (1)؛ «سست مشوید واندوه مخورید، شما برترید اگر مؤمن باشید».<br /> <br /> (وَنُریدُ اَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استضعفوا فِی الارضِ ونجعلهم ائمّةً ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (2)؛ «ما می خواهیم، بر آنان که در زمین خوارشان شمرده اند منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم ]گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم ودر زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور مِنْ بَعْدِ الذّکر اَنَّ الارضَ یَرثها عبادِیَ الصّالِحُونَ) (3)؛ «همانا در زبور، پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> (کَتَبَ اللّهُ لاََغْلِبَنَّ اَنَا وَ رُسُلی) (4)؛ «خداوند مقرّر کرده است که حتماً من وفرستادگانم هر آینه پیروز خواهیم شد».<br /> <br /> (وَلَیَنْصُرَنَّ اللّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ) (5)؛ «هر آینه خدا هر که را یاری اش کند، یاری می کند».<br /> <br /> ج. آگاهی به نقش انسان مسلمان در روی زمین، که عبارت است از سرپرستی، گواهی دادن و رهبری بشریّت [به سوی خیر و فلاح]. خدای<br /> <br /> ص:65<br /> ----1- آل عمران (3)، آیه 139.<br /> <br /> 2- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> <br /> 3- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 4- مجادله (58) آیه 21.<br /> <br /> 5- حج (22) آیه 40.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تعالی می فرماید:<br /> <br /> (وَکذلِکَ جعلناکم اُمَّةً وَسطاً لِتکونوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ ویکون الرَّسُولُ علیکم شهیداً) (1)؛ «این چنین شما را مردمی میانه[رو ]قرار دادیم تا خود بر مردمان گواه باشید و پیامبر بر شما گواه باشد».<br /> <br /> د. آگاهی به نقش دین اسلام در زندگی بشری، در از میان برداشتن فتنه وامیال نفسانی از مسر دعوت حقّ:<br /> <br /> (وقاتلوهم حَتّی لا تکونَ فِتْنَةٌ ویکونَ الدّینُ لِلّه) (2)؛ «با آنان بجنگید تا آشوبی نباشد ودین از آنِ خدای شود.»<br /> <br /> ه_ . آگاهی به سنّت های [رایج] الهی در تاریخ واجتماع وضرورت آمادگی، زمینه سازی، حرکت وفعالیّت در ضمن این سنن ومحال بودن گذر از آنها. بر این اساس خداوند فرمان داده است تا مسلمانان در خود، آمادگی های لازم برای ورود در این مبارزه قاطع و سرنوشت ساز ایجاد کنند: (وَاَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوّة)(3)؛ «تا می توانید در مقابل دشمنان نیرو مهیّا کنید».<br /> <br /> == 2. امیدواری ==<br /> در صورتی که انسان به برآورده شدن وعده های خداوند و قدرت و<br /> <br /> ص:66<br /> ----1- بقره (2) آیه 143.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 193.<br /> <br /> 3- انفال (8) آیه 60.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> اقتدار او امیدوار باشد؛ بی گمان این امید پایان ناپذیر بوده و صاحبش ناکام نخواهد شد. به همین دلیل مسلمان، نیرو و توان خود را به نیرو و قدرت الهی پیوند می زند (اعتصام بحبل اللّه) و هر که چنین کند، نیرو و اقتدارش پایان ناپذیر خواهد بود.<br /> <br /> == 3. مقاومت ==<br /> مقاومت، نتیجة امیدواری است. غریقی که گروه نجات را از دور می نگرد که به سوی او در حرکت است، بر امواج آب غلبه خواهد کرد و برای این کار در خود نیرویی شگرف خواهد یافت.<br /> <br /> == 4. حرکت ==<br /> حرکت، همان امر به معروف ونهی از منکر، دعوت به سوی خدا، آماده سازی زمین برای ظهور امام عصر علیه السلام وبرپایی دولت جهانی او وایجاد آمادگی های بینشی، ایمانی وتشکیلاتی و توانایی در نسل مؤمنی است که به یاری امام وزمینه سازی ظهورش قیام کنند.<br /> <br /> == 5. دعا برای ظهور امام ==<br /> تردیدی نیست که دعا به همراه حرکت وفعالیّت ودر کنار امر به معروف ونهی از منکر، از عوامل نزدیک ساختن ظهور امام زمان علیه السلام است. دعاهای زیادی در باب ظهور امام و ثواب انتظار رسیده است. یکی از دعاهایی که مؤمنان، آن را می خوانند و تکرار می کنند، دعای زیر است:<br /> <br /> «اللّهم کن لولیّک الحجة ابن الحسن، صلواتک علیه وعلی آبائه، فی هذه الساعة وفی کُلّ ساعة، ولیّاً وحافظاً وقائداً وناصراً ودلیلاً<br /> <br /> ص:67<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> وعیناً حتی تسکنه ارضک طوعاً وتمتّعه فیها طویلاً».<br /> <br /> در دعای «افتتاح» این شکایت تلخ واین دعای دلپذیر را می خوانیم:<br /> <br /> «اللّهُمَّ اِنّا نرغب الیک فی دولة کریمة تُعِزُّ بها الاسلام واهله وتذلُّ بها النّفاق واهله وتجعلنا فیها مِنَ الدّعاةِ الی طاعتک والقادة الی سبیلک وترزُقُنا بها کرامة الدّنیا والآخرة ... اللّهُمَّ اِنّا نَشْکُو الیک فَقْدَ نَبیّنا _ صلواتک علیه وآله _ وغَیْبَةَ وَلیّنا وکثرة عَدُوِّنا وَقِلَّةَ عَدَدِنا وَشِدَّةَ الْفِتَنِ بِنا وَتَظاهُرَ الزمان علینا»؛<br /> <br /> «خدایا! ما از تو امید داریم آن حکومت کریمی را برقرار سازی و به سبب آن اسلام و مسلمین را عزت بخشی و نفاق و اهل آن را ذلیل گردانی و ما را در آن، از دعوت کنندگان به طاعت خویش واز رهبران راه هدایتت قرار دهی وکرامت دنیا وآخرت را به ما روزی فرمایی ... خدایا! از نبودِ پیامبرمان _ که درود تو بر او و خاندانش باد _ و غیبت ولیّ مان و فزونی دشمن مان و کمی عددمان و زیادی فتنه هایی که بر ما فرود می آید و ناسازگاری زمانه، به تو شکوه می کنیم».<br /> <br /> == انتظار مطلوب ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> انتظار بر دو گونه است: انتظار آگاهانه ومطلوب، وانتظار نامطلوب. دوّمی، همان مترصد بودن علامت های ظهور، مانند صدای آسمانی (صیحه)، فرو رفتن در زمین (خَسْف)، ظهور سفیانی ودجّال است. ما این علایم را نفی نمی کنیم و در این باره روایات زیادی در مجموعه روایات «مَلاحِم» آمده است. هر چند این روایات تاکنون مورد پژوهش سندی به صورت دقیق علمی قرار نگرفته است؛ امّا از قبل بر درستی<br /> <br /> ص:68<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> برخی از آنها تأکید می کنیم. لیکن در اینجا بر شیوه «مترصد بودن» در معنای انتظار، انتقاد داریم. به نظر ما این شیوه، امّت را از عمل به وظایفی که در دوره انتظار بر دوش دارد، منحرف می سازد واز شیوه انتظار صحیح باز می دارد.<br /> <br /> اوّلی، همان «انتظار مطلوب» است. در چنین انتظاری، هم فعالیت وحرکت و امر به معروف و نهی از منکر وجود دارد وهم دعوت به سوی خدا و جهاد. این، از زمینه های اساسی ظهور امام عصر علیه السلام است؛ زیرا ظهور او با زنجیره ای از سنّت های الهی در جامعه و تاریخ ارتباط دارد و این سنّت ها جز با فعالیت و حرکت، تحقّق نمی یابد.<br /> <br /> علامت های ظهور در روایات، اجمالاً صحیح هستند؛ امّا به نظر ما محدود به زمان خاصی نیستند و در روایات نیز به صراحت وارد شده که تعیین کنندگان وقت (وقّاتون(1)) را تکذیب کنید.<br /> <br /> عبدالرحمن بن کثیر می گوید: ما نزد امام صادق علیه السلام بودیم که مهزم وارد شد وبه امام عرض کرد: قربانت شوم، درباره این حادثه ای که ما انتظار آن را می کشیم (ظهور امام عصر علیه السلام ) بفرمایید کی اتفاق می افتد؟ امام علیه السلام فرمود:<br /> <br /> «یا مَهْزَم! کذب الوقّاتون وهلک المستعجلون»(2)؛ «ای مهزم!<br /> <br /> ص:69<br /> ----1- آنان که زمان خاصی را برای ظهور حضرت حجت(علیه السلام) پیش بینی می کنند. (مترجم)<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آنان که [برای این امر] وقت مشخص می کنند، دروغ می گویند وآنان که [تحقق آن را] پیش از موعدش می جویند، هلاک می شوند».<br /> <br /> فُضیل بن یسار از امام باقر علیه السلام سؤال کرد: آیا برای این امر (ظهور حضرت) زمان خاصّی است؟ فرمود: «کذب الوقّاتون»(1)؛ «دروغ گفته اند آنان که زمان خاصی را مقرر کرده اند».<br /> <br /> بنابراین، مقصود از بیان علامت ها، مشخص کردن دقیق زمان ظهور امام عصر علیه السلام نیست. درست آن است که بگوییم اینها به اعمال ما ارتباط دارد. بله «خسف» و«صیحه» [مثلاً] از علامت های ظهور است؛ لیکن عمل ما، تحقق این امور را نزدیک یا دور می سازد.<br /> <br /> این تصحیح و توجیه در تفسیر مفهوم ظهور، ضروری است که از آن به «انتظار مقبول و موجّه» یاد شود. در این باره توجّه به سه نکته بایسته است:<br /> <br /> == یک. تصحیح مفهوم انتظار ==<br /> امروز در عصری زندگی می کنیم که در آن بحث های زیادی در مورد ظهور امام عصر علیه السلام ردّ وبدل می شود. در عصرهای تاریخی دور ونزدیک خودمان، دوره ای را سراغ نداریم که مردم به گستردگی امروز، از ظهور امام علیه السلام و دولت او سخن گفته وتوجه نشان داده باشند. بنابراین، «انتظار» از مشخّصه های بارز عصر ما است. اما متأسفانه اصلاح وارشادی در سطح عموم درباره مسأله انتظار صورت نگرفته است! جوانان ما مسأله ظهور<br /> <br /> ص:70<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> }}<br /> امام عصر علیه السلام وعلایم ظهور او را، صرفاً در لابه لای کتاب ها می جویند. چنین رویکردی صحیح نیست؛ بلکه درست آن است که ظهور امام و انقلاب جهانی به رهبری او را در متن زندگی سیاسی واجتماعی خودمان جستوجو کنیم.<br /> <br /> علامت های ظهور امام علیه السلام به میزانی که ما در متن زندگی سیاسی و فرهنگی معاصر _ در آگاهی، مقاومت، وحدت کلمه، انسجام سیاسی، فداکاری، توانایی های انقلابی و سیاسی و تبلیغاتی مان _ می یابیم، در کتاب ها بیان نمی شود.<br /> <br /> شیوه جوانان ما در پژوهش از نشانه های ظهور امام علیه السلام از لابه لای کتاب ها، شیوه ای کاملاً منفی است. باید مفهوم انتظار را تصحیح کنیم و آن را به سمت مثبت جهت دهیم. فرق دو مفهوم این است که مفهوم نخست، نقش انسان را در مسأله انتظار، منفی جلوه گر می سازد؛ امّا مفهوم دوم، این نقش را در روند ظهور امام علیه السلام مثبت و فعّال و مرتبط با زندگی و وضعیت سیاسی و انقلابی و درد و رنج ما قرار می دهد.<br /> <br /> معمّر بن خلاّد از حضرت ابی الحسن علیه السلام در تفسیر سخن خدای تعالی (الم، اَحسب النّاس ان یترکوا ان یقولوا آمنّا و هُم لا یفتنون) (1) نقل کرده است:<br /> <br /> (یفتُنونَ کما یُفتن الذَّهب، ثُمَّ قال: یُخلصون کما یُخلص الذهب)<br /> <br /> ص:71<br /> ----1- «الف، لام، میم، آیا مردم پنداشتند که تا گفتند ایمان آوردیم، رها می شوند ومورد آزمایش قرار نمی گیرند؟»; عنکبوت (29) آیه 1 و2.<br /> <br /> (1)؛ «[مردم] آزمایش می شوند، همان طور که طلا آزمایش می شود. سپس فرمود: ناخالصی مردم گرفته می شود، چنان چه طلا را خالص می سازند».<br /> <br /> منصور صیقل می گوید: من وحارث بن مغیره نشسته بودیم و [درباره ظهور امام عصر علیه السلام ] با هم سخن می گفتیم که امام صادق علیه السلام سخنان ما را شنید. آن حضرت به ما فرمود:<br /> <br /> «فی ای شیء انتم هاهنا؟ هیهات لا واللّهِ لا یکون ما تمدّون الیه اعینکم حتّی تمیّزوا»؛ «برای چه اینجا نشسته اید؟ دریغا! نه به خدا قسم آنچه که انتظارش را می کشید، واقع نخواهد شد، مگر آنکه متمایز (آزمایش) شوید».<br /> <br /> منصور از امام صادق علیه السلام نقل می کند:<br /> <br /> «یا منصور! انّ هذا الامر لا یأتیکم اِلاّ بعد أیاس، لا واللّهِ حتّی یمیّزوا، لا واللّهِ حتّی یشقی من یشقی ویَسْعَدَ مَنْ یَسْعَدُ»(2)؛ «ای منصور! ظهور امام علیه السلام واقع نمی شود، مگر پس از نا امیدی. نه به خدا مگر آنکه متمایز شوند؛ نه به خدا مگر آنکه شقی و نیک بخت هر دو خود را نشان دهند».<br /> <br /> بنابراین، ارتباط ظهور امام عصر علیه السلام با علم، زندگی، گرفتاری و درد، نیکبختی و بدبختی ما بیشتر از ارتباط آن با نشانه های کیهانی ذکر شده در کتاب ها است و این، مفهومی است که باید با ژرف اندیشی و روشنگری به آن بنگریم.<br /> <br /> ص:72<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> <br /> == دو. منتظر کیست؟ ==<br /> براساس مفهوم ذکر شده، مسأله برعکس می شود وامام علیه السلام منتظر حرکت و مقاومت وجهاد ما خواهد بود؛ نه ما منتظر ایشان. مسأله ظهور امام علیه السلام هنگامی که با واقعیت های سیاسی وانقلابی ما مرتبط باشد، بی گمان این ماییم که این واقعیت ها را تحقق می بخشیم. بنابراین می توانیم دو گونه عملکرد در این رابطه بروز دهیم: یا آنکه با اقدام، حرکت، اتحاد، نظم تشکیلاتی، فداکاری و امر به معروف، زمینه قیام آن حضرت را فراهم سازیم و یا آنکه کار را به عهده دیگران گذاشته و خود از هرگونه اقدامی شانه خالی کنیم و از رویارویی با مسؤولیت ها بگریزیم.<br /> <br /> == سه. ارزش انتظار ==<br /> برای مفهوم مثبت ومقبول «انتظار»، منابع اسلامی، ارزش و اهمیت زیادی داده است. رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) می فرماید: «افضل اعمال اُمّتی الانتظار»(1)؛ «برترین اعمال امّت من انتظار است» و «انتظار الفرج عبادةٌ»(2)؛ «انتظار فرج، خود عبادت است».<br /> <br /> در حدیث دیگری آمده است: «المنتظر لاَِمْرِنا کالمتشحّطِ بدمه»(3)؛ «کسی که انتظار امر ما را بکشد (منتظر ظهور باشد)، چونان کسی است<br /> <br /> ص:73<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 3- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> که [در راه خدا ]به خون خود در غلتیده باشد».<br /> <br /> این ارزش بزرگی که در روایات برای انتظار بیان شده، با تصور مثبت از این معنا تناسب دارد واز تصوّر منفی انتظار به معنای «مترصد بودن» بسیار دور است.<br /> <br /> ص:74<br /> <br /> = فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:75<br /> <br /> == حرکت و انتظار ==<br /> ارتباط دو سویه ای میان حرکت وانتظار موجود است. پیش از این درباره پیوستگی انتظار به «حرکت» سخن گفتیم و هم اکنون از وابستگی «حرکت» به «انتظار» سخن خواهیم گفت.<br /> <br /> == اقدام انقلابی ==<br /> «اقدام انقلابی» آمیزه ای از تخریب و ساختن است؛ از این رو با چالش، مقاومت و سختی همراه است. اگر انقلاب، فقط ساختن بود _ بی هیچ انهدامی _ نیاز به این همه زمت و تلاش نبود. چون انهدام بر رژیم سیاسی فاسدِ موجود وارد می شود؛ در نتیجه با سختی های فراوانی همراه است. زیرا هر رژیمی، بهره بردارانی دارد که از آن نفع می برند و دفاع می کنند.<br /> <br /> دعوت به توحید، یک دعوت انقلابی است؛ از این رو چنین دعوتی با «جهاد و جنگ» همراه است:<br /> <br /> (وقاتلوهم حتّی لا تکون فتنة ویکون الدّین کلّه للّه) (1)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند و دین یکسره از آن خدای گردد».<br /> <br /> ص:76<br /> ----1- انفال (8) آیه 39.<br /> <br /> بدون از میان برداشتن فتنه ها و موانع بزرگی که بهرهوران رژیم سیاسی شرک آلود ایجاد کرده اند، امکان ندارد دعوت به توحید راهی به زندگی مردم بگشاید. از طرف دیگر، از میان برداشتن فتنه نیز بدون جهاد و مبارزه، امکان پذیر نیست؛ زیرا توحید (نظام توحیدی) در خلأ سیاسی و اجتماعی استقرار نمی یابد؛ بلکه جایگزین شرک می شود و دعوت به خدا، جز با نابودی شرک صورت نمی پذیرد.<br /> <br /> == بهای اقدام انقلابی ==<br /> برپا دارندگان شرک و رهبران آن، از تمام توان خود برای مبارزه با حرکت توحیدی و برانگیختن فتنه ها و ایجاد موانع در مسیر دعوتگران به خدا، بهره می برند. دعوت به توحید نیازمند از بین بردن تمام این فتنه ها و رویارویی با همه این موانع ومبارزه با رژیم شرک است.<br /> <br /> رویارویی با موانع ومبارزه با کیان شرک، هزینه جانی ومالی زیادی به دعوتگران به سوی خدای تعالی و نزدیکان آنان تحمیل می کند و خسارت های سنگینی را در پی دارد.<br /> <br /> == تکلیف به حرکت ==<br /> قرآن با توجّه به این عوامل، در تکلیف مردم به حرکت، اهتمام ویژه ای نشان داده است. اگر این رنج ها و مشقّت ها در حرکت توحیدی نبود، این همه تأکید وجهی نداشت:<br /> <br /> ص:77<br /> <br /> (قوموا لِلّه قانتین) (1)؛ «خاضعانه برای خدا به پاخیزید».<br /> <br /> (وَأمُر بالمعروف وَانْهَ عن المنکر واصْبِرْ علی ما اصابکَ) (2)؛ «به کار پسندیده وادار واز کار ناپسند بازدار وبر آسیبی که بر تو وارد آید شکیبا باش».<br /> <br /> (فَاسْتَقِمْ کَما اُمِرتَ) (3)؛ «پس همان گونه که دستور یافته ای ایستادگی کن».<br /> <br /> (اُدع الی سبیلِ ربِّکَ) (4)؛ «به راه پروردگارت دعوت کن».<br /> <br /> (اِقْرأ باسم ربّکَ) (5)؛ «به نام پروردگارت بخوان».<br /> <br /> (جاهد الکفّار والمنافقین) (6)؛ «با کافران ومنافقان جهاد کن».<br /> <br /> (وَ جاهِدُوا فی سبیل اللّهِ)(7)؛ «ودر راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (اِنفروا خِفافاً وثقالاً وَجاهِدوا باَموالکم وانفسکم فی سبیل اللّهِ) (8)؛ «سبکبار و گران بار بسیج شوید وبا مال وجانتان در راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (وَاقتلوهم حیث ثقفتموهم) (9)؛ «و هر کجا به ایشان دست یافتید، آنان را بکشید».<br /> <br /> ص:78<br /> ----1- بقره (2) آیه 238.<br /> <br /> 2- لقمان (31) آیه 17.<br /> <br /> 3- هود (11) آیه 112.<br /> <br /> 4- نحل (16) آیه 125.<br /> <br /> 5- علق (96) آیه 1.<br /> <br /> 6- توبه (9) آیه 73.<br /> <br /> 7- بقره (2) آیه 218.<br /> <br /> 8- توبه (9) آیه 41.<br /> <br /> 9- بقره (2) آیه 191.<br /> <br /> (وَ قاتِلوا فی سبیلِ اللّهِ الذینَ یُقاتلونکم) (1)؛ «و در راه خدا با کسانی که با شما می جنگند، بجنگید».<br /> <br /> (و قاتلوهم حتّی لا تکون فتنةٌ) (2)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند».<br /> <br /> تمام اینها آموزه های انقلابی در راستای تغییر وضع موجود و نشاندن توحید به جای شرک و از بین بردن فتنه ها ورفع موانع از مسیر دعوت به سوی خداوند است.<br /> <br /> == ضعف انسان ==<br /> انسان از انجام چنین مسؤولیّت دشواری، احساس ناتوانی می کند ودر وجود خود، قدرتی برای رویارویی با تمام این موانع ومشکلات نمی یابد. نبرد بین دو جبهه توحید و شرک، شدید و ویرانگراست؛ از این رو انسان به تنهایی یا با کمی مؤمنان، در برخورد با این جبهه، احساس ضعف کرده و چنین کاستی را می پذیرد واز رودررویی عقب نشینی می کند؛ مگر آنکه خدای تعالی او را حفظ کند.<br /> <br /> پذیرش عوامل ضعف در نفس انسان، نخستین مشکلی است که فعّالان در راه خدا با آن مواجه اند. این ضعف به شکل هراس از طاغوت ودستیاران او، درماندگی از ادامه راه، یأس از سودمندی استمرار آن، عافیت جویی و راحت طلبی و یا تمامی این عوامل بروز می کند و آنان<br /> <br /> ص:79<br /> ----1- بقره (2) آیه 190.<br /> <br /> 2- انفال (8) آیه 39.<br /> <br /> که از ادامه مسیر ناتوانند و در راه می مانند، فراوان هستند.<br /> <br /> == رهایی از سقوط ==<br /> در اینجا بایسته است از اسباب وعواملی که ما را در طیّ این مسیر، از سقوط حفظ می کند و از وسوسه های شیطانی وضعف درونی خودمان باز می دارد، سخن بگوییم. وسایل حفظ و مصونیّت در زندگی فعالان بسیار است. مهم ترین آنها چهار عامل است که قرآن کریم از آنها یاد کرده است: 1. استعانت از صبر و صلاة؛ 2. ولا؛ 3. میراث؛ 4. انتظار.<br /> <br /> == عوامل رستگاری ==<br /> <br /> == یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه) ==<br /> خدای تعالی می فرماید: (استعینوا بالصّبر والصّلوة)(1)؛ «از شکیبایی و نماز یاری جویید» و (یا ایها الذین آمنوا استعینوا بالصبر والصّلوة)(2)؛ «ای مؤمنان! از شکیبایی و نماز یاری جویید».<br /> <br /> خداوند در سوره «هود»، قلب رسولش را در وسط میدان کارزار با سران شرک در جزیرة العرب با بیان قصّه مسیر توحید، نیرو می بخشد و بعد از بررسی اجمالی این مسیر طولانی، به وی می فرماید:<br /> <br /> ص:80<br /> ----1- بقره (2) آیه 45.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 153.<br /> <br /> (فاستقم کما اُمِرْتَ ومَنْ تاب مَعَکَ ولا تَطْغَوْا انّه بما تعملون بصیر ولا ترکنوا الی الذین ظلموا فتمسّکم النّار وما لکم من دون اللّهِ من اولیاء ثمّ لا تنصرون واقم الصلوة طَرَفَیِ النَّهار وزلفاً من اللّیل انّ الحسنات یذهبن السیّئات ذلک ذکری للذّاکرین واصبر فانّ اللّهَ لا یُضیعُ اَجْرَ الْمحسنین) (1)؛<br /> <br /> «پس همان گونه که دستور یافته ای، ایستادگی کن و [همین طور] هر چه با تو توبه کرده است. و طغیان مکنید که او به آنچه انجام می دهید بینا است. به کسانی که ستم کرده اند، متمایل مشوید که آتش [دوزخ] به شما می رسد، ودر برابر خدا برای شما دوستانی نخواهد بود، و سرانجام یاری نخواهید شد. و در دو طرف روز [اوّل و آخر آن] و نخستین ساعات شب، نماز را برپا دار؛ زیرا خوبی ها بدی ها را نیست می کند. این برای پندگیرندگان پندی است وشکیبا باش چه خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمی گرداند».<br /> <br /> صبر، پایداری براساس سنّت های الهی است وجنگ به موجب این سنّت ها به وجود می آید. آن که دوست دارد پیروز این نبرد باشد، به ناچار باید این سنّت ها را بشناسد و بر آنها پایداری ورزد و با قدرتی هم تراز به مقابله با آنها برخیزد. این مقابله نیز خود از سنّت های الهی است.<br /> <br /> مهیّا کردن نیرویی هم تراز با قدرت دشمن در صحنه نبرد، یا در<br /> <br /> ص:81<br /> ----1- هود (11) آیات 112 _ 115.<br /> <br /> میدان سیاست یا تبلیغات و... جزئی از صبر و پایداری است.<br /> <br /> صبر و شکیبایی، بدین معنا نیست که انسان دشمنش را تحمّل کند؛ بلکه به معنای مقاومت وپایداری در مقابل دشمن و عدم وازدگی و درماندگی در رویارویی با او است؛ تا آنجا که توان دفع ورفع او را با نیرویی برابر با توان وی بیابد. این، معنای مثبت صبر و شکیبایی است.<br /> <br /> نماز، نمودِ ارتباط با خدا و یاد او است. انسان مسلمان در بحبوحه نبرد، باید از خدا ویاد وی بسیار کمک بگیرد و از وی عزم و نیرو بطلبد و قوایش را با قوای الهی استحکام بخشد. اگر انسان در میدان نبرد، از خداوند یاری بطلبد، دیگر از چیزی نخواهد ترسید و احساس ضعف نخواهد کرد و این، معنای صبر و صلاة است.<br /> <br /> == دو. ولا (همبستگی) ==<br /> مسلمانان مانند پیکری واحدند که اعضای آن ارتباطی منسجم دارند که همان رابطه ولا (همبستگی) است. این امر، ولایت در خطّ افقی است؛ در مقابل ولایت خدا و رسول و اولیای امور که ولایت آنان در خطّ عمودی و در بافت جامعه اسلامی است.<br /> <br /> قرآن به همین رابطه منسجم و هماهنگ _ که افراد امّت اسلامی را به یکدیگر پیوند می زند واز مجموع آنها توده ای مرتبط با هم پدید می آید _ اشاره دارد: (والمؤمنون والمؤمنات بعضهم اولیاء بعض) (1)؛ «و<br /> <br /> ص:82<br /> ----1- توبه (9) آیه 71.<br /> <br /> مردان وزنان با ایمان، دوستان یکدیگرند».<br /> <br /> این «ولا»، دوستی، همیاری، همبستگی، همزیستی، تعاون، سازش وخیرخواهی را شامل می شود. امّتی که با چنین پیوندهای مستحکمی به یکدیگر مرتبط باشند، ملّتی توانمند و یکپارچه در میدان مبارزه خواهند بود. خدای تعالی به سبب مصلحتی، پایه ارتباط میان این امّت را براساس ولا _ که از مستحکم ترین پیوندها در خانواده ای واحد است _ قرار داده است.<br /> <br /> از آنجا که نخستین وظیفه امّت اسلامی، رویارویی و درگیری در میدان مبارزه است، به ناچار می باید از ساختار داخلی مستحکم و بافت استواری برخوردار باشد تا بتواند در برابر وحشی گری های نبرد سرنوشت سازی که در آن وارد شده است، پایداری ورزد.<br /> <br /> بدون این ولای مستحکم _ که تک تک مردم مسلمان در آن به تقویت یکدیگر بر می خیزند _ امّت اسلامی قدرت ایستادگی در مقابل جبهه کفر ونفاق را در این نبرد سرنوشت ساز نخواهد داشت.<br /> <br /> این امّت، با وحدت کلمه، به ریسمان الهی چنگ می زند و در رویارویی با سران کفر، مجموعه و خانواده واحدی می شود: (واعتصموا بحبل الله جمیعاً ولا تفرّقوا) (1)؛ «و همگی به ریسمان الهی چنگ زنید وپراکنده مشوید».<br /> <br /> ص:83<br /> ----1- آل عمران (3) آیه 103.<br /> <br /> در این آیه، خدای متعال امّت اسلامی را به چنگ زدن به ریسمان الهی در میدان مبارزه فرمان می دهد. البته این اعتصام باید از جانب همه و به طور جمعی باشد؛ زیرا طبیعت مبارزه چنین است که هر یک از دو طرف درگیری، تمام نیرو و امکانات خود را به کار می گیرد. نیروی امّت اسلامی نیز در دو چیز خلاصه می شود: پناه بردن به خدا و اجتماع و یکپارچگی آنان.<br /> <br /> == سه. میراث ==<br /> اعضای این خانواده باید ریشه های تاریخی خود را به یاد آورند. بی گمان شناخت چنین اصالت و هویت تاریخی، در هنگامه نبرد، به آنان نیرو، صلابت، ثبات و استحکام چند برابر خواهد بخشید.<br /> <br /> حرکت اسلام در تاریخ، حرکت بی ریشه ای نیست؛ بلکه از حرکت تمام انبیا _ از آدم تا خاتم _ نشأت گرفته است.<br /> <br /> حرکتی که دارای چنین عمق وریشه ای است ودر درازنای ده ها قرن، در مقابل مکر و دسیسه های مشرکان ثابت قدم مانده، سزاوار آن است که در این معرکه نیز ثابت قدم بماند وشایستگی وصلاحیتش را حفظ کند. بی گمان خانواده توحید، شجره طیّبه ای است در زمین که: «اصلها ثابت وفرعها فی السّماء»؛ «ریشه اش ثابت و شاخه هایش برافراشته بر آسمان است».<br /> <br /> (اَلم تَرَ کیف ضرب اللّهُ مثلاً کلمةً طیّبة کشجرة طیّبة اصلها<br /> <br /> ص:84<br /> <br /> ثابت وفرعها فی السّمآءِ تُؤتی اُکُلها کلّ حین باذن ربّها ویضرب اللّهُ الامثال للنّاس لعلّهم یتذکرون) (1)؛ «آیا ندیدی خدا چگونه مَثَل زده: سخن پاک مانند درختی پاک است که ریشه اش استوار وشاخه اش در آسمان است؛ میوه اش را هر دم به اذن پروردگارش می دهد وخدا مَثَل ها را برای مردم می زند، شاید که آنان پند گیرند».<br /> <br /> شرک نیز، یک خانواده است، جز آنکه بریده و بی ریشه است: (اجتثّت من فوق الارض ما لها من قرار) (2)؛ «از روی زمین کنده شده وقراری ندارد».<br /> <br /> برای کسانی که به خدا دعوت می کنند، بایسته است ریشه ها، عمق واصالت تاریخی خود و نیز پیوندشان با صدیقان، صالان، راکعان، ساجدان، ذاکران و دعوتگران به سوی خدا را به یاد آورند. به همین جهت، بر امام حسین علیه السلام به سبب میراث بزرگی که از پدران خود _ آدم، نوح، ابراهیم و رسول خدا _ به ارث برده است، سلام و درود می فرستیم و می گوییم: «السلام علیک یا وارث آدم صفوة اللّه، السلام علیک یا وارث نوح نبی اللّه، السلام علیک یا وارث ابراهیم خلیل اللّه».<br /> <br /> بسیار مهمّ و بایسته است که در میدان نبرد، انسان این ریشه داری و اصالت را یاد آورد؛ زیرا وی را در میانه این نبرد خسارت بار، مصون ومحفوظ داشته و تقویت خواهد کرد.<br /> <br /> ص:85<br /> ----1- ابراهیم (14) آیه 24 و25.<br /> <br /> 2- ابراهیم (14) آیه 26.<br /> <br /> == چهار. امید وانتظار ==<br /> انتظار، چهارمین عاملی است که انسان را در حرکت، یاری می دهد. انتظار، امید را در درون انسان بر می انگیزد و امید توانایی مقاومت و حرکت را به وی می بخشد. غریقی که منتظر رسیدن گروه نجات است، بی گمان چندین برابر کسی که امیدی به نجات ندارد، از خود استقامت نشان می دهد.<br /> <br /> ایمان به «وراثت زمین به وسیله صالحان» و«امامت مستضعفان مؤمن» و اینکه «عاقبت از آن متّقین» است، به صالحان و تقواپیشگان، ثبات و قدرت بیشتری بخشیده و در میدان نبرد، آنان را ثابت قدم خواهد داشت. همچنین قدرت رویارویی با مشکلات ومبارزه با گردنکشان ومستکبران را در سخت ترین شرایط برای آنان فراهم خواهد ساخت. چنین ایمان واعتقادی، از شکست و فروپاشی آنان در شرایط سخت و دشوار، جلوگیری خواهد کرد.<br /> <br /> بدین جهت است که قرآن کریم بر این حقیقت _ «عاقبت از آن تقواپیشگان است»(1) _ تأکید میورزد و به وراثت زمین به وسیله صالحان و شایستگان اقرار می کند: (ولقد کتبنا فی الزّبور من بَعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «در حقیقت، در زبور پس از آن یاد کرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:86<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> به سبب اهمیّت این حقیقت و بایستگی تأکید بر آن و بای اندیشه اسلامی بر آن، خدای متعال آن را در «ذکر» و «زبور»، یادآوری کرده است. خداوند امامت مستضعفان و سرپرستی آنان را در سیر تمدن انسانی، تثبیت فرموده، و این وعده پروردگار و اراده حتمی او است که پس از فراخواندنشان به ایمان و عمل صالح، درخواستشان را پذیرفت؛ چنان که فرمود:<br /> <br /> (ونرید ان نمنّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمّة ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (1)؛ «و خواستیم بر کسانی که در آن سرزمین فرودست شده بودند، منّت نهیم و آنان را پیشوایان مردم گردانیم و ایشان را وارث زمین کنیم و در زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> این دو آیه، اگرچه در مسأله داستان موسی علیه السلام وفرعون وهامان وارد شده است؛ امّا اراده الهی در باب مستضعفان محروم، مطلق است و به چیزی جز استجابت امری که خدای تعالی، مؤمنان را به سوی آن دعوت کرده (ایمان و عمل صالح)، مقیّد نشده است.<br /> <br /> وعده الهی بر امامت مستضعفان در زمین، به مؤمنان مستضعف نیرو، اطمینان، آرامش، استقامت و شکیبایی بر مشکلات مبارزه، و در ناراحتی ها نیروی مقاومت بخشیده و در میدان نبرد ثابت قدم می دارد.<br /> <br /> انتظار حقیقی برای نجات، امید را در روحیّه دلاوران عرصه های<br /> <br /> ص:87<br /> ----1- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> <br /> نبرد، برمی انگیزد؛ [چنان که] در رویارویی با فرعون و هامان، موسی بن عمران علیه السلام قوم خود را با وعده الهی وانتظار فرج وکمک از سوی خدای بلندمرتبه، نیرو بخشید:<br /> <br /> (قال موسی لقومه استعینوا باللّهِ وَاصْبِروا اِنّ الارض لِلّهِ یُورثُها مَنْ یَشآءُ مِنْ عِبادِه والعاقبة للمتّقین، قالوا اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتیَنا وَمِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا، قال عسی ربُّکُمْ اَنْ یُهْلِکَ عدوّکم ویَسْتَخْلفکُمْ فی الارضِ فَیَنْظُرَ کَیْفَ تَعْملونَ) (1)؛<br /> <br /> «موسی به قوم خود گفت: از خدا یاری جویید وپایداری ورزید چه زمین از آنِ خدا است؛ آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد می دهد وفرجام نیک برای پرهیزگاران است. [قوم موسی] گفتند: پیش از آنکه تو نزد ما بیایی و [حتّی] بعد از آنکه به سوی ما آمدی، مورد آزار قرار گرفتیم. گفت: امید است که پروردگارتان دشمن شما را هلاک کند وشما را روی زمین جانشین [آنان ]سازد؛ آن گاه بنگرد تا چگونه عمل می کنید».<br /> <br /> موسی بن عمران می کوشید تا بنی اسرائیل را در میدان مبارزه و رویارویی، متوجّه امید به خدا و وعده او و انتظار فرج کند. از این رو، این دستور بزرگ الهی را برای آنان بیان می کند: (قال موسی لقومه: استعینوا باللّهِ واصبروا انّ الارض للّهِ یورثُها من یشاء من عباده والعاقبة للمتّقین).<br /> <br /> ص:88<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128 و129.<br /> <br /> شگفت آنکه موسی بن عمران بین «صبر» و «انتظارِ تحقّق وعده الهی» ارتباط برقرار کرده است: (اصبروا انّ الارض للّه یورثها من یشآءُ من عباده).<br /> <br /> بنی اسرائیل می کوشند تا پیامبرشان را از انتظار آینده، متوجّه مرارت زمان حاضر کنند، از این رو به وی می گویند: (اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتینا ومن بَعْدِ ما جِئْتَنا).<br /> <br /> موسی دوباره آنان را به انتظار تحقق وعده خداوند و صبر بر ناراحتی ها متوجه می سازد که بی گمان این گشایش نزدیک خواهد بود: (قال: عسی ربّکم ان یهلک عدوّکم ویستخلفکم فی الارض فینظر کیف تعملون)<br /> <br /> بنابراین، خدای تعالی اراده کرده تا این امّت را با فرهنگ «وراثت» و«انتظار» آشنا سازد؛ یعنی، وراثت پیامبران و صالحان وانتظار وعده خدای تعالی به فرج و امامت شایستگان.<br /> <br /> از یک طرف قانون «وراثت» واز دیگر سو قانون «انتظار»، حرکت توحیدی را احاطه کرده است. وراثت و انتظار، دو رکن اصلی حرکت توحیدی در مسیر دشوار و طولانی آن است و باید با این دو فرهنگ قرآنی آشنا شویم.<br /> <br /> والسلام<br /> <br /> ص:89<br /> <br /> = درباره مركز =<br /> بسمه تعالی<br /> <br /> جَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ<br /> <br /> با اموال و جان های خود، در راه خدا جهاد نمایید، این برای شما بهتر است اگر بدانید.<br /> <br /> (توبه : 41)<br /> <br /> چند سالی است كه مركز تحقيقات رايانه‌ای قائمیه موفق به توليد نرم‌افزارهای تلفن همراه، كتاب‌خانه‌های ديجيتالی و عرضه آن به صورت رایگان شده است. اين مركز كاملا مردمی بوده و با هدايا و نذورات و موقوفات و تخصيص سهم مبارك امام عليه السلام پشتيباني مي‌شود. براي خدمت رسانی بيشتر شما هم می توانيد در هر كجا كه هستيد به جمع افراد خیرانديش مركز بپيونديد.<br /> <br /> آیا می‌دانید هر پولی لایق خرج شدن در راه اهلبیت علیهم السلام نیست؟<br /> <br /> و هر شخصی این توفیق را نخواهد داشت؟<br /> <br /> به شما تبریک میگوییم.<br /> <br /> شماره کارت :<br /> <br /> 6104-3388-0008-7732<br /> <br /> شماره حساب بانک ملت :<br /> <br /> 9586839652<br /> <br /> شماره حساب شبا :<br /> <br /> IR390120020000009586839652<br /> <br /> به نام : ( موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه)<br /> <br /> مبالغ هدیه خود را واریز نمایید.<br /> <br /> آدرس دفتر مرکزی:<br /> <br /> اصفهان -خیابان عبدالرزاق - بازارچه حاج محمد جعفر آباده ای - کوچه شهید محمد حسن توکلی -پلاک 129/34- طبقه اول<br /> <br /> وب سایت: www.ghbook.ir<br /> <br /> ایمیل: Info@ghbook.ir<br /> <br /> تلفن دفتر مرکزی: 03134490125<br /> <br /> دفتر تهران: 88318722 ـ 021<br /> <br /> بازرگانی و فروش: 09132000109<br /> <br /> امور کاربران: 09132000109<br /> [[رده:کتابخانه حضرت مهدی علیه السلام]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%D9%88%D9%8A%D8%A7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=5106 2026-05-06T03:06:57Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>{{مطالعه کتاب<br /> |شماره=1<br /> |1=<br /> [[پرونده:انتظار پويا.png|بندانگشتی]]<br /> <br /> = انتظار پویا =<br /> <br /> = مشخصات کتاب =<br /> سرشناسه : آصفی، محمدمهدی، 1316 -<br /> <br /> عنوان و نام پدیدآور : انتظار پویا/ نویسنده محمدمهدی آصفی؛ ترجمه تقی متقی.<br /> <br /> مشخصات نشر : تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود علیه السلام،مرکز تخصصی مهدویت، 1383.<br /> <br /> مشخصات ظاهری : 80 ص.<br /> <br /> شابک : 3000 ریال ؛ 9000 ریال: چاپ پنجم: 964-7428-28-6<br /> <br /> یادداشت : چاپ پنجم: ?138.<br /> <br /> یادداشت : کتابنامه بصورت زیرنویس.<br /> <br /> موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، 255ق. - -- غیبت<br /> <br /> موضوع : مهدویت-- انتظار<br /> <br /> شناسه افزوده : متقی، تقی، 1340 - ، مترجم<br /> <br /> رده بندی کنگره : BP224/4/آ6الف82 1383<br /> <br /> رده بندی دیویی : 297/462<br /> <br /> شماره کتابشناسی ملی : م 83-31126<br /> <br /> ص:1<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> = اشاره =<br /> انتظار پویا<br /> <br /> نویسنده: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> ترجمه: تقی متّقی<br /> <br /> انتظار پویا<br /> <br /> Ÿ مؤلف: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> Ÿ مترجم: تقی متّقی<br /> <br /> Ÿ ناشر: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> Ÿ نوبت چاپ: نهم / بهار 92<br /> <br /> Ÿ شابک: 978-964-7428-28-6<br /> <br /> Ÿ شمارگان: هزار و پانصد نسخه (تاکنون: بیست و چهار هزار و پانصد نسخه)<br /> <br /> Ÿ قیمت: 2000 تومان<br /> <br /> تمامی حقوق© محفوظ است.<br /> <br /> - قم: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، مرکز تخصصی مهدویت/ خیابان شهدا/ کوچه آمار(22)/ بن بست شهید علیان/ ص.پ: 119- 37135/ همراه: 09109678911/ تلفن: 37749565 و 37737801(داخلی 117و116)/37841130 (فروش)/ 37841131 (مدیریت)/ فاکس:37737160 و 37744273<br /> <br /> - تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف/ تلفن: 88959049/ فاکس: 88981389/ ص.پ:355-15655<br /> <br /> m www.mahdi313.com<br /> <br /> با قدردانی و تشکر از همکارانی که در تولید این اثر نقش داشته اند:<br /> <br /> اعضای محترم شورای کتاب حجج اسلام مجتبی کلباسی، محمدصابر جعفری، مهدی یوسفیان، محمدرضا فؤادیان و آقایان احمد مسعودیان (مدیر داخلی)، عبدا… شریفی (مدیر فروش)، مرتضی دانش طلب (مدیر مالی)، عباس فریدی (طراح جلد و صفحه آرا) و کلیه کسانی که ما را یاری نمودند.<br /> <br /> مدیر مسئول انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> حسین احمدی<br /> <br /> 09146-4<br /> <br /> ص:2<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳<br /> |1=<br /> <br /> ص:3<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۴<br /> |1=<br /> ص:4<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۵<br /> |1=.<br /> = فهرست مطالب =<br /> مقدمه ناشر8<br /> <br /> سخن آغازین9<br /> <br /> نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی13<br /> <br /> فصل اول: «انتظار» و «حرکت»17<br /> <br /> تبیین مسأله انتظار18<br /> <br /> انتظار در مکاتب فکری غیردینی18<br /> <br /> انتظار در ادیان پیش از اسلام19<br /> <br /> انتظار نزد اهل سنّت20<br /> <br /> انتظار نزد شیعه امامیه22<br /> <br /> انتظار چیست؟22<br /> <br /> انواع انتظار22<br /> <br /> نظام تغییر25<br /> <br /> تأخیر در «فرج»27<br /> <br /> بررسی نظریة نخست28<br /> <br /> بررسی نظریة دوم32<br /> <br /> سنّت های الهی و امداد غیبی34<br /> <br /> گروه «زمینه سازان»36<br /> <br /> 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان)37<br /> <br /> 2. زمینه سازان خراسان39<br /> <br /> 3. زمینه سازان از قم و ری39<br /> <br /> ص:5<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۶<br /> |1=<br /> <br /> 4. زمینه سازان از یمن40<br /> <br /> نشانه های زمینه سازان ظهور40<br /> <br /> 1. گروه محکم و استوار40<br /> <br /> 2. گروه مبارز41<br /> <br /> 3. بازتاب های جهانی45<br /> <br /> برنامه زمینه سازی46<br /> <br /> «انصار» در روایات اسلامی47<br /> <br /> جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف50<br /> <br /> فرماندهان سپاه50<br /> <br /> نشانه ها و اندیشه ها51<br /> <br /> 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره51<br /> <br /> 2. قدرت و آگاهی52<br /> <br /> 3. هشیاری وبصیرت53<br /> <br /> 4. عزم نافذ54<br /> <br /> 5. نیرومندی55<br /> <br /> 6. شهادت طلبی55<br /> <br /> 7. تعادل شخصیّت57<br /> <br /> 8. زاهدان شب، شیران روز60<br /> <br /> بایسته های انتظار64<br /> <br /> 1. آگاهی64<br /> <br /> 2. امیدواری67<br /> <br /> 3. مقاومت67<br /> <br /> 4. حرکت67<br /> <br /> 5. دعا برای ظهور امام67<br /> <br /> انتظار مطلوب68<br /> <br /> یک. تصحیح مفهوم انتظار70<br /> <br /> دو. منتظر کیست؟73<br /> <br /> ص:6<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۷<br /> |1=<br /> <br /> سه. ارزش انتظار73<br /> <br /> فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار»75<br /> <br /> حرکت و انتظار76<br /> <br /> اقدام انقلابی76<br /> <br /> بهای اقدام انقلابی77<br /> <br /> تکلیف به حرکت77<br /> <br /> ضعف انسان79<br /> <br /> رهایی از سقوط80<br /> <br /> عوامل رستگاری80<br /> <br /> یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه)80<br /> <br /> دو. ولا (همبستگی)82<br /> <br /> سه. میراث84<br /> <br /> چهار. امید وانتظار86<br /> <br /> ص:7<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۸<br /> |1=.<br /> <br /> = مقدمه ناشر =<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> تبیین انتظار و رویکردهای متفاوت آن، انگاره ای است که در دوران غیبت بر او گرد و غبار زمان نمی نشیند. چرا که پویایی طرح انتظار، منجر به انتظار پویا می گردد. اهمیت انتظار و اثر آن در امروز و فردای بشریت، مساله ای است حیاتی که درهر عصری نیازمند بیانی نو و جدید است تا در پرتو آن از آسیب ها، خرافه ها و تحریف ها پیراسته گشت و با تبیین وظایف و ویژگی منتظران واقعی حضرت، به سمت ظهور قدم برداریم.<br /> <br /> از آنجا که بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، یکی از رسالت های خویش را تبیین معارف مهدوی از جمله انتظار راستین قرار داده است، لذا اقدام به نشر اثر حاضر نموده است.<br /> <br /> این نوشتار ترجمه کتاب «الانتظار الموجّه» اثر اندیشمند گرامی، حضرت آیت اللّه آصفی (حفظه اللّه) است که توسط محقق گرانقدر جناب آقای تقی متقی ترجمه گردیده است.<br /> <br /> امید آن که این اثر مورد رضایت الهی و در سایه سار توجّهات حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف قرار گیرد.<br /> <br /> بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> ص:8<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۹<br /> |1=<br /> .<br /> = سخن آغازین =<br /> ای مدنی برقع ومکّی نقاب<br /> <br /> سایه نشین چند بُوَد آفتاب<br /> <br /> منتظران را به لب آمد نَفس<br /> <br /> ای ز تو فریاد! به فریاد رس<br /> <br /> می آیی<br /> <br /> ای شکفته در نگاه انتظار خاک!<br /> <br /> وپایان کتاب غربت عالم وآدم با نام تو آغاز می شود.<br /> <br /> ای حجّت نهفته!<br /> <br /> ای اندوهِ نگفته!<br /> <br /> با ما بگو: راز سترگت، با سر انگشت کدام نیاز بزرگ، گشوده می شود؟ تقدیر پایانیِ زمین از رنگین کمان کدامین شادمانیِ شگفت، رنگ می گیرد؟<br /> <br /> تو را با بادها چه نسبتی است که در کرانة یادت می چرخند وطوفان را نوید می دهند؟<br /> <br /> ای طوفانِ آخرین!<br /> <br /> تک سوارِ دشت های آشوب!<br /> <br /> از کدام کرانه می وزی وکدامین ساعتِ سعید بر گُردة تازیانه های تازنده فرود می آیی؟<br /> <br /> ص:9<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۰<br /> |1=<br /> <br /> چه تهی دست اند انسان ها بی تو وچه غفلتی بر جبینِ خورد وخوابشان نشسته است!<br /> <br /> ای ذوالفقارترین تیغ بر شَرَیانِ فتنه های کور!<br /> <br /> می آیی، به خون خواهیِ مظلومان تاریخ؛ از «هابیل» تا «حسین علیه السلام » واز حسین علیه السلام تا هر که حتّی نامی از او در صحیفه یادِ خاک، باقی نیست.<br /> <br /> آه،ای مسیحِ مسلّح!<br /> <br /> پایان کتاب غربت عالم وآدم، با نام تو آغاز می شود ورنگین کمانی از ستاره وسرود، حاصلِ یک نگاهِ روشن تو است.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> بندگان شایستة خدا، در انتظار به ارث بردن زمین اند؛ چنان که خدای تعالی در قرآن کریم بدیشان وعده داده است:<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور من بعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (1)؛ «و در حقیقت، در زبور پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) نیز بدین وعده پای فشرده وفرموده است:<br /> <br /> «اُبشّرکم بالمهدی یبعث فی امّتی علی اختلاف من الناس وزلازل، فیملأ الارض قسطاً وعدلاً بعد ما ملئت ظلماً وجوراً»(2)؛ «شما را به ظهور مهدی علیه السلام<br /> <br /> ص:10<br /> ----1- انبیاء (21)، آیه 105.<br /> <br /> 2- مسند احمد بن حنبل ، ج 3، ص 393، ح 10746.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۱<br /> |1=<br /> بشارت می دهم که در هنگامه اختلاف و کوبش های [سخت]، در امتم پدیدار شود وزمین را پس از ظلم وجور، از عدل و داد آکنده سازد».<br /> <br /> برخی دوست دارند، «انتظار» را حالت فرار از واقعیت های تلخ و رویکرد به آینده ای شیرین بدانند که در آن زمین از عدل و داد پر شده است. بی گمان چنین آینده ای _ همان گونه که خدای تعالی وعده داده _ فرا خواهد رسید و در این موضوع اختلافی نیست؛ بلکه اختلاف در طبیعت انتظار نمود می یابد. انتظار حالت گریز از رویارویی با واقعیت های گرانبار و سختی ها و رویکرد به شیرینی تغییر و اکتفا بدان نیست؛ بلکه انتظار ارتباط تنگاتنگی با حرکت در راستای تغییر و تلاش در جهت تحقق وراثت بندگان شایسته خدا در زمین دارد.<br /> <br /> در این پژوهش، علاوه بر تبیین درست مفهوم انتظار، بحث های فرعی دیگری همچون انتظار در مکاتب فکری غیردینی، انتظار در نزد اهل تسنن وشیعه امامیه، ارزش فرهنگی انتظار، ابزار تغییر واسباب تأخیر در فرج، زمینه سازان ظهور ویاوران مهدی علیه السلام، بایسته های انتظار و... مطرح شده است.<br /> <br /> به راستی چه کسی منتظر دیگری است، ما یا امام عصر علیه السلام ؟ آن حضرت حرکت و مقاومت و جهاد ما را انتظار می کشد، نه آنکه ما منتظرِ قیام او باشیم. چنین عقیده ای دربارة انتظار، ارزش زیادی بدان می بخشد.<br /> <br /> از این رو قرآن کریم اهتمام ویژه ای به مسأله حرکت وجنبش وجهاد ما مبذول داشته است. قرآن مسلمانان را به تغییر واقعیت های اجتماعی وجایگزین ساختن توحید در محل شرک وبرداشتن موانع از سر راه<br /> <br /> ص:11<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۲<br /> |1=<br /> دعوت به سوی خدا وارزش های انسانی فرا می خواند. چنین مسأله ای اقتضا دارد که انسان نیز خود را به اسباب و وسایل متعدد، از سقوط باز دارد. این وسایل عبارت است از: استعانت از صبر و صلاة، همبستگی، انتظار و امید و... .<br /> <br /> در پایان، این نتیجه حاصل می شود که حرکت توحیدی امت اسلامی، از یک سو به قانون «وراثت» واز دیگر سو به قانون «انتظار» احاطه شده است. این دو از عمده ترین استوانه های حرکت توحیدی در مسیر طولانی و پر پیچ و خم آن است و ما باید با این دو آموزه قرآنی بیش از پیش آشنا شویم.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> اثر حاضر ترجمه کتاب _الانتظار الموجّه_ نوشته آیت اللّه آصفی _ حفظه الله _ است که در آن مباحث مربوط به انتظار، با تأمّلی عالمانه مورد بازکاوی قرار گرفته است.<br /> <br /> امید که این پژوهش، دوستداران معارف اهل بیت (علیهم السلام) را به کار آید و در آنان معرفت آفریند و بصیرت افزاید.<br /> <br /> _تقی متّقی_<br /> <br /> ص:12<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۳<br /> |1=.<br /> = نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی =<br /> آیت الله محمدمهدی آصفی در سال 1317 ش در یک خانواده روحانی در نجف اشرف دیده به جهان گشود. پدرش مرحوم شیخ علی محمّد آصفی، از فقها ومدرسان حوزه علمیه نجف اشرف بود که آثاری از وی در زمینه مسائل قرآنی به یادگار مانده است.<br /> <br /> آیت الله آصفی، پس از گذراندن دوران ابتدایی و مقداری از تحصیلات متوسطه، به فراگیری مبادی علوم دینی از نحو و منطق و بلاغت پرداخت. دروس سطح فقه، اصول وفلسفه را نزد اساتید وقت، شیخ صدرالدین بادکوبی، شیخ مجتبی لنکرانی، سید جعفر جزایری و پدرش فرا گرفت. خارج فقه و اصول را نزد آیت الله میرزا باقر زنجانی، آیت اللّه شیخ حسین حلی و آیت اللّه حکیم تلمّذ کرد. در درس مکاسب امام خمینی قدس سرّه نیز مدتی حضور یافت؛ امّا بیشترین فراگیری او از آیت اللّه خویی قدس سرّه بود.<br /> <br /> وی در ضمن تحصیل علوم حوزوی از دانشگاه بغداد در رشته معارف اسلامی نیز، مدرک کارشناسی ارشد دریافت کرد. مدتی در عراق تحت تعقیب نیروهای امنیتی حزب بعث بود وپس از هفت ماه اختفا توانست از طریق سوریه به ایران مهاجرت کند. در ایران، مدتی در درس آیت<br /> <br /> ص:13<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۴<br /> |1=<br /> اللّه گلپایگانی قدس سرّه و میرزاهاشم آملی قدس سرّه حاضر شد و از آیت اللّه آملی اجازه اجتهاد گرفت.<br /> <br /> استاد در طول این مدت، در حوزه علمیه نجف ودو دانشکده در نجف و بغداد و نیز در حوزه علمیه قم، در رشته های فقه، اصول، علوم قرآنی، تفسیر و فلسفه به تدریس مشغول بوده است و اینک به تدریس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم اشتغال دارد. از آغاز جوانی به نوشتن علاقه داشت وبیش از چهل کتاب و رساله در مسائل مختلف فرهنگ اسلامی _ چون اخلاق، تفسیر، عرفان، علوم قرآن، فقه، اصول، سیره، تاریخ، فلسفه و عقاید _ به زبان عربی تألیف کرده است. برخی از آنها به طور مکرّر در عراق، ایران و لبنان انتشار یافته و تعدادی از آنها به زبان های فارسی، اردو، انگلیسی، فرانسوی و ترکی ترجمه شده است.<br /> <br /> برخی آثار چاپ شده آیت الله آصفی به قرار زیر است:<br /> <br /> التقوی فی القرآن؛ العلاقة الجنسیة فی القرآن؛ آیة الکنز؛ درآمدی بر علم تفسیر؛ وعی القرآن؛ المیثاق؛ آیة التطهیر؛ المذهب التاریخی فی القرآن؛ الشهود فی القرآن؛ الولاء والبرائة؛ الکلمات الابراهیمیة العشرة؛ الاستعاذة؛ تفسیر بخشی از سوره بقره؛ تفسیر سوره انفال؛ الجسور الثلاثة و کتاب های دیگر.<br /> <br /> ص:14<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۵<br /> |1=<br /> <br /> ص:15<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۶<br /> |1=<br /> ص:16<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۷<br /> |1=.<br /> = فصل اول: «انتظار» و «حرکت» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:17<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۸<br /> |1=.<br /> == تبیین مسأله انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> «انتظار»، پیوند و ارتباط برجسته ای با «حرکت» دارد. حرکت از برآیندهای انتظار و انتظار از جهت دهنده های آن است.<br /> <br /> برخی دوست دارند حالت انتظار را یک مسأله روانی ناشی از حرمان، در اقشار محروم جامعه و تاریخ تفسیر کنند و یا حالت فرار به سوی تصوّر آینده ای بدانند که محرومان در آن بتوانند تمام حقوق از دست رفته و سیادتشان را باز پس گیرند. این، نوعی خیال بافی یا نوعی گریز از دامن واقعیّت به آغوش تخیّل است.<br /> <br /> بی گمان، هنگامی که در پیشینه تاریخی مسأله، نظر کنیم وگستره وسیع نفوذ آن را در عقاید دینی معروف بنگریم، چنین توجیهی برای مسأله انتظار غیرعلمی وبی پایه خواهد بود.<br /> <br /> == انتظار در مکاتب فکری غیردینی ==<br /> مسأله «انتظار» از محدوده دین فراتر رفته و مذاهب و رویکردهای غیر دینی، نظیر مارکسیسم را نیز شامل شده است؛ چنان که «برتراند راسل» می گوید:<br /> <br /> ص:18<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۹<br /> |1=<br /> «انتظار، تنها به ادیان تعلّق ندارد؛ بلکه مکاتب ومذاهب نیز ظهور نجات بخشی چه عدل را بگستراند و عدالت را تحقّق بخشد، انتظار می کشند».<br /> <br /> انتظار نزد مارکسیست ها، مانند انتظاری است که مسیحیان بدان اعتقاد دارند. انتظار نزد «تولستوی» نیز به همان معنایی است که مسیحیان عقیده دارند؛ جز آنکه این داستان نویس روسی، از زاویه ای دیگر آن را مطرح کرده است.<br /> <br /> == انتظار در ادیان پیش از اسلام ==<br /> در عهد قدیم از _کتاب مقدّس_ آمده است:<br /> <br /> «از وجود اشرار وظالمان دلتنگ مباش که به زودی ریشه ظالمان بریده خواهد شد، ومنتظران عدل الهی زمین را به میراث برند وآنان که لعنت شده اند، پراکنده شوند و صالحان از مردم، همان کسانی اند که زمین را به میراث برند وتا فرجام حیات جهان در آن زندگی کنند».(1)<br /> <br /> این حقیقت، در قرآن کریم نیز تکرار شده است:<br /> <br /> (وَلَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ اَنَّ الاَْرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصّالِحُونَ) (2)؛ «و بی گمان، در زبور، پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:19<br /> ----1- کتاب مقدّس ، سفر مزامیر داوود: مزمور 37.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۰<br /> |1=.<br /> == انتظار نزد اهل سنّت ==<br /> انتظارِ «مهدیِ نجات بخش»، اختصاص به شیعه ندارد. روایات متواتر بسیاری درباره مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از طریق اهل سنّت با سندهای صحیح و مستفیض وجود دارد که نمی توان در آنها تشکیک کرد؛ چنان که از طریق شیعه امامیه نیز چنین روایاتی رسیده است.<br /> <br /> عبدالرحمن ابن خلدون(1) _ از دانشمندان قرن نهم هجری _ در «مقدمه» مشهور بر کتاب اَلْعِبَر(2) می گوید:<br /> <br /> «بدان که مشهور اهل اسلام در طول اعصار بر این عقیده اند که به ناچار در آخرالزمان مردی از اهل بیت ظهور خواهد کرد که دین را تأیید کند وعدالت را ظاهر سازد و مسلمانان از وی پیروی کنند. او بر ممالک اسلامی استیلا خواهد یافت و نام او «مهدی» است. خروج دجّال و حوادث دیگر پس از آن و اینکه «عیسی» در پی او خواهد آمد ودجّال را خواهد کشت، یا با او خواهد آمد ودر کشتن دجّال یاور وی خواهد بود ودر نمازش به مهدی اقتدا خواهد کرد، از نشانه های ثابت ظهور است که در منابع روایی صحیح ذکر شده است».(3)<br /> <br /> ص:20<br /> ----1- وی متأسفانه از جمله افرادی است که بدون داشتن تخصص در زمینه «حدیث شناسی» و با چشم پوشی از تواتر روایات مهدویت، به تضعیف و تردید در آنها پرداخته است!! البته از سوی اندیشمندان شیعه و سنی، دیدگاه وی رد شده است. ر.ک: در انتظار ققنوس ، سید ثامر العمیدی، مترجم مهدی علیزاده. (ناشر)<br /> <br /> 2- عنوان کامل این کتاب العبر ودیوان المبتدأ والخبر فی ایّام العرب والعجم والبربر است. (مترجم)<br /> <br /> 3- مقدمه ابن خلدون ، ص 311.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۱<br /> |1=<br /> شیخ عبدالمحسن العبّاد _ مدرّس دانشگاه اسلامی مدینة منوّره _ در پی حادثه اشغال حرم مکی، در مورد روایاتی که از رسول خدا درباره انتظار و ظهور حضرت مهدی علیه السلام رسیده، رساله ای نوشته است. وی در این رساله می گوید:<br /> <br /> «من این رساله را به منظور تبیین سخن خروج مهدی آخرالزمان _ که روایات صحیحی بر آن دلالت دارد ودانشمندان اهل سنّت از قدیم و جدید _ مگر به ندرت _ بر آن بوده اند، به رشته تحریر درآورده ام».(1)<br /> <br /> ابن حجر هیثمی در _الصواعق المحرقّه_ در تفسیر سخن خداوند تعالی: (وَاِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسّاعَةِ فَلا تَمْتَرُنَّ بِها ...) (2) می نویسد:<br /> <br /> «مقاتل و پیروان وی از مفسّران، گفته اند: این آیه درباره حضرت مهدی علیه السلام نازل شده است، و احادیثی خواهد آمد که تصریح به این نکته دارند چه وی از اهل بیت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) است. بنابراین در آن دلالتی است بر برکت در نسل فاطمه وعلی _ رضی الله عنهما _ و اینکه از آنان فرزندان پاکیزه فراوانی ظهور خواهد کرد و خداوند نسل آنان را مفاتیح حکمت و معادن رحمت قرار داده است. راز این نکته این است که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) برای علی وفاطمه وفرزندانش دعا کرد تا از شرّ شیطان رانده شده، محفوظ بمانند».(3)<br /> <br /> ص:21<br /> <br /> ----1- مجله الجامعة الاسلامیة ، شماره 45.<br /> <br /> 2- سوره زخرف (43) آیه 61: «وی نشانه ای برای رستاخیز است، پس در آن در گمان میفتید و راه مرا پی گیرید، این راهی است راست».<br /> <br /> 3- ابن حجر هیثمی، الصواعق المحرّقة ، ج 1، ص 240.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> شیخ ناصرالدین البانی، از شیوخ معاصر حدیث، در مجله _التمدن الاسلامی می_نویسد:<br /> <br /> «امّا مسأله مهدی، باید دانست که درباره خروج (قیام) وی احادیث صحیح فراوانی نقل شده است. بخش وسیعی از آنها دارای سندهای تأیید شده ای است که نمونه هایی از آنها را نقل می کنیم...».<br /> <br /> == انتظار نزد شیعه امامیه ==<br /> احادیث انتظار امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نزد شیعه امامیه، فراوان و متواتر است که دسته ای از آنها از طریق های صحیح به ما رسیده است. برخی دانشمندان، این احادیث را به شیوه ای علمی و ارزشمند گردآوری کرده اند؛ مانند [آیت اللّه ]شیخ لطف الله صافی گلپایگانی در کتاب گران سنگ _منتخب الاثر_ و شیخ علی کورانی در موسوعة الامام المهدی(1) و دیگران.<br /> <br /> ما هم اکنون در صدد نقل این روایات از طریق تشیع یا تسنّن نیستیم. موضوع این پژوهش نیز در مورد احادیث مربوط به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و مناقشه در آنها از حیث سند و دلالت نیست؛ بلکه در این پژوهش مسأله دیگری را می جوییم و آن بحث از خود «انتظار» است.<br /> <br /> == انتظار چیست؟ ==<br /> انتظار، مفهومی اسلامی و ارزشی فرهنگی است که از آن، رفتار فرهنگی معیّنی سرچشمه می گیرد.<br /> <br /> ص:22<br /> ----1- معجم احادیث الامام المهدی ، (نشر مؤسسه معارف اسلامی، چاپ اول، 1411 ه_) .<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> مردم گاهی از انتظار، برداشت منفی می کنند که در این صورت، انتظار به مفهومی برای تخدیر ومانعی برای حرکت تبدیل می شود و گاهی نیز از آن برداشت مثبت دارند که در این صورت، عاملی برای حرکت، قیام و انگیزش در زندگی مردم خواهد بود.<br /> <br /> بنابراین ناچاریم که از مسأله انتظار تصوّر شفّاف و دقیقی داشته باشیم و همین نکته وظیفه اساسی ما در این پژوهش است.<br /> <br /> «انتظار»، فرهنگ است ومفهومی فرهنگی که در ساختار ذهنی، اسلوب اندیشه، شیوة زندگی وچگونگی نگرش ما به آینده، دخالت مؤثر و فعّالی دارد و در ترسیم خط سیاسی ما برای حال و آینده، تأثیرگذار است.<br /> <br /> نزدیک به هزار وصد سال است که انتظار، در زندگی ما ریشه فرهنگی خود را گسترده است؛ زیرا غیبت صغری در سال 329 ه_. به پایان رسید واز آن تاریخ تقریباً هزار و اندی سال گذشته است.<br /> <br /> در طول این مدّت، مسأله انتظار به گونه ای مؤثّر، در ساختار اندیشه سیاسی وانقلابی ما دخالت داشته است. اگر بدون عامل انتظار به تاریخ سیاسی و انقلابی خود بنگریم، این تاریخ بلند، جایگاه دیگری خواهد داشت.<br /> <br /> اگر کسی در «دعای ندبه» تأمّل کند، به ژرفای مسأله انتظار و میزان نفوذ آن در روح مؤمنان و اندیشه و روش فکری و انقلابی آنان، پی خواهد برد.<br /> <br /> == انواع انتظار ==<br /> انتظار نجات بر دو گونه است:<br /> <br /> یکم. انتظار نجاتی که در توان انسان نیست، آن را جلو یا عقب<br /> <br /> ص:23<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> بیندازد؛ همانند انتظاری که شخص غریق در رسیدن گروه نجات مستقر در ساحل به سوی خود دارد. در این حال وی آنان را می نگرد که برای نجات او به راه افتاده اند. بی گمان، غریق را یارای آن نیست که زمان رسیدن گروه نجات را به خود نزدیک کند.<br /> <br /> البته این انتظار، امید به نجات را در درون او تقویت کرده ونور امید را بر تیرگی های یأس و ناامیدی _ که از هر سو احاطه اش کرده _ خواهد تابانید.<br /> <br /> دوّم. انتظاری که انسان می تواند آن را نزدیک گرداند وطلب کند؛ مانند بهبود یافتن از بیماری، اجرای طرحی عمرانی، علمی و تجاری، پیروزی بر دشمن و رهایی از فقر. همه اینها ریشه در انتظار دارند و امر سرعت بخشیدن یا تأخیر انداختن آنها به دست خود انسان است.<br /> <br /> پس این امکان برای انسان وجود دارد که در بهبود یافتن و شفا تعجیل کند، یا آن را به تعویق اندازد و یا حتی منتفی گرداند. چنان که امکان آن هست در اجرای پروژه ای تجاری، عمرانی و علمی عجله کند، یا اجرای آن را به وقتی دیگر موکول کند و یا آن را رها سازد. همچنین این امکان برای وی هست که به سوی پیروزی بر دشمن وبی نیازی مالی بشتابد، یا سستی ورزد و تأخیر کند و یا از خیر آن بگذرد.<br /> <br /> با این بیان، انتظار از نوع دوم با انتظار از نوع اوّلی که از آن سخن گفتیم، تفاوت دارد و در محدوده قدرت و اختیار انسان است که در تحقق آنچه که انتظارش را می کشد، شتاب ورزد، یا درنگ و سستی روا دارد و یا عطایش را به لقایش بخشد.<br /> <br /> ص:24<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> از این رو انتظار از نوع دوم، علاوه بر «امید» و«مقاومت»، به انسان «حرکت» نیز می بخشد و حرکت، مخصوص انتظار است. بی گمان اگر انسان بداند که نجات ورهایی اش به حرکت، عمل و تلاشش وابسته است؛ آن چنان حرکت و تلاشی برای رهایی و نجات خویش به خرج می دهد که در گذشته، توان انجام دادن آن را نداشته است.<br /> <br /> بنابراین اگر انتظار از نوع اول به انسان، تنها «امید» و «مقاومت» می بخشد، انتظار از نوع دوم به وی «حرکت» و پویایی نیز خواهد بخشید.<br /> <br /> امید این قدرت را به انسان می دهد تا پرده حال را بدرد و آینده را ببیند، وچه قدر فاصله است میان کسی که «خدا»، «هستی» و «انسان» را از خلال درد ورنج حاضر می بیند و میان کسی که همه این سه را از خلال حال و گذشته و آینده می نگرد. بی گمان تیرگی، ظلمت و ابهام و اشکالی که دیدگاه نخست را احاطه کرده، در دیدگاه دوم وجود ندارد.<br /> <br /> امید انسان را در پایداری و مقاومت در برابر سقوط و نابودی تا رسیدن نیروهای کمکی، توانمند می سازد و تا زمانی که چراغ امید به رسیدن کمک در دل وجان انسان ندرخشد، مقاومتی نخواهد داشت.<br /> <br /> امید انسان را در نیل به نجات، رهایی، نیرومندی و توانگری قادر خواهد ساخت. چنین انتظاری، همان «انتظار پویا» وبرترین نوع انتظاری است که در این پژوهش ما در پی آنیم.<br /> <br /> == نظام تغییر ==<br /> این انتظار، شبیه انتظار مردم از خداوند است که کارهایشان را از بد<br /> <br /> ص:25<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> به خوب، از نیازمندی به بی نیازی، از ناتوانی به توانایی واز شکست به پیروزی تغییر دهد. چنین انتظاری، انتظار درست وعقلانی است؛ زیرا انسان، توده ای از ضعف، عجز، فقر، نادانی و زشتی است و از خدای تعالی، انتظار می رود که همه اینها را تغییر داده و به نیرو، توان، بی نیازی، دانایی و خوبی تبدیل کند. ایرادی نیست که انسان از خدا چنین توقّع و انتظاری داشته باشد؛ به شرط آنکه برای تحقق آن، نظام معقولی را _ که خدای تعالی برای چنین تغییری مقرّر کرده _ در پیش گیرد.<br /> <br /> تا زمانی که انسان چنین نظامی را به کار نگیرد، درست نیست که توقع و انتظار تغییر از جانب خدا را داشته باشد. این نظام آن است که انسان، ابتدا در خودش تغییر ایجاد کند تا خدای تعالی، شرایط را به نفع او تغییر دهد.<br /> <br /> بی تردید عقب ماندگی اقتصادی وعلمی، شکست نظامی وسوء مدیریت و... از ضعف، سستی، ناامیدی و جهل نهفته در وجودمان و نبود جسارت و شجاعت، ریشه می گیرد. پس اگر ما در خودمان تغییر ایجاد کنیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما تغییر خواهد داد.<br /> <br /> اگر ما حال خود را تغییر ندهیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما دگرگون نخواهد ساخت. در این دو حقیقت، هیچ شک و مناقشه ای نیست. انتظار تغییر از سوی خدای تعالی، حقیقتی است قطعی؛ البته در صورتی که این انتظار با حرکت وعمل انسان همراه گردد، وبه تعبیر دیگر، این همان انتظار انقلابی است.<br /> <br /> پس خطا است که از واژه انتظار، مترصد بودن منفی را بفهمیم؛<br /> <br /> ص:26<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> بی آنکه خود نقش منفی یا مثبتی در آنها داشته باشیم؛ همان گونه که چشم انتظار خسوف ماه یا کسوف خورشید می مانیم. بنابراین تفسیر صحیح آن است که انتظار، «حرکت»، «کار»، «تلاش» و «عمل» است.<br /> <br /> == تأخیر در «فرج» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> فهم درست معنای انتظار _ که آیا به معنای مترصد بودن است یا حرکت _ به جواب درست سبب تأخیر در فرج وابسته است. در اینجا دو دیدگاه مطرح است:<br /> <br /> _دیدگاه نخست:_ اگر سبب تأخیر در فرج وظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وانقلاب جهانی فراگیر او را این بدانیم که زمین تا از ظلم وجور پر نشده است، آن حضرت ظهور نخواهد کرد؛ به ناچار «انتظار» می باید به معنای «مترصد بودن» باشد! از طرفی به روشنی می دانیم که دامن زدن به ظلم و جور و گسترش دامنه آن، از دیدگاه اسلام جایز نیست.<br /> <br /> بر اساس این برداشت، درست نیست که به مقابله با ظلم برخیزیم؛ زیرا چنین مقابله ای دوره غیبت را طولانی تر می سازد! پس به ناچار باید منتظر بمانیم تا ظلم و جور در زندگی سیاسی، اقتصادی، نظامی وقضایی ما به حدّ کمال برسد و کره زمین از ظلمت ستم پر شود تا امام علیه السلام ظهور کند وانقلاب خود را علیه ستمگران و در حمایت از مظلومان، علنی سازد.<br /> <br /> _دیدگاه دوم:_ اگر سبب تأخیر در فرج، عدم وجود یارانی باشد که جامعه و [در گستره ای وسیع تر] دنیا را برای ظهور امام و قیام فراگیر<br /> <br /> ص:27<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> او، آماده سازند و پشتیبان و تکیه گاه انقلاب امام تلقّی شوند، مسأله فرق می کند.<br /> <br /> در اینجا چاره ای جز اقدام وتجهیز وآمادگی وامر به معروف ونهی از منکر، به منظور برپایی اقتدار حق بر روی زمین و حصول فرج به سبب ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف نیست. در نتیجه، انتظار به معنای «مترصد» بودن نخواهد بود؛ بلکه به معنای حرکت، اقدام وجهاد برای برپایی اقتدار حق است؛ یعنی، مفهومی که مهیّاسازی زمین برای ظهور امام و قیام جهانی او را طلب می کند.<br /> <br /> بنابر چنین برداشتی از ظهور امام علیه السلام و تحقّق فرج به دست او، معنای انتظار نیز از جهت مثبت ومنفی، میان «مترصّد بودن» و«حرکت» در نوسان خواهد بود. هم اکنون برای رسیدن به جواب صحیح، به بررسی این دو دیدگاه خواهیم پرداخت:<br /> <br /> == بررسی نظریة نخست ==<br /> 1. «پر شدن زمین از ظلم و جور»، به معنای خشکیدن چشمه توحید و عدل در زمین یا باقی نماندن مکانی برای پرستش خدا نیست! چنین چیزی محال و خلاف سنّت های الهی است؛ بلکه معنای آن، طغیان و سرکشی قدرت باطل، بر ضدّ حق در نبرد دایمی میان حق و باطل است.<br /> <br /> 2. ظلم و ستمی که امروزه در گستره عظیمی از زمین بر مستضعفان و بینوایان می رود و تهاجم وسیعی که علیه ارزش های الهی می شود، شاید در تاریخ کم نظیر باشد!!<br /> <br /> ص:28<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آنچه در منطقه بالکان توسّط صرب ها بر ضد مسلمانان بوسنی وهرزگوین گذشت، در تاریخ ظلم و کشتار کمتر نظیر داشته است. صرب ها بارها شکم زنان آبستن را پاره کردند وجنین ها را بیرون کشیدند!! کودکان را به قتل رساندند وسر بریدند وبا سرهای بریده، پیش چشم پدران ومادرانشان توپ بازی کردند!!<br /> <br /> در «چچن» کودکان را سر بریدند وگوشت تنشان را طعمه خوکان ساختند! ستمی که کمونیست ها در دوره حکومت کمونیستی، بر مسلمانان آسیای میانه روا داشته اند، چنان است که لرزه بر اندام انسان می اندازد! شکنجه های وحشیانه ای که بر مسلمانان در زندان های اسرائیل اعمال می شود، از محدوده بیان بیرون است! برتر و بالاتر از همه اینها، شکنجه ها، زندانی کردن ها و ستم هایی است که در عراق بر مؤمنان به دست پلیس بعثی صدامی در جریان بوده و هیچ تعبیری از عهدة توصیف آن بر نمی آید و...!<br /> <br /> آنچه در گوشه گوشه دنیای اسلام بر مسلمانان می رود، بسیار وحشتناک و فراتر از ظلم و ستم و «پر شدن زمین از ظلم و جور» است؛ ولی کمتر دیده شده که افکار عمومی جهان نسبت به این ستم های وحشتناک اعتراضی داشته باشند! این بی تفاوتی از همه بدتر وزشت تر ونشانه انحطاط وجدان اخلاقی در جامعه جهانی وفرهنگ مادّی بشر معاصر است.<br /> <br /> انحطاط وجدان اخلاقی، نمودِ خطری است که پیوسته سقوط فرهنگی را در پی دارد و قرآن از آن به «نابودی امّت ها» تعبیر می کند.<br /> <br /> ص:29<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> «وجدان» نیاز اصلی واساسی انسان است؛ همان گونه که انسان بدون «امنیت»، «بهداشت و درمان»، «غذا»، «نظام سیاسی» و «علم [و فن آوری]» قادر به ادامه زندگی نیست، به همان سان بدون وجدان، قادر به ادامه حیات نیست و هرگاه سرچشمه های وجدان بخشکد، سقوط فرهنگی نتیجه طبیعی این حالت خواهد بود. به تعبیر قرآن پس از سقوط نیز قانون «استبدال»، «تبدیل» و «ارث» بر زندگی بشر حاکم خواهد بود و این، همان حالت قیام جهانی امام عصر علیه السلام و برپایی دولت جهانی و فراگیر او است.<br /> <br /> 3. بر خلاف انتظار برخی، گرایش دنیای امروز به سمت سقوط نظام های سیاسی، نظامی واقتصادی ستمگر است. همه ما چگونگی سقوط اتحاد شوروی را در ظرف چند ماه شاهد بوده ایم. مَثَل چنین کشورهایی، مانند ساختمانی است که از درون پوسیده شده و کسی قادر به نگه داری آن از ویرانی نیست.<br /> <br /> طوفان تغییر، هم اکنون در امریکا _ یعنی ابرقدرت دنیا _ وزیدن گرفته واین کشور را در بُعد اقتصادی، امنیتی، اخلاقی و مقبولیّت، دچار زلزله های سخت و درهم کوبنده ای کرده است.(1)<br /> <br /> نظام جاهلی امروز، شمارش معکوس سقوط وفروپاشی خود را شروع<br /> <br /> ص:30<br /> ----1- انفجارهای 11 سپتامبر سال (2001 م) در برج های 110 طبقة سازمان تجارت جهانی ووزارت دفاع امریکا (پنتاگون) در نیویورک، نمونة آشکار این زلزله های سخت است. (مترجم)<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> کرده است؛ بنابراین از چنین نظامی، چگونه انتظار جنگ و وحشی گری بیشتری نداشته باشیم؟!<br /> <br /> 4. آنچه در قرآن و روایات دیده می شود، این است که: «[امام عصر علیه السلام ]زمین را از عدل وداد پر می کند، همان گونه که از ظلم وجور پر شده است»؛(1) نه بعد از آنکه از ظلم و جور پر شده باشد!<br /> <br /> معنای آن، این نیست که امام علیه السلام منتظر بماند تا ظلم و فساد بیشتر بشود! بلکه معنای روایت این است که آن حضرت هنگامی که ظهور می کند، زمین را از عدل و داد آکنده می سازد و با ظلم و فساد در جامعه مبارزه می کند، تا جایی که جامعه بشری، از ظلم و فساد پاک شود؛ همان گونه که در گذشته از ظلم و فساد پر بوده است.<br /> <br /> اعمش از ابی وائل روایت کرده که امیرمؤمنان علیه السلام درباره حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف فرموده است:<br /> <br /> «یخرج علی حینِ غفلة من النّاس واِماتة من الحقِّ واظهار من الجور، یفرح لخروجه اَهْلُ السَّماءِ وسکّانها، وَیَمْلأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجَوْراً»(2)؛<br /> <br /> «در هنگامه غفلت مردم، نابودی حق وآشکاری ظلم، [مهدی] خروج می کند. به سبب این خروج، اهل آسمان و ساکنان آن شادمان می شوند و زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده باشد».<br /> <br /> ص:31<br /> ----1- «یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً» .<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 51، ص 120.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> به نظر می رسد معنای جمله _«پر شدن زمین از ظلم و جور»_، این است که ظلم وجور چنان زیاد شود که مردم از آن، فریاد و فغان بردارند. ظلم، نقاب تبلیغاتی خود را _ که نزد مردم خوب جلوه می کرد _ فروافکند وچهره حقیقی اش را آشکار سازد! این تشکیلات و نظام ها در تحقّق آنچه مردم را بدان وعده می دادند _ رفاه، آسایش و امنیّت _ شکست می خورند و پس از این شکست های گسترده، مردم در جست وجوی نظامی الهی که آنان را از این ناکامی ها برهاند، به حرکت در می آیند و رهبری را می جویند که دستشان را بگیرد و به سوی خدای تعالی رهنمونشان سازد.<br /> <br /> این شکست های پی درپی، هم اکنون در زندگی مردم یکی پس از دیگری رخ نموده است. بزرگ ترین آن با سقوط اتحاد جماهیر شوروی بوده ودر سال های اخیر آشوب های تندی امریکا را به لرزه در آورده است. هر کدام از این ناکامی ها، مردم را به سوی نظام الهی ورهبر ربّانیِ نجات بخش سوق می دهد.<br /> <br /> == بررسی نظریة دوم ==<br /> این نظریه در فهم علل تأخیر فرج و ظهور امام علیه السلام، به علل واقعی تکیه کرده است که نخستینِ آنها، عدم وجود یاوران کافی از جهت کمیّت و کیفیت، در میان شیعیان و انصار آن حضرت است.<br /> <br /> بی گمان انقلابی که امام علیه السلام رهبری آن را به عهده خواهد داشت، انقلابی جهانی و همگانی است که مستضعفان و محرومان در آن، امامت<br /> <br /> ص:32<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> و سرپرستی جامعه بشری را عهده دار خواهند بود:<br /> <br /> (ونُریدُ ان نَمُنَّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمةً ونجعلهم الوارثین) (1)؛<br /> <br /> «ما می خواهیم بر آنان چه در زمین خوارشان شمرده اند، منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم] گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم».<br /> <br /> و مؤمنان مستضعف در این مرحله، تمام آنچه را که طاغوت ها از قدرت وثروت در دست دارند، به ارث می برند: (ونجعلهم الوارثین) ؛ «و آنان را میراث بران قرار دهیم» و (اَنَّ الارضَ یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «بندگان شایسته ام میراث بران زمین خواهند شد».<br /> <br /> و سلطه بر گستره زمین، نصیب آنان خواهد بود: (وَ نُمکِّنَ لهم فی الارضِ) (3)؛ «و در زمین، قدرتشان دهیم».<br /> <br /> امام زمان علیه السلام در این مرحله، تمام زمین را از لوث شرک وظلم پاک خواهد کرد: (یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً) ؛ «زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده است».<br /> <br /> در برخی روایات، تصریح شده، درشرق وغرب عالم جایی که در آن ندای «لا اله الاّ الله» طنین انداز نشود، یافت نخواهد شد. محور این انقلاب فراگیر، جز «توحید» و «عدل» نخواهد بود. چنین انقلابی، به<br /> <br /> ص:33<br /> ----1- قصص (28) آیه 5.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 3- قصص (28) آیه 6.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> ناچار زمینه سازی های زیادی را در سطح عالی _ هم از جهت کمیّت و هم از جهت کیفیت (نیروها و امکانات) _ می طلبد. اگر این آمادگی ها ایجاد نشود، چنین انقلاب فراگیری در سنّت های الهی، در تاریخ بشری به تحقق نخواهد پیوست.<br /> <br /> == سنّت های الهی و امداد غیبی ==<br /> این انقلاب در رویارویی با متکبران، طاغوت ها، نظام ها و نهادهای جاهلی حاکم بر مردم، به یقین بدون امداد غیبی وپشتیبانی وتأیید الهی، به پیروزی نخواهد رسید.<br /> <br /> در منابع اسلامی وجود چنین امدادی تأیید و چگونگی آن بیان شده است؛ البته این امداد الهی یکی از دو طرف قضیّه است و طرف دیگر آن، نقش سنّت های الهی در تاریخ وجامعه در تحقق این نهضت جهانی و گسترش و کمال بخشی بدان است. این سنّت ها نیز بی هیچ تغییر و تبدیلی، جاری خواهند بود:<br /> <br /> (سنّة اللّهِ فی الّذینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّهِ تَبْدیلاً) (1)؛<br /> <br /> «درباره کسانی که پیش تر بوده اند [همین] سنّت خدا جاری بوده است؛ و در سنّت الهی هرگز تغییری نخواهی یافت».<br /> <br /> این سنت ها، تعارضی با امداد و تأیید الهی ندارد. این انقلاب در امتداد دعوت رسول خدا برای تحقق توحید در زندگی مردم است.<br /> <br /> ص:34<br /> ----1- احزاب (33) آیه 62.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> خدای تعالی به واسطه فرشتگان نشان دار و بادها و لشکری که قابل رؤیت نبود، و نیز به سبب رُعبی که در دل دشمنانش انداخت، رسولش را یاری کرد. از طرف دیگر رسولش را به فراهم کردن تجهیزات برای این جنگ سرنوشت ساز فرمان داد: (وَ اَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوَّة ...)(1)؛ «و هر چه در توان دارید در مقابل دشمنان بسیج کنید ...».<br /> <br /> مراحل این نبرد نیز به موجب سنّت های خدای تعالی در تاریخ وجامعه، تحقق می یافت و گاهی رسول خدا بر دشمنانش پیروز می شد و گاه این پیروزی به دست نمی آمد.<br /> <br /> آن حضرت در این نبردها، از نیروهای نظامی، امکانات مالی وسلاح های جنگی بهره می گرفت. نقشه جنگ تدارک می دید ودشمن را با وسایل مختلف وشیوه های جدید، در زمان و مکان نبرد غافلگیر می کرد و هیچ یک از این امور با امداد غیبی الهی نسبت به رسول خدا _ که شکّی در آن نیست _ منافاتی ندارد.<br /> <br /> انقلاب جهانی به رهبری فرزند پیامبر خدا (مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف)، از دعوت و نهضتی که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) رهبری آن را به دوش داشته، به امر الهی، منحرف نخواهد شد.<br /> <br /> از سنّت های بایسته در این انقلاب جهانی، «آمادگی» و «زمینه سازی» قبل از ظهور امام علیه السلام و«یاری» و«یاوران» در هنگام ظهور<br /> <br /> ص:35<br /> ----1- انفال (8) آیه 60.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> است. بدون این آمادگی و زمینه سازی ویاری، امکان ندارد انقلابی با این عظمت، در تاریخ انسان به ثمر برسد.<br /> <br /> در این رابطه دو گونه روایات وجود دارد:<br /> <br /> گروه نخست، روایاتی است که به «زمینه سازان» (مُوَطِّئان) تعلّق دارد. اینان جامعه انسانی وکر زمین را، برای ظهور و انقلاب جهانیِ همگانی امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف آماده می سازند وبه طور طبیعی قبل از ظهور امام علیه السلام پیدا می شوند.<br /> <br /> گروه دوم از روایات، به «انصار» اختصاص دارد. انصارِ امام علیه السلام، آن حضرت را در قیام بر ضد ظالمان همراهی می کنند و امام علیه السلام رهبری آنان را در این قیام بر عهده می گیرد. پس این دو گروه عبارت است از:<br /> <br /> 1. «زمینه سازان» که زمین را برای ظهور وقیام امام علیه السلام مهیّا می سازند.<br /> <br /> 2. «انصار» که امام علیه السلام با پشتیبانی آنان بر ض ظالمان قیام می کند.<br /> <br /> == گروه «زمینه سازان» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> در روایات شیعه و سنّی، درباره گروه زمینه سازان مطالبی بیان شده است. این نصوص برخی مناطق اسلامی را _ که این گروه از آنجا برخواهند خاست _ مشخص کرده اند. مهم ترین این مناطق عبارت است از: خراسان (مشرق)، قم، ری و یمن. در روایات زیر، گروه زمینه سازان به مناطق یاد شده منتسب شده اند:<br /> <br /> ص:36<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> == 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان) ==<br /> «حاکم» در _مستدرک صحیحین_ از عبدالله بن مسعود نقل کرده است:<br /> <br /> «اَتانا رسول الله (صلی الله علیه وآله) فخرج الینا مستبشراً یُعرف السّرور فی وجهه، فما سألناه عن شیء الاّ اخبرنا به ولا سکتنا اِلاّ ابتدأنا حتّی مَرَّ فتیهٌ مِنْ بنی هاشم منهم الحسن والحسین، فلمّا راهم التزمهم وانهملت عیناه، فقلنا: یا رسول اللّه، ما نزال نری فی وجهک شیئاً نکرهه؟ فقال: اِنّا اهل بیت اختار اللّه لنا الآخرة علی الدّنیا، وانّه سیلقی اهل بیتی من بعدی تطریداً وتشریداً فی البلاد حتّی ترتفع رایاتٌ سودٌ فی المشرق، فیسألون الحقّ لا یعطونه، ثمَّ یسألون فلا یعطونه، ثمّ یسألونه فلا یعطونه _ فیقاتلون _ فینصرون. فمن ادرکه منکم ومِنْ اعقابکم فَلْیَأْتِ اِمامَ اهل بیتی، ولو حَبواً علی الثّلج، فانّها رایات هُدی، یدفعونها الی رجل مِنْ اهل بیتی»؛(1)<br /> <br /> «[روزی] رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) با شادمانی تمام به سوی ما آمد، به گونه ای که برق شادی در نگاهش می درخشید. هر چه می پرسیدیم، پاسخ می گفت و هرگاه سکوت می کردیم، خود شروع می فرمود؛ تا آنکه گروهی از جوانان بنی هاشم _ که امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) _ در میانشان بودند، آمدند که از مقابل ما بگذرند. حضرت همین که آنان را دید، در آغوششان کشید و اشک از<br /> <br /> ص:37<br /> ----1- حاکم نیشابوری، مستدرک الصحیحین ، صص 464 و 533.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> دیدگان مبارکش جاری شد. گفتیم:ای فرستاده خدا! آن چیست که پیوسته در چهره شما چیزی می بینیم که خوش نداریم. فرمود: ما خاندانی هستیم که خدای تعالی آخرت را در مقابل دنیا برای ما برگزیده است. پس از من خاندانم رانده وآواره شهرها گردند تا آنکه پرچم هایی سیاه در مشرق سربلند می کنند. آنان حق را می طلبند و بدیشان نمی دهند، در برهه ای دیگر حق را طلب می کنند و بدیشان نمی دهند، و باز نیز چنین شود؛ پس آن گاه نبرد می کنند و پیروز می شوند. [سپس فرمود:] هر که از شما یا فرزندان تان، چنین روزی را درک کرد؛ نزد امامی که از خاندانم است، حاضر شود _ اگرچه جامه به خود پیچد وبر برف گام نهد _ زیرا این پرچم ها، پرچم های هدایتند که آنها را به مردی از خاندانم تقدیم می کنند».<br /> <br /> ابی خالد کابلی از امام صادق علیه السلام روایت می کند:<br /> <br /> «کَأَنّی بقوم قد خرجوا بالمشرقِ یطلبون الحقّ فَلا یُعَطْونَهُ ثُمَّ یطلبونه، فاذا رَأَوْا ذلِکَ وَضَعُوا سُیُوفَهُمْ عَلی عَواتِقِهِمْ فیعطون ما شاؤُوا فلایقبلونه حتّی یقوموا ولایدفعونها الاّ اِلی صاحبکم قَتْلاهُمْ شُهَداءُ، اَمااِنّی لَوْاَدْرَکْتُ ذلِکَ لاََبقیتُ نَفْسی لصاحب هذاالامر»؛(1)<br /> <br /> «گویا می بینم مردمی را که در مشرق قیام کرده اند وحق را می طلبند و بدیشان داده نمی شود؛ ولی از پای نمی نشینند. از<br /> <br /> ص:38<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 243، (دار احیاء التراث العربی ومؤسسه التاریخ العربی، لبنان); غیبت نعمانی ، (انتشارات صدوق)، باب 14، ح 50.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> این رو سلاح در دست می گیرند، در نتیجه آنچه می خواستند بدیشان داده می شود. اما نمی پذیرند تا آنچه قیام می کنند و حکومت را به کسی جز صاحب شما (امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف) تحویل نمی دهند. کشته شدگان از آنان، شهیدند. آگاه باشید که اگر من در آن زمان حضور داشتم، وجودم را وقف صاحب این امر می کردم».<br /> <br /> == 2. زمینه سازان خراسان ==<br /> محمد بن حنفیه، در روایتی از امام علی علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «ثُمَّ تخرج رایة مِنْ خُراسانَ یهزمون اصحاب السّفیانی حتّی تنزل ببیت المقدس توطئ للمهدی سلطانه»(1)؛<br /> <br /> «پرچمی از خراسان بیرون می آید، [حاملان این پرچم] اصحاب سفیانی را شکست می دهند تا اینکه به بیت المقدس می رسند وزمینه حکومت [حضرت] مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را فراهم می سازند».<br /> <br /> == 3. زمینه سازان از قم و ری ==<br /> علاّمة مجلسی روایت کرده است:<br /> <br /> «رجلٌ مِنْ اَهْلِ قُم یدعو النّاس الی الحقّ یَجتمع معه قومٌ کَزُبرِ الحدیدِ، لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یَملُّونَ من الحرب ولا یجبنونَ وعلی اللّه یتوکّلونَ والعاقبة للمتّقین»(2)؛<br /> <br /> «مردی از اهالی قم مردم را به حق فرا می خواند، گروهی که<br /> <br /> ص:39<br /> ----1- عصر الظهور ، ص 206.<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 60، ص 216; ونیز: سفینة البحار ، ج 2، ص 446.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> دل های آنان چون پاره های آهن است، گرد او جمع می شوند. طوفان های سخت آنان را نمی لرزاند. از جنگ خسته نمی شوند و بیمی به خود راه نمی دهند، بر خدا توکّل می کنند و عاقبت [نیک] از آن پرهیزگاران است».<br /> <br /> == 4. زمینه سازان از یمن ==<br /> امام باقر علیه السلام درباره رهبری یمانی قبل از ظهور امام عصر علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «... ولیس فی الرایات اهدی من رایة الیمانی، هی رایة هدی لانّه یدعو الی صاحبکم ...»(1)؛<br /> <br /> «... در میان پرچم ها، پرچمی هدایت یافته تر از پرچم یمانی نیست. آن پرچم، پرچم ارشاد است؛ زیرا [مردم را] به سوی صاحب شما [امام عصر علیه السلام ] فرا می خواند...».<br /> <br /> == نشانه های زمینه سازان ظهور ==<br /> <br /> == 1. گروه محکم و استوار ==<br /> نخستین چیزی که در این قشر جلب نظر می کند، صلابت، نیرومندی و استواری آنان است. بنابراین آنان قوی و نیرومند هستند و زمین را برای ظهور امام علیه السلام آماده می سازند.<br /> <br /> محمد بن یعقوب کلینی ذیل آیه (فاذا جاء وعدُ اولیهما بعثنا علیکم<br /> <br /> ص:40<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 232.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> عباداً لنا اُولی بأس شدید) (1) آورده که: امام صادق علیه السلام «بندگان سخت نیرومند» را به همین قشر تفسیر کرده است.<br /> <br /> در روایتی از این گروه، با عنوان «قلوبهم کزبر الحدید، لاتزلّهم الریاح العواصف»؛(2) توصیف شده است.<br /> <br /> ایشان با آنکه دارای «دل» هستند وطبیعت دل، نرمی و رأفت است؛ لیکن این دل ها در رویارویی با طاغوت ها و ستمگران، به تکّه های آهن بدل می شوند که دیگر نرمی ورقّت نمی شناسند.<br /> <br /> صلابت و نیرومندی، از ویژگی های نسل هایی است که خدای تعالی مسؤولیت تغییر [نظام های اجتماعی] وایجاد انقلاب را به دوش آنان گذاشته است. همچنین این دو صفت از ویژگی نسل هایی است که خدای تعالی، آنان را در گردنه های بزرگ تاریخ برای انتقال مردم از مرحله ای به مرحله دیگر، برگزیده و گروه زمینه سازان، دارای این ویژگی ها است.<br /> <br /> == 2. گروه مبارز ==<br /> وظیفة این گروه، مبارزه با نظام جهانی وعصیان علیه آن است. اینکه نظام جهانی چیست وچگونه این نظام در خدمت به ابرقدرت ها<br /> <br /> ص:41<br /> ----1- اسراء(17) آیه 5: «پس آن گاه که وعده تحقق نخستین آن دو فرارسد، بندگانی ازخود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم ...».<br /> <br /> 2- دل هایشان همچون پاره های آهن است که طوفان ها آنان را نلرزاند.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> وهم پیمانان آنها و حفظ مراکز قدرت وموقعیت استراتژیکی شان در مناطق مختلف دنیا عمل می کند، یک پرسش جدّی است.<br /> <br /> مسؤولیت حفظ این مراکز قدرت، مسؤولیتی بسیار دشوار وظریف است که نظام جهانی در تمام سطوح دنیا _ نه تنها در سطوح منطقه ای یا کشوری _ بدان پایبند است.<br /> <br /> این نظام، از یک سری معادلات وموازنه های سیاسی، اقتصادی، نظامی وخبری دقیق شکل گرفته است. همچنین این نظام از رژیم های سیاسی تشکیل یافته که به عنوان عضو یک خانواده جهانی محسوب می شوند و مجموعه ای از خطوط قرمز و سبز و زرد در میان آنها در زمینه حوادث، امتیازها، تنظیم نقش ها، تقسیم درآمدها، بازار و منابع ثروت و مناطق نفوذ وجود دارد.<br /> <br /> این مجموعه پیچیده، قدرت های بزرگ را به سلطه بر دنیا قادر ساخته است؛ همان طور که یک اهرم(1) کوچک، انسان را در جا به جایی اجسام سنگین با کمترین حرکت، توانا می سازد. از این رو نظام جهانی، قبل وبعد از سقوط اتحاد جماهیر شوروی، همچنان نزد همگان احترامش را حفظ کرده است؛ زیرا هر یک از آنان، به قدر گستره و توان خویش از این نظام بهره می برد.<br /> <br /> این جوانان (زمینه سازان ظهور امام عصر علیه السلام )، به سادگی و بی هیچ<br /> <br /> ص:42<br /> ----1- اهرم: میله آهنی ضخیمی که به وسیله آن اجسام سنگین را جا به جا می کنند.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تردیدی، این خطوط قرمز را زیر پا می گذارند و معادلات و موازنه های مورد توافق را بر هم می زنند. همچنین استقرار، توازن و شوکت جهانی این رژیم ها و سازمان های بین المللی را بی اعتبار می سازند.<br /> <br /> این سازمان ها ورژیم ها، نه قدرت سلطه بر این جوانان را دارند و نه توانایی تحمّل یا دفعشان را؛ زیرا بیشترین توان این حکومت ها وهیبت جهانی شان، در رویارویی با حکومت ها وسازمان هایی همانند خودشان است وآخرین سلاح آنان قتل، زندان، شکنجه و تبعید است؛ حال آنکه این جوانان از هیچ یک از این امور نمی هراسند.<br /> <br /> از این رو، وصفی که در روایت درباره این گروه به کار رفته، بسیار دقیق است:<br /> <br /> «لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یملّون من الحرب ولا یجبنون وعلی اللّه یتوکّلون والعاقبة للمتّقین»؛<br /> <br /> «آنان را تندبادها نمی لرزاند، از نبرد دلتنگ و ملول نمی شوند و نمی هراسند، و بر خدا توکل می کنند وعاقبت [نیک] از آن پارسایان است».<br /> <br /> بی گمان آن که [در دل] هراسی ندارد، از نبرد خسته ودلتنگ نمی شود و تندبادها او را تکان نمی دهد. نیرو وامتیاز اینان در آن است که نمی هراسند و دشواری اینها از دیدگاه حکومت ها وقدرت های بزرگ، در همین نکته نهفته است.<br /> <br /> در انتخابات عمومی ریاست جمهوری امریکا، در دورة رئیس جمهوری اسبق (کارتر)، گفت وگویی تلویزیونی در ضمن فعالیت های<br /> <br /> ص:43<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> تبلیغاتی نامزدهای ریاست جمهوری، برگزار شد. در این برنامه، نامزد رقیب رو به کارتر کرد و گفت:<br /> <br /> «در حادثه انفجار مقرّ نیروی دریایی امریکا در بیروت (مارینز)، به هیبت جهانی امریکا خدشه زیادی وارد شد وتو _ خطاب به کارتر _ به تنهایی بایدمسؤولیت کامل این خسارت را به عهده بگیری».<br /> <br /> رئیس جمهور نیز در یک جمله پاسخ او را چنین داد:<br /> <br /> «فکر می کنی من در مقابل انسانی که به طلب کشته شدن آمده چه می توانم بکنم؟! نهایت کاری که می توانم بکنم، این است که مردم را باترس وتهدید ازامثال چنین اقدامی بازدارم. امّااگر کسی که دست به چنین انفجاری زده، خود طالب مرگ باشد وبه سوی مرگ آغوش بگشاید، چگونه می توانم وی را از این کار بازدارم؟ واگر تو در موقعیت من بودی چه کار می توانستی بکنی؟!»<br /> <br /> اینها از ویژگی های نسل مبارزی است که در رویارویی با رژیم ها وقدرت های بزرگ در ایران، عراق، افغانستان، لبنان، فلسطین، الجزایر، مصر، سودان، چچن و بوسنی و هرزگوین پا به عرصه نهادند.<br /> <br /> کار این نسل شگفت آور است؛ در عین حالی که در قبضه قدرت وسلطه و شلاّق جلادان قرار دارند و انواع عذاب ها وشکنجه ها را می بینند؛ در مقابل آنان سر خم نمی کنند و نرمی نمی پذیرند... چنان که یکی از آنها در زیر شکنجه های جلادان، چنین گفت: «حسرت شنیدن یک آخ را هم بر دلت خواهم گذاشت!»<br /> <br /> ص:44<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> == 3. بازتاب های جهانی ==<br /> بازتاب های جهانی در مقابل این نسل _ چنان که در روایات بدان تصریح شده _ خشمگینانه ومتعرّضانه است؛ زیرا آنان معادلات و موازنه های جهانی را با چالش های سخت و حقیقی مواجه می سازند؛ از این رو عکس العمل های جهانی در برابرشان با عصبانیت و خشم همراه است. ابان بن تغلب از امام صادق علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «اِذا ظَهَرَتْ رایة الحقّ لعنها اهل الشرق واهل الغرب، اَتدری لِمَ ذلک؟ قلت: لا، قال: للّذی یلقی النّاس من اهل بیته قبل ظهوره»(1)؛<br /> <br /> «آن گاه چه پرچم حق آشکار شود، اهل شرق وغرب لعنتش کنند. آیا می دانی، برای چه؟ گفتم: نه، فرمود: به دلیل مشکلات و سختی هایی که اهل بیت او برای [نظام های] شرق وغرب ایجاد خواهند کرد».<br /> <br /> اهل بیت وی قبل از ظهور، زمینه سازان ظهور هستند که مشکلاتی را برای این رژیم ها وسازمان ها فراهم کرده وراحتی وآرامش را از آنان سلب می کنند. کلینی از امام صادق علیه السلام _ در تفسیر سخن خدای تعالی: (بعثنا علیکم عباداً لنا اولی بأس شدید) (2) _ چنین نقل کرده است:<br /> <br /> «قومٌ یبعثهم اللّهُ قبل خروج القائم فلا یدعون واتِراً لآلِ محمّد اِلاّ قتلوه»(3)؛<br /> <br /> «گروهی هستند که خدای تعالی قبل از ظهور قائم علیه السلام بر می انگیزد.<br /> <br /> ص:45<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 363.<br /> <br /> 2- اسراء (17) آیه 5: «بندگانی از خود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم.»<br /> <br /> 3- کافی ، ج 8، ح 250، ص 142 (بیروت: دارالاضواء); سیمای حضرت مهدی در قرآن ، ص 213.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> آنان هیچ ستم کننده ای به خاندان محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) را رها نمی کنند؛ جز آنچه او را به قتل می رسانند».<br /> <br /> بازتاب های جهانی که در این روایات ذکر شده، تا حدّ زیادی به عکس العمل دنیای امروز در برابر بیداری اسلامی _ که از آن به «بنیادگرایی اسلامی» تعبیر می کنند و ناجوانمردانه ترین صفاتی چون خشونت و تروریسم را بدان منتسب می سازند _ همسانی دارد.<br /> <br /> == برنامه زمینه سازی ==<br /> آماده سازی دنیا برای انقلاب امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وظیفه ای گسترده، سترگ و پیچیده است که این گروه در رویارویی با ستمگران وطاغوت های مستکبر و سردمداران کفر، بدان اقدام می کند.<br /> <br /> این ستمگران، یک جبهه سیاسی وسیع را _ به رغم تمامی اختلاف هایی که در میانشان حاکم است _ تشکیل می دهند! این جبهه اهرم های قدرت زیادی در اختیار دارد؛ همچون: ثروت، اقتدار سیاسی، نظامی و تبلیغاتی، ارتباطات [گسترده ]و تشکیلات [پیچیده]، و از این وسایل در کوبیدن بیداری نوپای اسلامی ونابودی آن بهره می برد.<br /> <br /> از این رو گروهی که عهده دار آماده سازی جهان برای ظهور امام عصر علیه السلام است، به ناچار در رویارویی با این نیروها، باید از همان تشکیلات جبهه استکبار جهانی برخوردار باشد؛ بلکه با تربیت ایمانی وجهادی و آگاهی سیاسی از دشمن پیشی گیرد.<br /> <br /> بنابراین، آماده سازی برای قیام امام عصر علیه السلام _ که زمینه سازان تدارک<br /> <br /> ص:46<br /> }}<br /> می بینند _ دارای دو جنبه خواهد بود:<br /> <br /> 1. رشد ایمانی، جهادی و آگاهی سیاسی (این همان چیزی است که جبهه مقابل فاقد آن است).<br /> <br /> 2. [ایجاد] تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی، اداری و اطلاعاتی که به ناچار در مانند چنین نبردی باید موجود باشد.<br /> <br /> بی گمان، گروه مؤمنی که جهان را برای ظهور امام عصر علیه السلام مهیا می سازد؛ باید چنین امکاناتی را فراهم کند؛ اگرچه [در این زمینه] قدرت برابری با جبهه جهانی دشمن را نداشته باشد.<br /> <br /> این تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی و اطلاعاتی، بدون وجود نظام سیاسی و دولت در جهان، محقق نخواهد شد و این همان دولت زمینه ساز است که در روایات، مژدة برپایی آن داده شده است و شکل گیری چنین نیرویی در جهان، ظهور امام علیه السلام را نزدیک می کند و بدون آن، عوامل طبیعی ظهور امام فراهم نمی آید. کسب چنین نیرویی، نیازمند عمل و حرکت در متن زندگی است و فقط «مترصّد» بودن و به «انتظار» نشستن _ به معنای منفی آن _ دردی را درمان نمی کند.<br /> <br /> == «انصار» در روایات اسلامی ==<br /> «زمینه سازان» قیام امام مهدی علیه السلام، قبل از «انصار» پا به عرصه می گذارند. انصار از شاگردان نسل پیشین محسوب و به واسطه ویژگی های منحصر به فردشان شناخته می شوند.<br /> <br /> به عنوان نمونه دربارة «جوانان طالقان» روایتی زیبا نقل شده است.<br /> <br /> ص:47<br /> <br /> متقی هندی در _کنزالعمّال_ و سیوطی در _الحاوی_ دربارة انصار امام از «طالقان» چنین نقل کرده اند:<br /> <br /> «وَیْحاً للطّالقان، فانَّ لِلّهِ عزّ وجل بها کنوزاً لَیْسَتْ مِنْ ذهب وفضّة، ولکن بها رجالٌ عرفوا اللّه حَقَّ معرفته وهم انصار المهدی»(1)؛<br /> <br /> «خوشا به حال طالقان! همانا برای خدای باشکوه و بزرگ در طالقان، گنج هایی است که از طلا و نقره نیست؛ بلکه در آنجا مردانی هستند که خدا را _ آن چنان که حقّ معرفت او است _ شناخته اند و آنان از یاوران مهدی علیه السلام هستند».<br /> <br /> در روایتی دیگر چنین آمده است: «بخٍّ بخٍّ للطّالقان»؛ «آفرین، آفرین بر طالقان!»<br /> <br /> علاّمه مجلسی در این باره حدیث مفصل تری را نقل کرده است:<br /> <br /> «له کنزٌ بالطالقان ما هو بذهب ولا فضّة، ورایة لم تنشر مُذطُویت، ورجالٌ کَأَنَّ قلوبهم زبر الحدید لا یشوبها شکٌ فی ذات اللّهِ اَشَدُّ مِنَ الْجَمْرِ، لو حُملوا علی الجبال لاََزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدةً اِلاّ خرّبوها کَأَنَّ علی خیولهم الْعُقْبان، یتمسّحون بسرج الامام یطلبون بذلک البرکة، ویحفّون به ویقونه بانفسهم فی الحروب، یبیتون قیاماً علی اطرافهم ویصبحون علی خیولهم. رُهبان باللیل، لیوث بالنهار. هم اطوع من الاَْمَةِ لسیّدها، کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل وهم من خشیته مشفقون. یدعون بالشهادة و یتمنّون<br /> <br /> ص:48<br /> ----1- کنزالعمّال ، ج 7، ص 26.<br /> <br /> ان یُقْتلوا فی سبیل اللّهِ. شعارهم: یا لثارات الحسین. اذا ساروا یسیر الرعب امامهم مسیرة شهر یمشون الی المولی ارسالاً، بهم ینصراللّه امام الحقّ»(1)؛<br /> <br /> «برای او گنجی است در طالقان که [از جنس] طلا ونقره نیست، وپرچمی است که از هنگام فرو پیچیده شدن، گشوده نشده است، ومردانی است که دل هایشان پاره های آهن است. در دل این مردان تردیدی در ذات الهی راه نیافته وسوزنده تر از پاره های اخگر است.(2)اگر به کوه ها حملهور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند؛ گویی که بر اسب هایشان عقابانند. برای برکت به زین اسب امام علیه السلام دست کشند وگرداگرد او بگردند ودر نبردها با جان خویش یاری اش کنند.(3) شب را به قیام وعبادت گذرانند و روز را بر اسبان خود. زاهدان شب و شیران روزاند. اطاعت پذیرتر از کنیز به سرور خویش اند. چونان چراغ هایند؛ گویا چلچراغ هایی در دلشان فروزان است. و از بیم الهی ترسان اند. برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند.<br /> <br /> ص:49<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 307.<br /> <br /> 2- در نسخه ای دیگر به «سخت تر از سنگ» تعبیر شده است.<br /> <br /> 3- در برخی نقل ها پس از این جمله، فقره های زیر اضافه شده است: «ویکفونه ما یرید فیهم، رجالٌ لا ینامون اللیل، لهم دویٌّ فی صلاتهم کدویّ النّحل»; «هر انتظاری که امام از اینان داشته باشد، کفایتش کنند، مردانی اند که شب نمی خوابند. در نماز خویش صدایی چون صدای زنبوران عسل دارند (کنایه از ابتهالی که در نماز دارند).»<br /> <br /> شعارشان: «ای خون خواهان حسین!» است. آن گاه که به راه افتند، ترس ووحشت پیشاپیش ایشان مسیر یک ماه را بپیماید. متوجه مولا شوند وبه حرکت درآیند. خدای تعالی بدیشان امام حق را یاری رساند».<br /> <br /> == جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ==<br /> در روایات بیان شده که یاران امام عصر علیه السلام را جوانان تشکیل می دهند ومیانسال وکهنسال در میانشان _ جز به ندرت _ پیدا نمی شود. حضرت امیرمؤمنان علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «اصحاب المهدی شباب لا کهول فیهم، اِلاّ کمثل کُحل العین والملح فی الزاد واقلّ الزاد الملح»(1)؛<br /> <br /> «یاران مهدی علیه السلام جوانند و میان سال در میانشان نیست، مگر به مثل سرمه چشم و نمک در غذا و نمک [همیشه] کمتر از غذاست (کنایه از آن که پیران بسیار کم هستند) ».<br /> <br /> فرماندهان سپاه<br /> <br /> امام باقر علیه السلام در این باره چنین فرموده است:<br /> <br /> «فیجمع اللّه علیه اصحابه [وهُمْ] ثلاث مائة وثلاثة عشر رجلاً، ویجمعهم اللّهُ عَلی غیر میعاد ... فیبایعونه بین الرّکن والمقام ومعه<br /> <br /> ص:50<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 333.<br /> <br /> عهدٌ من رسول اللّه (صلی الله علیه وآله) قد توارثته الابناء عن الآباء ...»(1)؛<br /> <br /> «وخداوند بی هیچ میعادی یارانش را برای وی گرد می آورد، در حالی که 313 نفرند ... وحدّ فاصل رُکن ومقام [ابراهیم] با امام علیه السلام بیعت می کنند وبا آن حضرت عهدی است از رسول خدا که پشت در پشت از پدرانش به ارث برده است».<br /> <br /> == نشانه ها و اندیشه ها ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> پیش از آغاز این بحث، گفتنی است زبان رایج در زمان صدور این روایات، زبانی رمزی و نمادین بوده است؛ از این رو می توان «سیوف» را به سلاح و «خیول» را به ماشین ها، نفربرها، تانک ها و وسایل نقلیه زرهی و رزمی معنا کرد. چنان که وصف «رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار» نیز تعبیری نمادین ومجازی است که از آن عبادت و تهجّد در شب و شجاعت و جرأت در روز مقصود است.<br /> <br /> زبان رمزی برای کسی که آشنا به شیوه های تعبیر در منابع وروایات اسلامی باشد، زبانی شناخته شده است. پس از این مقدمه، بحث از «نشانه ها واندیشه ها» را در این روایات آغاز می کنیم:<br /> <br /> == 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره ==<br /> یاران امام، گنج هستند. گنج، ثروتی است که مردم از محلّ اختفای<br /> <br /> ص:51<br /> ----1- بحارالانوار، ج 52، ص 238 و239.<br /> <br /> آن بی خبرند. ممکن است گنجی در خانه انسان، زیر گام های او، یا در زمین مجاور منزلش، یا در شهر وی باشد؛ ولی او از آن بی خبر باشد. انصار امام نیز گنج های پنهانند. ممکن است یکی از آنان در خانه یکی از ما یا در همسایگی و شهر ما باشد؛ امّا ما وی را نشناسیم وحقیرش بشماریم و یا در چشم مردم _ که دیده بصیرتشان از نفوذ در اعماق وکشف گنج ها ناتوان است _ کوچک آید!<br /> <br /> بی گمان این بصیرت، یقین، توجّه به خدا، شجاعت وبی باکی وذوب شدن در ذات خدای تعالی _ که انصار امام علیه السلام بدان ها توصیف شده اند _ به یکباره شکل نمی گیرد؛ بلکه در جان این جوانان وجود داشته، ولی از دیدگان مردم پنهان مانده است؛ چنان که گنج ها از چشم ها پنهان می مانند.<br /> <br /> == 2. قدرت و آگاهی ==<br /> خدای بلندمرتبه در وصف بندگان شایسته خود «ابراهیم»، «اسحاق» و «یعقوب» (علیهم السلام) می فرماید:<br /> <br /> (واذکر عبادنا ابرهیم واسحق ویعقوب اولِی الایدی والابصار انّا اخلصناهم بخالصةٍ ذکری الدّار وانّهم عندنا لمن المصطفین الاخیار)(1)؛<br /> <br /> «و بندگان ما ابراهیم واسحاق ویعقوب را که نیرومند ودیده ور بودند، به یاد آور. ما آنان را با موهبت ویژه ای _ که یادآوری<br /> <br /> ص:52<br /> ----1- ص (38) آیات 45 _ 47.<br /> <br /> آن سرای بود _ خالص گردانیدیم. وآنان در پیشگاه ما به جِدّ از برگزیدگان نیکانند».<br /> <br /> بصیرت، نیازمند قدرت است وبدون قدرت، از دست می رود وبه خاموشی می گراید. بصیرت را جز مؤمن نیرومند بر نمی تابد و هنگامی که نیروهایش تحلیل رود، فاقد بصیرت می شود. بنابراین، قدرت نیاز به بصیرت دارد؛ زیرا توانایی بی بصیرت، به لجاجت ودشمنی واستکبار بدل می شود.<br /> <br /> خدای تعالی ابراهیم، اسحاق و یعقوب را چنین توصیف فرموده که آنان صاحبان «قدرت» و «بصیرت» هستند. در برخی روایات نیز، یاران امام عصر علیه السلام به صاحبان «قدرت» و«بصیرت» توصیف شده اند.<br /> <br /> == 3. هشیاری وبصیرت ==<br /> تعبیر روایت از حالت آگاهی وبصیرت یاران امام عصر علیه السلام تعبیر عجیبی است: «کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل»؛ «آنان چونان چراغ هایند؛ انگار که در دل هایشان قندیل هایی روشن است».<br /> <br /> آیا امکان پذیر است که ظلمت، قندیل را بشکند؟ هر چند که ظلمت قندیل را احاطه می کند؛ لیکن قدرت درهم شکستن آن را نخواهد داشت.<br /> <br /> تیرگی شک و تردیدها هر چند متراکم گردد و فتنه ها پی در پی درآیند؛ ولی نمی تواند در روح و جان و هشیاری یاران امام نفوذ کند. از این رو آنان هنگامی که رهسپار می شوند، دچار شک نمی گردند و تردید نمی کنند و به قهقرا نمی روند و به پشت سر نمی نگرند. تعبیر<br /> <br /> ص:53<br /> <br /> روایت در این زمینه چنین است: «لایشوبه شکٌّ فی ذات اللّه»؛ «دل هایی که به شک در ذات خدا آلوده نشوند».<br /> <br /> از این تعبیر فهمیده می شود که منظور امری غیر از شک است؛ ترکیبی از شک و یقین و یا لحظاتی از شک که حالت یقین را می شکافد وبه نحوی به درون یقین نفوذ می کند؛ ولی در اندک مدتی در مقابل آن شکست می خورد و جا خالی می کند. چنین چیزی برای بسیاری از مؤمنان اتفاق می افتد؛ در حالی که هیچ شکّی، یقین یاران امام را بر نمی آشوبد. یقین آنان ناب و خالص و به دور از شایبه شک و تردید است.<br /> <br /> == 4. عزم نافذ ==<br /> این بصیرت، چنان عزم نافذی به آنان می بخشد که هیچ تردید و دو دلی در آن راه ندارد. تعبیر از این عزم به «اخگر و پارة آتش» (الجمر)، تعبیری با شکوه و حکایتگر است. «اخگر» مادام که ملتهب و فروزان است، نفوذ می کند و می درد و «پارة آتش»، دلپسندترین تعبیری است که در باب نفوذ عزم می شناسیم. ما نمی دانیم که خدای تعالی، در روح وجان جوانان طالقان چه گنجینه هایی از هشیاری، یقین، عزم و نیرو قرار داده است! تعابیر وارد در این روایت، تعابیر غیرمأنوسی است. انگار که سخن از آنان، سخن از روی وَجْد وشیفتگی است:<br /> <br /> «زُبر الحدید کالمصابیح، کأنَّ فی قلوبهم القنادیل، اشدُّ من الْجَمْر، رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار»؛ «[آنان] پاره های آهن اند، چون چراغ اند، انگار در دل هایشان قندیل هایی روشن است، نافذتر از پاره آتش، زاهدان شب و شیران روز».<br /> <br /> ص:54<br /> <br /> گویا روایت از تمام توانایی های لغت، سود جسته تا امکان تعبیر از آگاهی، بصیرت، نیرومندی و عزم نافذ این جوانان را بیان کند.<br /> <br /> == 5. نیرومندی ==<br /> در روایت، جوانان طالقان به [صاحبان] قدرت شگرف توصیف شده اند که تاکنون هیچ جوانی را بدان نیرومندی مشاهده نکرده ایم. در این عبارت تأمل کنید: «کأنّ قلوبهم زُبر الحدید»؛ «گویی که دل هایشان پاره های آهن است».<br /> <br /> آیا تاکنون کسی را دیده اید که بتواند تکه های آهن را در کف دست ذوب کند، یا بشکند یا نرم سازد؟<br /> <br /> «لَوْ حملوا علی الجبال لاَزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدة اِلاّ خرّبوها کأَنَّ علی خیولهم الْعُقبانُ»؛ «اگر به کوه ها حمله ور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند، گویی که عقابانند بر اسب ها».<br /> <br /> این تعابیر از توانایی شگرفی حکایت می کند. این قدرت، از نوع قدرتی نیست که طاغوت ها از آن بهره مندند؛ بلکه فقط برخاسته از نیروی عزم و اراده و یقین است.<br /> <br /> == 6. شهادت طلبی ==<br /> «یدعون بالشهادة ویتمنّون اَنْ یُقتلوا فی سبیل الله»؛<br /> <br /> «برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند».<br /> <br /> ص:55<br /> <br /> مرگ، پیرمردان نود یا صد ساله را دچار وحشت می سازد؛ در حالی که تمام لذت های زندگی و میل بدان ها را از کف داده اند... اما این جوانان _ که در عنفوان جوانی به سر می برند _ به این مرگ عشق می ورزند. عشق به شهادت از دو چیز سرچشمه گرفته و دارای دو نتیجه است.<br /> <br /> این دو چیز _ که منشأ عشق به شهادت در وجود انسان است _ روی گردانی از دنیا وتوجّه به خدای تعالی است. اگر انسان با دوستی دنیا در دلش مقابله کند وخود را از بند آن رها سازد وفریبش را نخورد، بی گمان گام نخست را در این راه _ که دشوارترین گام است _ برداشته است. گام دیگر آن است که دل به محبّت خدا دهد و شیفته یاد و عشق او باشد و صاحب چنین دلی، با تمام وجود به سوی خدا بازگردد.<br /> <br /> برای این گروه، امور دنیوی اهمیّتی ندارد. با دیگران در بازارها و اجتماعات حاضر می شوند؛ اما در دل از این امور غایب اند و درباره اینان اصطلاح «حاضرِ غایب»(1) کاملاً مصداق می یابد.<br /> <br /> این جنگجویان دلاور، عاشق مرگی هستند که مردم از آن می هراسند. شهادت را طلب می کنند ودر آن لقای الهی را می جویند. اشتیاقشان به شهادت، مانند اشتیاق مردم به لذت های دنیا، بلکه برتر از آن است.<br /> <br /> عده اندکی آنان را درک می کنند. انسان های غربی راهی برای درک آنان ندارند. غربیان گاهی عمل آنان را به «خودکشی»(2) توصیف<br /> <br /> ص:56<br /> ----1- آیا حدیث حاضر و غایب شنیده ای        من در میان جمع و دلم جای دیگر است<br /> <br /> 2- کسانی که علیه منافع استکبار دست به عملیات شهادت طلبانه می زنند.<br /> <br /> می کنند! حال آنکه کسی خودکشی می کند که از دنیا خسته شده و در زندگی به بن بست می رسد؛ ولی این جوانان درهای دنیا را به روی خود گشوده می یابند. دنیا به رویشان لبخند می زند وبا تمام طراوت وزیب وزیورهایش به سرشان سایه می افکند. بنابراین آنان از دنیا خسته نشده و در آن به بن بست نرسیده اند؛ بلکه از آن رویگردان شده و مشتاق لقای الهی اند.<br /> <br /> غربیان، این جوانان را به «تروریسم» متهم می کنند؛ حال آنکه اینان تروریست نیستند و اگر می گفتند که اینان از ترور نمی هراسند، سخنی نزدیک تر به واقعیت بود.<br /> <br /> روی گردانی از دنیا وعشق به لقای الهی، سرمنشأ عشق به شهادت وکشته شدن در راه خداوند است. آنچه که از عشق به شهادت حاصل می شود، عزم و نیرومندی است. رزمنده بی باکی که می تواند خود را از [بند] دنیا آزاد سازد، چنان عزم واراده ونیرویی در خود می یابد که دیگران از آن بی نصیب اند.<br /> <br /> این عزم [قاطع] وتوان [بالا] هیچ ارتباطی به اسباب قدرت مادّی _ که در جبهه مخالف موجود است _ ندارد؛ هر چند که ما ضرورت وجود این اسباب و قدرت های مادّی و اهمیّت آنها را در ظهور امام علیه السلام ونزدیک تر شدن فرج آن حضرت، انکار نمی کنیم.<br /> <br /> == 7. تعادل شخصیّت ==<br /> از بارزترین نشانه این گروه، تعادل در شخصیت، بین دنیا و آخرت و<br /> <br /> ص:57<br /> <br /> بین قدرت و بصیرت است و همین راز نیرومندی و نفوذ آنان است. خدای تعالی این موازنه وتعادل را دوست دارد وافراط وتفریط وگرایش به چپ وراست را ناپسند می شمارد:<br /> <br /> (وَابْتَغِ فیما ءاتَیکَ اللّهُ الدّار الآخرة ولا تَنْسَ نصیبکَ مِنَ الدّنیا)(1)؛<br /> <br /> «و با آنچه خدایت داده سرای آخرت را بجوی وسهم خود را از دنیا فراموش مکن».<br /> <br /> خدای تعالی در مقام آموزش دعا به ما فرموده است:<br /> <br /> (ربّنا آتنا فی الدنیا حسنةً وفِی الآخرة حسنةً) (2)؛ «پروردگارا! در این دنیا به ما نیکی ودر آخرت نیز نیکی عطا کن».<br /> <br /> (وَلا تجعل یدَکَ مغلولة الی عنقک ولا تبسطها کُلَّ البسطِ فتقعد ملوماً محسوراً) (3)؛ «دستت را به گردنت زنجیر مکن (بخیل مباش) و بسیار [هم] گشاده دستی منما که سرزنش شده و حسرت زده بر جای مانی».<br /> <br /> تعادل بین خشوع وعبودیت برای خدا وفروتنی در مقابل مؤمنان وشدّت و قاطعیت در مقابل کافران نیز از همین موازنه محسوب می شود: (اَذِّلة علی المومنین اعزّة علی الکافرین)(4)؛ «با مؤمنان، فروتن وبر کافران سرفرازند».<br /> <br /> ص:58<br /> ----1- قصص (28) آیه 77.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 201.<br /> <br /> 3- اسراء (17) آیه 29.<br /> <br /> 4- مائده (5) آیه 54.<br /> <br /> تعادل بین توکّل بر خدا وتلاش وکار وبرنامه ریزی نیز داخل در همین موازنه است. امیرمؤمنان علی علیه السلام برای «همّام» جوانب این موازنه وتعادل در شخصیّت «متّقین» را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «فمن علامة احدهم انّک تری له قوّة فی دین وحزماً فی لین وایماناً فی یقین وحرصاً فی علم وعلماً فی حلم وقصداً فی غنیً وخشوعاً فی عبادة وتجمّلاً فی فاقة وصبراً فی شدّة وطلباً فی حلال ونشاطاً فی هُدیً وتَحَرُجّاً عن طمع یعمل الاعمال الصالحة وهو علی وجل، یُمْسی وَهمُّهُ الشکر ویُصبحُ وهَمُّهُ الذکر یَبیت حذراً ویُصبح فرحاً، ... یمزج الحلم بالعلم والقول بالعمل ... فی الزلازل وقور وفی المکاره صبورٌ وفی الرَّخاءِ شکورٌ ... نفسه منه فی عَناء والنّاس منه فی راحة»؛(1)<br /> <br /> «از نشانه های یکی از آنان این است که در کار دین نیرومندش بینی و پایدار، نرم خوی هشیار ودر ایمان استوار، ودر طلب دانش حریص وبا داشتن علم بردبار ودر توانگری میانه رو ودر عبادت فروتن، وبه درویشی نکویی نمودن، و در سختی شکیبایی کردن و جستوجوی آنچه رواست وشادمانی در رفتن راه راست ودوری گزیدن از طمع. کارهای نیک می کند ودر هراس است. روز را به شب می رساند ودر بند سپاس است. بامداد می کند ذکرگویان، شب ر ابه سر می برد ترسان، وروز<br /> <br /> ص:59<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه دکتر شهیدی)، خطبه 193، ص 226; نهج البلاغه (فیض الاسلام)، خ 184، ص 611.<br /> <br /> می کند شادان ... بردباری را با دانش در می آمیزد وگفتار را با کردار ... به هنگام دشواری ها بردبار است ودر ناخوشایندها پایدار ودر خوشی ها سپاسگزار ... نفسِ او از او در زحمت است ومردم از وی در راحت».<br /> <br /> این موازنه از ویژگی های بارز، در شخصیت یاران امام عصر علیه السلام است.<br /> <br /> == 8. زاهدان شب، شیران روز ==<br /> عبارت «رهبانٌ باللیل، لیوث بالنهار» در روایت پیشین به چنین موازنه ای اشاره کرده است. در ساختار شخصیت انسان، شب وروز، نقش های مختلفی را ایفا می کنند. گردش شب وروز، یک گردش تکاملی است. هر کدام از آنها، دیگری را کامل می کند و به ناچار با مشارکت یکدیگر در بنای شخصیت انسان مؤمن دعوتگر و مجاهد نقش دارند.<br /> <br /> اگر تهجّد وعبادت در شب نباشد، انسان در رویارویی با گردنه های دشوار، استواری لازم را نمی یابد واز ادامه حرکت در راه پرخاری که در طیّ روز باید بپیماید، باز می ماند. همچنین اگر حرکت در «روز» نباشد، «شب» یار و همراه خود را از عمل به وظیفه دعوتگری به سوی خدا در اجتماع باز می دارد وانسان دومین نقش خود را در زندگی دنیا پس از عبادت خدا _ که دعوت به سوی عبودیت او است _ از کف می دهد.<br /> <br /> قرآن کریم بر تأثیر شب در ایجاد آمادگی در انسان ها به منظور دعوت به سوی خدا و کوشش در این راه تأکید دارد. در آغازین روزهای رسالت پیامبراکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) سوره مبارک «مزمّل» بر آن حضرت نازل شد. در این سوره خدای تعالی از پیامبرش خواسته است تا<br /> <br /> ص:60<br /> <br /> شبانگاهان، خود را برای تحمّل «قول ثقیل»(1) در روز، آماده سازد:<br /> <br /> (یا ایّها المزّمّل قُم اللّیل اِلاّ قلیلاً نصفه او انقص منه قلیلاً اَوْزِدْ علیه وَرتّل القرآنَ ترتیلاً اِنّا سَنُلْقی عَلَیْکَ قَولاً ثقیلاً اِنَّ ناشئَة اللّیل هِیَ اشَدُّ وَطْأً وَ اَقْوَمُ قیلاً اِنَّ لَکَ فی النهار سَبْحاً طویلاً) (2)؛<br /> <br /> «ای جامه به خود پیچیده! شب را برخیز، مگر اندکی. نیمی اش را یا کمی از نیم بکاه یا بر آن بیفزای و قرآن را آرام و با درنگ بخوان. ما بر تو سخنی گران القا می کنیم. که خیزش شب، به اثر سخت تر است وبه گفتار استوارتر که تو را در روز، آمد وشدی دراز است».<br /> <br /> تعبیر از شب به «ناشئه»، دقیق وگویا است. شب، انسان را می سازد و او را آماده انجام دادن کارهای بزرگ می کند و شخصیت وی را صیقل می دهد. واژة «قیلاً»؛ یعنی، سخن و یاد خدا. امیرمؤمنان علی علیه السلام دو بخش از زندگی پرهیزگاران را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «اَمّا اللّیلُ فصافّونَ اَقدامهم تالینَ لاَِجزاء القرآنِ یُرَتّلونه ترتیلاً. یُحزِّنونَ بِهِ اَنْفُسَهُمْ وَ یَسْتَثیرون به دَواءَ دائِهم. فَاِذا مَرُّوا بآیة فیها تشویقٌ رَکَنُوا الیها طمعاً وَ تَطَلَّعَتْ نُفُوسُهُمْ اِلَیْها شوقاً وَظَنُّوا اَنَّها نَصْبُ اَعْیُنِهِمْ، وَ اِذا مَرُّوا بِآیة فیها تخویفٌ اَصْغَوْا اِلَیْها مَسامِعَ قُلُوبِهِمْ وَظَنُّوا اَنَّ زَفیرَ جهنَّمَ وَشَهیقَها فی اُصُولِ آذانِهِمْ، فَهُمْ حانونَ عَلی اَوْساطِهِمْ، مُفْتَرِشُونَ لِجِباهِهِمْ وَ اکُفِّهِمْ وَ رُکَبِهِمْ وَ اَطْرافِ<br /> <br /> ص:61<br /> ----1- کنایه از دریافت وحی الهی.<br /> <br /> 2- مزمل (73) آیات 1 _ 7.<br /> <br /> اَقْدامِهِمْ، یَطَّلِبُونَ اِلَی اللّهِ تَعالی فی فَکاکِ رِقابِهِمْ. وَ اَمَّا النَّهارُ فَحُلَماءُ عُلَماءُ، اَبْرارٌ اَتْقِیاءٌ، قَدْ بَراهُمُ الْخَوْفُ بَرْیَ الْقِداحِ، یَنْظُرُ اِلَیْهِم النّاظِرُ فَیَحْسَبَهُمْ مَرْضی وَما بِالْقَوْمِ مِنْ مَرَض وَیَقُولُ: قَدْ خُولِطُوا وَلَقَدْ خالَطَهُمْ اَمْرٌ عَظیمٌ»(1)؛<br /> <br /> «چون شب شود برپا ایستاده، آیات قرآن را با تأمّل واندیشه می خوانند وبا خواندن وتدبّر در آن، خود را اندوهگین می سازند وبه وسیله آن به درمان درد خویش کوشش دارند. پس هرگاه به آیه ای برخورند که به شوق آورده وامیدواری در آن است، به آن طمع نموده و با شوق به آن نظر کنند، آن سان که گویی پاداشی که آیه از آن خبر می دهد، در برابر چشم ایشان است وآن را می بینند. هرگاه به آیه ای برخورند که در آن بیم دادن است، گوش دل های خویش بدان نهند، چنان که گویا شیون [اهل] دوزخ در بیخ گوش های ایشان است. [در پیشگاه الهی برای رکوع] قد خم می کنند و [برای سجود] پیشانی ها و کف ها و زانوها و اطراف قدم هایشان را بر روی زمین می گسترانند. از خدای تعالی آزادی خویش را [از عذاب رستاخیز] درخواست می کنند. امّا در روز، دانشمندانی خویشتن دار و نیکوکارانی پرهیزگاراند. ترس [از خدا] آنان را چون تیر پیراسته لاغر و نزار کرده است. چون کسی بدان ها نگرد، پندارد بیمارند؛ امّا آنان بیمار نیستند، و گوید خردهایشان آشفته است، [امّا] موجب آشفتگی ایشان کاری است بزرگ».<br /> <br /> شب و روز دو نیمة زندگی انسان اند که یکدیگر را تکمیل می کنند.<br /> <br /> ص:62<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه شهیدی)، ص 225 و226.<br /> <br /> شب را دولتی ودولتمردانی است وروز را دولتی ودولتمردانی. دولتمردان روز، بدون قیام شب به نتیجه نمی رسند و دولتمردان شب، بدون تلاشِ روز، در دعوت مردم به بندگی خدا وحاکمیت دین حق موفّق نخواهند بود.<br /> <br /> یاران امام عصر علیه السلام هم مردان شب اند و هم مردان روز و خداوند بدیشان دولت شب و روز هر دو را عنایت فرموده است:<br /> <br /> سمة العبید من الخشوع علیهم<br /> <br /> لِلّه اِنْ ضمتهم الاسحارُ<br /> <br /> فاذا ترجلّت الضحی شهدت لهم<br /> <br /> بیض القواضب انهم احرارُ<br /> <br /> نشان بندگی بندگان از خشوع آنان هویداست<br /> <br /> خدا را اگر سپیده دمان بدیشان ضمیمه شود<br /> <br /> و هنگامی که بامداد برآید، گواهی دهد<br /> <br /> برق تیغ ها که آنان آزاد مردانند<br /> <br /> اگر آنان مردان دولت شب نبودند، به تنهایی قدرت رویارویی با گردنکشان زمین را نداشتند و اگر مردان روز نبودند، قادر به تطهیر زمین از آلودگی شرک وبرپایی توحید وعدل نبودند. همچنین اگر آنان از مردان روز نبودند، در زندگی مردم به توحید وعدل حکم نمی کردند و نیز اگر از مردان شب نبودند، دچار غرور شده واز صراط مستقیم منحرف می شدند.<br /> <br /> دو مرحله یا دو نسل؟<br /> <br /> ما در مقابل دو نسل قرار داریم: نخست، نسلی که شاهد سقوط و<br /> <br /> ص:63<br /> <br /> فروپاشی تجربة سوسیالیسم مارکسیستی و تجربه دموکراسی سرمایه داری [غربی] است وزمین را مهیّای ظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف خواهد ساخت. اینان همان «زمینه سازان» هستند. دوم، نسلی که به یاری امام علیه السلام بر می خیزد وپیش روی او نبرد می کند. اینان همان «انصار»اند.<br /> <br /> آیا اینان تنها دو نسل محسوب می شوند یا آنکه دو نسل ودو مرحله از تاریخ هستند؟ ما [به درستی] نمی دانیم؛ لیکن بعید است که چنین اقدام بزرگی تنها در یک نسل سامان پذیرد.<br /> <br /> == بایسته های انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ما اکنون در دوران انتظار به سر می بریم که درازدامن ترین مرحله در تاریخ اسلام است. به راستی مهم ترین بایسته ها ومسؤولیت های این مرحله چیست؟ آنچه در پی می آید خلاصه ای از این بایسته ها ومسؤولیت ها است:<br /> <br /> == 1. آگاهی ==<br /> آگاهی بر چند گونه است:<br /> <br /> الف. بینش توحیدی، و اینکه تمام هستی از خدا و همه چیز در کف قدرت او است. خدا بر هر کاری توانا وهمه چیز در آسمان وزمین، تحت فرمان او است و از خود هیچ اختیاری ندارد.<br /> <br /> ب. آگاهی به وعده الهی در شرایط سخت سیاسی و مرحله ضعف و ناکامی و در شرایط سقوط. یکی از دشوارترین کارها در چنین عصری،<br /> <br /> ص:64<br /> <br /> آن است که انسان به درک این سخنان خدای متعال نایل آید:<br /> <br /> (وَلا تَهِنوا وَلا تحزنوا واَنْتُمُ الاعلون ان کنتم مؤمنین) (1)؛ «سست مشوید واندوه مخورید، شما برترید اگر مؤمن باشید».<br /> <br /> (وَنُریدُ اَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استضعفوا فِی الارضِ ونجعلهم ائمّةً ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (2)؛ «ما می خواهیم، بر آنان که در زمین خوارشان شمرده اند منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم ]گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم ودر زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور مِنْ بَعْدِ الذّکر اَنَّ الارضَ یَرثها عبادِیَ الصّالِحُونَ) (3)؛ «همانا در زبور، پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> (کَتَبَ اللّهُ لاََغْلِبَنَّ اَنَا وَ رُسُلی) (4)؛ «خداوند مقرّر کرده است که حتماً من وفرستادگانم هر آینه پیروز خواهیم شد».<br /> <br /> (وَلَیَنْصُرَنَّ اللّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ) (5)؛ «هر آینه خدا هر که را یاری اش کند، یاری می کند».<br /> <br /> ج. آگاهی به نقش انسان مسلمان در روی زمین، که عبارت است از سرپرستی، گواهی دادن و رهبری بشریّت [به سوی خیر و فلاح]. خدای<br /> <br /> ص:65<br /> ----1- آل عمران (3)، آیه 139.<br /> <br /> 2- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> <br /> 3- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 4- مجادله (58) آیه 21.<br /> <br /> 5- حج (22) آیه 40.<br /> <br /> تعالی می فرماید:<br /> <br /> (وَکذلِکَ جعلناکم اُمَّةً وَسطاً لِتکونوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ ویکون الرَّسُولُ علیکم شهیداً) (1)؛ «این چنین شما را مردمی میانه[رو ]قرار دادیم تا خود بر مردمان گواه باشید و پیامبر بر شما گواه باشد».<br /> <br /> د. آگاهی به نقش دین اسلام در زندگی بشری، در از میان برداشتن فتنه وامیال نفسانی از مسر دعوت حقّ:<br /> <br /> (وقاتلوهم حَتّی لا تکونَ فِتْنَةٌ ویکونَ الدّینُ لِلّه) (2)؛ «با آنان بجنگید تا آشوبی نباشد ودین از آنِ خدای شود.»<br /> <br /> ه_ . آگاهی به سنّت های [رایج] الهی در تاریخ واجتماع وضرورت آمادگی، زمینه سازی، حرکت وفعالیّت در ضمن این سنن ومحال بودن گذر از آنها. بر این اساس خداوند فرمان داده است تا مسلمانان در خود، آمادگی های لازم برای ورود در این مبارزه قاطع و سرنوشت ساز ایجاد کنند: (وَاَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوّة)(3)؛ «تا می توانید در مقابل دشمنان نیرو مهیّا کنید».<br /> <br /> == 2. امیدواری ==<br /> در صورتی که انسان به برآورده شدن وعده های خداوند و قدرت و<br /> <br /> ص:66<br /> ----1- بقره (2) آیه 143.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 193.<br /> <br /> 3- انفال (8) آیه 60.<br /> <br /> اقتدار او امیدوار باشد؛ بی گمان این امید پایان ناپذیر بوده و صاحبش ناکام نخواهد شد. به همین دلیل مسلمان، نیرو و توان خود را به نیرو و قدرت الهی پیوند می زند (اعتصام بحبل اللّه) و هر که چنین کند، نیرو و اقتدارش پایان ناپذیر خواهد بود.<br /> <br /> == 3. مقاومت ==<br /> مقاومت، نتیجة امیدواری است. غریقی که گروه نجات را از دور می نگرد که به سوی او در حرکت است، بر امواج آب غلبه خواهد کرد و برای این کار در خود نیرویی شگرف خواهد یافت.<br /> <br /> == 4. حرکت ==<br /> حرکت، همان امر به معروف ونهی از منکر، دعوت به سوی خدا، آماده سازی زمین برای ظهور امام عصر علیه السلام وبرپایی دولت جهانی او وایجاد آمادگی های بینشی، ایمانی وتشکیلاتی و توانایی در نسل مؤمنی است که به یاری امام وزمینه سازی ظهورش قیام کنند.<br /> <br /> == 5. دعا برای ظهور امام ==<br /> تردیدی نیست که دعا به همراه حرکت وفعالیّت ودر کنار امر به معروف ونهی از منکر، از عوامل نزدیک ساختن ظهور امام زمان علیه السلام است. دعاهای زیادی در باب ظهور امام و ثواب انتظار رسیده است. یکی از دعاهایی که مؤمنان، آن را می خوانند و تکرار می کنند، دعای زیر است:<br /> <br /> «اللّهم کن لولیّک الحجة ابن الحسن، صلواتک علیه وعلی آبائه، فی هذه الساعة وفی کُلّ ساعة، ولیّاً وحافظاً وقائداً وناصراً ودلیلاً<br /> <br /> ص:67<br /> <br /> وعیناً حتی تسکنه ارضک طوعاً وتمتّعه فیها طویلاً».<br /> <br /> در دعای «افتتاح» این شکایت تلخ واین دعای دلپذیر را می خوانیم:<br /> <br /> «اللّهُمَّ اِنّا نرغب الیک فی دولة کریمة تُعِزُّ بها الاسلام واهله وتذلُّ بها النّفاق واهله وتجعلنا فیها مِنَ الدّعاةِ الی طاعتک والقادة الی سبیلک وترزُقُنا بها کرامة الدّنیا والآخرة ... اللّهُمَّ اِنّا نَشْکُو الیک فَقْدَ نَبیّنا _ صلواتک علیه وآله _ وغَیْبَةَ وَلیّنا وکثرة عَدُوِّنا وَقِلَّةَ عَدَدِنا وَشِدَّةَ الْفِتَنِ بِنا وَتَظاهُرَ الزمان علینا»؛<br /> <br /> «خدایا! ما از تو امید داریم آن حکومت کریمی را برقرار سازی و به سبب آن اسلام و مسلمین را عزت بخشی و نفاق و اهل آن را ذلیل گردانی و ما را در آن، از دعوت کنندگان به طاعت خویش واز رهبران راه هدایتت قرار دهی وکرامت دنیا وآخرت را به ما روزی فرمایی ... خدایا! از نبودِ پیامبرمان _ که درود تو بر او و خاندانش باد _ و غیبت ولیّ مان و فزونی دشمن مان و کمی عددمان و زیادی فتنه هایی که بر ما فرود می آید و ناسازگاری زمانه، به تو شکوه می کنیم».<br /> <br /> == انتظار مطلوب ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> انتظار بر دو گونه است: انتظار آگاهانه ومطلوب، وانتظار نامطلوب. دوّمی، همان مترصد بودن علامت های ظهور، مانند صدای آسمانی (صیحه)، فرو رفتن در زمین (خَسْف)، ظهور سفیانی ودجّال است. ما این علایم را نفی نمی کنیم و در این باره روایات زیادی در مجموعه روایات «مَلاحِم» آمده است. هر چند این روایات تاکنون مورد پژوهش سندی به صورت دقیق علمی قرار نگرفته است؛ امّا از قبل بر درستی<br /> <br /> ص:68<br /> <br /> برخی از آنها تأکید می کنیم. لیکن در اینجا بر شیوه «مترصد بودن» در معنای انتظار، انتقاد داریم. به نظر ما این شیوه، امّت را از عمل به وظایفی که در دوره انتظار بر دوش دارد، منحرف می سازد واز شیوه انتظار صحیح باز می دارد.<br /> <br /> اوّلی، همان «انتظار مطلوب» است. در چنین انتظاری، هم فعالیت وحرکت و امر به معروف و نهی از منکر وجود دارد وهم دعوت به سوی خدا و جهاد. این، از زمینه های اساسی ظهور امام عصر علیه السلام است؛ زیرا ظهور او با زنجیره ای از سنّت های الهی در جامعه و تاریخ ارتباط دارد و این سنّت ها جز با فعالیت و حرکت، تحقّق نمی یابد.<br /> <br /> علامت های ظهور در روایات، اجمالاً صحیح هستند؛ امّا به نظر ما محدود به زمان خاصی نیستند و در روایات نیز به صراحت وارد شده که تعیین کنندگان وقت (وقّاتون(1)) را تکذیب کنید.<br /> <br /> عبدالرحمن بن کثیر می گوید: ما نزد امام صادق علیه السلام بودیم که مهزم وارد شد وبه امام عرض کرد: قربانت شوم، درباره این حادثه ای که ما انتظار آن را می کشیم (ظهور امام عصر علیه السلام ) بفرمایید کی اتفاق می افتد؟ امام علیه السلام فرمود:<br /> <br /> «یا مَهْزَم! کذب الوقّاتون وهلک المستعجلون»(2)؛ «ای مهزم!<br /> <br /> ص:69<br /> ----1- آنان که زمان خاصی را برای ظهور حضرت حجت(علیه السلام) پیش بینی می کنند. (مترجم)<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> <br /> آنان که [برای این امر] وقت مشخص می کنند، دروغ می گویند وآنان که [تحقق آن را] پیش از موعدش می جویند، هلاک می شوند».<br /> <br /> فُضیل بن یسار از امام باقر علیه السلام سؤال کرد: آیا برای این امر (ظهور حضرت) زمان خاصّی است؟ فرمود: «کذب الوقّاتون»(1)؛ «دروغ گفته اند آنان که زمان خاصی را مقرر کرده اند».<br /> <br /> بنابراین، مقصود از بیان علامت ها، مشخص کردن دقیق زمان ظهور امام عصر علیه السلام نیست. درست آن است که بگوییم اینها به اعمال ما ارتباط دارد. بله «خسف» و«صیحه» [مثلاً] از علامت های ظهور است؛ لیکن عمل ما، تحقق این امور را نزدیک یا دور می سازد.<br /> <br /> این تصحیح و توجیه در تفسیر مفهوم ظهور، ضروری است که از آن به «انتظار مقبول و موجّه» یاد شود. در این باره توجّه به سه نکته بایسته است:<br /> <br /> == یک. تصحیح مفهوم انتظار ==<br /> امروز در عصری زندگی می کنیم که در آن بحث های زیادی در مورد ظهور امام عصر علیه السلام ردّ وبدل می شود. در عصرهای تاریخی دور ونزدیک خودمان، دوره ای را سراغ نداریم که مردم به گستردگی امروز، از ظهور امام علیه السلام و دولت او سخن گفته وتوجه نشان داده باشند. بنابراین، «انتظار» از مشخّصه های بارز عصر ما است. اما متأسفانه اصلاح وارشادی در سطح عموم درباره مسأله انتظار صورت نگرفته است! جوانان ما مسأله ظهور<br /> <br /> ص:70<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> <br /> امام عصر علیه السلام وعلایم ظهور او را، صرفاً در لابه لای کتاب ها می جویند. چنین رویکردی صحیح نیست؛ بلکه درست آن است که ظهور امام و انقلاب جهانی به رهبری او را در متن زندگی سیاسی واجتماعی خودمان جستوجو کنیم.<br /> <br /> علامت های ظهور امام علیه السلام به میزانی که ما در متن زندگی سیاسی و فرهنگی معاصر _ در آگاهی، مقاومت، وحدت کلمه، انسجام سیاسی، فداکاری، توانایی های انقلابی و سیاسی و تبلیغاتی مان _ می یابیم، در کتاب ها بیان نمی شود.<br /> <br /> شیوه جوانان ما در پژوهش از نشانه های ظهور امام علیه السلام از لابه لای کتاب ها، شیوه ای کاملاً منفی است. باید مفهوم انتظار را تصحیح کنیم و آن را به سمت مثبت جهت دهیم. فرق دو مفهوم این است که مفهوم نخست، نقش انسان را در مسأله انتظار، منفی جلوه گر می سازد؛ امّا مفهوم دوم، این نقش را در روند ظهور امام علیه السلام مثبت و فعّال و مرتبط با زندگی و وضعیت سیاسی و انقلابی و درد و رنج ما قرار می دهد.<br /> <br /> معمّر بن خلاّد از حضرت ابی الحسن علیه السلام در تفسیر سخن خدای تعالی (الم، اَحسب النّاس ان یترکوا ان یقولوا آمنّا و هُم لا یفتنون) (1) نقل کرده است:<br /> <br /> (یفتُنونَ کما یُفتن الذَّهب، ثُمَّ قال: یُخلصون کما یُخلص الذهب)<br /> <br /> ص:71<br /> ----1- «الف، لام، میم، آیا مردم پنداشتند که تا گفتند ایمان آوردیم، رها می شوند ومورد آزمایش قرار نمی گیرند؟»; عنکبوت (29) آیه 1 و2.<br /> <br /> (1)؛ «[مردم] آزمایش می شوند، همان طور که طلا آزمایش می شود. سپس فرمود: ناخالصی مردم گرفته می شود، چنان چه طلا را خالص می سازند».<br /> <br /> منصور صیقل می گوید: من وحارث بن مغیره نشسته بودیم و [درباره ظهور امام عصر علیه السلام ] با هم سخن می گفتیم که امام صادق علیه السلام سخنان ما را شنید. آن حضرت به ما فرمود:<br /> <br /> «فی ای شیء انتم هاهنا؟ هیهات لا واللّهِ لا یکون ما تمدّون الیه اعینکم حتّی تمیّزوا»؛ «برای چه اینجا نشسته اید؟ دریغا! نه به خدا قسم آنچه که انتظارش را می کشید، واقع نخواهد شد، مگر آنکه متمایز (آزمایش) شوید».<br /> <br /> منصور از امام صادق علیه السلام نقل می کند:<br /> <br /> «یا منصور! انّ هذا الامر لا یأتیکم اِلاّ بعد أیاس، لا واللّهِ حتّی یمیّزوا، لا واللّهِ حتّی یشقی من یشقی ویَسْعَدَ مَنْ یَسْعَدُ»(2)؛ «ای منصور! ظهور امام علیه السلام واقع نمی شود، مگر پس از نا امیدی. نه به خدا مگر آنکه متمایز شوند؛ نه به خدا مگر آنکه شقی و نیک بخت هر دو خود را نشان دهند».<br /> <br /> بنابراین، ارتباط ظهور امام عصر علیه السلام با علم، زندگی، گرفتاری و درد، نیکبختی و بدبختی ما بیشتر از ارتباط آن با نشانه های کیهانی ذکر شده در کتاب ها است و این، مفهومی است که باید با ژرف اندیشی و روشنگری به آن بنگریم.<br /> <br /> ص:72<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> <br /> == دو. منتظر کیست؟ ==<br /> براساس مفهوم ذکر شده، مسأله برعکس می شود وامام علیه السلام منتظر حرکت و مقاومت وجهاد ما خواهد بود؛ نه ما منتظر ایشان. مسأله ظهور امام علیه السلام هنگامی که با واقعیت های سیاسی وانقلابی ما مرتبط باشد، بی گمان این ماییم که این واقعیت ها را تحقق می بخشیم. بنابراین می توانیم دو گونه عملکرد در این رابطه بروز دهیم: یا آنکه با اقدام، حرکت، اتحاد، نظم تشکیلاتی، فداکاری و امر به معروف، زمینه قیام آن حضرت را فراهم سازیم و یا آنکه کار را به عهده دیگران گذاشته و خود از هرگونه اقدامی شانه خالی کنیم و از رویارویی با مسؤولیت ها بگریزیم.<br /> <br /> == سه. ارزش انتظار ==<br /> برای مفهوم مثبت ومقبول «انتظار»، منابع اسلامی، ارزش و اهمیت زیادی داده است. رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) می فرماید: «افضل اعمال اُمّتی الانتظار»(1)؛ «برترین اعمال امّت من انتظار است» و «انتظار الفرج عبادةٌ»(2)؛ «انتظار فرج، خود عبادت است».<br /> <br /> در حدیث دیگری آمده است: «المنتظر لاَِمْرِنا کالمتشحّطِ بدمه»(3)؛ «کسی که انتظار امر ما را بکشد (منتظر ظهور باشد)، چونان کسی است<br /> <br /> ص:73<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 3- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> که [در راه خدا ]به خون خود در غلتیده باشد».<br /> <br /> این ارزش بزرگی که در روایات برای انتظار بیان شده، با تصور مثبت از این معنا تناسب دارد واز تصوّر منفی انتظار به معنای «مترصد بودن» بسیار دور است.<br /> <br /> ص:74<br /> <br /> = فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:75<br /> <br /> == حرکت و انتظار ==<br /> ارتباط دو سویه ای میان حرکت وانتظار موجود است. پیش از این درباره پیوستگی انتظار به «حرکت» سخن گفتیم و هم اکنون از وابستگی «حرکت» به «انتظار» سخن خواهیم گفت.<br /> <br /> == اقدام انقلابی ==<br /> «اقدام انقلابی» آمیزه ای از تخریب و ساختن است؛ از این رو با چالش، مقاومت و سختی همراه است. اگر انقلاب، فقط ساختن بود _ بی هیچ انهدامی _ نیاز به این همه زمت و تلاش نبود. چون انهدام بر رژیم سیاسی فاسدِ موجود وارد می شود؛ در نتیجه با سختی های فراوانی همراه است. زیرا هر رژیمی، بهره بردارانی دارد که از آن نفع می برند و دفاع می کنند.<br /> <br /> دعوت به توحید، یک دعوت انقلابی است؛ از این رو چنین دعوتی با «جهاد و جنگ» همراه است:<br /> <br /> (وقاتلوهم حتّی لا تکون فتنة ویکون الدّین کلّه للّه) (1)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند و دین یکسره از آن خدای گردد».<br /> <br /> ص:76<br /> ----1- انفال (8) آیه 39.<br /> <br /> بدون از میان برداشتن فتنه ها و موانع بزرگی که بهرهوران رژیم سیاسی شرک آلود ایجاد کرده اند، امکان ندارد دعوت به توحید راهی به زندگی مردم بگشاید. از طرف دیگر، از میان برداشتن فتنه نیز بدون جهاد و مبارزه، امکان پذیر نیست؛ زیرا توحید (نظام توحیدی) در خلأ سیاسی و اجتماعی استقرار نمی یابد؛ بلکه جایگزین شرک می شود و دعوت به خدا، جز با نابودی شرک صورت نمی پذیرد.<br /> <br /> == بهای اقدام انقلابی ==<br /> برپا دارندگان شرک و رهبران آن، از تمام توان خود برای مبارزه با حرکت توحیدی و برانگیختن فتنه ها و ایجاد موانع در مسیر دعوتگران به خدا، بهره می برند. دعوت به توحید نیازمند از بین بردن تمام این فتنه ها و رویارویی با همه این موانع ومبارزه با رژیم شرک است.<br /> <br /> رویارویی با موانع ومبارزه با کیان شرک، هزینه جانی ومالی زیادی به دعوتگران به سوی خدای تعالی و نزدیکان آنان تحمیل می کند و خسارت های سنگینی را در پی دارد.<br /> <br /> == تکلیف به حرکت ==<br /> قرآن با توجّه به این عوامل، در تکلیف مردم به حرکت، اهتمام ویژه ای نشان داده است. اگر این رنج ها و مشقّت ها در حرکت توحیدی نبود، این همه تأکید وجهی نداشت:<br /> <br /> ص:77<br /> <br /> (قوموا لِلّه قانتین) (1)؛ «خاضعانه برای خدا به پاخیزید».<br /> <br /> (وَأمُر بالمعروف وَانْهَ عن المنکر واصْبِرْ علی ما اصابکَ) (2)؛ «به کار پسندیده وادار واز کار ناپسند بازدار وبر آسیبی که بر تو وارد آید شکیبا باش».<br /> <br /> (فَاسْتَقِمْ کَما اُمِرتَ) (3)؛ «پس همان گونه که دستور یافته ای ایستادگی کن».<br /> <br /> (اُدع الی سبیلِ ربِّکَ) (4)؛ «به راه پروردگارت دعوت کن».<br /> <br /> (اِقْرأ باسم ربّکَ) (5)؛ «به نام پروردگارت بخوان».<br /> <br /> (جاهد الکفّار والمنافقین) (6)؛ «با کافران ومنافقان جهاد کن».<br /> <br /> (وَ جاهِدُوا فی سبیل اللّهِ)(7)؛ «ودر راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (اِنفروا خِفافاً وثقالاً وَجاهِدوا باَموالکم وانفسکم فی سبیل اللّهِ) (8)؛ «سبکبار و گران بار بسیج شوید وبا مال وجانتان در راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (وَاقتلوهم حیث ثقفتموهم) (9)؛ «و هر کجا به ایشان دست یافتید، آنان را بکشید».<br /> <br /> ص:78<br /> ----1- بقره (2) آیه 238.<br /> <br /> 2- لقمان (31) آیه 17.<br /> <br /> 3- هود (11) آیه 112.<br /> <br /> 4- نحل (16) آیه 125.<br /> <br /> 5- علق (96) آیه 1.<br /> <br /> 6- توبه (9) آیه 73.<br /> <br /> 7- بقره (2) آیه 218.<br /> <br /> 8- توبه (9) آیه 41.<br /> <br /> 9- بقره (2) آیه 191.<br /> <br /> (وَ قاتِلوا فی سبیلِ اللّهِ الذینَ یُقاتلونکم) (1)؛ «و در راه خدا با کسانی که با شما می جنگند، بجنگید».<br /> <br /> (و قاتلوهم حتّی لا تکون فتنةٌ) (2)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند».<br /> <br /> تمام اینها آموزه های انقلابی در راستای تغییر وضع موجود و نشاندن توحید به جای شرک و از بین بردن فتنه ها ورفع موانع از مسیر دعوت به سوی خداوند است.<br /> <br /> == ضعف انسان ==<br /> انسان از انجام چنین مسؤولیّت دشواری، احساس ناتوانی می کند ودر وجود خود، قدرتی برای رویارویی با تمام این موانع ومشکلات نمی یابد. نبرد بین دو جبهه توحید و شرک، شدید و ویرانگراست؛ از این رو انسان به تنهایی یا با کمی مؤمنان، در برخورد با این جبهه، احساس ضعف کرده و چنین کاستی را می پذیرد واز رودررویی عقب نشینی می کند؛ مگر آنکه خدای تعالی او را حفظ کند.<br /> <br /> پذیرش عوامل ضعف در نفس انسان، نخستین مشکلی است که فعّالان در راه خدا با آن مواجه اند. این ضعف به شکل هراس از طاغوت ودستیاران او، درماندگی از ادامه راه، یأس از سودمندی استمرار آن، عافیت جویی و راحت طلبی و یا تمامی این عوامل بروز می کند و آنان<br /> <br /> ص:79<br /> ----1- بقره (2) آیه 190.<br /> <br /> 2- انفال (8) آیه 39.<br /> <br /> که از ادامه مسیر ناتوانند و در راه می مانند، فراوان هستند.<br /> <br /> == رهایی از سقوط ==<br /> در اینجا بایسته است از اسباب وعواملی که ما را در طیّ این مسیر، از سقوط حفظ می کند و از وسوسه های شیطانی وضعف درونی خودمان باز می دارد، سخن بگوییم. وسایل حفظ و مصونیّت در زندگی فعالان بسیار است. مهم ترین آنها چهار عامل است که قرآن کریم از آنها یاد کرده است: 1. استعانت از صبر و صلاة؛ 2. ولا؛ 3. میراث؛ 4. انتظار.<br /> <br /> == عوامل رستگاری ==<br /> <br /> == یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه) ==<br /> خدای تعالی می فرماید: (استعینوا بالصّبر والصّلوة)(1)؛ «از شکیبایی و نماز یاری جویید» و (یا ایها الذین آمنوا استعینوا بالصبر والصّلوة)(2)؛ «ای مؤمنان! از شکیبایی و نماز یاری جویید».<br /> <br /> خداوند در سوره «هود»، قلب رسولش را در وسط میدان کارزار با سران شرک در جزیرة العرب با بیان قصّه مسیر توحید، نیرو می بخشد و بعد از بررسی اجمالی این مسیر طولانی، به وی می فرماید:<br /> <br /> ص:80<br /> ----1- بقره (2) آیه 45.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 153.<br /> <br /> (فاستقم کما اُمِرْتَ ومَنْ تاب مَعَکَ ولا تَطْغَوْا انّه بما تعملون بصیر ولا ترکنوا الی الذین ظلموا فتمسّکم النّار وما لکم من دون اللّهِ من اولیاء ثمّ لا تنصرون واقم الصلوة طَرَفَیِ النَّهار وزلفاً من اللّیل انّ الحسنات یذهبن السیّئات ذلک ذکری للذّاکرین واصبر فانّ اللّهَ لا یُضیعُ اَجْرَ الْمحسنین) (1)؛<br /> <br /> «پس همان گونه که دستور یافته ای، ایستادگی کن و [همین طور] هر چه با تو توبه کرده است. و طغیان مکنید که او به آنچه انجام می دهید بینا است. به کسانی که ستم کرده اند، متمایل مشوید که آتش [دوزخ] به شما می رسد، ودر برابر خدا برای شما دوستانی نخواهد بود، و سرانجام یاری نخواهید شد. و در دو طرف روز [اوّل و آخر آن] و نخستین ساعات شب، نماز را برپا دار؛ زیرا خوبی ها بدی ها را نیست می کند. این برای پندگیرندگان پندی است وشکیبا باش چه خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمی گرداند».<br /> <br /> صبر، پایداری براساس سنّت های الهی است وجنگ به موجب این سنّت ها به وجود می آید. آن که دوست دارد پیروز این نبرد باشد، به ناچار باید این سنّت ها را بشناسد و بر آنها پایداری ورزد و با قدرتی هم تراز به مقابله با آنها برخیزد. این مقابله نیز خود از سنّت های الهی است.<br /> <br /> مهیّا کردن نیرویی هم تراز با قدرت دشمن در صحنه نبرد، یا در<br /> <br /> ص:81<br /> ----1- هود (11) آیات 112 _ 115.<br /> <br /> میدان سیاست یا تبلیغات و... جزئی از صبر و پایداری است.<br /> <br /> صبر و شکیبایی، بدین معنا نیست که انسان دشمنش را تحمّل کند؛ بلکه به معنای مقاومت وپایداری در مقابل دشمن و عدم وازدگی و درماندگی در رویارویی با او است؛ تا آنجا که توان دفع ورفع او را با نیرویی برابر با توان وی بیابد. این، معنای مثبت صبر و شکیبایی است.<br /> <br /> نماز، نمودِ ارتباط با خدا و یاد او است. انسان مسلمان در بحبوحه نبرد، باید از خدا ویاد وی بسیار کمک بگیرد و از وی عزم و نیرو بطلبد و قوایش را با قوای الهی استحکام بخشد. اگر انسان در میدان نبرد، از خداوند یاری بطلبد، دیگر از چیزی نخواهد ترسید و احساس ضعف نخواهد کرد و این، معنای صبر و صلاة است.<br /> <br /> == دو. ولا (همبستگی) ==<br /> مسلمانان مانند پیکری واحدند که اعضای آن ارتباطی منسجم دارند که همان رابطه ولا (همبستگی) است. این امر، ولایت در خطّ افقی است؛ در مقابل ولایت خدا و رسول و اولیای امور که ولایت آنان در خطّ عمودی و در بافت جامعه اسلامی است.<br /> <br /> قرآن به همین رابطه منسجم و هماهنگ _ که افراد امّت اسلامی را به یکدیگر پیوند می زند واز مجموع آنها توده ای مرتبط با هم پدید می آید _ اشاره دارد: (والمؤمنون والمؤمنات بعضهم اولیاء بعض) (1)؛ «و<br /> <br /> ص:82<br /> ----1- توبه (9) آیه 71.<br /> <br /> مردان وزنان با ایمان، دوستان یکدیگرند».<br /> <br /> این «ولا»، دوستی، همیاری، همبستگی، همزیستی، تعاون، سازش وخیرخواهی را شامل می شود. امّتی که با چنین پیوندهای مستحکمی به یکدیگر مرتبط باشند، ملّتی توانمند و یکپارچه در میدان مبارزه خواهند بود. خدای تعالی به سبب مصلحتی، پایه ارتباط میان این امّت را براساس ولا _ که از مستحکم ترین پیوندها در خانواده ای واحد است _ قرار داده است.<br /> <br /> از آنجا که نخستین وظیفه امّت اسلامی، رویارویی و درگیری در میدان مبارزه است، به ناچار می باید از ساختار داخلی مستحکم و بافت استواری برخوردار باشد تا بتواند در برابر وحشی گری های نبرد سرنوشت سازی که در آن وارد شده است، پایداری ورزد.<br /> <br /> بدون این ولای مستحکم _ که تک تک مردم مسلمان در آن به تقویت یکدیگر بر می خیزند _ امّت اسلامی قدرت ایستادگی در مقابل جبهه کفر ونفاق را در این نبرد سرنوشت ساز نخواهد داشت.<br /> <br /> این امّت، با وحدت کلمه، به ریسمان الهی چنگ می زند و در رویارویی با سران کفر، مجموعه و خانواده واحدی می شود: (واعتصموا بحبل الله جمیعاً ولا تفرّقوا) (1)؛ «و همگی به ریسمان الهی چنگ زنید وپراکنده مشوید».<br /> <br /> ص:83<br /> ----1- آل عمران (3) آیه 103.<br /> <br /> در این آیه، خدای متعال امّت اسلامی را به چنگ زدن به ریسمان الهی در میدان مبارزه فرمان می دهد. البته این اعتصام باید از جانب همه و به طور جمعی باشد؛ زیرا طبیعت مبارزه چنین است که هر یک از دو طرف درگیری، تمام نیرو و امکانات خود را به کار می گیرد. نیروی امّت اسلامی نیز در دو چیز خلاصه می شود: پناه بردن به خدا و اجتماع و یکپارچگی آنان.<br /> <br /> == سه. میراث ==<br /> اعضای این خانواده باید ریشه های تاریخی خود را به یاد آورند. بی گمان شناخت چنین اصالت و هویت تاریخی، در هنگامه نبرد، به آنان نیرو، صلابت، ثبات و استحکام چند برابر خواهد بخشید.<br /> <br /> حرکت اسلام در تاریخ، حرکت بی ریشه ای نیست؛ بلکه از حرکت تمام انبیا _ از آدم تا خاتم _ نشأت گرفته است.<br /> <br /> حرکتی که دارای چنین عمق وریشه ای است ودر درازنای ده ها قرن، در مقابل مکر و دسیسه های مشرکان ثابت قدم مانده، سزاوار آن است که در این معرکه نیز ثابت قدم بماند وشایستگی وصلاحیتش را حفظ کند. بی گمان خانواده توحید، شجره طیّبه ای است در زمین که: «اصلها ثابت وفرعها فی السّماء»؛ «ریشه اش ثابت و شاخه هایش برافراشته بر آسمان است».<br /> <br /> (اَلم تَرَ کیف ضرب اللّهُ مثلاً کلمةً طیّبة کشجرة طیّبة اصلها<br /> <br /> ص:84<br /> <br /> ثابت وفرعها فی السّمآءِ تُؤتی اُکُلها کلّ حین باذن ربّها ویضرب اللّهُ الامثال للنّاس لعلّهم یتذکرون) (1)؛ «آیا ندیدی خدا چگونه مَثَل زده: سخن پاک مانند درختی پاک است که ریشه اش استوار وشاخه اش در آسمان است؛ میوه اش را هر دم به اذن پروردگارش می دهد وخدا مَثَل ها را برای مردم می زند، شاید که آنان پند گیرند».<br /> <br /> شرک نیز، یک خانواده است، جز آنکه بریده و بی ریشه است: (اجتثّت من فوق الارض ما لها من قرار) (2)؛ «از روی زمین کنده شده وقراری ندارد».<br /> <br /> برای کسانی که به خدا دعوت می کنند، بایسته است ریشه ها، عمق واصالت تاریخی خود و نیز پیوندشان با صدیقان، صالان، راکعان، ساجدان، ذاکران و دعوتگران به سوی خدا را به یاد آورند. به همین جهت، بر امام حسین علیه السلام به سبب میراث بزرگی که از پدران خود _ آدم، نوح، ابراهیم و رسول خدا _ به ارث برده است، سلام و درود می فرستیم و می گوییم: «السلام علیک یا وارث آدم صفوة اللّه، السلام علیک یا وارث نوح نبی اللّه، السلام علیک یا وارث ابراهیم خلیل اللّه».<br /> <br /> بسیار مهمّ و بایسته است که در میدان نبرد، انسان این ریشه داری و اصالت را یاد آورد؛ زیرا وی را در میانه این نبرد خسارت بار، مصون ومحفوظ داشته و تقویت خواهد کرد.<br /> <br /> ص:85<br /> ----1- ابراهیم (14) آیه 24 و25.<br /> <br /> 2- ابراهیم (14) آیه 26.<br /> <br /> == چهار. امید وانتظار ==<br /> انتظار، چهارمین عاملی است که انسان را در حرکت، یاری می دهد. انتظار، امید را در درون انسان بر می انگیزد و امید توانایی مقاومت و حرکت را به وی می بخشد. غریقی که منتظر رسیدن گروه نجات است، بی گمان چندین برابر کسی که امیدی به نجات ندارد، از خود استقامت نشان می دهد.<br /> <br /> ایمان به «وراثت زمین به وسیله صالحان» و«امامت مستضعفان مؤمن» و اینکه «عاقبت از آن متّقین» است، به صالحان و تقواپیشگان، ثبات و قدرت بیشتری بخشیده و در میدان نبرد، آنان را ثابت قدم خواهد داشت. همچنین قدرت رویارویی با مشکلات ومبارزه با گردنکشان ومستکبران را در سخت ترین شرایط برای آنان فراهم خواهد ساخت. چنین ایمان واعتقادی، از شکست و فروپاشی آنان در شرایط سخت و دشوار، جلوگیری خواهد کرد.<br /> <br /> بدین جهت است که قرآن کریم بر این حقیقت _ «عاقبت از آن تقواپیشگان است»(1) _ تأکید میورزد و به وراثت زمین به وسیله صالحان و شایستگان اقرار می کند: (ولقد کتبنا فی الزّبور من بَعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «در حقیقت، در زبور پس از آن یاد کرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:86<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> به سبب اهمیّت این حقیقت و بایستگی تأکید بر آن و بای اندیشه اسلامی بر آن، خدای متعال آن را در «ذکر» و «زبور»، یادآوری کرده است. خداوند امامت مستضعفان و سرپرستی آنان را در سیر تمدن انسانی، تثبیت فرموده، و این وعده پروردگار و اراده حتمی او است که پس از فراخواندنشان به ایمان و عمل صالح، درخواستشان را پذیرفت؛ چنان که فرمود:<br /> <br /> (ونرید ان نمنّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمّة ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (1)؛ «و خواستیم بر کسانی که در آن سرزمین فرودست شده بودند، منّت نهیم و آنان را پیشوایان مردم گردانیم و ایشان را وارث زمین کنیم و در زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> این دو آیه، اگرچه در مسأله داستان موسی علیه السلام وفرعون وهامان وارد شده است؛ امّا اراده الهی در باب مستضعفان محروم، مطلق است و به چیزی جز استجابت امری که خدای تعالی، مؤمنان را به سوی آن دعوت کرده (ایمان و عمل صالح)، مقیّد نشده است.<br /> <br /> وعده الهی بر امامت مستضعفان در زمین، به مؤمنان مستضعف نیرو، اطمینان، آرامش، استقامت و شکیبایی بر مشکلات مبارزه، و در ناراحتی ها نیروی مقاومت بخشیده و در میدان نبرد ثابت قدم می دارد.<br /> <br /> انتظار حقیقی برای نجات، امید را در روحیّه دلاوران عرصه های<br /> <br /> ص:87<br /> ----1- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> <br /> نبرد، برمی انگیزد؛ [چنان که] در رویارویی با فرعون و هامان، موسی بن عمران علیه السلام قوم خود را با وعده الهی وانتظار فرج وکمک از سوی خدای بلندمرتبه، نیرو بخشید:<br /> <br /> (قال موسی لقومه استعینوا باللّهِ وَاصْبِروا اِنّ الارض لِلّهِ یُورثُها مَنْ یَشآءُ مِنْ عِبادِه والعاقبة للمتّقین، قالوا اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتیَنا وَمِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا، قال عسی ربُّکُمْ اَنْ یُهْلِکَ عدوّکم ویَسْتَخْلفکُمْ فی الارضِ فَیَنْظُرَ کَیْفَ تَعْملونَ) (1)؛<br /> <br /> «موسی به قوم خود گفت: از خدا یاری جویید وپایداری ورزید چه زمین از آنِ خدا است؛ آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد می دهد وفرجام نیک برای پرهیزگاران است. [قوم موسی] گفتند: پیش از آنکه تو نزد ما بیایی و [حتّی] بعد از آنکه به سوی ما آمدی، مورد آزار قرار گرفتیم. گفت: امید است که پروردگارتان دشمن شما را هلاک کند وشما را روی زمین جانشین [آنان ]سازد؛ آن گاه بنگرد تا چگونه عمل می کنید».<br /> <br /> موسی بن عمران می کوشید تا بنی اسرائیل را در میدان مبارزه و رویارویی، متوجّه امید به خدا و وعده او و انتظار فرج کند. از این رو، این دستور بزرگ الهی را برای آنان بیان می کند: (قال موسی لقومه: استعینوا باللّهِ واصبروا انّ الارض للّهِ یورثُها من یشاء من عباده والعاقبة للمتّقین).<br /> <br /> ص:88<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128 و129.<br /> <br /> شگفت آنکه موسی بن عمران بین «صبر» و «انتظارِ تحقّق وعده الهی» ارتباط برقرار کرده است: (اصبروا انّ الارض للّه یورثها من یشآءُ من عباده).<br /> <br /> بنی اسرائیل می کوشند تا پیامبرشان را از انتظار آینده، متوجّه مرارت زمان حاضر کنند، از این رو به وی می گویند: (اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتینا ومن بَعْدِ ما جِئْتَنا).<br /> <br /> موسی دوباره آنان را به انتظار تحقق وعده خداوند و صبر بر ناراحتی ها متوجه می سازد که بی گمان این گشایش نزدیک خواهد بود: (قال: عسی ربّکم ان یهلک عدوّکم ویستخلفکم فی الارض فینظر کیف تعملون)<br /> <br /> بنابراین، خدای تعالی اراده کرده تا این امّت را با فرهنگ «وراثت» و«انتظار» آشنا سازد؛ یعنی، وراثت پیامبران و صالحان وانتظار وعده خدای تعالی به فرج و امامت شایستگان.<br /> <br /> از یک طرف قانون «وراثت» واز دیگر سو قانون «انتظار»، حرکت توحیدی را احاطه کرده است. وراثت و انتظار، دو رکن اصلی حرکت توحیدی در مسیر دشوار و طولانی آن است و باید با این دو فرهنگ قرآنی آشنا شویم.<br /> <br /> والسلام<br /> <br /> ص:89<br /> <br /> = درباره مركز =<br /> بسمه تعالی<br /> <br /> جَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ<br /> <br /> با اموال و جان های خود، در راه خدا جهاد نمایید، این برای شما بهتر است اگر بدانید.<br /> <br /> (توبه : 41)<br /> <br /> چند سالی است كه مركز تحقيقات رايانه‌ای قائمیه موفق به توليد نرم‌افزارهای تلفن همراه، كتاب‌خانه‌های ديجيتالی و عرضه آن به صورت رایگان شده است. اين مركز كاملا مردمی بوده و با هدايا و نذورات و موقوفات و تخصيص سهم مبارك امام عليه السلام پشتيباني مي‌شود. براي خدمت رسانی بيشتر شما هم می توانيد در هر كجا كه هستيد به جمع افراد خیرانديش مركز بپيونديد.<br /> <br /> آیا می‌دانید هر پولی لایق خرج شدن در راه اهلبیت علیهم السلام نیست؟<br /> <br /> و هر شخصی این توفیق را نخواهد داشت؟<br /> <br /> به شما تبریک میگوییم.<br /> <br /> شماره کارت :<br /> <br /> 6104-3388-0008-7732<br /> <br /> شماره حساب بانک ملت :<br /> <br /> 9586839652<br /> <br /> شماره حساب شبا :<br /> <br /> IR390120020000009586839652<br /> <br /> به نام : ( موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه)<br /> <br /> مبالغ هدیه خود را واریز نمایید.<br /> <br /> آدرس دفتر مرکزی:<br /> <br /> اصفهان -خیابان عبدالرزاق - بازارچه حاج محمد جعفر آباده ای - کوچه شهید محمد حسن توکلی -پلاک 129/34- طبقه اول<br /> <br /> وب سایت: www.ghbook.ir<br /> <br /> ایمیل: Info@ghbook.ir<br /> <br /> تلفن دفتر مرکزی: 03134490125<br /> <br /> دفتر تهران: 88318722 ـ 021<br /> <br /> بازرگانی و فروش: 09132000109<br /> <br /> امور کاربران: 09132000109<br /> [[رده:کتابخانه حضرت مهدی علیه السلام]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%D9%88%D9%8A%D8%A7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=5105 2026-05-06T02:54:11Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>{{مطالعه کتاب<br /> |شماره=1<br /> |1=<br /> [[پرونده:انتظار پويا.png|بندانگشتی]]<br /> <br /> = انتظار پویا =<br /> <br /> = مشخصات کتاب =<br /> سرشناسه : آصفی، محمدمهدی، 1316 -<br /> <br /> عنوان و نام پدیدآور : انتظار پویا/ نویسنده محمدمهدی آصفی؛ ترجمه تقی متقی.<br /> <br /> مشخصات نشر : تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود علیه السلام،مرکز تخصصی مهدویت، 1383.<br /> <br /> مشخصات ظاهری : 80 ص.<br /> <br /> شابک : 3000 ریال ؛ 9000 ریال: چاپ پنجم: 964-7428-28-6<br /> <br /> یادداشت : چاپ پنجم: ?138.<br /> <br /> یادداشت : کتابنامه بصورت زیرنویس.<br /> <br /> موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، 255ق. - -- غیبت<br /> <br /> موضوع : مهدویت-- انتظار<br /> <br /> شناسه افزوده : متقی، تقی، 1340 - ، مترجم<br /> <br /> رده بندی کنگره : BP224/4/آ6الف82 1383<br /> <br /> رده بندی دیویی : 297/462<br /> <br /> شماره کتابشناسی ملی : م 83-31126<br /> <br /> ص:1<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> = اشاره =<br /> انتظار پویا<br /> <br /> نویسنده: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> ترجمه: تقی متّقی<br /> <br /> انتظار پویا<br /> <br /> Ÿ مؤلف: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> Ÿ مترجم: تقی متّقی<br /> <br /> Ÿ ناشر: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> Ÿ نوبت چاپ: نهم / بهار 92<br /> <br /> Ÿ شابک: 978-964-7428-28-6<br /> <br /> Ÿ شمارگان: هزار و پانصد نسخه (تاکنون: بیست و چهار هزار و پانصد نسخه)<br /> <br /> Ÿ قیمت: 2000 تومان<br /> <br /> تمامی حقوق© محفوظ است.<br /> <br /> - قم: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، مرکز تخصصی مهدویت/ خیابان شهدا/ کوچه آمار(22)/ بن بست شهید علیان/ ص.پ: 119- 37135/ همراه: 09109678911/ تلفن: 37749565 و 37737801(داخلی 117و116)/37841130 (فروش)/ 37841131 (مدیریت)/ فاکس:37737160 و 37744273<br /> <br /> - تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف/ تلفن: 88959049/ فاکس: 88981389/ ص.پ:355-15655<br /> <br /> m www.mahdi313.com<br /> <br /> با قدردانی و تشکر از همکارانی که در تولید این اثر نقش داشته اند:<br /> <br /> اعضای محترم شورای کتاب حجج اسلام مجتبی کلباسی، محمدصابر جعفری، مهدی یوسفیان، محمدرضا فؤادیان و آقایان احمد مسعودیان (مدیر داخلی)، عبدا… شریفی (مدیر فروش)، مرتضی دانش طلب (مدیر مالی)، عباس فریدی (طراح جلد و صفحه آرا) و کلیه کسانی که ما را یاری نمودند.<br /> <br /> مدیر مسئول انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> حسین احمدی<br /> <br /> 09146-4<br /> <br /> ص:2<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳<br /> |1=<br /> <br /> ص:3<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۴<br /> |1=<br /> ص:4<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۵<br /> |1=.<br /> = فهرست مطالب =<br /> مقدمه ناشر8<br /> <br /> سخن آغازین9<br /> <br /> نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی13<br /> <br /> فصل اول: «انتظار» و «حرکت»17<br /> <br /> تبیین مسأله انتظار18<br /> <br /> انتظار در مکاتب فکری غیردینی18<br /> <br /> انتظار در ادیان پیش از اسلام19<br /> <br /> انتظار نزد اهل سنّت20<br /> <br /> انتظار نزد شیعه امامیه22<br /> <br /> انتظار چیست؟22<br /> <br /> انواع انتظار22<br /> <br /> نظام تغییر25<br /> <br /> تأخیر در «فرج»27<br /> <br /> بررسی نظریة نخست28<br /> <br /> بررسی نظریة دوم32<br /> <br /> سنّت های الهی و امداد غیبی34<br /> <br /> گروه «زمینه سازان»36<br /> <br /> 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان)37<br /> <br /> 2. زمینه سازان خراسان39<br /> <br /> 3. زمینه سازان از قم و ری39<br /> <br /> ص:5<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۶<br /> |1=<br /> <br /> 4. زمینه سازان از یمن40<br /> <br /> نشانه های زمینه سازان ظهور40<br /> <br /> 1. گروه محکم و استوار40<br /> <br /> 2. گروه مبارز41<br /> <br /> 3. بازتاب های جهانی45<br /> <br /> برنامه زمینه سازی46<br /> <br /> «انصار» در روایات اسلامی47<br /> <br /> جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف50<br /> <br /> فرماندهان سپاه50<br /> <br /> نشانه ها و اندیشه ها51<br /> <br /> 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره51<br /> <br /> 2. قدرت و آگاهی52<br /> <br /> 3. هشیاری وبصیرت53<br /> <br /> 4. عزم نافذ54<br /> <br /> 5. نیرومندی55<br /> <br /> 6. شهادت طلبی55<br /> <br /> 7. تعادل شخصیّت57<br /> <br /> 8. زاهدان شب، شیران روز60<br /> <br /> بایسته های انتظار64<br /> <br /> 1. آگاهی64<br /> <br /> 2. امیدواری67<br /> <br /> 3. مقاومت67<br /> <br /> 4. حرکت67<br /> <br /> 5. دعا برای ظهور امام67<br /> <br /> انتظار مطلوب68<br /> <br /> یک. تصحیح مفهوم انتظار70<br /> <br /> دو. منتظر کیست؟73<br /> <br /> ص:6<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۷<br /> |1=<br /> <br /> سه. ارزش انتظار73<br /> <br /> فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار»75<br /> <br /> حرکت و انتظار76<br /> <br /> اقدام انقلابی76<br /> <br /> بهای اقدام انقلابی77<br /> <br /> تکلیف به حرکت77<br /> <br /> ضعف انسان79<br /> <br /> رهایی از سقوط80<br /> <br /> عوامل رستگاری80<br /> <br /> یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه)80<br /> <br /> دو. ولا (همبستگی)82<br /> <br /> سه. میراث84<br /> <br /> چهار. امید وانتظار86<br /> <br /> ص:7<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۸<br /> |1=.<br /> <br /> = مقدمه ناشر =<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> تبیین انتظار و رویکردهای متفاوت آن، انگاره ای است که در دوران غیبت بر او گرد و غبار زمان نمی نشیند. چرا که پویایی طرح انتظار، منجر به انتظار پویا می گردد. اهمیت انتظار و اثر آن در امروز و فردای بشریت، مساله ای است حیاتی که درهر عصری نیازمند بیانی نو و جدید است تا در پرتو آن از آسیب ها، خرافه ها و تحریف ها پیراسته گشت و با تبیین وظایف و ویژگی منتظران واقعی حضرت، به سمت ظهور قدم برداریم.<br /> <br /> از آنجا که بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، یکی از رسالت های خویش را تبیین معارف مهدوی از جمله انتظار راستین قرار داده است، لذا اقدام به نشر اثر حاضر نموده است.<br /> <br /> این نوشتار ترجمه کتاب «الانتظار الموجّه» اثر اندیشمند گرامی، حضرت آیت اللّه آصفی (حفظه اللّه) است که توسط محقق گرانقدر جناب آقای تقی متقی ترجمه گردیده است.<br /> <br /> امید آن که این اثر مورد رضایت الهی و در سایه سار توجّهات حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف قرار گیرد.<br /> <br /> بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> ص:8<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۹<br /> |1=<br /> .<br /> = سخن آغازین =<br /> ای مدنی برقع ومکّی نقاب<br /> <br /> سایه نشین چند بُوَد آفتاب<br /> <br /> منتظران را به لب آمد نَفس<br /> <br /> ای ز تو فریاد! به فریاد رس<br /> <br /> می آیی<br /> <br /> ای شکفته در نگاه انتظار خاک!<br /> <br /> وپایان کتاب غربت عالم وآدم با نام تو آغاز می شود.<br /> <br /> ای حجّت نهفته!<br /> <br /> ای اندوهِ نگفته!<br /> <br /> با ما بگو: راز سترگت، با سر انگشت کدام نیاز بزرگ، گشوده می شود؟ تقدیر پایانیِ زمین از رنگین کمان کدامین شادمانیِ شگفت، رنگ می گیرد؟<br /> <br /> تو را با بادها چه نسبتی است که در کرانة یادت می چرخند وطوفان را نوید می دهند؟<br /> <br /> ای طوفانِ آخرین!<br /> <br /> تک سوارِ دشت های آشوب!<br /> <br /> از کدام کرانه می وزی وکدامین ساعتِ سعید بر گُردة تازیانه های تازنده فرود می آیی؟<br /> <br /> ص:9<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۰<br /> |1=<br /> <br /> چه تهی دست اند انسان ها بی تو وچه غفلتی بر جبینِ خورد وخوابشان نشسته است!<br /> <br /> ای ذوالفقارترین تیغ بر شَرَیانِ فتنه های کور!<br /> <br /> می آیی، به خون خواهیِ مظلومان تاریخ؛ از «هابیل» تا «حسین علیه السلام » واز حسین علیه السلام تا هر که حتّی نامی از او در صحیفه یادِ خاک، باقی نیست.<br /> <br /> آه،ای مسیحِ مسلّح!<br /> <br /> پایان کتاب غربت عالم وآدم، با نام تو آغاز می شود ورنگین کمانی از ستاره وسرود، حاصلِ یک نگاهِ روشن تو است.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> بندگان شایستة خدا، در انتظار به ارث بردن زمین اند؛ چنان که خدای تعالی در قرآن کریم بدیشان وعده داده است:<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور من بعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (1)؛ «و در حقیقت، در زبور پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) نیز بدین وعده پای فشرده وفرموده است:<br /> <br /> «اُبشّرکم بالمهدی یبعث فی امّتی علی اختلاف من الناس وزلازل، فیملأ الارض قسطاً وعدلاً بعد ما ملئت ظلماً وجوراً»(2)؛ «شما را به ظهور مهدی علیه السلام<br /> <br /> ص:10<br /> ----1- انبیاء (21)، آیه 105.<br /> <br /> 2- مسند احمد بن حنبل ، ج 3، ص 393، ح 10746.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۱<br /> |1=<br /> بشارت می دهم که در هنگامه اختلاف و کوبش های [سخت]، در امتم پدیدار شود وزمین را پس از ظلم وجور، از عدل و داد آکنده سازد».<br /> <br /> برخی دوست دارند، «انتظار» را حالت فرار از واقعیت های تلخ و رویکرد به آینده ای شیرین بدانند که در آن زمین از عدل و داد پر شده است. بی گمان چنین آینده ای _ همان گونه که خدای تعالی وعده داده _ فرا خواهد رسید و در این موضوع اختلافی نیست؛ بلکه اختلاف در طبیعت انتظار نمود می یابد. انتظار حالت گریز از رویارویی با واقعیت های گرانبار و سختی ها و رویکرد به شیرینی تغییر و اکتفا بدان نیست؛ بلکه انتظار ارتباط تنگاتنگی با حرکت در راستای تغییر و تلاش در جهت تحقق وراثت بندگان شایسته خدا در زمین دارد.<br /> <br /> در این پژوهش، علاوه بر تبیین درست مفهوم انتظار، بحث های فرعی دیگری همچون انتظار در مکاتب فکری غیردینی، انتظار در نزد اهل تسنن وشیعه امامیه، ارزش فرهنگی انتظار، ابزار تغییر واسباب تأخیر در فرج، زمینه سازان ظهور ویاوران مهدی علیه السلام، بایسته های انتظار و... مطرح شده است.<br /> <br /> به راستی چه کسی منتظر دیگری است، ما یا امام عصر علیه السلام ؟ آن حضرت حرکت و مقاومت و جهاد ما را انتظار می کشد، نه آنکه ما منتظرِ قیام او باشیم. چنین عقیده ای دربارة انتظار، ارزش زیادی بدان می بخشد.<br /> <br /> از این رو قرآن کریم اهتمام ویژه ای به مسأله حرکت وجنبش وجهاد ما مبذول داشته است. قرآن مسلمانان را به تغییر واقعیت های اجتماعی وجایگزین ساختن توحید در محل شرک وبرداشتن موانع از سر راه<br /> <br /> ص:11<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۲<br /> |1=<br /> دعوت به سوی خدا وارزش های انسانی فرا می خواند. چنین مسأله ای اقتضا دارد که انسان نیز خود را به اسباب و وسایل متعدد، از سقوط باز دارد. این وسایل عبارت است از: استعانت از صبر و صلاة، همبستگی، انتظار و امید و... .<br /> <br /> در پایان، این نتیجه حاصل می شود که حرکت توحیدی امت اسلامی، از یک سو به قانون «وراثت» واز دیگر سو به قانون «انتظار» احاطه شده است. این دو از عمده ترین استوانه های حرکت توحیدی در مسیر طولانی و پر پیچ و خم آن است و ما باید با این دو آموزه قرآنی بیش از پیش آشنا شویم.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> اثر حاضر ترجمه کتاب _الانتظار الموجّه_ نوشته آیت اللّه آصفی _ حفظه الله _ است که در آن مباحث مربوط به انتظار، با تأمّلی عالمانه مورد بازکاوی قرار گرفته است.<br /> <br /> امید که این پژوهش، دوستداران معارف اهل بیت (علیهم السلام) را به کار آید و در آنان معرفت آفریند و بصیرت افزاید.<br /> <br /> _تقی متّقی_<br /> <br /> ص:12<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۳<br /> |1=.<br /> = نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی =<br /> آیت الله محمدمهدی آصفی در سال 1317 ش در یک خانواده روحانی در نجف اشرف دیده به جهان گشود. پدرش مرحوم شیخ علی محمّد آصفی، از فقها ومدرسان حوزه علمیه نجف اشرف بود که آثاری از وی در زمینه مسائل قرآنی به یادگار مانده است.<br /> <br /> آیت الله آصفی، پس از گذراندن دوران ابتدایی و مقداری از تحصیلات متوسطه، به فراگیری مبادی علوم دینی از نحو و منطق و بلاغت پرداخت. دروس سطح فقه، اصول وفلسفه را نزد اساتید وقت، شیخ صدرالدین بادکوبی، شیخ مجتبی لنکرانی، سید جعفر جزایری و پدرش فرا گرفت. خارج فقه و اصول را نزد آیت الله میرزا باقر زنجانی، آیت اللّه شیخ حسین حلی و آیت اللّه حکیم تلمّذ کرد. در درس مکاسب امام خمینی قدس سرّه نیز مدتی حضور یافت؛ امّا بیشترین فراگیری او از آیت اللّه خویی قدس سرّه بود.<br /> <br /> وی در ضمن تحصیل علوم حوزوی از دانشگاه بغداد در رشته معارف اسلامی نیز، مدرک کارشناسی ارشد دریافت کرد. مدتی در عراق تحت تعقیب نیروهای امنیتی حزب بعث بود وپس از هفت ماه اختفا توانست از طریق سوریه به ایران مهاجرت کند. در ایران، مدتی در درس آیت<br /> <br /> ص:13<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۴<br /> |1=<br /> اللّه گلپایگانی قدس سرّه و میرزاهاشم آملی قدس سرّه حاضر شد و از آیت اللّه آملی اجازه اجتهاد گرفت.<br /> <br /> استاد در طول این مدت، در حوزه علمیه نجف ودو دانشکده در نجف و بغداد و نیز در حوزه علمیه قم، در رشته های فقه، اصول، علوم قرآنی، تفسیر و فلسفه به تدریس مشغول بوده است و اینک به تدریس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم اشتغال دارد. از آغاز جوانی به نوشتن علاقه داشت وبیش از چهل کتاب و رساله در مسائل مختلف فرهنگ اسلامی _ چون اخلاق، تفسیر، عرفان، علوم قرآن، فقه، اصول، سیره، تاریخ، فلسفه و عقاید _ به زبان عربی تألیف کرده است. برخی از آنها به طور مکرّر در عراق، ایران و لبنان انتشار یافته و تعدادی از آنها به زبان های فارسی، اردو، انگلیسی، فرانسوی و ترکی ترجمه شده است.<br /> <br /> برخی آثار چاپ شده آیت الله آصفی به قرار زیر است:<br /> <br /> التقوی فی القرآن؛ العلاقة الجنسیة فی القرآن؛ آیة الکنز؛ درآمدی بر علم تفسیر؛ وعی القرآن؛ المیثاق؛ آیة التطهیر؛ المذهب التاریخی فی القرآن؛ الشهود فی القرآن؛ الولاء والبرائة؛ الکلمات الابراهیمیة العشرة؛ الاستعاذة؛ تفسیر بخشی از سوره بقره؛ تفسیر سوره انفال؛ الجسور الثلاثة و کتاب های دیگر.<br /> <br /> ص:14<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۵<br /> |1=<br /> <br /> ص:15<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۶<br /> |1=<br /> ص:16<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۷<br /> |1=.<br /> = فصل اول: «انتظار» و «حرکت» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:17<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۸<br /> |1=.<br /> == تبیین مسأله انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> «انتظار»، پیوند و ارتباط برجسته ای با «حرکت» دارد. حرکت از برآیندهای انتظار و انتظار از جهت دهنده های آن است.<br /> <br /> برخی دوست دارند حالت انتظار را یک مسأله روانی ناشی از حرمان، در اقشار محروم جامعه و تاریخ تفسیر کنند و یا حالت فرار به سوی تصوّر آینده ای بدانند که محرومان در آن بتوانند تمام حقوق از دست رفته و سیادتشان را باز پس گیرند. این، نوعی خیال بافی یا نوعی گریز از دامن واقعیّت به آغوش تخیّل است.<br /> <br /> بی گمان، هنگامی که در پیشینه تاریخی مسأله، نظر کنیم وگستره وسیع نفوذ آن را در عقاید دینی معروف بنگریم، چنین توجیهی برای مسأله انتظار غیرعلمی وبی پایه خواهد بود.<br /> <br /> == انتظار در مکاتب فکری غیردینی ==<br /> مسأله «انتظار» از محدوده دین فراتر رفته و مذاهب و رویکردهای غیر دینی، نظیر مارکسیسم را نیز شامل شده است؛ چنان که «برتراند راسل» می گوید:<br /> <br /> ص:18<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۱۹<br /> |1=<br /> «انتظار، تنها به ادیان تعلّق ندارد؛ بلکه مکاتب ومذاهب نیز ظهور نجات بخشی چه عدل را بگستراند و عدالت را تحقّق بخشد، انتظار می کشند».<br /> <br /> انتظار نزد مارکسیست ها، مانند انتظاری است که مسیحیان بدان اعتقاد دارند. انتظار نزد «تولستوی» نیز به همان معنایی است که مسیحیان عقیده دارند؛ جز آنکه این داستان نویس روسی، از زاویه ای دیگر آن را مطرح کرده است.<br /> <br /> == انتظار در ادیان پیش از اسلام ==<br /> در عهد قدیم از _کتاب مقدّس_ آمده است:<br /> <br /> «از وجود اشرار وظالمان دلتنگ مباش که به زودی ریشه ظالمان بریده خواهد شد، ومنتظران عدل الهی زمین را به میراث برند وآنان که لعنت شده اند، پراکنده شوند و صالحان از مردم، همان کسانی اند که زمین را به میراث برند وتا فرجام حیات جهان در آن زندگی کنند».(1)<br /> <br /> این حقیقت، در قرآن کریم نیز تکرار شده است:<br /> <br /> (وَلَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ اَنَّ الاَْرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصّالِحُونَ) (2)؛ «و بی گمان، در زبور، پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:19<br /> ----1- کتاب مقدّس ، سفر مزامیر داوود: مزمور 37.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۰<br /> |1=.<br /> == انتظار نزد اهل سنّت ==<br /> انتظارِ «مهدیِ نجات بخش»، اختصاص به شیعه ندارد. روایات متواتر بسیاری درباره مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از طریق اهل سنّت با سندهای صحیح و مستفیض وجود دارد که نمی توان در آنها تشکیک کرد؛ چنان که از طریق شیعه امامیه نیز چنین روایاتی رسیده است.<br /> <br /> عبدالرحمن ابن خلدون(1) _ از دانشمندان قرن نهم هجری _ در «مقدمه» مشهور بر کتاب اَلْعِبَر(2) می گوید:<br /> <br /> «بدان که مشهور اهل اسلام در طول اعصار بر این عقیده اند که به ناچار در آخرالزمان مردی از اهل بیت ظهور خواهد کرد که دین را تأیید کند وعدالت را ظاهر سازد و مسلمانان از وی پیروی کنند. او بر ممالک اسلامی استیلا خواهد یافت و نام او «مهدی» است. خروج دجّال و حوادث دیگر پس از آن و اینکه «عیسی» در پی او خواهد آمد ودجّال را خواهد کشت، یا با او خواهد آمد ودر کشتن دجّال یاور وی خواهد بود ودر نمازش به مهدی اقتدا خواهد کرد، از نشانه های ثابت ظهور است که در منابع روایی صحیح ذکر شده است».(3)<br /> <br /> ص:20<br /> ----1- وی متأسفانه از جمله افرادی است که بدون داشتن تخصص در زمینه «حدیث شناسی» و با چشم پوشی از تواتر روایات مهدویت، به تضعیف و تردید در آنها پرداخته است!! البته از سوی اندیشمندان شیعه و سنی، دیدگاه وی رد شده است. ر.ک: در انتظار ققنوس ، سید ثامر العمیدی، مترجم مهدی علیزاده. (ناشر)<br /> <br /> 2- عنوان کامل این کتاب العبر ودیوان المبتدأ والخبر فی ایّام العرب والعجم والبربر است. (مترجم)<br /> <br /> 3- مقدمه ابن خلدون ، ص 311.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲۱<br /> |1=<br /> شیخ عبدالمحسن العبّاد _ مدرّس دانشگاه اسلامی مدینة منوّره _ در پی حادثه اشغال حرم مکی، در مورد روایاتی که از رسول خدا درباره انتظار و ظهور حضرت مهدی علیه السلام رسیده، رساله ای نوشته است. وی در این رساله می گوید:<br /> <br /> «من این رساله را به منظور تبیین سخن خروج مهدی آخرالزمان _ که روایات صحیحی بر آن دلالت دارد ودانشمندان اهل سنّت از قدیم و جدید _ مگر به ندرت _ بر آن بوده اند، به رشته تحریر درآورده ام».(1)<br /> <br /> ابن حجر هیثمی در _الصواعق المحرقّه_ در تفسیر سخن خداوند تعالی: (وَاِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسّاعَةِ فَلا تَمْتَرُنَّ بِها ...) (2) می نویسد:<br /> <br /> «مقاتل و پیروان وی از مفسّران، گفته اند: این آیه درباره حضرت مهدی علیه السلام نازل شده است، و احادیثی خواهد آمد که تصریح به این نکته دارند چه وی از اهل بیت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) است. بنابراین در آن دلالتی است بر برکت در نسل فاطمه وعلی _ رضی الله عنهما _ و اینکه از آنان فرزندان پاکیزه فراوانی ظهور خواهد کرد و خداوند نسل آنان را مفاتیح حکمت و معادن رحمت قرار داده است. راز این نکته این است که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) برای علی وفاطمه وفرزندانش دعا کرد تا از شرّ شیطان رانده شده، محفوظ بمانند».(3)<br /> <br /> ص:21<br /> <br /> ----1- مجله الجامعة الاسلامیة ، شماره 45.<br /> <br /> 2- سوره زخرف (43) آیه 61: «وی نشانه ای برای رستاخیز است، پس در آن در گمان میفتید و راه مرا پی گیرید، این راهی است راست».<br /> <br /> 3- ابن حجر هیثمی، الصواعق المحرّقة ، ج 1، ص 240.<br /> }}<br /> شیخ ناصرالدین البانی، از شیوخ معاصر حدیث، در مجله _التمدن الاسلامی می_نویسد:<br /> <br /> «امّا مسأله مهدی، باید دانست که درباره خروج (قیام) وی احادیث صحیح فراوانی نقل شده است. بخش وسیعی از آنها دارای سندهای تأیید شده ای است که نمونه هایی از آنها را نقل می کنیم...».<br /> <br /> == انتظار نزد شیعه امامیه ==<br /> احادیث انتظار امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نزد شیعه امامیه، فراوان و متواتر است که دسته ای از آنها از طریق های صحیح به ما رسیده است. برخی دانشمندان، این احادیث را به شیوه ای علمی و ارزشمند گردآوری کرده اند؛ مانند [آیت اللّه ]شیخ لطف الله صافی گلپایگانی در کتاب گران سنگ _منتخب الاثر_ و شیخ علی کورانی در موسوعة الامام المهدی(1) و دیگران.<br /> <br /> ما هم اکنون در صدد نقل این روایات از طریق تشیع یا تسنّن نیستیم. موضوع این پژوهش نیز در مورد احادیث مربوط به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و مناقشه در آنها از حیث سند و دلالت نیست؛ بلکه در این پژوهش مسأله دیگری را می جوییم و آن بحث از خود «انتظار» است.<br /> <br /> == انتظار چیست؟ ==<br /> انتظار، مفهومی اسلامی و ارزشی فرهنگی است که از آن، رفتار فرهنگی معیّنی سرچشمه می گیرد.<br /> <br /> ص:22<br /> ----1- معجم احادیث الامام المهدی ، (نشر مؤسسه معارف اسلامی، چاپ اول، 1411 ه_) .<br /> <br /> مردم گاهی از انتظار، برداشت منفی می کنند که در این صورت، انتظار به مفهومی برای تخدیر ومانعی برای حرکت تبدیل می شود و گاهی نیز از آن برداشت مثبت دارند که در این صورت، عاملی برای حرکت، قیام و انگیزش در زندگی مردم خواهد بود.<br /> <br /> بنابراین ناچاریم که از مسأله انتظار تصوّر شفّاف و دقیقی داشته باشیم و همین نکته وظیفه اساسی ما در این پژوهش است.<br /> <br /> «انتظار»، فرهنگ است ومفهومی فرهنگی که در ساختار ذهنی، اسلوب اندیشه، شیوة زندگی وچگونگی نگرش ما به آینده، دخالت مؤثر و فعّالی دارد و در ترسیم خط سیاسی ما برای حال و آینده، تأثیرگذار است.<br /> <br /> نزدیک به هزار وصد سال است که انتظار، در زندگی ما ریشه فرهنگی خود را گسترده است؛ زیرا غیبت صغری در سال 329 ه_. به پایان رسید واز آن تاریخ تقریباً هزار و اندی سال گذشته است.<br /> <br /> در طول این مدّت، مسأله انتظار به گونه ای مؤثّر، در ساختار اندیشه سیاسی وانقلابی ما دخالت داشته است. اگر بدون عامل انتظار به تاریخ سیاسی و انقلابی خود بنگریم، این تاریخ بلند، جایگاه دیگری خواهد داشت.<br /> <br /> اگر کسی در «دعای ندبه» تأمّل کند، به ژرفای مسأله انتظار و میزان نفوذ آن در روح مؤمنان و اندیشه و روش فکری و انقلابی آنان، پی خواهد برد.<br /> <br /> == انواع انتظار ==<br /> انتظار نجات بر دو گونه است:<br /> <br /> یکم. انتظار نجاتی که در توان انسان نیست، آن را جلو یا عقب<br /> <br /> ص:23<br /> <br /> بیندازد؛ همانند انتظاری که شخص غریق در رسیدن گروه نجات مستقر در ساحل به سوی خود دارد. در این حال وی آنان را می نگرد که برای نجات او به راه افتاده اند. بی گمان، غریق را یارای آن نیست که زمان رسیدن گروه نجات را به خود نزدیک کند.<br /> <br /> البته این انتظار، امید به نجات را در درون او تقویت کرده ونور امید را بر تیرگی های یأس و ناامیدی _ که از هر سو احاطه اش کرده _ خواهد تابانید.<br /> <br /> دوّم. انتظاری که انسان می تواند آن را نزدیک گرداند وطلب کند؛ مانند بهبود یافتن از بیماری، اجرای طرحی عمرانی، علمی و تجاری، پیروزی بر دشمن و رهایی از فقر. همه اینها ریشه در انتظار دارند و امر سرعت بخشیدن یا تأخیر انداختن آنها به دست خود انسان است.<br /> <br /> پس این امکان برای انسان وجود دارد که در بهبود یافتن و شفا تعجیل کند، یا آن را به تعویق اندازد و یا حتی منتفی گرداند. چنان که امکان آن هست در اجرای پروژه ای تجاری، عمرانی و علمی عجله کند، یا اجرای آن را به وقتی دیگر موکول کند و یا آن را رها سازد. همچنین این امکان برای وی هست که به سوی پیروزی بر دشمن وبی نیازی مالی بشتابد، یا سستی ورزد و تأخیر کند و یا از خیر آن بگذرد.<br /> <br /> با این بیان، انتظار از نوع دوم با انتظار از نوع اوّلی که از آن سخن گفتیم، تفاوت دارد و در محدوده قدرت و اختیار انسان است که در تحقق آنچه که انتظارش را می کشد، شتاب ورزد، یا درنگ و سستی روا دارد و یا عطایش را به لقایش بخشد.<br /> <br /> ص:24<br /> <br /> از این رو انتظار از نوع دوم، علاوه بر «امید» و«مقاومت»، به انسان «حرکت» نیز می بخشد و حرکت، مخصوص انتظار است. بی گمان اگر انسان بداند که نجات ورهایی اش به حرکت، عمل و تلاشش وابسته است؛ آن چنان حرکت و تلاشی برای رهایی و نجات خویش به خرج می دهد که در گذشته، توان انجام دادن آن را نداشته است.<br /> <br /> بنابراین اگر انتظار از نوع اول به انسان، تنها «امید» و «مقاومت» می بخشد، انتظار از نوع دوم به وی «حرکت» و پویایی نیز خواهد بخشید.<br /> <br /> امید این قدرت را به انسان می دهد تا پرده حال را بدرد و آینده را ببیند، وچه قدر فاصله است میان کسی که «خدا»، «هستی» و «انسان» را از خلال درد ورنج حاضر می بیند و میان کسی که همه این سه را از خلال حال و گذشته و آینده می نگرد. بی گمان تیرگی، ظلمت و ابهام و اشکالی که دیدگاه نخست را احاطه کرده، در دیدگاه دوم وجود ندارد.<br /> <br /> امید انسان را در پایداری و مقاومت در برابر سقوط و نابودی تا رسیدن نیروهای کمکی، توانمند می سازد و تا زمانی که چراغ امید به رسیدن کمک در دل وجان انسان ندرخشد، مقاومتی نخواهد داشت.<br /> <br /> امید انسان را در نیل به نجات، رهایی، نیرومندی و توانگری قادر خواهد ساخت. چنین انتظاری، همان «انتظار پویا» وبرترین نوع انتظاری است که در این پژوهش ما در پی آنیم.<br /> <br /> == نظام تغییر ==<br /> این انتظار، شبیه انتظار مردم از خداوند است که کارهایشان را از بد<br /> <br /> ص:25<br /> <br /> به خوب، از نیازمندی به بی نیازی، از ناتوانی به توانایی واز شکست به پیروزی تغییر دهد. چنین انتظاری، انتظار درست وعقلانی است؛ زیرا انسان، توده ای از ضعف، عجز، فقر، نادانی و زشتی است و از خدای تعالی، انتظار می رود که همه اینها را تغییر داده و به نیرو، توان، بی نیازی، دانایی و خوبی تبدیل کند. ایرادی نیست که انسان از خدا چنین توقّع و انتظاری داشته باشد؛ به شرط آنکه برای تحقق آن، نظام معقولی را _ که خدای تعالی برای چنین تغییری مقرّر کرده _ در پیش گیرد.<br /> <br /> تا زمانی که انسان چنین نظامی را به کار نگیرد، درست نیست که توقع و انتظار تغییر از جانب خدا را داشته باشد. این نظام آن است که انسان، ابتدا در خودش تغییر ایجاد کند تا خدای تعالی، شرایط را به نفع او تغییر دهد.<br /> <br /> بی تردید عقب ماندگی اقتصادی وعلمی، شکست نظامی وسوء مدیریت و... از ضعف، سستی، ناامیدی و جهل نهفته در وجودمان و نبود جسارت و شجاعت، ریشه می گیرد. پس اگر ما در خودمان تغییر ایجاد کنیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما تغییر خواهد داد.<br /> <br /> اگر ما حال خود را تغییر ندهیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما دگرگون نخواهد ساخت. در این دو حقیقت، هیچ شک و مناقشه ای نیست. انتظار تغییر از سوی خدای تعالی، حقیقتی است قطعی؛ البته در صورتی که این انتظار با حرکت وعمل انسان همراه گردد، وبه تعبیر دیگر، این همان انتظار انقلابی است.<br /> <br /> پس خطا است که از واژه انتظار، مترصد بودن منفی را بفهمیم؛<br /> <br /> ص:26<br /> <br /> بی آنکه خود نقش منفی یا مثبتی در آنها داشته باشیم؛ همان گونه که چشم انتظار خسوف ماه یا کسوف خورشید می مانیم. بنابراین تفسیر صحیح آن است که انتظار، «حرکت»، «کار»، «تلاش» و «عمل» است.<br /> <br /> == تأخیر در «فرج» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> فهم درست معنای انتظار _ که آیا به معنای مترصد بودن است یا حرکت _ به جواب درست سبب تأخیر در فرج وابسته است. در اینجا دو دیدگاه مطرح است:<br /> <br /> _دیدگاه نخست:_ اگر سبب تأخیر در فرج وظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وانقلاب جهانی فراگیر او را این بدانیم که زمین تا از ظلم وجور پر نشده است، آن حضرت ظهور نخواهد کرد؛ به ناچار «انتظار» می باید به معنای «مترصد بودن» باشد! از طرفی به روشنی می دانیم که دامن زدن به ظلم و جور و گسترش دامنه آن، از دیدگاه اسلام جایز نیست.<br /> <br /> بر اساس این برداشت، درست نیست که به مقابله با ظلم برخیزیم؛ زیرا چنین مقابله ای دوره غیبت را طولانی تر می سازد! پس به ناچار باید منتظر بمانیم تا ظلم و جور در زندگی سیاسی، اقتصادی، نظامی وقضایی ما به حدّ کمال برسد و کره زمین از ظلمت ستم پر شود تا امام علیه السلام ظهور کند وانقلاب خود را علیه ستمگران و در حمایت از مظلومان، علنی سازد.<br /> <br /> _دیدگاه دوم:_ اگر سبب تأخیر در فرج، عدم وجود یارانی باشد که جامعه و [در گستره ای وسیع تر] دنیا را برای ظهور امام و قیام فراگیر<br /> <br /> ص:27<br /> <br /> او، آماده سازند و پشتیبان و تکیه گاه انقلاب امام تلقّی شوند، مسأله فرق می کند.<br /> <br /> در اینجا چاره ای جز اقدام وتجهیز وآمادگی وامر به معروف ونهی از منکر، به منظور برپایی اقتدار حق بر روی زمین و حصول فرج به سبب ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف نیست. در نتیجه، انتظار به معنای «مترصد» بودن نخواهد بود؛ بلکه به معنای حرکت، اقدام وجهاد برای برپایی اقتدار حق است؛ یعنی، مفهومی که مهیّاسازی زمین برای ظهور امام و قیام جهانی او را طلب می کند.<br /> <br /> بنابر چنین برداشتی از ظهور امام علیه السلام و تحقّق فرج به دست او، معنای انتظار نیز از جهت مثبت ومنفی، میان «مترصّد بودن» و«حرکت» در نوسان خواهد بود. هم اکنون برای رسیدن به جواب صحیح، به بررسی این دو دیدگاه خواهیم پرداخت:<br /> <br /> == بررسی نظریة نخست ==<br /> 1. «پر شدن زمین از ظلم و جور»، به معنای خشکیدن چشمه توحید و عدل در زمین یا باقی نماندن مکانی برای پرستش خدا نیست! چنین چیزی محال و خلاف سنّت های الهی است؛ بلکه معنای آن، طغیان و سرکشی قدرت باطل، بر ضدّ حق در نبرد دایمی میان حق و باطل است.<br /> <br /> 2. ظلم و ستمی که امروزه در گستره عظیمی از زمین بر مستضعفان و بینوایان می رود و تهاجم وسیعی که علیه ارزش های الهی می شود، شاید در تاریخ کم نظیر باشد!!<br /> <br /> ص:28<br /> <br /> آنچه در منطقه بالکان توسّط صرب ها بر ضد مسلمانان بوسنی وهرزگوین گذشت، در تاریخ ظلم و کشتار کمتر نظیر داشته است. صرب ها بارها شکم زنان آبستن را پاره کردند وجنین ها را بیرون کشیدند!! کودکان را به قتل رساندند وسر بریدند وبا سرهای بریده، پیش چشم پدران ومادرانشان توپ بازی کردند!!<br /> <br /> در «چچن» کودکان را سر بریدند وگوشت تنشان را طعمه خوکان ساختند! ستمی که کمونیست ها در دوره حکومت کمونیستی، بر مسلمانان آسیای میانه روا داشته اند، چنان است که لرزه بر اندام انسان می اندازد! شکنجه های وحشیانه ای که بر مسلمانان در زندان های اسرائیل اعمال می شود، از محدوده بیان بیرون است! برتر و بالاتر از همه اینها، شکنجه ها، زندانی کردن ها و ستم هایی است که در عراق بر مؤمنان به دست پلیس بعثی صدامی در جریان بوده و هیچ تعبیری از عهدة توصیف آن بر نمی آید و...!<br /> <br /> آنچه در گوشه گوشه دنیای اسلام بر مسلمانان می رود، بسیار وحشتناک و فراتر از ظلم و ستم و «پر شدن زمین از ظلم و جور» است؛ ولی کمتر دیده شده که افکار عمومی جهان نسبت به این ستم های وحشتناک اعتراضی داشته باشند! این بی تفاوتی از همه بدتر وزشت تر ونشانه انحطاط وجدان اخلاقی در جامعه جهانی وفرهنگ مادّی بشر معاصر است.<br /> <br /> انحطاط وجدان اخلاقی، نمودِ خطری است که پیوسته سقوط فرهنگی را در پی دارد و قرآن از آن به «نابودی امّت ها» تعبیر می کند.<br /> <br /> ص:29<br /> <br /> «وجدان» نیاز اصلی واساسی انسان است؛ همان گونه که انسان بدون «امنیت»، «بهداشت و درمان»، «غذا»، «نظام سیاسی» و «علم [و فن آوری]» قادر به ادامه زندگی نیست، به همان سان بدون وجدان، قادر به ادامه حیات نیست و هرگاه سرچشمه های وجدان بخشکد، سقوط فرهنگی نتیجه طبیعی این حالت خواهد بود. به تعبیر قرآن پس از سقوط نیز قانون «استبدال»، «تبدیل» و «ارث» بر زندگی بشر حاکم خواهد بود و این، همان حالت قیام جهانی امام عصر علیه السلام و برپایی دولت جهانی و فراگیر او است.<br /> <br /> 3. بر خلاف انتظار برخی، گرایش دنیای امروز به سمت سقوط نظام های سیاسی، نظامی واقتصادی ستمگر است. همه ما چگونگی سقوط اتحاد شوروی را در ظرف چند ماه شاهد بوده ایم. مَثَل چنین کشورهایی، مانند ساختمانی است که از درون پوسیده شده و کسی قادر به نگه داری آن از ویرانی نیست.<br /> <br /> طوفان تغییر، هم اکنون در امریکا _ یعنی ابرقدرت دنیا _ وزیدن گرفته واین کشور را در بُعد اقتصادی، امنیتی، اخلاقی و مقبولیّت، دچار زلزله های سخت و درهم کوبنده ای کرده است.(1)<br /> <br /> نظام جاهلی امروز، شمارش معکوس سقوط وفروپاشی خود را شروع<br /> <br /> ص:30<br /> ----1- انفجارهای 11 سپتامبر سال (2001 م) در برج های 110 طبقة سازمان تجارت جهانی ووزارت دفاع امریکا (پنتاگون) در نیویورک، نمونة آشکار این زلزله های سخت است. (مترجم)<br /> <br /> کرده است؛ بنابراین از چنین نظامی، چگونه انتظار جنگ و وحشی گری بیشتری نداشته باشیم؟!<br /> <br /> 4. آنچه در قرآن و روایات دیده می شود، این است که: «[امام عصر علیه السلام ]زمین را از عدل وداد پر می کند، همان گونه که از ظلم وجور پر شده است»؛(1) نه بعد از آنکه از ظلم و جور پر شده باشد!<br /> <br /> معنای آن، این نیست که امام علیه السلام منتظر بماند تا ظلم و فساد بیشتر بشود! بلکه معنای روایت این است که آن حضرت هنگامی که ظهور می کند، زمین را از عدل و داد آکنده می سازد و با ظلم و فساد در جامعه مبارزه می کند، تا جایی که جامعه بشری، از ظلم و فساد پاک شود؛ همان گونه که در گذشته از ظلم و فساد پر بوده است.<br /> <br /> اعمش از ابی وائل روایت کرده که امیرمؤمنان علیه السلام درباره حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف فرموده است:<br /> <br /> «یخرج علی حینِ غفلة من النّاس واِماتة من الحقِّ واظهار من الجور، یفرح لخروجه اَهْلُ السَّماءِ وسکّانها، وَیَمْلأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجَوْراً»(2)؛<br /> <br /> «در هنگامه غفلت مردم، نابودی حق وآشکاری ظلم، [مهدی] خروج می کند. به سبب این خروج، اهل آسمان و ساکنان آن شادمان می شوند و زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده باشد».<br /> <br /> ص:31<br /> ----1- «یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً» .<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 51، ص 120.<br /> <br /> به نظر می رسد معنای جمله _«پر شدن زمین از ظلم و جور»_، این است که ظلم وجور چنان زیاد شود که مردم از آن، فریاد و فغان بردارند. ظلم، نقاب تبلیغاتی خود را _ که نزد مردم خوب جلوه می کرد _ فروافکند وچهره حقیقی اش را آشکار سازد! این تشکیلات و نظام ها در تحقّق آنچه مردم را بدان وعده می دادند _ رفاه، آسایش و امنیّت _ شکست می خورند و پس از این شکست های گسترده، مردم در جست وجوی نظامی الهی که آنان را از این ناکامی ها برهاند، به حرکت در می آیند و رهبری را می جویند که دستشان را بگیرد و به سوی خدای تعالی رهنمونشان سازد.<br /> <br /> این شکست های پی درپی، هم اکنون در زندگی مردم یکی پس از دیگری رخ نموده است. بزرگ ترین آن با سقوط اتحاد جماهیر شوروی بوده ودر سال های اخیر آشوب های تندی امریکا را به لرزه در آورده است. هر کدام از این ناکامی ها، مردم را به سوی نظام الهی ورهبر ربّانیِ نجات بخش سوق می دهد.<br /> <br /> == بررسی نظریة دوم ==<br /> این نظریه در فهم علل تأخیر فرج و ظهور امام علیه السلام، به علل واقعی تکیه کرده است که نخستینِ آنها، عدم وجود یاوران کافی از جهت کمیّت و کیفیت، در میان شیعیان و انصار آن حضرت است.<br /> <br /> بی گمان انقلابی که امام علیه السلام رهبری آن را به عهده خواهد داشت، انقلابی جهانی و همگانی است که مستضعفان و محرومان در آن، امامت<br /> <br /> ص:32<br /> <br /> و سرپرستی جامعه بشری را عهده دار خواهند بود:<br /> <br /> (ونُریدُ ان نَمُنَّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمةً ونجعلهم الوارثین) (1)؛<br /> <br /> «ما می خواهیم بر آنان چه در زمین خوارشان شمرده اند، منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم] گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم».<br /> <br /> و مؤمنان مستضعف در این مرحله، تمام آنچه را که طاغوت ها از قدرت وثروت در دست دارند، به ارث می برند: (ونجعلهم الوارثین) ؛ «و آنان را میراث بران قرار دهیم» و (اَنَّ الارضَ یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «بندگان شایسته ام میراث بران زمین خواهند شد».<br /> <br /> و سلطه بر گستره زمین، نصیب آنان خواهد بود: (وَ نُمکِّنَ لهم فی الارضِ) (3)؛ «و در زمین، قدرتشان دهیم».<br /> <br /> امام زمان علیه السلام در این مرحله، تمام زمین را از لوث شرک وظلم پاک خواهد کرد: (یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً) ؛ «زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده است».<br /> <br /> در برخی روایات، تصریح شده، درشرق وغرب عالم جایی که در آن ندای «لا اله الاّ الله» طنین انداز نشود، یافت نخواهد شد. محور این انقلاب فراگیر، جز «توحید» و «عدل» نخواهد بود. چنین انقلابی، به<br /> <br /> ص:33<br /> ----1- قصص (28) آیه 5.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 3- قصص (28) آیه 6.<br /> <br /> ناچار زمینه سازی های زیادی را در سطح عالی _ هم از جهت کمیّت و هم از جهت کیفیت (نیروها و امکانات) _ می طلبد. اگر این آمادگی ها ایجاد نشود، چنین انقلاب فراگیری در سنّت های الهی، در تاریخ بشری به تحقق نخواهد پیوست.<br /> <br /> == سنّت های الهی و امداد غیبی ==<br /> این انقلاب در رویارویی با متکبران، طاغوت ها، نظام ها و نهادهای جاهلی حاکم بر مردم، به یقین بدون امداد غیبی وپشتیبانی وتأیید الهی، به پیروزی نخواهد رسید.<br /> <br /> در منابع اسلامی وجود چنین امدادی تأیید و چگونگی آن بیان شده است؛ البته این امداد الهی یکی از دو طرف قضیّه است و طرف دیگر آن، نقش سنّت های الهی در تاریخ وجامعه در تحقق این نهضت جهانی و گسترش و کمال بخشی بدان است. این سنّت ها نیز بی هیچ تغییر و تبدیلی، جاری خواهند بود:<br /> <br /> (سنّة اللّهِ فی الّذینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّهِ تَبْدیلاً) (1)؛<br /> <br /> «درباره کسانی که پیش تر بوده اند [همین] سنّت خدا جاری بوده است؛ و در سنّت الهی هرگز تغییری نخواهی یافت».<br /> <br /> این سنت ها، تعارضی با امداد و تأیید الهی ندارد. این انقلاب در امتداد دعوت رسول خدا برای تحقق توحید در زندگی مردم است.<br /> <br /> ص:34<br /> ----1- احزاب (33) آیه 62.<br /> <br /> خدای تعالی به واسطه فرشتگان نشان دار و بادها و لشکری که قابل رؤیت نبود، و نیز به سبب رُعبی که در دل دشمنانش انداخت، رسولش را یاری کرد. از طرف دیگر رسولش را به فراهم کردن تجهیزات برای این جنگ سرنوشت ساز فرمان داد: (وَ اَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوَّة ...)(1)؛ «و هر چه در توان دارید در مقابل دشمنان بسیج کنید ...».<br /> <br /> مراحل این نبرد نیز به موجب سنّت های خدای تعالی در تاریخ وجامعه، تحقق می یافت و گاهی رسول خدا بر دشمنانش پیروز می شد و گاه این پیروزی به دست نمی آمد.<br /> <br /> آن حضرت در این نبردها، از نیروهای نظامی، امکانات مالی وسلاح های جنگی بهره می گرفت. نقشه جنگ تدارک می دید ودشمن را با وسایل مختلف وشیوه های جدید، در زمان و مکان نبرد غافلگیر می کرد و هیچ یک از این امور با امداد غیبی الهی نسبت به رسول خدا _ که شکّی در آن نیست _ منافاتی ندارد.<br /> <br /> انقلاب جهانی به رهبری فرزند پیامبر خدا (مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف)، از دعوت و نهضتی که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) رهبری آن را به دوش داشته، به امر الهی، منحرف نخواهد شد.<br /> <br /> از سنّت های بایسته در این انقلاب جهانی، «آمادگی» و «زمینه سازی» قبل از ظهور امام علیه السلام و«یاری» و«یاوران» در هنگام ظهور<br /> <br /> ص:35<br /> ----1- انفال (8) آیه 60.<br /> <br /> است. بدون این آمادگی و زمینه سازی ویاری، امکان ندارد انقلابی با این عظمت، در تاریخ انسان به ثمر برسد.<br /> <br /> در این رابطه دو گونه روایات وجود دارد:<br /> <br /> گروه نخست، روایاتی است که به «زمینه سازان» (مُوَطِّئان) تعلّق دارد. اینان جامعه انسانی وکر زمین را، برای ظهور و انقلاب جهانیِ همگانی امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف آماده می سازند وبه طور طبیعی قبل از ظهور امام علیه السلام پیدا می شوند.<br /> <br /> گروه دوم از روایات، به «انصار» اختصاص دارد. انصارِ امام علیه السلام، آن حضرت را در قیام بر ضد ظالمان همراهی می کنند و امام علیه السلام رهبری آنان را در این قیام بر عهده می گیرد. پس این دو گروه عبارت است از:<br /> <br /> 1. «زمینه سازان» که زمین را برای ظهور وقیام امام علیه السلام مهیّا می سازند.<br /> <br /> 2. «انصار» که امام علیه السلام با پشتیبانی آنان بر ض ظالمان قیام می کند.<br /> <br /> == گروه «زمینه سازان» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> در روایات شیعه و سنّی، درباره گروه زمینه سازان مطالبی بیان شده است. این نصوص برخی مناطق اسلامی را _ که این گروه از آنجا برخواهند خاست _ مشخص کرده اند. مهم ترین این مناطق عبارت است از: خراسان (مشرق)، قم، ری و یمن. در روایات زیر، گروه زمینه سازان به مناطق یاد شده منتسب شده اند:<br /> <br /> ص:36<br /> <br /> == 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان) ==<br /> «حاکم» در _مستدرک صحیحین_ از عبدالله بن مسعود نقل کرده است:<br /> <br /> «اَتانا رسول الله (صلی الله علیه وآله) فخرج الینا مستبشراً یُعرف السّرور فی وجهه، فما سألناه عن شیء الاّ اخبرنا به ولا سکتنا اِلاّ ابتدأنا حتّی مَرَّ فتیهٌ مِنْ بنی هاشم منهم الحسن والحسین، فلمّا راهم التزمهم وانهملت عیناه، فقلنا: یا رسول اللّه، ما نزال نری فی وجهک شیئاً نکرهه؟ فقال: اِنّا اهل بیت اختار اللّه لنا الآخرة علی الدّنیا، وانّه سیلقی اهل بیتی من بعدی تطریداً وتشریداً فی البلاد حتّی ترتفع رایاتٌ سودٌ فی المشرق، فیسألون الحقّ لا یعطونه، ثمَّ یسألون فلا یعطونه، ثمّ یسألونه فلا یعطونه _ فیقاتلون _ فینصرون. فمن ادرکه منکم ومِنْ اعقابکم فَلْیَأْتِ اِمامَ اهل بیتی، ولو حَبواً علی الثّلج، فانّها رایات هُدی، یدفعونها الی رجل مِنْ اهل بیتی»؛(1)<br /> <br /> «[روزی] رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) با شادمانی تمام به سوی ما آمد، به گونه ای که برق شادی در نگاهش می درخشید. هر چه می پرسیدیم، پاسخ می گفت و هرگاه سکوت می کردیم، خود شروع می فرمود؛ تا آنکه گروهی از جوانان بنی هاشم _ که امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) _ در میانشان بودند، آمدند که از مقابل ما بگذرند. حضرت همین که آنان را دید، در آغوششان کشید و اشک از<br /> <br /> ص:37<br /> ----1- حاکم نیشابوری، مستدرک الصحیحین ، صص 464 و 533.<br /> <br /> دیدگان مبارکش جاری شد. گفتیم:ای فرستاده خدا! آن چیست که پیوسته در چهره شما چیزی می بینیم که خوش نداریم. فرمود: ما خاندانی هستیم که خدای تعالی آخرت را در مقابل دنیا برای ما برگزیده است. پس از من خاندانم رانده وآواره شهرها گردند تا آنکه پرچم هایی سیاه در مشرق سربلند می کنند. آنان حق را می طلبند و بدیشان نمی دهند، در برهه ای دیگر حق را طلب می کنند و بدیشان نمی دهند، و باز نیز چنین شود؛ پس آن گاه نبرد می کنند و پیروز می شوند. [سپس فرمود:] هر که از شما یا فرزندان تان، چنین روزی را درک کرد؛ نزد امامی که از خاندانم است، حاضر شود _ اگرچه جامه به خود پیچد وبر برف گام نهد _ زیرا این پرچم ها، پرچم های هدایتند که آنها را به مردی از خاندانم تقدیم می کنند».<br /> <br /> ابی خالد کابلی از امام صادق علیه السلام روایت می کند:<br /> <br /> «کَأَنّی بقوم قد خرجوا بالمشرقِ یطلبون الحقّ فَلا یُعَطْونَهُ ثُمَّ یطلبونه، فاذا رَأَوْا ذلِکَ وَضَعُوا سُیُوفَهُمْ عَلی عَواتِقِهِمْ فیعطون ما شاؤُوا فلایقبلونه حتّی یقوموا ولایدفعونها الاّ اِلی صاحبکم قَتْلاهُمْ شُهَداءُ، اَمااِنّی لَوْاَدْرَکْتُ ذلِکَ لاََبقیتُ نَفْسی لصاحب هذاالامر»؛(1)<br /> <br /> «گویا می بینم مردمی را که در مشرق قیام کرده اند وحق را می طلبند و بدیشان داده نمی شود؛ ولی از پای نمی نشینند. از<br /> <br /> ص:38<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 243، (دار احیاء التراث العربی ومؤسسه التاریخ العربی، لبنان); غیبت نعمانی ، (انتشارات صدوق)، باب 14، ح 50.<br /> <br /> این رو سلاح در دست می گیرند، در نتیجه آنچه می خواستند بدیشان داده می شود. اما نمی پذیرند تا آنچه قیام می کنند و حکومت را به کسی جز صاحب شما (امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف) تحویل نمی دهند. کشته شدگان از آنان، شهیدند. آگاه باشید که اگر من در آن زمان حضور داشتم، وجودم را وقف صاحب این امر می کردم».<br /> <br /> == 2. زمینه سازان خراسان ==<br /> محمد بن حنفیه، در روایتی از امام علی علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «ثُمَّ تخرج رایة مِنْ خُراسانَ یهزمون اصحاب السّفیانی حتّی تنزل ببیت المقدس توطئ للمهدی سلطانه»(1)؛<br /> <br /> «پرچمی از خراسان بیرون می آید، [حاملان این پرچم] اصحاب سفیانی را شکست می دهند تا اینکه به بیت المقدس می رسند وزمینه حکومت [حضرت] مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را فراهم می سازند».<br /> <br /> == 3. زمینه سازان از قم و ری ==<br /> علاّمة مجلسی روایت کرده است:<br /> <br /> «رجلٌ مِنْ اَهْلِ قُم یدعو النّاس الی الحقّ یَجتمع معه قومٌ کَزُبرِ الحدیدِ، لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یَملُّونَ من الحرب ولا یجبنونَ وعلی اللّه یتوکّلونَ والعاقبة للمتّقین»(2)؛<br /> <br /> «مردی از اهالی قم مردم را به حق فرا می خواند، گروهی که<br /> <br /> ص:39<br /> ----1- عصر الظهور ، ص 206.<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 60، ص 216; ونیز: سفینة البحار ، ج 2، ص 446.<br /> <br /> دل های آنان چون پاره های آهن است، گرد او جمع می شوند. طوفان های سخت آنان را نمی لرزاند. از جنگ خسته نمی شوند و بیمی به خود راه نمی دهند، بر خدا توکّل می کنند و عاقبت [نیک] از آن پرهیزگاران است».<br /> <br /> == 4. زمینه سازان از یمن ==<br /> امام باقر علیه السلام درباره رهبری یمانی قبل از ظهور امام عصر علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «... ولیس فی الرایات اهدی من رایة الیمانی، هی رایة هدی لانّه یدعو الی صاحبکم ...»(1)؛<br /> <br /> «... در میان پرچم ها، پرچمی هدایت یافته تر از پرچم یمانی نیست. آن پرچم، پرچم ارشاد است؛ زیرا [مردم را] به سوی صاحب شما [امام عصر علیه السلام ] فرا می خواند...».<br /> <br /> == نشانه های زمینه سازان ظهور ==<br /> <br /> == 1. گروه محکم و استوار ==<br /> نخستین چیزی که در این قشر جلب نظر می کند، صلابت، نیرومندی و استواری آنان است. بنابراین آنان قوی و نیرومند هستند و زمین را برای ظهور امام علیه السلام آماده می سازند.<br /> <br /> محمد بن یعقوب کلینی ذیل آیه (فاذا جاء وعدُ اولیهما بعثنا علیکم<br /> <br /> ص:40<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 232.<br /> <br /> عباداً لنا اُولی بأس شدید) (1) آورده که: امام صادق علیه السلام «بندگان سخت نیرومند» را به همین قشر تفسیر کرده است.<br /> <br /> در روایتی از این گروه، با عنوان «قلوبهم کزبر الحدید، لاتزلّهم الریاح العواصف»؛(2) توصیف شده است.<br /> <br /> ایشان با آنکه دارای «دل» هستند وطبیعت دل، نرمی و رأفت است؛ لیکن این دل ها در رویارویی با طاغوت ها و ستمگران، به تکّه های آهن بدل می شوند که دیگر نرمی ورقّت نمی شناسند.<br /> <br /> صلابت و نیرومندی، از ویژگی های نسل هایی است که خدای تعالی مسؤولیت تغییر [نظام های اجتماعی] وایجاد انقلاب را به دوش آنان گذاشته است. همچنین این دو صفت از ویژگی نسل هایی است که خدای تعالی، آنان را در گردنه های بزرگ تاریخ برای انتقال مردم از مرحله ای به مرحله دیگر، برگزیده و گروه زمینه سازان، دارای این ویژگی ها است.<br /> <br /> == 2. گروه مبارز ==<br /> وظیفة این گروه، مبارزه با نظام جهانی وعصیان علیه آن است. اینکه نظام جهانی چیست وچگونه این نظام در خدمت به ابرقدرت ها<br /> <br /> ص:41<br /> ----1- اسراء(17) آیه 5: «پس آن گاه که وعده تحقق نخستین آن دو فرارسد، بندگانی ازخود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم ...».<br /> <br /> 2- دل هایشان همچون پاره های آهن است که طوفان ها آنان را نلرزاند.<br /> <br /> وهم پیمانان آنها و حفظ مراکز قدرت وموقعیت استراتژیکی شان در مناطق مختلف دنیا عمل می کند، یک پرسش جدّی است.<br /> <br /> مسؤولیت حفظ این مراکز قدرت، مسؤولیتی بسیار دشوار وظریف است که نظام جهانی در تمام سطوح دنیا _ نه تنها در سطوح منطقه ای یا کشوری _ بدان پایبند است.<br /> <br /> این نظام، از یک سری معادلات وموازنه های سیاسی، اقتصادی، نظامی وخبری دقیق شکل گرفته است. همچنین این نظام از رژیم های سیاسی تشکیل یافته که به عنوان عضو یک خانواده جهانی محسوب می شوند و مجموعه ای از خطوط قرمز و سبز و زرد در میان آنها در زمینه حوادث، امتیازها، تنظیم نقش ها، تقسیم درآمدها، بازار و منابع ثروت و مناطق نفوذ وجود دارد.<br /> <br /> این مجموعه پیچیده، قدرت های بزرگ را به سلطه بر دنیا قادر ساخته است؛ همان طور که یک اهرم(1) کوچک، انسان را در جا به جایی اجسام سنگین با کمترین حرکت، توانا می سازد. از این رو نظام جهانی، قبل وبعد از سقوط اتحاد جماهیر شوروی، همچنان نزد همگان احترامش را حفظ کرده است؛ زیرا هر یک از آنان، به قدر گستره و توان خویش از این نظام بهره می برد.<br /> <br /> این جوانان (زمینه سازان ظهور امام عصر علیه السلام )، به سادگی و بی هیچ<br /> <br /> ص:42<br /> ----1- اهرم: میله آهنی ضخیمی که به وسیله آن اجسام سنگین را جا به جا می کنند.<br /> <br /> تردیدی، این خطوط قرمز را زیر پا می گذارند و معادلات و موازنه های مورد توافق را بر هم می زنند. همچنین استقرار، توازن و شوکت جهانی این رژیم ها و سازمان های بین المللی را بی اعتبار می سازند.<br /> <br /> این سازمان ها ورژیم ها، نه قدرت سلطه بر این جوانان را دارند و نه توانایی تحمّل یا دفعشان را؛ زیرا بیشترین توان این حکومت ها وهیبت جهانی شان، در رویارویی با حکومت ها وسازمان هایی همانند خودشان است وآخرین سلاح آنان قتل، زندان، شکنجه و تبعید است؛ حال آنکه این جوانان از هیچ یک از این امور نمی هراسند.<br /> <br /> از این رو، وصفی که در روایت درباره این گروه به کار رفته، بسیار دقیق است:<br /> <br /> «لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یملّون من الحرب ولا یجبنون وعلی اللّه یتوکّلون والعاقبة للمتّقین»؛<br /> <br /> «آنان را تندبادها نمی لرزاند، از نبرد دلتنگ و ملول نمی شوند و نمی هراسند، و بر خدا توکل می کنند وعاقبت [نیک] از آن پارسایان است».<br /> <br /> بی گمان آن که [در دل] هراسی ندارد، از نبرد خسته ودلتنگ نمی شود و تندبادها او را تکان نمی دهد. نیرو وامتیاز اینان در آن است که نمی هراسند و دشواری اینها از دیدگاه حکومت ها وقدرت های بزرگ، در همین نکته نهفته است.<br /> <br /> در انتخابات عمومی ریاست جمهوری امریکا، در دورة رئیس جمهوری اسبق (کارتر)، گفت وگویی تلویزیونی در ضمن فعالیت های<br /> <br /> ص:43<br /> <br /> تبلیغاتی نامزدهای ریاست جمهوری، برگزار شد. در این برنامه، نامزد رقیب رو به کارتر کرد و گفت:<br /> <br /> «در حادثه انفجار مقرّ نیروی دریایی امریکا در بیروت (مارینز)، به هیبت جهانی امریکا خدشه زیادی وارد شد وتو _ خطاب به کارتر _ به تنهایی بایدمسؤولیت کامل این خسارت را به عهده بگیری».<br /> <br /> رئیس جمهور نیز در یک جمله پاسخ او را چنین داد:<br /> <br /> «فکر می کنی من در مقابل انسانی که به طلب کشته شدن آمده چه می توانم بکنم؟! نهایت کاری که می توانم بکنم، این است که مردم را باترس وتهدید ازامثال چنین اقدامی بازدارم. امّااگر کسی که دست به چنین انفجاری زده، خود طالب مرگ باشد وبه سوی مرگ آغوش بگشاید، چگونه می توانم وی را از این کار بازدارم؟ واگر تو در موقعیت من بودی چه کار می توانستی بکنی؟!»<br /> <br /> اینها از ویژگی های نسل مبارزی است که در رویارویی با رژیم ها وقدرت های بزرگ در ایران، عراق، افغانستان، لبنان، فلسطین، الجزایر، مصر، سودان، چچن و بوسنی و هرزگوین پا به عرصه نهادند.<br /> <br /> کار این نسل شگفت آور است؛ در عین حالی که در قبضه قدرت وسلطه و شلاّق جلادان قرار دارند و انواع عذاب ها وشکنجه ها را می بینند؛ در مقابل آنان سر خم نمی کنند و نرمی نمی پذیرند... چنان که یکی از آنها در زیر شکنجه های جلادان، چنین گفت: «حسرت شنیدن یک آخ را هم بر دلت خواهم گذاشت!»<br /> <br /> ص:44<br /> <br /> == 3. بازتاب های جهانی ==<br /> بازتاب های جهانی در مقابل این نسل _ چنان که در روایات بدان تصریح شده _ خشمگینانه ومتعرّضانه است؛ زیرا آنان معادلات و موازنه های جهانی را با چالش های سخت و حقیقی مواجه می سازند؛ از این رو عکس العمل های جهانی در برابرشان با عصبانیت و خشم همراه است. ابان بن تغلب از امام صادق علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «اِذا ظَهَرَتْ رایة الحقّ لعنها اهل الشرق واهل الغرب، اَتدری لِمَ ذلک؟ قلت: لا، قال: للّذی یلقی النّاس من اهل بیته قبل ظهوره»(1)؛<br /> <br /> «آن گاه چه پرچم حق آشکار شود، اهل شرق وغرب لعنتش کنند. آیا می دانی، برای چه؟ گفتم: نه، فرمود: به دلیل مشکلات و سختی هایی که اهل بیت او برای [نظام های] شرق وغرب ایجاد خواهند کرد».<br /> <br /> اهل بیت وی قبل از ظهور، زمینه سازان ظهور هستند که مشکلاتی را برای این رژیم ها وسازمان ها فراهم کرده وراحتی وآرامش را از آنان سلب می کنند. کلینی از امام صادق علیه السلام _ در تفسیر سخن خدای تعالی: (بعثنا علیکم عباداً لنا اولی بأس شدید) (2) _ چنین نقل کرده است:<br /> <br /> «قومٌ یبعثهم اللّهُ قبل خروج القائم فلا یدعون واتِراً لآلِ محمّد اِلاّ قتلوه»(3)؛<br /> <br /> «گروهی هستند که خدای تعالی قبل از ظهور قائم علیه السلام بر می انگیزد.<br /> <br /> ص:45<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 363.<br /> <br /> 2- اسراء (17) آیه 5: «بندگانی از خود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم.»<br /> <br /> 3- کافی ، ج 8، ح 250، ص 142 (بیروت: دارالاضواء); سیمای حضرت مهدی در قرآن ، ص 213.<br /> <br /> آنان هیچ ستم کننده ای به خاندان محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) را رها نمی کنند؛ جز آنچه او را به قتل می رسانند».<br /> <br /> بازتاب های جهانی که در این روایات ذکر شده، تا حدّ زیادی به عکس العمل دنیای امروز در برابر بیداری اسلامی _ که از آن به «بنیادگرایی اسلامی» تعبیر می کنند و ناجوانمردانه ترین صفاتی چون خشونت و تروریسم را بدان منتسب می سازند _ همسانی دارد.<br /> <br /> == برنامه زمینه سازی ==<br /> آماده سازی دنیا برای انقلاب امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وظیفه ای گسترده، سترگ و پیچیده است که این گروه در رویارویی با ستمگران وطاغوت های مستکبر و سردمداران کفر، بدان اقدام می کند.<br /> <br /> این ستمگران، یک جبهه سیاسی وسیع را _ به رغم تمامی اختلاف هایی که در میانشان حاکم است _ تشکیل می دهند! این جبهه اهرم های قدرت زیادی در اختیار دارد؛ همچون: ثروت، اقتدار سیاسی، نظامی و تبلیغاتی، ارتباطات [گسترده ]و تشکیلات [پیچیده]، و از این وسایل در کوبیدن بیداری نوپای اسلامی ونابودی آن بهره می برد.<br /> <br /> از این رو گروهی که عهده دار آماده سازی جهان برای ظهور امام عصر علیه السلام است، به ناچار در رویارویی با این نیروها، باید از همان تشکیلات جبهه استکبار جهانی برخوردار باشد؛ بلکه با تربیت ایمانی وجهادی و آگاهی سیاسی از دشمن پیشی گیرد.<br /> <br /> بنابراین، آماده سازی برای قیام امام عصر علیه السلام _ که زمینه سازان تدارک<br /> <br /> ص:46<br /> <br /> می بینند _ دارای دو جنبه خواهد بود:<br /> <br /> 1. رشد ایمانی، جهادی و آگاهی سیاسی (این همان چیزی است که جبهه مقابل فاقد آن است).<br /> <br /> 2. [ایجاد] تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی، اداری و اطلاعاتی که به ناچار در مانند چنین نبردی باید موجود باشد.<br /> <br /> بی گمان، گروه مؤمنی که جهان را برای ظهور امام عصر علیه السلام مهیا می سازد؛ باید چنین امکاناتی را فراهم کند؛ اگرچه [در این زمینه] قدرت برابری با جبهه جهانی دشمن را نداشته باشد.<br /> <br /> این تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی و اطلاعاتی، بدون وجود نظام سیاسی و دولت در جهان، محقق نخواهد شد و این همان دولت زمینه ساز است که در روایات، مژدة برپایی آن داده شده است و شکل گیری چنین نیرویی در جهان، ظهور امام علیه السلام را نزدیک می کند و بدون آن، عوامل طبیعی ظهور امام فراهم نمی آید. کسب چنین نیرویی، نیازمند عمل و حرکت در متن زندگی است و فقط «مترصّد» بودن و به «انتظار» نشستن _ به معنای منفی آن _ دردی را درمان نمی کند.<br /> <br /> == «انصار» در روایات اسلامی ==<br /> «زمینه سازان» قیام امام مهدی علیه السلام، قبل از «انصار» پا به عرصه می گذارند. انصار از شاگردان نسل پیشین محسوب و به واسطه ویژگی های منحصر به فردشان شناخته می شوند.<br /> <br /> به عنوان نمونه دربارة «جوانان طالقان» روایتی زیبا نقل شده است.<br /> <br /> ص:47<br /> <br /> متقی هندی در _کنزالعمّال_ و سیوطی در _الحاوی_ دربارة انصار امام از «طالقان» چنین نقل کرده اند:<br /> <br /> «وَیْحاً للطّالقان، فانَّ لِلّهِ عزّ وجل بها کنوزاً لَیْسَتْ مِنْ ذهب وفضّة، ولکن بها رجالٌ عرفوا اللّه حَقَّ معرفته وهم انصار المهدی»(1)؛<br /> <br /> «خوشا به حال طالقان! همانا برای خدای باشکوه و بزرگ در طالقان، گنج هایی است که از طلا و نقره نیست؛ بلکه در آنجا مردانی هستند که خدا را _ آن چنان که حقّ معرفت او است _ شناخته اند و آنان از یاوران مهدی علیه السلام هستند».<br /> <br /> در روایتی دیگر چنین آمده است: «بخٍّ بخٍّ للطّالقان»؛ «آفرین، آفرین بر طالقان!»<br /> <br /> علاّمه مجلسی در این باره حدیث مفصل تری را نقل کرده است:<br /> <br /> «له کنزٌ بالطالقان ما هو بذهب ولا فضّة، ورایة لم تنشر مُذطُویت، ورجالٌ کَأَنَّ قلوبهم زبر الحدید لا یشوبها شکٌ فی ذات اللّهِ اَشَدُّ مِنَ الْجَمْرِ، لو حُملوا علی الجبال لاََزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدةً اِلاّ خرّبوها کَأَنَّ علی خیولهم الْعُقْبان، یتمسّحون بسرج الامام یطلبون بذلک البرکة، ویحفّون به ویقونه بانفسهم فی الحروب، یبیتون قیاماً علی اطرافهم ویصبحون علی خیولهم. رُهبان باللیل، لیوث بالنهار. هم اطوع من الاَْمَةِ لسیّدها، کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل وهم من خشیته مشفقون. یدعون بالشهادة و یتمنّون<br /> <br /> ص:48<br /> ----1- کنزالعمّال ، ج 7، ص 26.<br /> <br /> ان یُقْتلوا فی سبیل اللّهِ. شعارهم: یا لثارات الحسین. اذا ساروا یسیر الرعب امامهم مسیرة شهر یمشون الی المولی ارسالاً، بهم ینصراللّه امام الحقّ»(1)؛<br /> <br /> «برای او گنجی است در طالقان که [از جنس] طلا ونقره نیست، وپرچمی است که از هنگام فرو پیچیده شدن، گشوده نشده است، ومردانی است که دل هایشان پاره های آهن است. در دل این مردان تردیدی در ذات الهی راه نیافته وسوزنده تر از پاره های اخگر است.(2)اگر به کوه ها حملهور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند؛ گویی که بر اسب هایشان عقابانند. برای برکت به زین اسب امام علیه السلام دست کشند وگرداگرد او بگردند ودر نبردها با جان خویش یاری اش کنند.(3) شب را به قیام وعبادت گذرانند و روز را بر اسبان خود. زاهدان شب و شیران روزاند. اطاعت پذیرتر از کنیز به سرور خویش اند. چونان چراغ هایند؛ گویا چلچراغ هایی در دلشان فروزان است. و از بیم الهی ترسان اند. برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند.<br /> <br /> ص:49<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 307.<br /> <br /> 2- در نسخه ای دیگر به «سخت تر از سنگ» تعبیر شده است.<br /> <br /> 3- در برخی نقل ها پس از این جمله، فقره های زیر اضافه شده است: «ویکفونه ما یرید فیهم، رجالٌ لا ینامون اللیل، لهم دویٌّ فی صلاتهم کدویّ النّحل»; «هر انتظاری که امام از اینان داشته باشد، کفایتش کنند، مردانی اند که شب نمی خوابند. در نماز خویش صدایی چون صدای زنبوران عسل دارند (کنایه از ابتهالی که در نماز دارند).»<br /> <br /> شعارشان: «ای خون خواهان حسین!» است. آن گاه که به راه افتند، ترس ووحشت پیشاپیش ایشان مسیر یک ماه را بپیماید. متوجه مولا شوند وبه حرکت درآیند. خدای تعالی بدیشان امام حق را یاری رساند».<br /> <br /> == جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ==<br /> در روایات بیان شده که یاران امام عصر علیه السلام را جوانان تشکیل می دهند ومیانسال وکهنسال در میانشان _ جز به ندرت _ پیدا نمی شود. حضرت امیرمؤمنان علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «اصحاب المهدی شباب لا کهول فیهم، اِلاّ کمثل کُحل العین والملح فی الزاد واقلّ الزاد الملح»(1)؛<br /> <br /> «یاران مهدی علیه السلام جوانند و میان سال در میانشان نیست، مگر به مثل سرمه چشم و نمک در غذا و نمک [همیشه] کمتر از غذاست (کنایه از آن که پیران بسیار کم هستند) ».<br /> <br /> فرماندهان سپاه<br /> <br /> امام باقر علیه السلام در این باره چنین فرموده است:<br /> <br /> «فیجمع اللّه علیه اصحابه [وهُمْ] ثلاث مائة وثلاثة عشر رجلاً، ویجمعهم اللّهُ عَلی غیر میعاد ... فیبایعونه بین الرّکن والمقام ومعه<br /> <br /> ص:50<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 333.<br /> <br /> عهدٌ من رسول اللّه (صلی الله علیه وآله) قد توارثته الابناء عن الآباء ...»(1)؛<br /> <br /> «وخداوند بی هیچ میعادی یارانش را برای وی گرد می آورد، در حالی که 313 نفرند ... وحدّ فاصل رُکن ومقام [ابراهیم] با امام علیه السلام بیعت می کنند وبا آن حضرت عهدی است از رسول خدا که پشت در پشت از پدرانش به ارث برده است».<br /> <br /> == نشانه ها و اندیشه ها ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> پیش از آغاز این بحث، گفتنی است زبان رایج در زمان صدور این روایات، زبانی رمزی و نمادین بوده است؛ از این رو می توان «سیوف» را به سلاح و «خیول» را به ماشین ها، نفربرها، تانک ها و وسایل نقلیه زرهی و رزمی معنا کرد. چنان که وصف «رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار» نیز تعبیری نمادین ومجازی است که از آن عبادت و تهجّد در شب و شجاعت و جرأت در روز مقصود است.<br /> <br /> زبان رمزی برای کسی که آشنا به شیوه های تعبیر در منابع وروایات اسلامی باشد، زبانی شناخته شده است. پس از این مقدمه، بحث از «نشانه ها واندیشه ها» را در این روایات آغاز می کنیم:<br /> <br /> == 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره ==<br /> یاران امام، گنج هستند. گنج، ثروتی است که مردم از محلّ اختفای<br /> <br /> ص:51<br /> ----1- بحارالانوار، ج 52، ص 238 و239.<br /> <br /> آن بی خبرند. ممکن است گنجی در خانه انسان، زیر گام های او، یا در زمین مجاور منزلش، یا در شهر وی باشد؛ ولی او از آن بی خبر باشد. انصار امام نیز گنج های پنهانند. ممکن است یکی از آنان در خانه یکی از ما یا در همسایگی و شهر ما باشد؛ امّا ما وی را نشناسیم وحقیرش بشماریم و یا در چشم مردم _ که دیده بصیرتشان از نفوذ در اعماق وکشف گنج ها ناتوان است _ کوچک آید!<br /> <br /> بی گمان این بصیرت، یقین، توجّه به خدا، شجاعت وبی باکی وذوب شدن در ذات خدای تعالی _ که انصار امام علیه السلام بدان ها توصیف شده اند _ به یکباره شکل نمی گیرد؛ بلکه در جان این جوانان وجود داشته، ولی از دیدگان مردم پنهان مانده است؛ چنان که گنج ها از چشم ها پنهان می مانند.<br /> <br /> == 2. قدرت و آگاهی ==<br /> خدای بلندمرتبه در وصف بندگان شایسته خود «ابراهیم»، «اسحاق» و «یعقوب» (علیهم السلام) می فرماید:<br /> <br /> (واذکر عبادنا ابرهیم واسحق ویعقوب اولِی الایدی والابصار انّا اخلصناهم بخالصةٍ ذکری الدّار وانّهم عندنا لمن المصطفین الاخیار)(1)؛<br /> <br /> «و بندگان ما ابراهیم واسحاق ویعقوب را که نیرومند ودیده ور بودند، به یاد آور. ما آنان را با موهبت ویژه ای _ که یادآوری<br /> <br /> ص:52<br /> ----1- ص (38) آیات 45 _ 47.<br /> <br /> آن سرای بود _ خالص گردانیدیم. وآنان در پیشگاه ما به جِدّ از برگزیدگان نیکانند».<br /> <br /> بصیرت، نیازمند قدرت است وبدون قدرت، از دست می رود وبه خاموشی می گراید. بصیرت را جز مؤمن نیرومند بر نمی تابد و هنگامی که نیروهایش تحلیل رود، فاقد بصیرت می شود. بنابراین، قدرت نیاز به بصیرت دارد؛ زیرا توانایی بی بصیرت، به لجاجت ودشمنی واستکبار بدل می شود.<br /> <br /> خدای تعالی ابراهیم، اسحاق و یعقوب را چنین توصیف فرموده که آنان صاحبان «قدرت» و «بصیرت» هستند. در برخی روایات نیز، یاران امام عصر علیه السلام به صاحبان «قدرت» و«بصیرت» توصیف شده اند.<br /> <br /> == 3. هشیاری وبصیرت ==<br /> تعبیر روایت از حالت آگاهی وبصیرت یاران امام عصر علیه السلام تعبیر عجیبی است: «کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل»؛ «آنان چونان چراغ هایند؛ انگار که در دل هایشان قندیل هایی روشن است».<br /> <br /> آیا امکان پذیر است که ظلمت، قندیل را بشکند؟ هر چند که ظلمت قندیل را احاطه می کند؛ لیکن قدرت درهم شکستن آن را نخواهد داشت.<br /> <br /> تیرگی شک و تردیدها هر چند متراکم گردد و فتنه ها پی در پی درآیند؛ ولی نمی تواند در روح و جان و هشیاری یاران امام نفوذ کند. از این رو آنان هنگامی که رهسپار می شوند، دچار شک نمی گردند و تردید نمی کنند و به قهقرا نمی روند و به پشت سر نمی نگرند. تعبیر<br /> <br /> ص:53<br /> <br /> روایت در این زمینه چنین است: «لایشوبه شکٌّ فی ذات اللّه»؛ «دل هایی که به شک در ذات خدا آلوده نشوند».<br /> <br /> از این تعبیر فهمیده می شود که منظور امری غیر از شک است؛ ترکیبی از شک و یقین و یا لحظاتی از شک که حالت یقین را می شکافد وبه نحوی به درون یقین نفوذ می کند؛ ولی در اندک مدتی در مقابل آن شکست می خورد و جا خالی می کند. چنین چیزی برای بسیاری از مؤمنان اتفاق می افتد؛ در حالی که هیچ شکّی، یقین یاران امام را بر نمی آشوبد. یقین آنان ناب و خالص و به دور از شایبه شک و تردید است.<br /> <br /> == 4. عزم نافذ ==<br /> این بصیرت، چنان عزم نافذی به آنان می بخشد که هیچ تردید و دو دلی در آن راه ندارد. تعبیر از این عزم به «اخگر و پارة آتش» (الجمر)، تعبیری با شکوه و حکایتگر است. «اخگر» مادام که ملتهب و فروزان است، نفوذ می کند و می درد و «پارة آتش»، دلپسندترین تعبیری است که در باب نفوذ عزم می شناسیم. ما نمی دانیم که خدای تعالی، در روح وجان جوانان طالقان چه گنجینه هایی از هشیاری، یقین، عزم و نیرو قرار داده است! تعابیر وارد در این روایت، تعابیر غیرمأنوسی است. انگار که سخن از آنان، سخن از روی وَجْد وشیفتگی است:<br /> <br /> «زُبر الحدید کالمصابیح، کأنَّ فی قلوبهم القنادیل، اشدُّ من الْجَمْر، رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار»؛ «[آنان] پاره های آهن اند، چون چراغ اند، انگار در دل هایشان قندیل هایی روشن است، نافذتر از پاره آتش، زاهدان شب و شیران روز».<br /> <br /> ص:54<br /> <br /> گویا روایت از تمام توانایی های لغت، سود جسته تا امکان تعبیر از آگاهی، بصیرت، نیرومندی و عزم نافذ این جوانان را بیان کند.<br /> <br /> == 5. نیرومندی ==<br /> در روایت، جوانان طالقان به [صاحبان] قدرت شگرف توصیف شده اند که تاکنون هیچ جوانی را بدان نیرومندی مشاهده نکرده ایم. در این عبارت تأمل کنید: «کأنّ قلوبهم زُبر الحدید»؛ «گویی که دل هایشان پاره های آهن است».<br /> <br /> آیا تاکنون کسی را دیده اید که بتواند تکه های آهن را در کف دست ذوب کند، یا بشکند یا نرم سازد؟<br /> <br /> «لَوْ حملوا علی الجبال لاَزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدة اِلاّ خرّبوها کأَنَّ علی خیولهم الْعُقبانُ»؛ «اگر به کوه ها حمله ور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند، گویی که عقابانند بر اسب ها».<br /> <br /> این تعابیر از توانایی شگرفی حکایت می کند. این قدرت، از نوع قدرتی نیست که طاغوت ها از آن بهره مندند؛ بلکه فقط برخاسته از نیروی عزم و اراده و یقین است.<br /> <br /> == 6. شهادت طلبی ==<br /> «یدعون بالشهادة ویتمنّون اَنْ یُقتلوا فی سبیل الله»؛<br /> <br /> «برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند».<br /> <br /> ص:55<br /> <br /> مرگ، پیرمردان نود یا صد ساله را دچار وحشت می سازد؛ در حالی که تمام لذت های زندگی و میل بدان ها را از کف داده اند... اما این جوانان _ که در عنفوان جوانی به سر می برند _ به این مرگ عشق می ورزند. عشق به شهادت از دو چیز سرچشمه گرفته و دارای دو نتیجه است.<br /> <br /> این دو چیز _ که منشأ عشق به شهادت در وجود انسان است _ روی گردانی از دنیا وتوجّه به خدای تعالی است. اگر انسان با دوستی دنیا در دلش مقابله کند وخود را از بند آن رها سازد وفریبش را نخورد، بی گمان گام نخست را در این راه _ که دشوارترین گام است _ برداشته است. گام دیگر آن است که دل به محبّت خدا دهد و شیفته یاد و عشق او باشد و صاحب چنین دلی، با تمام وجود به سوی خدا بازگردد.<br /> <br /> برای این گروه، امور دنیوی اهمیّتی ندارد. با دیگران در بازارها و اجتماعات حاضر می شوند؛ اما در دل از این امور غایب اند و درباره اینان اصطلاح «حاضرِ غایب»(1) کاملاً مصداق می یابد.<br /> <br /> این جنگجویان دلاور، عاشق مرگی هستند که مردم از آن می هراسند. شهادت را طلب می کنند ودر آن لقای الهی را می جویند. اشتیاقشان به شهادت، مانند اشتیاق مردم به لذت های دنیا، بلکه برتر از آن است.<br /> <br /> عده اندکی آنان را درک می کنند. انسان های غربی راهی برای درک آنان ندارند. غربیان گاهی عمل آنان را به «خودکشی»(2) توصیف<br /> <br /> ص:56<br /> ----1- آیا حدیث حاضر و غایب شنیده ای        من در میان جمع و دلم جای دیگر است<br /> <br /> 2- کسانی که علیه منافع استکبار دست به عملیات شهادت طلبانه می زنند.<br /> <br /> می کنند! حال آنکه کسی خودکشی می کند که از دنیا خسته شده و در زندگی به بن بست می رسد؛ ولی این جوانان درهای دنیا را به روی خود گشوده می یابند. دنیا به رویشان لبخند می زند وبا تمام طراوت وزیب وزیورهایش به سرشان سایه می افکند. بنابراین آنان از دنیا خسته نشده و در آن به بن بست نرسیده اند؛ بلکه از آن رویگردان شده و مشتاق لقای الهی اند.<br /> <br /> غربیان، این جوانان را به «تروریسم» متهم می کنند؛ حال آنکه اینان تروریست نیستند و اگر می گفتند که اینان از ترور نمی هراسند، سخنی نزدیک تر به واقعیت بود.<br /> <br /> روی گردانی از دنیا وعشق به لقای الهی، سرمنشأ عشق به شهادت وکشته شدن در راه خداوند است. آنچه که از عشق به شهادت حاصل می شود، عزم و نیرومندی است. رزمنده بی باکی که می تواند خود را از [بند] دنیا آزاد سازد، چنان عزم واراده ونیرویی در خود می یابد که دیگران از آن بی نصیب اند.<br /> <br /> این عزم [قاطع] وتوان [بالا] هیچ ارتباطی به اسباب قدرت مادّی _ که در جبهه مخالف موجود است _ ندارد؛ هر چند که ما ضرورت وجود این اسباب و قدرت های مادّی و اهمیّت آنها را در ظهور امام علیه السلام ونزدیک تر شدن فرج آن حضرت، انکار نمی کنیم.<br /> <br /> == 7. تعادل شخصیّت ==<br /> از بارزترین نشانه این گروه، تعادل در شخصیت، بین دنیا و آخرت و<br /> <br /> ص:57<br /> <br /> بین قدرت و بصیرت است و همین راز نیرومندی و نفوذ آنان است. خدای تعالی این موازنه وتعادل را دوست دارد وافراط وتفریط وگرایش به چپ وراست را ناپسند می شمارد:<br /> <br /> (وَابْتَغِ فیما ءاتَیکَ اللّهُ الدّار الآخرة ولا تَنْسَ نصیبکَ مِنَ الدّنیا)(1)؛<br /> <br /> «و با آنچه خدایت داده سرای آخرت را بجوی وسهم خود را از دنیا فراموش مکن».<br /> <br /> خدای تعالی در مقام آموزش دعا به ما فرموده است:<br /> <br /> (ربّنا آتنا فی الدنیا حسنةً وفِی الآخرة حسنةً) (2)؛ «پروردگارا! در این دنیا به ما نیکی ودر آخرت نیز نیکی عطا کن».<br /> <br /> (وَلا تجعل یدَکَ مغلولة الی عنقک ولا تبسطها کُلَّ البسطِ فتقعد ملوماً محسوراً) (3)؛ «دستت را به گردنت زنجیر مکن (بخیل مباش) و بسیار [هم] گشاده دستی منما که سرزنش شده و حسرت زده بر جای مانی».<br /> <br /> تعادل بین خشوع وعبودیت برای خدا وفروتنی در مقابل مؤمنان وشدّت و قاطعیت در مقابل کافران نیز از همین موازنه محسوب می شود: (اَذِّلة علی المومنین اعزّة علی الکافرین)(4)؛ «با مؤمنان، فروتن وبر کافران سرفرازند».<br /> <br /> ص:58<br /> ----1- قصص (28) آیه 77.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 201.<br /> <br /> 3- اسراء (17) آیه 29.<br /> <br /> 4- مائده (5) آیه 54.<br /> <br /> تعادل بین توکّل بر خدا وتلاش وکار وبرنامه ریزی نیز داخل در همین موازنه است. امیرمؤمنان علی علیه السلام برای «همّام» جوانب این موازنه وتعادل در شخصیّت «متّقین» را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «فمن علامة احدهم انّک تری له قوّة فی دین وحزماً فی لین وایماناً فی یقین وحرصاً فی علم وعلماً فی حلم وقصداً فی غنیً وخشوعاً فی عبادة وتجمّلاً فی فاقة وصبراً فی شدّة وطلباً فی حلال ونشاطاً فی هُدیً وتَحَرُجّاً عن طمع یعمل الاعمال الصالحة وهو علی وجل، یُمْسی وَهمُّهُ الشکر ویُصبحُ وهَمُّهُ الذکر یَبیت حذراً ویُصبح فرحاً، ... یمزج الحلم بالعلم والقول بالعمل ... فی الزلازل وقور وفی المکاره صبورٌ وفی الرَّخاءِ شکورٌ ... نفسه منه فی عَناء والنّاس منه فی راحة»؛(1)<br /> <br /> «از نشانه های یکی از آنان این است که در کار دین نیرومندش بینی و پایدار، نرم خوی هشیار ودر ایمان استوار، ودر طلب دانش حریص وبا داشتن علم بردبار ودر توانگری میانه رو ودر عبادت فروتن، وبه درویشی نکویی نمودن، و در سختی شکیبایی کردن و جستوجوی آنچه رواست وشادمانی در رفتن راه راست ودوری گزیدن از طمع. کارهای نیک می کند ودر هراس است. روز را به شب می رساند ودر بند سپاس است. بامداد می کند ذکرگویان، شب ر ابه سر می برد ترسان، وروز<br /> <br /> ص:59<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه دکتر شهیدی)، خطبه 193، ص 226; نهج البلاغه (فیض الاسلام)، خ 184، ص 611.<br /> <br /> می کند شادان ... بردباری را با دانش در می آمیزد وگفتار را با کردار ... به هنگام دشواری ها بردبار است ودر ناخوشایندها پایدار ودر خوشی ها سپاسگزار ... نفسِ او از او در زحمت است ومردم از وی در راحت».<br /> <br /> این موازنه از ویژگی های بارز، در شخصیت یاران امام عصر علیه السلام است.<br /> <br /> == 8. زاهدان شب، شیران روز ==<br /> عبارت «رهبانٌ باللیل، لیوث بالنهار» در روایت پیشین به چنین موازنه ای اشاره کرده است. در ساختار شخصیت انسان، شب وروز، نقش های مختلفی را ایفا می کنند. گردش شب وروز، یک گردش تکاملی است. هر کدام از آنها، دیگری را کامل می کند و به ناچار با مشارکت یکدیگر در بنای شخصیت انسان مؤمن دعوتگر و مجاهد نقش دارند.<br /> <br /> اگر تهجّد وعبادت در شب نباشد، انسان در رویارویی با گردنه های دشوار، استواری لازم را نمی یابد واز ادامه حرکت در راه پرخاری که در طیّ روز باید بپیماید، باز می ماند. همچنین اگر حرکت در «روز» نباشد، «شب» یار و همراه خود را از عمل به وظیفه دعوتگری به سوی خدا در اجتماع باز می دارد وانسان دومین نقش خود را در زندگی دنیا پس از عبادت خدا _ که دعوت به سوی عبودیت او است _ از کف می دهد.<br /> <br /> قرآن کریم بر تأثیر شب در ایجاد آمادگی در انسان ها به منظور دعوت به سوی خدا و کوشش در این راه تأکید دارد. در آغازین روزهای رسالت پیامبراکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) سوره مبارک «مزمّل» بر آن حضرت نازل شد. در این سوره خدای تعالی از پیامبرش خواسته است تا<br /> <br /> ص:60<br /> <br /> شبانگاهان، خود را برای تحمّل «قول ثقیل»(1) در روز، آماده سازد:<br /> <br /> (یا ایّها المزّمّل قُم اللّیل اِلاّ قلیلاً نصفه او انقص منه قلیلاً اَوْزِدْ علیه وَرتّل القرآنَ ترتیلاً اِنّا سَنُلْقی عَلَیْکَ قَولاً ثقیلاً اِنَّ ناشئَة اللّیل هِیَ اشَدُّ وَطْأً وَ اَقْوَمُ قیلاً اِنَّ لَکَ فی النهار سَبْحاً طویلاً) (2)؛<br /> <br /> «ای جامه به خود پیچیده! شب را برخیز، مگر اندکی. نیمی اش را یا کمی از نیم بکاه یا بر آن بیفزای و قرآن را آرام و با درنگ بخوان. ما بر تو سخنی گران القا می کنیم. که خیزش شب، به اثر سخت تر است وبه گفتار استوارتر که تو را در روز، آمد وشدی دراز است».<br /> <br /> تعبیر از شب به «ناشئه»، دقیق وگویا است. شب، انسان را می سازد و او را آماده انجام دادن کارهای بزرگ می کند و شخصیت وی را صیقل می دهد. واژة «قیلاً»؛ یعنی، سخن و یاد خدا. امیرمؤمنان علی علیه السلام دو بخش از زندگی پرهیزگاران را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «اَمّا اللّیلُ فصافّونَ اَقدامهم تالینَ لاَِجزاء القرآنِ یُرَتّلونه ترتیلاً. یُحزِّنونَ بِهِ اَنْفُسَهُمْ وَ یَسْتَثیرون به دَواءَ دائِهم. فَاِذا مَرُّوا بآیة فیها تشویقٌ رَکَنُوا الیها طمعاً وَ تَطَلَّعَتْ نُفُوسُهُمْ اِلَیْها شوقاً وَظَنُّوا اَنَّها نَصْبُ اَعْیُنِهِمْ، وَ اِذا مَرُّوا بِآیة فیها تخویفٌ اَصْغَوْا اِلَیْها مَسامِعَ قُلُوبِهِمْ وَظَنُّوا اَنَّ زَفیرَ جهنَّمَ وَشَهیقَها فی اُصُولِ آذانِهِمْ، فَهُمْ حانونَ عَلی اَوْساطِهِمْ، مُفْتَرِشُونَ لِجِباهِهِمْ وَ اکُفِّهِمْ وَ رُکَبِهِمْ وَ اَطْرافِ<br /> <br /> ص:61<br /> ----1- کنایه از دریافت وحی الهی.<br /> <br /> 2- مزمل (73) آیات 1 _ 7.<br /> <br /> اَقْدامِهِمْ، یَطَّلِبُونَ اِلَی اللّهِ تَعالی فی فَکاکِ رِقابِهِمْ. وَ اَمَّا النَّهارُ فَحُلَماءُ عُلَماءُ، اَبْرارٌ اَتْقِیاءٌ، قَدْ بَراهُمُ الْخَوْفُ بَرْیَ الْقِداحِ، یَنْظُرُ اِلَیْهِم النّاظِرُ فَیَحْسَبَهُمْ مَرْضی وَما بِالْقَوْمِ مِنْ مَرَض وَیَقُولُ: قَدْ خُولِطُوا وَلَقَدْ خالَطَهُمْ اَمْرٌ عَظیمٌ»(1)؛<br /> <br /> «چون شب شود برپا ایستاده، آیات قرآن را با تأمّل واندیشه می خوانند وبا خواندن وتدبّر در آن، خود را اندوهگین می سازند وبه وسیله آن به درمان درد خویش کوشش دارند. پس هرگاه به آیه ای برخورند که به شوق آورده وامیدواری در آن است، به آن طمع نموده و با شوق به آن نظر کنند، آن سان که گویی پاداشی که آیه از آن خبر می دهد، در برابر چشم ایشان است وآن را می بینند. هرگاه به آیه ای برخورند که در آن بیم دادن است، گوش دل های خویش بدان نهند، چنان که گویا شیون [اهل] دوزخ در بیخ گوش های ایشان است. [در پیشگاه الهی برای رکوع] قد خم می کنند و [برای سجود] پیشانی ها و کف ها و زانوها و اطراف قدم هایشان را بر روی زمین می گسترانند. از خدای تعالی آزادی خویش را [از عذاب رستاخیز] درخواست می کنند. امّا در روز، دانشمندانی خویشتن دار و نیکوکارانی پرهیزگاراند. ترس [از خدا] آنان را چون تیر پیراسته لاغر و نزار کرده است. چون کسی بدان ها نگرد، پندارد بیمارند؛ امّا آنان بیمار نیستند، و گوید خردهایشان آشفته است، [امّا] موجب آشفتگی ایشان کاری است بزرگ».<br /> <br /> شب و روز دو نیمة زندگی انسان اند که یکدیگر را تکمیل می کنند.<br /> <br /> ص:62<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه شهیدی)، ص 225 و226.<br /> <br /> شب را دولتی ودولتمردانی است وروز را دولتی ودولتمردانی. دولتمردان روز، بدون قیام شب به نتیجه نمی رسند و دولتمردان شب، بدون تلاشِ روز، در دعوت مردم به بندگی خدا وحاکمیت دین حق موفّق نخواهند بود.<br /> <br /> یاران امام عصر علیه السلام هم مردان شب اند و هم مردان روز و خداوند بدیشان دولت شب و روز هر دو را عنایت فرموده است:<br /> <br /> سمة العبید من الخشوع علیهم<br /> <br /> لِلّه اِنْ ضمتهم الاسحارُ<br /> <br /> فاذا ترجلّت الضحی شهدت لهم<br /> <br /> بیض القواضب انهم احرارُ<br /> <br /> نشان بندگی بندگان از خشوع آنان هویداست<br /> <br /> خدا را اگر سپیده دمان بدیشان ضمیمه شود<br /> <br /> و هنگامی که بامداد برآید، گواهی دهد<br /> <br /> برق تیغ ها که آنان آزاد مردانند<br /> <br /> اگر آنان مردان دولت شب نبودند، به تنهایی قدرت رویارویی با گردنکشان زمین را نداشتند و اگر مردان روز نبودند، قادر به تطهیر زمین از آلودگی شرک وبرپایی توحید وعدل نبودند. همچنین اگر آنان از مردان روز نبودند، در زندگی مردم به توحید وعدل حکم نمی کردند و نیز اگر از مردان شب نبودند، دچار غرور شده واز صراط مستقیم منحرف می شدند.<br /> <br /> دو مرحله یا دو نسل؟<br /> <br /> ما در مقابل دو نسل قرار داریم: نخست، نسلی که شاهد سقوط و<br /> <br /> ص:63<br /> <br /> فروپاشی تجربة سوسیالیسم مارکسیستی و تجربه دموکراسی سرمایه داری [غربی] است وزمین را مهیّای ظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف خواهد ساخت. اینان همان «زمینه سازان» هستند. دوم، نسلی که به یاری امام علیه السلام بر می خیزد وپیش روی او نبرد می کند. اینان همان «انصار»اند.<br /> <br /> آیا اینان تنها دو نسل محسوب می شوند یا آنکه دو نسل ودو مرحله از تاریخ هستند؟ ما [به درستی] نمی دانیم؛ لیکن بعید است که چنین اقدام بزرگی تنها در یک نسل سامان پذیرد.<br /> <br /> == بایسته های انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ما اکنون در دوران انتظار به سر می بریم که درازدامن ترین مرحله در تاریخ اسلام است. به راستی مهم ترین بایسته ها ومسؤولیت های این مرحله چیست؟ آنچه در پی می آید خلاصه ای از این بایسته ها ومسؤولیت ها است:<br /> <br /> == 1. آگاهی ==<br /> آگاهی بر چند گونه است:<br /> <br /> الف. بینش توحیدی، و اینکه تمام هستی از خدا و همه چیز در کف قدرت او است. خدا بر هر کاری توانا وهمه چیز در آسمان وزمین، تحت فرمان او است و از خود هیچ اختیاری ندارد.<br /> <br /> ب. آگاهی به وعده الهی در شرایط سخت سیاسی و مرحله ضعف و ناکامی و در شرایط سقوط. یکی از دشوارترین کارها در چنین عصری،<br /> <br /> ص:64<br /> <br /> آن است که انسان به درک این سخنان خدای متعال نایل آید:<br /> <br /> (وَلا تَهِنوا وَلا تحزنوا واَنْتُمُ الاعلون ان کنتم مؤمنین) (1)؛ «سست مشوید واندوه مخورید، شما برترید اگر مؤمن باشید».<br /> <br /> (وَنُریدُ اَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استضعفوا فِی الارضِ ونجعلهم ائمّةً ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (2)؛ «ما می خواهیم، بر آنان که در زمین خوارشان شمرده اند منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم ]گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم ودر زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور مِنْ بَعْدِ الذّکر اَنَّ الارضَ یَرثها عبادِیَ الصّالِحُونَ) (3)؛ «همانا در زبور، پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> (کَتَبَ اللّهُ لاََغْلِبَنَّ اَنَا وَ رُسُلی) (4)؛ «خداوند مقرّر کرده است که حتماً من وفرستادگانم هر آینه پیروز خواهیم شد».<br /> <br /> (وَلَیَنْصُرَنَّ اللّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ) (5)؛ «هر آینه خدا هر که را یاری اش کند، یاری می کند».<br /> <br /> ج. آگاهی به نقش انسان مسلمان در روی زمین، که عبارت است از سرپرستی، گواهی دادن و رهبری بشریّت [به سوی خیر و فلاح]. خدای<br /> <br /> ص:65<br /> ----1- آل عمران (3)، آیه 139.<br /> <br /> 2- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> <br /> 3- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 4- مجادله (58) آیه 21.<br /> <br /> 5- حج (22) آیه 40.<br /> <br /> تعالی می فرماید:<br /> <br /> (وَکذلِکَ جعلناکم اُمَّةً وَسطاً لِتکونوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ ویکون الرَّسُولُ علیکم شهیداً) (1)؛ «این چنین شما را مردمی میانه[رو ]قرار دادیم تا خود بر مردمان گواه باشید و پیامبر بر شما گواه باشد».<br /> <br /> د. آگاهی به نقش دین اسلام در زندگی بشری، در از میان برداشتن فتنه وامیال نفسانی از مسر دعوت حقّ:<br /> <br /> (وقاتلوهم حَتّی لا تکونَ فِتْنَةٌ ویکونَ الدّینُ لِلّه) (2)؛ «با آنان بجنگید تا آشوبی نباشد ودین از آنِ خدای شود.»<br /> <br /> ه_ . آگاهی به سنّت های [رایج] الهی در تاریخ واجتماع وضرورت آمادگی، زمینه سازی، حرکت وفعالیّت در ضمن این سنن ومحال بودن گذر از آنها. بر این اساس خداوند فرمان داده است تا مسلمانان در خود، آمادگی های لازم برای ورود در این مبارزه قاطع و سرنوشت ساز ایجاد کنند: (وَاَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوّة)(3)؛ «تا می توانید در مقابل دشمنان نیرو مهیّا کنید».<br /> <br /> == 2. امیدواری ==<br /> در صورتی که انسان به برآورده شدن وعده های خداوند و قدرت و<br /> <br /> ص:66<br /> ----1- بقره (2) آیه 143.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 193.<br /> <br /> 3- انفال (8) آیه 60.<br /> <br /> اقتدار او امیدوار باشد؛ بی گمان این امید پایان ناپذیر بوده و صاحبش ناکام نخواهد شد. به همین دلیل مسلمان، نیرو و توان خود را به نیرو و قدرت الهی پیوند می زند (اعتصام بحبل اللّه) و هر که چنین کند، نیرو و اقتدارش پایان ناپذیر خواهد بود.<br /> <br /> == 3. مقاومت ==<br /> مقاومت، نتیجة امیدواری است. غریقی که گروه نجات را از دور می نگرد که به سوی او در حرکت است، بر امواج آب غلبه خواهد کرد و برای این کار در خود نیرویی شگرف خواهد یافت.<br /> <br /> == 4. حرکت ==<br /> حرکت، همان امر به معروف ونهی از منکر، دعوت به سوی خدا، آماده سازی زمین برای ظهور امام عصر علیه السلام وبرپایی دولت جهانی او وایجاد آمادگی های بینشی، ایمانی وتشکیلاتی و توانایی در نسل مؤمنی است که به یاری امام وزمینه سازی ظهورش قیام کنند.<br /> <br /> == 5. دعا برای ظهور امام ==<br /> تردیدی نیست که دعا به همراه حرکت وفعالیّت ودر کنار امر به معروف ونهی از منکر، از عوامل نزدیک ساختن ظهور امام زمان علیه السلام است. دعاهای زیادی در باب ظهور امام و ثواب انتظار رسیده است. یکی از دعاهایی که مؤمنان، آن را می خوانند و تکرار می کنند، دعای زیر است:<br /> <br /> «اللّهم کن لولیّک الحجة ابن الحسن، صلواتک علیه وعلی آبائه، فی هذه الساعة وفی کُلّ ساعة، ولیّاً وحافظاً وقائداً وناصراً ودلیلاً<br /> <br /> ص:67<br /> <br /> وعیناً حتی تسکنه ارضک طوعاً وتمتّعه فیها طویلاً».<br /> <br /> در دعای «افتتاح» این شکایت تلخ واین دعای دلپذیر را می خوانیم:<br /> <br /> «اللّهُمَّ اِنّا نرغب الیک فی دولة کریمة تُعِزُّ بها الاسلام واهله وتذلُّ بها النّفاق واهله وتجعلنا فیها مِنَ الدّعاةِ الی طاعتک والقادة الی سبیلک وترزُقُنا بها کرامة الدّنیا والآخرة ... اللّهُمَّ اِنّا نَشْکُو الیک فَقْدَ نَبیّنا _ صلواتک علیه وآله _ وغَیْبَةَ وَلیّنا وکثرة عَدُوِّنا وَقِلَّةَ عَدَدِنا وَشِدَّةَ الْفِتَنِ بِنا وَتَظاهُرَ الزمان علینا»؛<br /> <br /> «خدایا! ما از تو امید داریم آن حکومت کریمی را برقرار سازی و به سبب آن اسلام و مسلمین را عزت بخشی و نفاق و اهل آن را ذلیل گردانی و ما را در آن، از دعوت کنندگان به طاعت خویش واز رهبران راه هدایتت قرار دهی وکرامت دنیا وآخرت را به ما روزی فرمایی ... خدایا! از نبودِ پیامبرمان _ که درود تو بر او و خاندانش باد _ و غیبت ولیّ مان و فزونی دشمن مان و کمی عددمان و زیادی فتنه هایی که بر ما فرود می آید و ناسازگاری زمانه، به تو شکوه می کنیم».<br /> <br /> == انتظار مطلوب ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> انتظار بر دو گونه است: انتظار آگاهانه ومطلوب، وانتظار نامطلوب. دوّمی، همان مترصد بودن علامت های ظهور، مانند صدای آسمانی (صیحه)، فرو رفتن در زمین (خَسْف)، ظهور سفیانی ودجّال است. ما این علایم را نفی نمی کنیم و در این باره روایات زیادی در مجموعه روایات «مَلاحِم» آمده است. هر چند این روایات تاکنون مورد پژوهش سندی به صورت دقیق علمی قرار نگرفته است؛ امّا از قبل بر درستی<br /> <br /> ص:68<br /> <br /> برخی از آنها تأکید می کنیم. لیکن در اینجا بر شیوه «مترصد بودن» در معنای انتظار، انتقاد داریم. به نظر ما این شیوه، امّت را از عمل به وظایفی که در دوره انتظار بر دوش دارد، منحرف می سازد واز شیوه انتظار صحیح باز می دارد.<br /> <br /> اوّلی، همان «انتظار مطلوب» است. در چنین انتظاری، هم فعالیت وحرکت و امر به معروف و نهی از منکر وجود دارد وهم دعوت به سوی خدا و جهاد. این، از زمینه های اساسی ظهور امام عصر علیه السلام است؛ زیرا ظهور او با زنجیره ای از سنّت های الهی در جامعه و تاریخ ارتباط دارد و این سنّت ها جز با فعالیت و حرکت، تحقّق نمی یابد.<br /> <br /> علامت های ظهور در روایات، اجمالاً صحیح هستند؛ امّا به نظر ما محدود به زمان خاصی نیستند و در روایات نیز به صراحت وارد شده که تعیین کنندگان وقت (وقّاتون(1)) را تکذیب کنید.<br /> <br /> عبدالرحمن بن کثیر می گوید: ما نزد امام صادق علیه السلام بودیم که مهزم وارد شد وبه امام عرض کرد: قربانت شوم، درباره این حادثه ای که ما انتظار آن را می کشیم (ظهور امام عصر علیه السلام ) بفرمایید کی اتفاق می افتد؟ امام علیه السلام فرمود:<br /> <br /> «یا مَهْزَم! کذب الوقّاتون وهلک المستعجلون»(2)؛ «ای مهزم!<br /> <br /> ص:69<br /> ----1- آنان که زمان خاصی را برای ظهور حضرت حجت(علیه السلام) پیش بینی می کنند. (مترجم)<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> <br /> آنان که [برای این امر] وقت مشخص می کنند، دروغ می گویند وآنان که [تحقق آن را] پیش از موعدش می جویند، هلاک می شوند».<br /> <br /> فُضیل بن یسار از امام باقر علیه السلام سؤال کرد: آیا برای این امر (ظهور حضرت) زمان خاصّی است؟ فرمود: «کذب الوقّاتون»(1)؛ «دروغ گفته اند آنان که زمان خاصی را مقرر کرده اند».<br /> <br /> بنابراین، مقصود از بیان علامت ها، مشخص کردن دقیق زمان ظهور امام عصر علیه السلام نیست. درست آن است که بگوییم اینها به اعمال ما ارتباط دارد. بله «خسف» و«صیحه» [مثلاً] از علامت های ظهور است؛ لیکن عمل ما، تحقق این امور را نزدیک یا دور می سازد.<br /> <br /> این تصحیح و توجیه در تفسیر مفهوم ظهور، ضروری است که از آن به «انتظار مقبول و موجّه» یاد شود. در این باره توجّه به سه نکته بایسته است:<br /> <br /> == یک. تصحیح مفهوم انتظار ==<br /> امروز در عصری زندگی می کنیم که در آن بحث های زیادی در مورد ظهور امام عصر علیه السلام ردّ وبدل می شود. در عصرهای تاریخی دور ونزدیک خودمان، دوره ای را سراغ نداریم که مردم به گستردگی امروز، از ظهور امام علیه السلام و دولت او سخن گفته وتوجه نشان داده باشند. بنابراین، «انتظار» از مشخّصه های بارز عصر ما است. اما متأسفانه اصلاح وارشادی در سطح عموم درباره مسأله انتظار صورت نگرفته است! جوانان ما مسأله ظهور<br /> <br /> ص:70<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> <br /> امام عصر علیه السلام وعلایم ظهور او را، صرفاً در لابه لای کتاب ها می جویند. چنین رویکردی صحیح نیست؛ بلکه درست آن است که ظهور امام و انقلاب جهانی به رهبری او را در متن زندگی سیاسی واجتماعی خودمان جستوجو کنیم.<br /> <br /> علامت های ظهور امام علیه السلام به میزانی که ما در متن زندگی سیاسی و فرهنگی معاصر _ در آگاهی، مقاومت، وحدت کلمه، انسجام سیاسی، فداکاری، توانایی های انقلابی و سیاسی و تبلیغاتی مان _ می یابیم، در کتاب ها بیان نمی شود.<br /> <br /> شیوه جوانان ما در پژوهش از نشانه های ظهور امام علیه السلام از لابه لای کتاب ها، شیوه ای کاملاً منفی است. باید مفهوم انتظار را تصحیح کنیم و آن را به سمت مثبت جهت دهیم. فرق دو مفهوم این است که مفهوم نخست، نقش انسان را در مسأله انتظار، منفی جلوه گر می سازد؛ امّا مفهوم دوم، این نقش را در روند ظهور امام علیه السلام مثبت و فعّال و مرتبط با زندگی و وضعیت سیاسی و انقلابی و درد و رنج ما قرار می دهد.<br /> <br /> معمّر بن خلاّد از حضرت ابی الحسن علیه السلام در تفسیر سخن خدای تعالی (الم، اَحسب النّاس ان یترکوا ان یقولوا آمنّا و هُم لا یفتنون) (1) نقل کرده است:<br /> <br /> (یفتُنونَ کما یُفتن الذَّهب، ثُمَّ قال: یُخلصون کما یُخلص الذهب)<br /> <br /> ص:71<br /> ----1- «الف، لام، میم، آیا مردم پنداشتند که تا گفتند ایمان آوردیم، رها می شوند ومورد آزمایش قرار نمی گیرند؟»; عنکبوت (29) آیه 1 و2.<br /> <br /> (1)؛ «[مردم] آزمایش می شوند، همان طور که طلا آزمایش می شود. سپس فرمود: ناخالصی مردم گرفته می شود، چنان چه طلا را خالص می سازند».<br /> <br /> منصور صیقل می گوید: من وحارث بن مغیره نشسته بودیم و [درباره ظهور امام عصر علیه السلام ] با هم سخن می گفتیم که امام صادق علیه السلام سخنان ما را شنید. آن حضرت به ما فرمود:<br /> <br /> «فی ای شیء انتم هاهنا؟ هیهات لا واللّهِ لا یکون ما تمدّون الیه اعینکم حتّی تمیّزوا»؛ «برای چه اینجا نشسته اید؟ دریغا! نه به خدا قسم آنچه که انتظارش را می کشید، واقع نخواهد شد، مگر آنکه متمایز (آزمایش) شوید».<br /> <br /> منصور از امام صادق علیه السلام نقل می کند:<br /> <br /> «یا منصور! انّ هذا الامر لا یأتیکم اِلاّ بعد أیاس، لا واللّهِ حتّی یمیّزوا، لا واللّهِ حتّی یشقی من یشقی ویَسْعَدَ مَنْ یَسْعَدُ»(2)؛ «ای منصور! ظهور امام علیه السلام واقع نمی شود، مگر پس از نا امیدی. نه به خدا مگر آنکه متمایز شوند؛ نه به خدا مگر آنکه شقی و نیک بخت هر دو خود را نشان دهند».<br /> <br /> بنابراین، ارتباط ظهور امام عصر علیه السلام با علم، زندگی، گرفتاری و درد، نیکبختی و بدبختی ما بیشتر از ارتباط آن با نشانه های کیهانی ذکر شده در کتاب ها است و این، مفهومی است که باید با ژرف اندیشی و روشنگری به آن بنگریم.<br /> <br /> ص:72<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> <br /> == دو. منتظر کیست؟ ==<br /> براساس مفهوم ذکر شده، مسأله برعکس می شود وامام علیه السلام منتظر حرکت و مقاومت وجهاد ما خواهد بود؛ نه ما منتظر ایشان. مسأله ظهور امام علیه السلام هنگامی که با واقعیت های سیاسی وانقلابی ما مرتبط باشد، بی گمان این ماییم که این واقعیت ها را تحقق می بخشیم. بنابراین می توانیم دو گونه عملکرد در این رابطه بروز دهیم: یا آنکه با اقدام، حرکت، اتحاد، نظم تشکیلاتی، فداکاری و امر به معروف، زمینه قیام آن حضرت را فراهم سازیم و یا آنکه کار را به عهده دیگران گذاشته و خود از هرگونه اقدامی شانه خالی کنیم و از رویارویی با مسؤولیت ها بگریزیم.<br /> <br /> == سه. ارزش انتظار ==<br /> برای مفهوم مثبت ومقبول «انتظار»، منابع اسلامی، ارزش و اهمیت زیادی داده است. رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) می فرماید: «افضل اعمال اُمّتی الانتظار»(1)؛ «برترین اعمال امّت من انتظار است» و «انتظار الفرج عبادةٌ»(2)؛ «انتظار فرج، خود عبادت است».<br /> <br /> در حدیث دیگری آمده است: «المنتظر لاَِمْرِنا کالمتشحّطِ بدمه»(3)؛ «کسی که انتظار امر ما را بکشد (منتظر ظهور باشد)، چونان کسی است<br /> <br /> ص:73<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 3- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> که [در راه خدا ]به خون خود در غلتیده باشد».<br /> <br /> این ارزش بزرگی که در روایات برای انتظار بیان شده، با تصور مثبت از این معنا تناسب دارد واز تصوّر منفی انتظار به معنای «مترصد بودن» بسیار دور است.<br /> <br /> ص:74<br /> <br /> = فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:75<br /> <br /> == حرکت و انتظار ==<br /> ارتباط دو سویه ای میان حرکت وانتظار موجود است. پیش از این درباره پیوستگی انتظار به «حرکت» سخن گفتیم و هم اکنون از وابستگی «حرکت» به «انتظار» سخن خواهیم گفت.<br /> <br /> == اقدام انقلابی ==<br /> «اقدام انقلابی» آمیزه ای از تخریب و ساختن است؛ از این رو با چالش، مقاومت و سختی همراه است. اگر انقلاب، فقط ساختن بود _ بی هیچ انهدامی _ نیاز به این همه زمت و تلاش نبود. چون انهدام بر رژیم سیاسی فاسدِ موجود وارد می شود؛ در نتیجه با سختی های فراوانی همراه است. زیرا هر رژیمی، بهره بردارانی دارد که از آن نفع می برند و دفاع می کنند.<br /> <br /> دعوت به توحید، یک دعوت انقلابی است؛ از این رو چنین دعوتی با «جهاد و جنگ» همراه است:<br /> <br /> (وقاتلوهم حتّی لا تکون فتنة ویکون الدّین کلّه للّه) (1)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند و دین یکسره از آن خدای گردد».<br /> <br /> ص:76<br /> ----1- انفال (8) آیه 39.<br /> <br /> بدون از میان برداشتن فتنه ها و موانع بزرگی که بهرهوران رژیم سیاسی شرک آلود ایجاد کرده اند، امکان ندارد دعوت به توحید راهی به زندگی مردم بگشاید. از طرف دیگر، از میان برداشتن فتنه نیز بدون جهاد و مبارزه، امکان پذیر نیست؛ زیرا توحید (نظام توحیدی) در خلأ سیاسی و اجتماعی استقرار نمی یابد؛ بلکه جایگزین شرک می شود و دعوت به خدا، جز با نابودی شرک صورت نمی پذیرد.<br /> <br /> == بهای اقدام انقلابی ==<br /> برپا دارندگان شرک و رهبران آن، از تمام توان خود برای مبارزه با حرکت توحیدی و برانگیختن فتنه ها و ایجاد موانع در مسیر دعوتگران به خدا، بهره می برند. دعوت به توحید نیازمند از بین بردن تمام این فتنه ها و رویارویی با همه این موانع ومبارزه با رژیم شرک است.<br /> <br /> رویارویی با موانع ومبارزه با کیان شرک، هزینه جانی ومالی زیادی به دعوتگران به سوی خدای تعالی و نزدیکان آنان تحمیل می کند و خسارت های سنگینی را در پی دارد.<br /> <br /> == تکلیف به حرکت ==<br /> قرآن با توجّه به این عوامل، در تکلیف مردم به حرکت، اهتمام ویژه ای نشان داده است. اگر این رنج ها و مشقّت ها در حرکت توحیدی نبود، این همه تأکید وجهی نداشت:<br /> <br /> ص:77<br /> <br /> (قوموا لِلّه قانتین) (1)؛ «خاضعانه برای خدا به پاخیزید».<br /> <br /> (وَأمُر بالمعروف وَانْهَ عن المنکر واصْبِرْ علی ما اصابکَ) (2)؛ «به کار پسندیده وادار واز کار ناپسند بازدار وبر آسیبی که بر تو وارد آید شکیبا باش».<br /> <br /> (فَاسْتَقِمْ کَما اُمِرتَ) (3)؛ «پس همان گونه که دستور یافته ای ایستادگی کن».<br /> <br /> (اُدع الی سبیلِ ربِّکَ) (4)؛ «به راه پروردگارت دعوت کن».<br /> <br /> (اِقْرأ باسم ربّکَ) (5)؛ «به نام پروردگارت بخوان».<br /> <br /> (جاهد الکفّار والمنافقین) (6)؛ «با کافران ومنافقان جهاد کن».<br /> <br /> (وَ جاهِدُوا فی سبیل اللّهِ)(7)؛ «ودر راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (اِنفروا خِفافاً وثقالاً وَجاهِدوا باَموالکم وانفسکم فی سبیل اللّهِ) (8)؛ «سبکبار و گران بار بسیج شوید وبا مال وجانتان در راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (وَاقتلوهم حیث ثقفتموهم) (9)؛ «و هر کجا به ایشان دست یافتید، آنان را بکشید».<br /> <br /> ص:78<br /> ----1- بقره (2) آیه 238.<br /> <br /> 2- لقمان (31) آیه 17.<br /> <br /> 3- هود (11) آیه 112.<br /> <br /> 4- نحل (16) آیه 125.<br /> <br /> 5- علق (96) آیه 1.<br /> <br /> 6- توبه (9) آیه 73.<br /> <br /> 7- بقره (2) آیه 218.<br /> <br /> 8- توبه (9) آیه 41.<br /> <br /> 9- بقره (2) آیه 191.<br /> <br /> (وَ قاتِلوا فی سبیلِ اللّهِ الذینَ یُقاتلونکم) (1)؛ «و در راه خدا با کسانی که با شما می جنگند، بجنگید».<br /> <br /> (و قاتلوهم حتّی لا تکون فتنةٌ) (2)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند».<br /> <br /> تمام اینها آموزه های انقلابی در راستای تغییر وضع موجود و نشاندن توحید به جای شرک و از بین بردن فتنه ها ورفع موانع از مسیر دعوت به سوی خداوند است.<br /> <br /> == ضعف انسان ==<br /> انسان از انجام چنین مسؤولیّت دشواری، احساس ناتوانی می کند ودر وجود خود، قدرتی برای رویارویی با تمام این موانع ومشکلات نمی یابد. نبرد بین دو جبهه توحید و شرک، شدید و ویرانگراست؛ از این رو انسان به تنهایی یا با کمی مؤمنان، در برخورد با این جبهه، احساس ضعف کرده و چنین کاستی را می پذیرد واز رودررویی عقب نشینی می کند؛ مگر آنکه خدای تعالی او را حفظ کند.<br /> <br /> پذیرش عوامل ضعف در نفس انسان، نخستین مشکلی است که فعّالان در راه خدا با آن مواجه اند. این ضعف به شکل هراس از طاغوت ودستیاران او، درماندگی از ادامه راه، یأس از سودمندی استمرار آن، عافیت جویی و راحت طلبی و یا تمامی این عوامل بروز می کند و آنان<br /> <br /> ص:79<br /> ----1- بقره (2) آیه 190.<br /> <br /> 2- انفال (8) آیه 39.<br /> <br /> که از ادامه مسیر ناتوانند و در راه می مانند، فراوان هستند.<br /> <br /> == رهایی از سقوط ==<br /> در اینجا بایسته است از اسباب وعواملی که ما را در طیّ این مسیر، از سقوط حفظ می کند و از وسوسه های شیطانی وضعف درونی خودمان باز می دارد، سخن بگوییم. وسایل حفظ و مصونیّت در زندگی فعالان بسیار است. مهم ترین آنها چهار عامل است که قرآن کریم از آنها یاد کرده است: 1. استعانت از صبر و صلاة؛ 2. ولا؛ 3. میراث؛ 4. انتظار.<br /> <br /> == عوامل رستگاری ==<br /> <br /> == یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه) ==<br /> خدای تعالی می فرماید: (استعینوا بالصّبر والصّلوة)(1)؛ «از شکیبایی و نماز یاری جویید» و (یا ایها الذین آمنوا استعینوا بالصبر والصّلوة)(2)؛ «ای مؤمنان! از شکیبایی و نماز یاری جویید».<br /> <br /> خداوند در سوره «هود»، قلب رسولش را در وسط میدان کارزار با سران شرک در جزیرة العرب با بیان قصّه مسیر توحید، نیرو می بخشد و بعد از بررسی اجمالی این مسیر طولانی، به وی می فرماید:<br /> <br /> ص:80<br /> ----1- بقره (2) آیه 45.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 153.<br /> <br /> (فاستقم کما اُمِرْتَ ومَنْ تاب مَعَکَ ولا تَطْغَوْا انّه بما تعملون بصیر ولا ترکنوا الی الذین ظلموا فتمسّکم النّار وما لکم من دون اللّهِ من اولیاء ثمّ لا تنصرون واقم الصلوة طَرَفَیِ النَّهار وزلفاً من اللّیل انّ الحسنات یذهبن السیّئات ذلک ذکری للذّاکرین واصبر فانّ اللّهَ لا یُضیعُ اَجْرَ الْمحسنین) (1)؛<br /> <br /> «پس همان گونه که دستور یافته ای، ایستادگی کن و [همین طور] هر چه با تو توبه کرده است. و طغیان مکنید که او به آنچه انجام می دهید بینا است. به کسانی که ستم کرده اند، متمایل مشوید که آتش [دوزخ] به شما می رسد، ودر برابر خدا برای شما دوستانی نخواهد بود، و سرانجام یاری نخواهید شد. و در دو طرف روز [اوّل و آخر آن] و نخستین ساعات شب، نماز را برپا دار؛ زیرا خوبی ها بدی ها را نیست می کند. این برای پندگیرندگان پندی است وشکیبا باش چه خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمی گرداند».<br /> <br /> صبر، پایداری براساس سنّت های الهی است وجنگ به موجب این سنّت ها به وجود می آید. آن که دوست دارد پیروز این نبرد باشد، به ناچار باید این سنّت ها را بشناسد و بر آنها پایداری ورزد و با قدرتی هم تراز به مقابله با آنها برخیزد. این مقابله نیز خود از سنّت های الهی است.<br /> <br /> مهیّا کردن نیرویی هم تراز با قدرت دشمن در صحنه نبرد، یا در<br /> <br /> ص:81<br /> ----1- هود (11) آیات 112 _ 115.<br /> <br /> میدان سیاست یا تبلیغات و... جزئی از صبر و پایداری است.<br /> <br /> صبر و شکیبایی، بدین معنا نیست که انسان دشمنش را تحمّل کند؛ بلکه به معنای مقاومت وپایداری در مقابل دشمن و عدم وازدگی و درماندگی در رویارویی با او است؛ تا آنجا که توان دفع ورفع او را با نیرویی برابر با توان وی بیابد. این، معنای مثبت صبر و شکیبایی است.<br /> <br /> نماز، نمودِ ارتباط با خدا و یاد او است. انسان مسلمان در بحبوحه نبرد، باید از خدا ویاد وی بسیار کمک بگیرد و از وی عزم و نیرو بطلبد و قوایش را با قوای الهی استحکام بخشد. اگر انسان در میدان نبرد، از خداوند یاری بطلبد، دیگر از چیزی نخواهد ترسید و احساس ضعف نخواهد کرد و این، معنای صبر و صلاة است.<br /> <br /> == دو. ولا (همبستگی) ==<br /> مسلمانان مانند پیکری واحدند که اعضای آن ارتباطی منسجم دارند که همان رابطه ولا (همبستگی) است. این امر، ولایت در خطّ افقی است؛ در مقابل ولایت خدا و رسول و اولیای امور که ولایت آنان در خطّ عمودی و در بافت جامعه اسلامی است.<br /> <br /> قرآن به همین رابطه منسجم و هماهنگ _ که افراد امّت اسلامی را به یکدیگر پیوند می زند واز مجموع آنها توده ای مرتبط با هم پدید می آید _ اشاره دارد: (والمؤمنون والمؤمنات بعضهم اولیاء بعض) (1)؛ «و<br /> <br /> ص:82<br /> ----1- توبه (9) آیه 71.<br /> <br /> مردان وزنان با ایمان، دوستان یکدیگرند».<br /> <br /> این «ولا»، دوستی، همیاری، همبستگی، همزیستی، تعاون، سازش وخیرخواهی را شامل می شود. امّتی که با چنین پیوندهای مستحکمی به یکدیگر مرتبط باشند، ملّتی توانمند و یکپارچه در میدان مبارزه خواهند بود. خدای تعالی به سبب مصلحتی، پایه ارتباط میان این امّت را براساس ولا _ که از مستحکم ترین پیوندها در خانواده ای واحد است _ قرار داده است.<br /> <br /> از آنجا که نخستین وظیفه امّت اسلامی، رویارویی و درگیری در میدان مبارزه است، به ناچار می باید از ساختار داخلی مستحکم و بافت استواری برخوردار باشد تا بتواند در برابر وحشی گری های نبرد سرنوشت سازی که در آن وارد شده است، پایداری ورزد.<br /> <br /> بدون این ولای مستحکم _ که تک تک مردم مسلمان در آن به تقویت یکدیگر بر می خیزند _ امّت اسلامی قدرت ایستادگی در مقابل جبهه کفر ونفاق را در این نبرد سرنوشت ساز نخواهد داشت.<br /> <br /> این امّت، با وحدت کلمه، به ریسمان الهی چنگ می زند و در رویارویی با سران کفر، مجموعه و خانواده واحدی می شود: (واعتصموا بحبل الله جمیعاً ولا تفرّقوا) (1)؛ «و همگی به ریسمان الهی چنگ زنید وپراکنده مشوید».<br /> <br /> ص:83<br /> ----1- آل عمران (3) آیه 103.<br /> <br /> در این آیه، خدای متعال امّت اسلامی را به چنگ زدن به ریسمان الهی در میدان مبارزه فرمان می دهد. البته این اعتصام باید از جانب همه و به طور جمعی باشد؛ زیرا طبیعت مبارزه چنین است که هر یک از دو طرف درگیری، تمام نیرو و امکانات خود را به کار می گیرد. نیروی امّت اسلامی نیز در دو چیز خلاصه می شود: پناه بردن به خدا و اجتماع و یکپارچگی آنان.<br /> <br /> == سه. میراث ==<br /> اعضای این خانواده باید ریشه های تاریخی خود را به یاد آورند. بی گمان شناخت چنین اصالت و هویت تاریخی، در هنگامه نبرد، به آنان نیرو، صلابت، ثبات و استحکام چند برابر خواهد بخشید.<br /> <br /> حرکت اسلام در تاریخ، حرکت بی ریشه ای نیست؛ بلکه از حرکت تمام انبیا _ از آدم تا خاتم _ نشأت گرفته است.<br /> <br /> حرکتی که دارای چنین عمق وریشه ای است ودر درازنای ده ها قرن، در مقابل مکر و دسیسه های مشرکان ثابت قدم مانده، سزاوار آن است که در این معرکه نیز ثابت قدم بماند وشایستگی وصلاحیتش را حفظ کند. بی گمان خانواده توحید، شجره طیّبه ای است در زمین که: «اصلها ثابت وفرعها فی السّماء»؛ «ریشه اش ثابت و شاخه هایش برافراشته بر آسمان است».<br /> <br /> (اَلم تَرَ کیف ضرب اللّهُ مثلاً کلمةً طیّبة کشجرة طیّبة اصلها<br /> <br /> ص:84<br /> <br /> ثابت وفرعها فی السّمآءِ تُؤتی اُکُلها کلّ حین باذن ربّها ویضرب اللّهُ الامثال للنّاس لعلّهم یتذکرون) (1)؛ «آیا ندیدی خدا چگونه مَثَل زده: سخن پاک مانند درختی پاک است که ریشه اش استوار وشاخه اش در آسمان است؛ میوه اش را هر دم به اذن پروردگارش می دهد وخدا مَثَل ها را برای مردم می زند، شاید که آنان پند گیرند».<br /> <br /> شرک نیز، یک خانواده است، جز آنکه بریده و بی ریشه است: (اجتثّت من فوق الارض ما لها من قرار) (2)؛ «از روی زمین کنده شده وقراری ندارد».<br /> <br /> برای کسانی که به خدا دعوت می کنند، بایسته است ریشه ها، عمق واصالت تاریخی خود و نیز پیوندشان با صدیقان، صالان، راکعان، ساجدان، ذاکران و دعوتگران به سوی خدا را به یاد آورند. به همین جهت، بر امام حسین علیه السلام به سبب میراث بزرگی که از پدران خود _ آدم، نوح، ابراهیم و رسول خدا _ به ارث برده است، سلام و درود می فرستیم و می گوییم: «السلام علیک یا وارث آدم صفوة اللّه، السلام علیک یا وارث نوح نبی اللّه، السلام علیک یا وارث ابراهیم خلیل اللّه».<br /> <br /> بسیار مهمّ و بایسته است که در میدان نبرد، انسان این ریشه داری و اصالت را یاد آورد؛ زیرا وی را در میانه این نبرد خسارت بار، مصون ومحفوظ داشته و تقویت خواهد کرد.<br /> <br /> ص:85<br /> ----1- ابراهیم (14) آیه 24 و25.<br /> <br /> 2- ابراهیم (14) آیه 26.<br /> <br /> == چهار. امید وانتظار ==<br /> انتظار، چهارمین عاملی است که انسان را در حرکت، یاری می دهد. انتظار، امید را در درون انسان بر می انگیزد و امید توانایی مقاومت و حرکت را به وی می بخشد. غریقی که منتظر رسیدن گروه نجات است، بی گمان چندین برابر کسی که امیدی به نجات ندارد، از خود استقامت نشان می دهد.<br /> <br /> ایمان به «وراثت زمین به وسیله صالحان» و«امامت مستضعفان مؤمن» و اینکه «عاقبت از آن متّقین» است، به صالحان و تقواپیشگان، ثبات و قدرت بیشتری بخشیده و در میدان نبرد، آنان را ثابت قدم خواهد داشت. همچنین قدرت رویارویی با مشکلات ومبارزه با گردنکشان ومستکبران را در سخت ترین شرایط برای آنان فراهم خواهد ساخت. چنین ایمان واعتقادی، از شکست و فروپاشی آنان در شرایط سخت و دشوار، جلوگیری خواهد کرد.<br /> <br /> بدین جهت است که قرآن کریم بر این حقیقت _ «عاقبت از آن تقواپیشگان است»(1) _ تأکید میورزد و به وراثت زمین به وسیله صالحان و شایستگان اقرار می کند: (ولقد کتبنا فی الزّبور من بَعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «در حقیقت، در زبور پس از آن یاد کرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:86<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> به سبب اهمیّت این حقیقت و بایستگی تأکید بر آن و بای اندیشه اسلامی بر آن، خدای متعال آن را در «ذکر» و «زبور»، یادآوری کرده است. خداوند امامت مستضعفان و سرپرستی آنان را در سیر تمدن انسانی، تثبیت فرموده، و این وعده پروردگار و اراده حتمی او است که پس از فراخواندنشان به ایمان و عمل صالح، درخواستشان را پذیرفت؛ چنان که فرمود:<br /> <br /> (ونرید ان نمنّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمّة ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (1)؛ «و خواستیم بر کسانی که در آن سرزمین فرودست شده بودند، منّت نهیم و آنان را پیشوایان مردم گردانیم و ایشان را وارث زمین کنیم و در زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> این دو آیه، اگرچه در مسأله داستان موسی علیه السلام وفرعون وهامان وارد شده است؛ امّا اراده الهی در باب مستضعفان محروم، مطلق است و به چیزی جز استجابت امری که خدای تعالی، مؤمنان را به سوی آن دعوت کرده (ایمان و عمل صالح)، مقیّد نشده است.<br /> <br /> وعده الهی بر امامت مستضعفان در زمین، به مؤمنان مستضعف نیرو، اطمینان، آرامش، استقامت و شکیبایی بر مشکلات مبارزه، و در ناراحتی ها نیروی مقاومت بخشیده و در میدان نبرد ثابت قدم می دارد.<br /> <br /> انتظار حقیقی برای نجات، امید را در روحیّه دلاوران عرصه های<br /> <br /> ص:87<br /> ----1- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> <br /> نبرد، برمی انگیزد؛ [چنان که] در رویارویی با فرعون و هامان، موسی بن عمران علیه السلام قوم خود را با وعده الهی وانتظار فرج وکمک از سوی خدای بلندمرتبه، نیرو بخشید:<br /> <br /> (قال موسی لقومه استعینوا باللّهِ وَاصْبِروا اِنّ الارض لِلّهِ یُورثُها مَنْ یَشآءُ مِنْ عِبادِه والعاقبة للمتّقین، قالوا اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتیَنا وَمِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا، قال عسی ربُّکُمْ اَنْ یُهْلِکَ عدوّکم ویَسْتَخْلفکُمْ فی الارضِ فَیَنْظُرَ کَیْفَ تَعْملونَ) (1)؛<br /> <br /> «موسی به قوم خود گفت: از خدا یاری جویید وپایداری ورزید چه زمین از آنِ خدا است؛ آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد می دهد وفرجام نیک برای پرهیزگاران است. [قوم موسی] گفتند: پیش از آنکه تو نزد ما بیایی و [حتّی] بعد از آنکه به سوی ما آمدی، مورد آزار قرار گرفتیم. گفت: امید است که پروردگارتان دشمن شما را هلاک کند وشما را روی زمین جانشین [آنان ]سازد؛ آن گاه بنگرد تا چگونه عمل می کنید».<br /> <br /> موسی بن عمران می کوشید تا بنی اسرائیل را در میدان مبارزه و رویارویی، متوجّه امید به خدا و وعده او و انتظار فرج کند. از این رو، این دستور بزرگ الهی را برای آنان بیان می کند: (قال موسی لقومه: استعینوا باللّهِ واصبروا انّ الارض للّهِ یورثُها من یشاء من عباده والعاقبة للمتّقین).<br /> <br /> ص:88<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128 و129.<br /> <br /> شگفت آنکه موسی بن عمران بین «صبر» و «انتظارِ تحقّق وعده الهی» ارتباط برقرار کرده است: (اصبروا انّ الارض للّه یورثها من یشآءُ من عباده).<br /> <br /> بنی اسرائیل می کوشند تا پیامبرشان را از انتظار آینده، متوجّه مرارت زمان حاضر کنند، از این رو به وی می گویند: (اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتینا ومن بَعْدِ ما جِئْتَنا).<br /> <br /> موسی دوباره آنان را به انتظار تحقق وعده خداوند و صبر بر ناراحتی ها متوجه می سازد که بی گمان این گشایش نزدیک خواهد بود: (قال: عسی ربّکم ان یهلک عدوّکم ویستخلفکم فی الارض فینظر کیف تعملون)<br /> <br /> بنابراین، خدای تعالی اراده کرده تا این امّت را با فرهنگ «وراثت» و«انتظار» آشنا سازد؛ یعنی، وراثت پیامبران و صالحان وانتظار وعده خدای تعالی به فرج و امامت شایستگان.<br /> <br /> از یک طرف قانون «وراثت» واز دیگر سو قانون «انتظار»، حرکت توحیدی را احاطه کرده است. وراثت و انتظار، دو رکن اصلی حرکت توحیدی در مسیر دشوار و طولانی آن است و باید با این دو فرهنگ قرآنی آشنا شویم.<br /> <br /> والسلام<br /> <br /> ص:89<br /> <br /> = درباره مركز =<br /> بسمه تعالی<br /> <br /> جَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ<br /> <br /> با اموال و جان های خود، در راه خدا جهاد نمایید، این برای شما بهتر است اگر بدانید.<br /> <br /> (توبه : 41)<br /> <br /> چند سالی است كه مركز تحقيقات رايانه‌ای قائمیه موفق به توليد نرم‌افزارهای تلفن همراه، كتاب‌خانه‌های ديجيتالی و عرضه آن به صورت رایگان شده است. اين مركز كاملا مردمی بوده و با هدايا و نذورات و موقوفات و تخصيص سهم مبارك امام عليه السلام پشتيباني مي‌شود. براي خدمت رسانی بيشتر شما هم می توانيد در هر كجا كه هستيد به جمع افراد خیرانديش مركز بپيونديد.<br /> <br /> آیا می‌دانید هر پولی لایق خرج شدن در راه اهلبیت علیهم السلام نیست؟<br /> <br /> و هر شخصی این توفیق را نخواهد داشت؟<br /> <br /> به شما تبریک میگوییم.<br /> <br /> شماره کارت :<br /> <br /> 6104-3388-0008-7732<br /> <br /> شماره حساب بانک ملت :<br /> <br /> 9586839652<br /> <br /> شماره حساب شبا :<br /> <br /> IR390120020000009586839652<br /> <br /> به نام : ( موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه)<br /> <br /> مبالغ هدیه خود را واریز نمایید.<br /> <br /> آدرس دفتر مرکزی:<br /> <br /> اصفهان -خیابان عبدالرزاق - بازارچه حاج محمد جعفر آباده ای - کوچه شهید محمد حسن توکلی -پلاک 129/34- طبقه اول<br /> <br /> وب سایت: www.ghbook.ir<br /> <br /> ایمیل: Info@ghbook.ir<br /> <br /> تلفن دفتر مرکزی: 03134490125<br /> <br /> دفتر تهران: 88318722 ـ 021<br /> <br /> بازرگانی و فروش: 09132000109<br /> <br /> امور کاربران: 09132000109<br /> [[رده:کتابخانه حضرت مهدی علیه السلام]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%D9%88%D9%8A%D8%A7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=5104 2026-05-06T02:45:37Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>{{مطالعه کتاب<br /> |شماره=1<br /> |1=<br /> [[پرونده:انتظار پويا.png|بندانگشتی]]<br /> <br /> = انتظار پویا =<br /> <br /> = مشخصات کتاب =<br /> سرشناسه : آصفی، محمدمهدی، 1316 -<br /> <br /> عنوان و نام پدیدآور : انتظار پویا/ نویسنده محمدمهدی آصفی؛ ترجمه تقی متقی.<br /> <br /> مشخصات نشر : تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود علیه السلام،مرکز تخصصی مهدویت، 1383.<br /> <br /> مشخصات ظاهری : 80 ص.<br /> <br /> شابک : 3000 ریال ؛ 9000 ریال: چاپ پنجم: 964-7428-28-6<br /> <br /> یادداشت : چاپ پنجم: ?138.<br /> <br /> یادداشت : کتابنامه بصورت زیرنویس.<br /> <br /> موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، 255ق. - -- غیبت<br /> <br /> موضوع : مهدویت-- انتظار<br /> <br /> شناسه افزوده : متقی، تقی، 1340 - ، مترجم<br /> <br /> رده بندی کنگره : BP224/4/آ6الف82 1383<br /> <br /> رده بندی دیویی : 297/462<br /> <br /> شماره کتابشناسی ملی : م 83-31126<br /> <br /> ص:1<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=.<br /> = اشاره =<br /> انتظار پویا<br /> <br /> نویسنده: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> ترجمه: تقی متّقی<br /> <br /> انتظار پویا<br /> <br /> Ÿ مؤلف: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> Ÿ مترجم: تقی متّقی<br /> <br /> Ÿ ناشر: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> Ÿ نوبت چاپ: نهم / بهار 92<br /> <br /> Ÿ شابک: 978-964-7428-28-6<br /> <br /> Ÿ شمارگان: هزار و پانصد نسخه (تاکنون: بیست و چهار هزار و پانصد نسخه)<br /> <br /> Ÿ قیمت: 2000 تومان<br /> <br /> تمامی حقوق© محفوظ است.<br /> <br /> - قم: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، مرکز تخصصی مهدویت/ خیابان شهدا/ کوچه آمار(22)/ بن بست شهید علیان/ ص.پ: 119- 37135/ همراه: 09109678911/ تلفن: 37749565 و 37737801(داخلی 117و116)/37841130 (فروش)/ 37841131 (مدیریت)/ فاکس:37737160 و 37744273<br /> <br /> - تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف/ تلفن: 88959049/ فاکس: 88981389/ ص.پ:355-15655<br /> <br /> m www.mahdi313.com<br /> <br /> با قدردانی و تشکر از همکارانی که در تولید این اثر نقش داشته اند:<br /> <br /> اعضای محترم شورای کتاب حجج اسلام مجتبی کلباسی، محمدصابر جعفری، مهدی یوسفیان، محمدرضا فؤادیان و آقایان احمد مسعودیان (مدیر داخلی)، عبدا… شریفی (مدیر فروش)، مرتضی دانش طلب (مدیر مالی)، عباس فریدی (طراح جلد و صفحه آرا) و کلیه کسانی که ما را یاری نمودند.<br /> <br /> مدیر مسئول انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> حسین احمدی<br /> <br /> 09146-4<br /> <br /> ص:2<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳<br /> |1=<br /> <br /> ص:3<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۴<br /> |1=<br /> ص:4<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۵<br /> |1=.<br /> = فهرست مطالب =<br /> مقدمه ناشر8<br /> <br /> سخن آغازین9<br /> <br /> نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی13<br /> <br /> فصل اول: «انتظار» و «حرکت»17<br /> <br /> تبیین مسأله انتظار18<br /> <br /> انتظار در مکاتب فکری غیردینی18<br /> <br /> انتظار در ادیان پیش از اسلام19<br /> <br /> انتظار نزد اهل سنّت20<br /> <br /> انتظار نزد شیعه امامیه22<br /> <br /> انتظار چیست؟22<br /> <br /> انواع انتظار22<br /> <br /> نظام تغییر25<br /> <br /> تأخیر در «فرج»27<br /> <br /> بررسی نظریة نخست28<br /> <br /> بررسی نظریة دوم32<br /> <br /> سنّت های الهی و امداد غیبی34<br /> <br /> گروه «زمینه سازان»36<br /> <br /> 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان)37<br /> <br /> 2. زمینه سازان خراسان39<br /> <br /> 3. زمینه سازان از قم و ری39<br /> <br /> ص:5<br /> }}<br /> <br /> 4. زمینه سازان از یمن40<br /> <br /> نشانه های زمینه سازان ظهور40<br /> <br /> 1. گروه محکم و استوار40<br /> <br /> 2. گروه مبارز41<br /> <br /> 3. بازتاب های جهانی45<br /> <br /> برنامه زمینه سازی46<br /> <br /> «انصار» در روایات اسلامی47<br /> <br /> جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف50<br /> <br /> فرماندهان سپاه50<br /> <br /> نشانه ها و اندیشه ها51<br /> <br /> 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره51<br /> <br /> 2. قدرت و آگاهی52<br /> <br /> 3. هشیاری وبصیرت53<br /> <br /> 4. عزم نافذ54<br /> <br /> 5. نیرومندی55<br /> <br /> 6. شهادت طلبی55<br /> <br /> 7. تعادل شخصیّت57<br /> <br /> 8. زاهدان شب، شیران روز60<br /> <br /> بایسته های انتظار64<br /> <br /> 1. آگاهی64<br /> <br /> 2. امیدواری67<br /> <br /> 3. مقاومت67<br /> <br /> 4. حرکت67<br /> <br /> 5. دعا برای ظهور امام67<br /> <br /> انتظار مطلوب68<br /> <br /> یک. تصحیح مفهوم انتظار70<br /> <br /> دو. منتظر کیست؟73<br /> <br /> ص:6<br /> <br /> سه. ارزش انتظار73<br /> <br /> فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار»75<br /> <br /> حرکت و انتظار76<br /> <br /> اقدام انقلابی76<br /> <br /> بهای اقدام انقلابی77<br /> <br /> تکلیف به حرکت77<br /> <br /> ضعف انسان79<br /> <br /> رهایی از سقوط80<br /> <br /> عوامل رستگاری80<br /> <br /> یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه)80<br /> <br /> دو. ولا (همبستگی)82<br /> <br /> سه. میراث84<br /> <br /> چهار. امید وانتظار86<br /> <br /> ص:7<br /> <br /> = مقدمه ناشر =<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> تبیین انتظار و رویکردهای متفاوت آن، انگاره ای است که در دوران غیبت بر او گرد و غبار زمان نمی نشیند. چرا که پویایی طرح انتظار، منجر به انتظار پویا می گردد. اهمیت انتظار و اثر آن در امروز و فردای بشریت، مساله ای است حیاتی که درهر عصری نیازمند بیانی نو و جدید است تا در پرتو آن از آسیب ها، خرافه ها و تحریف ها پیراسته گشت و با تبیین وظایف و ویژگی منتظران واقعی حضرت، به سمت ظهور قدم برداریم.<br /> <br /> از آنجا که بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، یکی از رسالت های خویش را تبیین معارف مهدوی از جمله انتظار راستین قرار داده است، لذا اقدام به نشر اثر حاضر نموده است.<br /> <br /> این نوشتار ترجمه کتاب «الانتظار الموجّه» اثر اندیشمند گرامی، حضرت آیت اللّه آصفی (حفظه اللّه) است که توسط محقق گرانقدر جناب آقای تقی متقی ترجمه گردیده است.<br /> <br /> امید آن که این اثر مورد رضایت الهی و در سایه سار توجّهات حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف قرار گیرد.<br /> <br /> بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> ص:8<br /> <br /> = سخن آغازین =<br /> ای مدنی برقع ومکّی نقاب<br /> <br /> سایه نشین چند بُوَد آفتاب<br /> <br /> منتظران را به لب آمد نَفس<br /> <br /> ای ز تو فریاد! به فریاد رس<br /> <br /> می آیی<br /> <br /> ای شکفته در نگاه انتظار خاک!<br /> <br /> وپایان کتاب غربت عالم وآدم با نام تو آغاز می شود.<br /> <br /> ای حجّت نهفته!<br /> <br /> ای اندوهِ نگفته!<br /> <br /> با ما بگو: راز سترگت، با سر انگشت کدام نیاز بزرگ، گشوده می شود؟ تقدیر پایانیِ زمین از رنگین کمان کدامین شادمانیِ شگفت، رنگ می گیرد؟<br /> <br /> تو را با بادها چه نسبتی است که در کرانة یادت می چرخند وطوفان را نوید می دهند؟<br /> <br /> ای طوفانِ آخرین!<br /> <br /> تک سوارِ دشت های آشوب!<br /> <br /> از کدام کرانه می وزی وکدامین ساعتِ سعید بر گُردة تازیانه های تازنده فرود می آیی؟<br /> <br /> ص:9<br /> <br /> چه تهی دست اند انسان ها بی تو وچه غفلتی بر جبینِ خورد وخوابشان نشسته است!<br /> <br /> ای ذوالفقارترین تیغ بر شَرَیانِ فتنه های کور!<br /> <br /> می آیی، به خون خواهیِ مظلومان تاریخ؛ از «هابیل» تا «حسین علیه السلام » واز حسین علیه السلام تا هر که حتّی نامی از او در صحیفه یادِ خاک، باقی نیست.<br /> <br /> آه،ای مسیحِ مسلّح!<br /> <br /> پایان کتاب غربت عالم وآدم، با نام تو آغاز می شود ورنگین کمانی از ستاره وسرود، حاصلِ یک نگاهِ روشن تو است.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> بندگان شایستة خدا، در انتظار به ارث بردن زمین اند؛ چنان که خدای تعالی در قرآن کریم بدیشان وعده داده است:<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور من بعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (1)؛ «و در حقیقت، در زبور پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) نیز بدین وعده پای فشرده وفرموده است:<br /> <br /> «اُبشّرکم بالمهدی یبعث فی امّتی علی اختلاف من الناس وزلازل، فیملأ الارض قسطاً وعدلاً بعد ما ملئت ظلماً وجوراً»(2)؛ «شما را به ظهور مهدی علیه السلام<br /> <br /> ص:10<br /> ----1- انبیاء (21)، آیه 105.<br /> <br /> 2- مسند احمد بن حنبل ، ج 3، ص 393، ح 10746.<br /> <br /> بشارت می دهم که در هنگامه اختلاف و کوبش های [سخت]، در امتم پدیدار شود وزمین را پس از ظلم وجور، از عدل و داد آکنده سازد».<br /> <br /> برخی دوست دارند، «انتظار» را حالت فرار از واقعیت های تلخ و رویکرد به آینده ای شیرین بدانند که در آن زمین از عدل و داد پر شده است. بی گمان چنین آینده ای _ همان گونه که خدای تعالی وعده داده _ فرا خواهد رسید و در این موضوع اختلافی نیست؛ بلکه اختلاف در طبیعت انتظار نمود می یابد. انتظار حالت گریز از رویارویی با واقعیت های گرانبار و سختی ها و رویکرد به شیرینی تغییر و اکتفا بدان نیست؛ بلکه انتظار ارتباط تنگاتنگی با حرکت در راستای تغییر و تلاش در جهت تحقق وراثت بندگان شایسته خدا در زمین دارد.<br /> <br /> در این پژوهش، علاوه بر تبیین درست مفهوم انتظار، بحث های فرعی دیگری همچون انتظار در مکاتب فکری غیردینی، انتظار در نزد اهل تسنن وشیعه امامیه، ارزش فرهنگی انتظار، ابزار تغییر واسباب تأخیر در فرج، زمینه سازان ظهور ویاوران مهدی علیه السلام، بایسته های انتظار و... مطرح شده است.<br /> <br /> به راستی چه کسی منتظر دیگری است، ما یا امام عصر علیه السلام ؟ آن حضرت حرکت و مقاومت و جهاد ما را انتظار می کشد، نه آنکه ما منتظرِ قیام او باشیم. چنین عقیده ای دربارة انتظار، ارزش زیادی بدان می بخشد.<br /> <br /> از این رو قرآن کریم اهتمام ویژه ای به مسأله حرکت وجنبش وجهاد ما مبذول داشته است. قرآن مسلمانان را به تغییر واقعیت های اجتماعی وجایگزین ساختن توحید در محل شرک وبرداشتن موانع از سر راه<br /> <br /> ص:11<br /> <br /> دعوت به سوی خدا وارزش های انسانی فرا می خواند. چنین مسأله ای اقتضا دارد که انسان نیز خود را به اسباب و وسایل متعدد، از سقوط باز دارد. این وسایل عبارت است از: استعانت از صبر و صلاة، همبستگی، انتظار و امید و... .<br /> <br /> در پایان، این نتیجه حاصل می شود که حرکت توحیدی امت اسلامی، از یک سو به قانون «وراثت» واز دیگر سو به قانون «انتظار» احاطه شده است. این دو از عمده ترین استوانه های حرکت توحیدی در مسیر طولانی و پر پیچ و خم آن است و ما باید با این دو آموزه قرآنی بیش از پیش آشنا شویم.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> اثر حاضر ترجمه کتاب _الانتظار الموجّه_ نوشته آیت اللّه آصفی _ حفظه الله _ است که در آن مباحث مربوط به انتظار، با تأمّلی عالمانه مورد بازکاوی قرار گرفته است.<br /> <br /> امید که این پژوهش، دوستداران معارف اهل بیت (علیهم السلام) را به کار آید و در آنان معرفت آفریند و بصیرت افزاید.<br /> <br /> _تقی متّقی_<br /> <br /> ص:12<br /> <br /> = نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی =<br /> آیت الله محمدمهدی آصفی در سال 1317 ش در یک خانواده روحانی در نجف اشرف دیده به جهان گشود. پدرش مرحوم شیخ علی محمّد آصفی، از فقها ومدرسان حوزه علمیه نجف اشرف بود که آثاری از وی در زمینه مسائل قرآنی به یادگار مانده است.<br /> <br /> آیت الله آصفی، پس از گذراندن دوران ابتدایی و مقداری از تحصیلات متوسطه، به فراگیری مبادی علوم دینی از نحو و منطق و بلاغت پرداخت. دروس سطح فقه، اصول وفلسفه را نزد اساتید وقت، شیخ صدرالدین بادکوبی، شیخ مجتبی لنکرانی، سید جعفر جزایری و پدرش فرا گرفت. خارج فقه و اصول را نزد آیت الله میرزا باقر زنجانی، آیت اللّه شیخ حسین حلی و آیت اللّه حکیم تلمّذ کرد. در درس مکاسب امام خمینی قدس سرّه نیز مدتی حضور یافت؛ امّا بیشترین فراگیری او از آیت اللّه خویی قدس سرّه بود.<br /> <br /> وی در ضمن تحصیل علوم حوزوی از دانشگاه بغداد در رشته معارف اسلامی نیز، مدرک کارشناسی ارشد دریافت کرد. مدتی در عراق تحت تعقیب نیروهای امنیتی حزب بعث بود وپس از هفت ماه اختفا توانست از طریق سوریه به ایران مهاجرت کند. در ایران، مدتی در درس آیت<br /> <br /> ص:13<br /> <br /> اللّه گلپایگانی قدس سرّه و میرزاهاشم آملی قدس سرّه حاضر شد و از آیت اللّه آملی اجازه اجتهاد گرفت.<br /> <br /> استاد در طول این مدت، در حوزه علمیه نجف ودو دانشکده در نجف و بغداد و نیز در حوزه علمیه قم، در رشته های فقه، اصول، علوم قرآنی، تفسیر و فلسفه به تدریس مشغول بوده است و اینک به تدریس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم اشتغال دارد. از آغاز جوانی به نوشتن علاقه داشت وبیش از چهل کتاب و رساله در مسائل مختلف فرهنگ اسلامی _ چون اخلاق، تفسیر، عرفان، علوم قرآن، فقه، اصول، سیره، تاریخ، فلسفه و عقاید _ به زبان عربی تألیف کرده است. برخی از آنها به طور مکرّر در عراق، ایران و لبنان انتشار یافته و تعدادی از آنها به زبان های فارسی، اردو، انگلیسی، فرانسوی و ترکی ترجمه شده است.<br /> <br /> برخی آثار چاپ شده آیت الله آصفی به قرار زیر است:<br /> <br /> التقوی فی القرآن؛ العلاقة الجنسیة فی القرآن؛ آیة الکنز؛ درآمدی بر علم تفسیر؛ وعی القرآن؛ المیثاق؛ آیة التطهیر؛ المذهب التاریخی فی القرآن؛ الشهود فی القرآن؛ الولاء والبرائة؛ الکلمات الابراهیمیة العشرة؛ الاستعاذة؛ تفسیر بخشی از سوره بقره؛ تفسیر سوره انفال؛ الجسور الثلاثة و کتاب های دیگر.<br /> <br /> ص:14<br /> <br /> ص:15<br /> <br /> ص:16<br /> <br /> = فصل اول: «انتظار» و «حرکت» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:17<br /> <br /> == تبیین مسأله انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> «انتظار»، پیوند و ارتباط برجسته ای با «حرکت» دارد. حرکت از برآیندهای انتظار و انتظار از جهت دهنده های آن است.<br /> <br /> برخی دوست دارند حالت انتظار را یک مسأله روانی ناشی از حرمان، در اقشار محروم جامعه و تاریخ تفسیر کنند و یا حالت فرار به سوی تصوّر آینده ای بدانند که محرومان در آن بتوانند تمام حقوق از دست رفته و سیادتشان را باز پس گیرند. این، نوعی خیال بافی یا نوعی گریز از دامن واقعیّت به آغوش تخیّل است.<br /> <br /> بی گمان، هنگامی که در پیشینه تاریخی مسأله، نظر کنیم وگستره وسیع نفوذ آن را در عقاید دینی معروف بنگریم، چنین توجیهی برای مسأله انتظار غیرعلمی وبی پایه خواهد بود.<br /> <br /> == انتظار در مکاتب فکری غیردینی ==<br /> مسأله «انتظار» از محدوده دین فراتر رفته و مذاهب و رویکردهای غیر دینی، نظیر مارکسیسم را نیز شامل شده است؛ چنان که «برتراند راسل» می گوید:<br /> <br /> ص:18<br /> <br /> «انتظار، تنها به ادیان تعلّق ندارد؛ بلکه مکاتب ومذاهب نیز ظهور نجات بخشی چه عدل را بگستراند و عدالت را تحقّق بخشد، انتظار می کشند».<br /> <br /> انتظار نزد مارکسیست ها، مانند انتظاری است که مسیحیان بدان اعتقاد دارند. انتظار نزد «تولستوی» نیز به همان معنایی است که مسیحیان عقیده دارند؛ جز آنکه این داستان نویس روسی، از زاویه ای دیگر آن را مطرح کرده است.<br /> <br /> == انتظار در ادیان پیش از اسلام ==<br /> در عهد قدیم از _کتاب مقدّس_ آمده است:<br /> <br /> «از وجود اشرار وظالمان دلتنگ مباش که به زودی ریشه ظالمان بریده خواهد شد، ومنتظران عدل الهی زمین را به میراث برند وآنان که لعنت شده اند، پراکنده شوند و صالحان از مردم، همان کسانی اند که زمین را به میراث برند وتا فرجام حیات جهان در آن زندگی کنند».(1)<br /> <br /> این حقیقت، در قرآن کریم نیز تکرار شده است:<br /> <br /> (وَلَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ اَنَّ الاَْرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصّالِحُونَ) (2)؛ «و بی گمان، در زبور، پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:19<br /> ----1- کتاب مقدّس ، سفر مزامیر داوود: مزمور 37.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> == انتظار نزد اهل سنّت ==<br /> انتظارِ «مهدیِ نجات بخش»، اختصاص به شیعه ندارد. روایات متواتر بسیاری درباره مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از طریق اهل سنّت با سندهای صحیح و مستفیض وجود دارد که نمی توان در آنها تشکیک کرد؛ چنان که از طریق شیعه امامیه نیز چنین روایاتی رسیده است.<br /> <br /> عبدالرحمن ابن خلدون(1) _ از دانشمندان قرن نهم هجری _ در «مقدمه» مشهور بر کتاب اَلْعِبَر(2) می گوید:<br /> <br /> «بدان که مشهور اهل اسلام در طول اعصار بر این عقیده اند که به ناچار در آخرالزمان مردی از اهل بیت ظهور خواهد کرد که دین را تأیید کند وعدالت را ظاهر سازد و مسلمانان از وی پیروی کنند. او بر ممالک اسلامی استیلا خواهد یافت و نام او «مهدی» است. خروج دجّال و حوادث دیگر پس از آن و اینکه «عیسی» در پی او خواهد آمد ودجّال را خواهد کشت، یا با او خواهد آمد ودر کشتن دجّال یاور وی خواهد بود ودر نمازش به مهدی اقتدا خواهد کرد، از نشانه های ثابت ظهور است که در منابع روایی صحیح ذکر شده است».(3)<br /> <br /> ص:20<br /> ----1- وی متأسفانه از جمله افرادی است که بدون داشتن تخصص در زمینه «حدیث شناسی» و با چشم پوشی از تواتر روایات مهدویت، به تضعیف و تردید در آنها پرداخته است!! البته از سوی اندیشمندان شیعه و سنی، دیدگاه وی رد شده است. ر.ک: در انتظار ققنوس ، سید ثامر العمیدی، مترجم مهدی علیزاده. (ناشر)<br /> <br /> 2- عنوان کامل این کتاب العبر ودیوان المبتدأ والخبر فی ایّام العرب والعجم والبربر است. (مترجم)<br /> <br /> 3- مقدمه ابن خلدون ، ص 311.<br /> <br /> شیخ عبدالمحسن العبّاد _ مدرّس دانشگاه اسلامی مدینة منوّره _ در پی حادثه اشغال حرم مکی، در مورد روایاتی که از رسول خدا درباره انتظار و ظهور حضرت مهدی علیه السلام رسیده، رساله ای نوشته است. وی در این رساله می گوید:<br /> <br /> «من این رساله را به منظور تبیین سخن خروج مهدی آخرالزمان _ که روایات صحیحی بر آن دلالت دارد ودانشمندان اهل سنّت از قدیم و جدید _ مگر به ندرت _ بر آن بوده اند، به رشته تحریر درآورده ام».(1)<br /> <br /> ابن حجر هیثمی در _الصواعق المحرقّه_ در تفسیر سخن خداوند تعالی: (وَاِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسّاعَةِ فَلا تَمْتَرُنَّ بِها ...) (2) می نویسد:<br /> <br /> «مقاتل و پیروان وی از مفسّران، گفته اند: این آیه درباره حضرت مهدی علیه السلام نازل شده است، و احادیثی خواهد آمد که تصریح به این نکته دارند چه وی از اهل بیت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) است. بنابراین در آن دلالتی است بر برکت در نسل فاطمه وعلی _ رضی الله عنهما _ و اینکه از آنان فرزندان پاکیزه فراوانی ظهور خواهد کرد و خداوند نسل آنان را مفاتیح حکمت و معادن رحمت قرار داده است. راز این نکته این است که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) برای علی وفاطمه وفرزندانش دعا کرد تا از شرّ شیطان رانده شده، محفوظ بمانند».(3)<br /> <br /> ص:21<br /> ----1- مجله الجامعة الاسلامیة ، شماره 45.<br /> <br /> 2- سوره زخرف (43) آیه 61: «وی نشانه ای برای رستاخیز است، پس در آن در گمان میفتید و راه مرا پی گیرید، این راهی است راست».<br /> <br /> 3- ابن حجر هیثمی، الصواعق المحرّقة ، ج 1، ص 240.<br /> <br /> شیخ ناصرالدین البانی، از شیوخ معاصر حدیث، در مجله _التمدن الاسلامی می_نویسد:<br /> <br /> «امّا مسأله مهدی، باید دانست که درباره خروج (قیام) وی احادیث صحیح فراوانی نقل شده است. بخش وسیعی از آنها دارای سندهای تأیید شده ای است که نمونه هایی از آنها را نقل می کنیم...».<br /> <br /> == انتظار نزد شیعه امامیه ==<br /> احادیث انتظار امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نزد شیعه امامیه، فراوان و متواتر است که دسته ای از آنها از طریق های صحیح به ما رسیده است. برخی دانشمندان، این احادیث را به شیوه ای علمی و ارزشمند گردآوری کرده اند؛ مانند [آیت اللّه ]شیخ لطف الله صافی گلپایگانی در کتاب گران سنگ _منتخب الاثر_ و شیخ علی کورانی در موسوعة الامام المهدی(1) و دیگران.<br /> <br /> ما هم اکنون در صدد نقل این روایات از طریق تشیع یا تسنّن نیستیم. موضوع این پژوهش نیز در مورد احادیث مربوط به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و مناقشه در آنها از حیث سند و دلالت نیست؛ بلکه در این پژوهش مسأله دیگری را می جوییم و آن بحث از خود «انتظار» است.<br /> <br /> == انتظار چیست؟ ==<br /> انتظار، مفهومی اسلامی و ارزشی فرهنگی است که از آن، رفتار فرهنگی معیّنی سرچشمه می گیرد.<br /> <br /> ص:22<br /> ----1- معجم احادیث الامام المهدی ، (نشر مؤسسه معارف اسلامی، چاپ اول، 1411 ه_) .<br /> <br /> مردم گاهی از انتظار، برداشت منفی می کنند که در این صورت، انتظار به مفهومی برای تخدیر ومانعی برای حرکت تبدیل می شود و گاهی نیز از آن برداشت مثبت دارند که در این صورت، عاملی برای حرکت، قیام و انگیزش در زندگی مردم خواهد بود.<br /> <br /> بنابراین ناچاریم که از مسأله انتظار تصوّر شفّاف و دقیقی داشته باشیم و همین نکته وظیفه اساسی ما در این پژوهش است.<br /> <br /> «انتظار»، فرهنگ است ومفهومی فرهنگی که در ساختار ذهنی، اسلوب اندیشه، شیوة زندگی وچگونگی نگرش ما به آینده، دخالت مؤثر و فعّالی دارد و در ترسیم خط سیاسی ما برای حال و آینده، تأثیرگذار است.<br /> <br /> نزدیک به هزار وصد سال است که انتظار، در زندگی ما ریشه فرهنگی خود را گسترده است؛ زیرا غیبت صغری در سال 329 ه_. به پایان رسید واز آن تاریخ تقریباً هزار و اندی سال گذشته است.<br /> <br /> در طول این مدّت، مسأله انتظار به گونه ای مؤثّر، در ساختار اندیشه سیاسی وانقلابی ما دخالت داشته است. اگر بدون عامل انتظار به تاریخ سیاسی و انقلابی خود بنگریم، این تاریخ بلند، جایگاه دیگری خواهد داشت.<br /> <br /> اگر کسی در «دعای ندبه» تأمّل کند، به ژرفای مسأله انتظار و میزان نفوذ آن در روح مؤمنان و اندیشه و روش فکری و انقلابی آنان، پی خواهد برد.<br /> <br /> == انواع انتظار ==<br /> انتظار نجات بر دو گونه است:<br /> <br /> یکم. انتظار نجاتی که در توان انسان نیست، آن را جلو یا عقب<br /> <br /> ص:23<br /> <br /> بیندازد؛ همانند انتظاری که شخص غریق در رسیدن گروه نجات مستقر در ساحل به سوی خود دارد. در این حال وی آنان را می نگرد که برای نجات او به راه افتاده اند. بی گمان، غریق را یارای آن نیست که زمان رسیدن گروه نجات را به خود نزدیک کند.<br /> <br /> البته این انتظار، امید به نجات را در درون او تقویت کرده ونور امید را بر تیرگی های یأس و ناامیدی _ که از هر سو احاطه اش کرده _ خواهد تابانید.<br /> <br /> دوّم. انتظاری که انسان می تواند آن را نزدیک گرداند وطلب کند؛ مانند بهبود یافتن از بیماری، اجرای طرحی عمرانی، علمی و تجاری، پیروزی بر دشمن و رهایی از فقر. همه اینها ریشه در انتظار دارند و امر سرعت بخشیدن یا تأخیر انداختن آنها به دست خود انسان است.<br /> <br /> پس این امکان برای انسان وجود دارد که در بهبود یافتن و شفا تعجیل کند، یا آن را به تعویق اندازد و یا حتی منتفی گرداند. چنان که امکان آن هست در اجرای پروژه ای تجاری، عمرانی و علمی عجله کند، یا اجرای آن را به وقتی دیگر موکول کند و یا آن را رها سازد. همچنین این امکان برای وی هست که به سوی پیروزی بر دشمن وبی نیازی مالی بشتابد، یا سستی ورزد و تأخیر کند و یا از خیر آن بگذرد.<br /> <br /> با این بیان، انتظار از نوع دوم با انتظار از نوع اوّلی که از آن سخن گفتیم، تفاوت دارد و در محدوده قدرت و اختیار انسان است که در تحقق آنچه که انتظارش را می کشد، شتاب ورزد، یا درنگ و سستی روا دارد و یا عطایش را به لقایش بخشد.<br /> <br /> ص:24<br /> <br /> از این رو انتظار از نوع دوم، علاوه بر «امید» و«مقاومت»، به انسان «حرکت» نیز می بخشد و حرکت، مخصوص انتظار است. بی گمان اگر انسان بداند که نجات ورهایی اش به حرکت، عمل و تلاشش وابسته است؛ آن چنان حرکت و تلاشی برای رهایی و نجات خویش به خرج می دهد که در گذشته، توان انجام دادن آن را نداشته است.<br /> <br /> بنابراین اگر انتظار از نوع اول به انسان، تنها «امید» و «مقاومت» می بخشد، انتظار از نوع دوم به وی «حرکت» و پویایی نیز خواهد بخشید.<br /> <br /> امید این قدرت را به انسان می دهد تا پرده حال را بدرد و آینده را ببیند، وچه قدر فاصله است میان کسی که «خدا»، «هستی» و «انسان» را از خلال درد ورنج حاضر می بیند و میان کسی که همه این سه را از خلال حال و گذشته و آینده می نگرد. بی گمان تیرگی، ظلمت و ابهام و اشکالی که دیدگاه نخست را احاطه کرده، در دیدگاه دوم وجود ندارد.<br /> <br /> امید انسان را در پایداری و مقاومت در برابر سقوط و نابودی تا رسیدن نیروهای کمکی، توانمند می سازد و تا زمانی که چراغ امید به رسیدن کمک در دل وجان انسان ندرخشد، مقاومتی نخواهد داشت.<br /> <br /> امید انسان را در نیل به نجات، رهایی، نیرومندی و توانگری قادر خواهد ساخت. چنین انتظاری، همان «انتظار پویا» وبرترین نوع انتظاری است که در این پژوهش ما در پی آنیم.<br /> <br /> == نظام تغییر ==<br /> این انتظار، شبیه انتظار مردم از خداوند است که کارهایشان را از بد<br /> <br /> ص:25<br /> <br /> به خوب، از نیازمندی به بی نیازی، از ناتوانی به توانایی واز شکست به پیروزی تغییر دهد. چنین انتظاری، انتظار درست وعقلانی است؛ زیرا انسان، توده ای از ضعف، عجز، فقر، نادانی و زشتی است و از خدای تعالی، انتظار می رود که همه اینها را تغییر داده و به نیرو، توان، بی نیازی، دانایی و خوبی تبدیل کند. ایرادی نیست که انسان از خدا چنین توقّع و انتظاری داشته باشد؛ به شرط آنکه برای تحقق آن، نظام معقولی را _ که خدای تعالی برای چنین تغییری مقرّر کرده _ در پیش گیرد.<br /> <br /> تا زمانی که انسان چنین نظامی را به کار نگیرد، درست نیست که توقع و انتظار تغییر از جانب خدا را داشته باشد. این نظام آن است که انسان، ابتدا در خودش تغییر ایجاد کند تا خدای تعالی، شرایط را به نفع او تغییر دهد.<br /> <br /> بی تردید عقب ماندگی اقتصادی وعلمی، شکست نظامی وسوء مدیریت و... از ضعف، سستی، ناامیدی و جهل نهفته در وجودمان و نبود جسارت و شجاعت، ریشه می گیرد. پس اگر ما در خودمان تغییر ایجاد کنیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما تغییر خواهد داد.<br /> <br /> اگر ما حال خود را تغییر ندهیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما دگرگون نخواهد ساخت. در این دو حقیقت، هیچ شک و مناقشه ای نیست. انتظار تغییر از سوی خدای تعالی، حقیقتی است قطعی؛ البته در صورتی که این انتظار با حرکت وعمل انسان همراه گردد، وبه تعبیر دیگر، این همان انتظار انقلابی است.<br /> <br /> پس خطا است که از واژه انتظار، مترصد بودن منفی را بفهمیم؛<br /> <br /> ص:26<br /> <br /> بی آنکه خود نقش منفی یا مثبتی در آنها داشته باشیم؛ همان گونه که چشم انتظار خسوف ماه یا کسوف خورشید می مانیم. بنابراین تفسیر صحیح آن است که انتظار، «حرکت»، «کار»، «تلاش» و «عمل» است.<br /> <br /> == تأخیر در «فرج» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> فهم درست معنای انتظار _ که آیا به معنای مترصد بودن است یا حرکت _ به جواب درست سبب تأخیر در فرج وابسته است. در اینجا دو دیدگاه مطرح است:<br /> <br /> _دیدگاه نخست:_ اگر سبب تأخیر در فرج وظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وانقلاب جهانی فراگیر او را این بدانیم که زمین تا از ظلم وجور پر نشده است، آن حضرت ظهور نخواهد کرد؛ به ناچار «انتظار» می باید به معنای «مترصد بودن» باشد! از طرفی به روشنی می دانیم که دامن زدن به ظلم و جور و گسترش دامنه آن، از دیدگاه اسلام جایز نیست.<br /> <br /> بر اساس این برداشت، درست نیست که به مقابله با ظلم برخیزیم؛ زیرا چنین مقابله ای دوره غیبت را طولانی تر می سازد! پس به ناچار باید منتظر بمانیم تا ظلم و جور در زندگی سیاسی، اقتصادی، نظامی وقضایی ما به حدّ کمال برسد و کره زمین از ظلمت ستم پر شود تا امام علیه السلام ظهور کند وانقلاب خود را علیه ستمگران و در حمایت از مظلومان، علنی سازد.<br /> <br /> _دیدگاه دوم:_ اگر سبب تأخیر در فرج، عدم وجود یارانی باشد که جامعه و [در گستره ای وسیع تر] دنیا را برای ظهور امام و قیام فراگیر<br /> <br /> ص:27<br /> <br /> او، آماده سازند و پشتیبان و تکیه گاه انقلاب امام تلقّی شوند، مسأله فرق می کند.<br /> <br /> در اینجا چاره ای جز اقدام وتجهیز وآمادگی وامر به معروف ونهی از منکر، به منظور برپایی اقتدار حق بر روی زمین و حصول فرج به سبب ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف نیست. در نتیجه، انتظار به معنای «مترصد» بودن نخواهد بود؛ بلکه به معنای حرکت، اقدام وجهاد برای برپایی اقتدار حق است؛ یعنی، مفهومی که مهیّاسازی زمین برای ظهور امام و قیام جهانی او را طلب می کند.<br /> <br /> بنابر چنین برداشتی از ظهور امام علیه السلام و تحقّق فرج به دست او، معنای انتظار نیز از جهت مثبت ومنفی، میان «مترصّد بودن» و«حرکت» در نوسان خواهد بود. هم اکنون برای رسیدن به جواب صحیح، به بررسی این دو دیدگاه خواهیم پرداخت:<br /> <br /> == بررسی نظریة نخست ==<br /> 1. «پر شدن زمین از ظلم و جور»، به معنای خشکیدن چشمه توحید و عدل در زمین یا باقی نماندن مکانی برای پرستش خدا نیست! چنین چیزی محال و خلاف سنّت های الهی است؛ بلکه معنای آن، طغیان و سرکشی قدرت باطل، بر ضدّ حق در نبرد دایمی میان حق و باطل است.<br /> <br /> 2. ظلم و ستمی که امروزه در گستره عظیمی از زمین بر مستضعفان و بینوایان می رود و تهاجم وسیعی که علیه ارزش های الهی می شود، شاید در تاریخ کم نظیر باشد!!<br /> <br /> ص:28<br /> <br /> آنچه در منطقه بالکان توسّط صرب ها بر ضد مسلمانان بوسنی وهرزگوین گذشت، در تاریخ ظلم و کشتار کمتر نظیر داشته است. صرب ها بارها شکم زنان آبستن را پاره کردند وجنین ها را بیرون کشیدند!! کودکان را به قتل رساندند وسر بریدند وبا سرهای بریده، پیش چشم پدران ومادرانشان توپ بازی کردند!!<br /> <br /> در «چچن» کودکان را سر بریدند وگوشت تنشان را طعمه خوکان ساختند! ستمی که کمونیست ها در دوره حکومت کمونیستی، بر مسلمانان آسیای میانه روا داشته اند، چنان است که لرزه بر اندام انسان می اندازد! شکنجه های وحشیانه ای که بر مسلمانان در زندان های اسرائیل اعمال می شود، از محدوده بیان بیرون است! برتر و بالاتر از همه اینها، شکنجه ها، زندانی کردن ها و ستم هایی است که در عراق بر مؤمنان به دست پلیس بعثی صدامی در جریان بوده و هیچ تعبیری از عهدة توصیف آن بر نمی آید و...!<br /> <br /> آنچه در گوشه گوشه دنیای اسلام بر مسلمانان می رود، بسیار وحشتناک و فراتر از ظلم و ستم و «پر شدن زمین از ظلم و جور» است؛ ولی کمتر دیده شده که افکار عمومی جهان نسبت به این ستم های وحشتناک اعتراضی داشته باشند! این بی تفاوتی از همه بدتر وزشت تر ونشانه انحطاط وجدان اخلاقی در جامعه جهانی وفرهنگ مادّی بشر معاصر است.<br /> <br /> انحطاط وجدان اخلاقی، نمودِ خطری است که پیوسته سقوط فرهنگی را در پی دارد و قرآن از آن به «نابودی امّت ها» تعبیر می کند.<br /> <br /> ص:29<br /> <br /> «وجدان» نیاز اصلی واساسی انسان است؛ همان گونه که انسان بدون «امنیت»، «بهداشت و درمان»، «غذا»، «نظام سیاسی» و «علم [و فن آوری]» قادر به ادامه زندگی نیست، به همان سان بدون وجدان، قادر به ادامه حیات نیست و هرگاه سرچشمه های وجدان بخشکد، سقوط فرهنگی نتیجه طبیعی این حالت خواهد بود. به تعبیر قرآن پس از سقوط نیز قانون «استبدال»، «تبدیل» و «ارث» بر زندگی بشر حاکم خواهد بود و این، همان حالت قیام جهانی امام عصر علیه السلام و برپایی دولت جهانی و فراگیر او است.<br /> <br /> 3. بر خلاف انتظار برخی، گرایش دنیای امروز به سمت سقوط نظام های سیاسی، نظامی واقتصادی ستمگر است. همه ما چگونگی سقوط اتحاد شوروی را در ظرف چند ماه شاهد بوده ایم. مَثَل چنین کشورهایی، مانند ساختمانی است که از درون پوسیده شده و کسی قادر به نگه داری آن از ویرانی نیست.<br /> <br /> طوفان تغییر، هم اکنون در امریکا _ یعنی ابرقدرت دنیا _ وزیدن گرفته واین کشور را در بُعد اقتصادی، امنیتی، اخلاقی و مقبولیّت، دچار زلزله های سخت و درهم کوبنده ای کرده است.(1)<br /> <br /> نظام جاهلی امروز، شمارش معکوس سقوط وفروپاشی خود را شروع<br /> <br /> ص:30<br /> ----1- انفجارهای 11 سپتامبر سال (2001 م) در برج های 110 طبقة سازمان تجارت جهانی ووزارت دفاع امریکا (پنتاگون) در نیویورک، نمونة آشکار این زلزله های سخت است. (مترجم)<br /> <br /> کرده است؛ بنابراین از چنین نظامی، چگونه انتظار جنگ و وحشی گری بیشتری نداشته باشیم؟!<br /> <br /> 4. آنچه در قرآن و روایات دیده می شود، این است که: «[امام عصر علیه السلام ]زمین را از عدل وداد پر می کند، همان گونه که از ظلم وجور پر شده است»؛(1) نه بعد از آنکه از ظلم و جور پر شده باشد!<br /> <br /> معنای آن، این نیست که امام علیه السلام منتظر بماند تا ظلم و فساد بیشتر بشود! بلکه معنای روایت این است که آن حضرت هنگامی که ظهور می کند، زمین را از عدل و داد آکنده می سازد و با ظلم و فساد در جامعه مبارزه می کند، تا جایی که جامعه بشری، از ظلم و فساد پاک شود؛ همان گونه که در گذشته از ظلم و فساد پر بوده است.<br /> <br /> اعمش از ابی وائل روایت کرده که امیرمؤمنان علیه السلام درباره حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف فرموده است:<br /> <br /> «یخرج علی حینِ غفلة من النّاس واِماتة من الحقِّ واظهار من الجور، یفرح لخروجه اَهْلُ السَّماءِ وسکّانها، وَیَمْلأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجَوْراً»(2)؛<br /> <br /> «در هنگامه غفلت مردم، نابودی حق وآشکاری ظلم، [مهدی] خروج می کند. به سبب این خروج، اهل آسمان و ساکنان آن شادمان می شوند و زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده باشد».<br /> <br /> ص:31<br /> ----1- «یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً» .<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 51، ص 120.<br /> <br /> به نظر می رسد معنای جمله _«پر شدن زمین از ظلم و جور»_، این است که ظلم وجور چنان زیاد شود که مردم از آن، فریاد و فغان بردارند. ظلم، نقاب تبلیغاتی خود را _ که نزد مردم خوب جلوه می کرد _ فروافکند وچهره حقیقی اش را آشکار سازد! این تشکیلات و نظام ها در تحقّق آنچه مردم را بدان وعده می دادند _ رفاه، آسایش و امنیّت _ شکست می خورند و پس از این شکست های گسترده، مردم در جست وجوی نظامی الهی که آنان را از این ناکامی ها برهاند، به حرکت در می آیند و رهبری را می جویند که دستشان را بگیرد و به سوی خدای تعالی رهنمونشان سازد.<br /> <br /> این شکست های پی درپی، هم اکنون در زندگی مردم یکی پس از دیگری رخ نموده است. بزرگ ترین آن با سقوط اتحاد جماهیر شوروی بوده ودر سال های اخیر آشوب های تندی امریکا را به لرزه در آورده است. هر کدام از این ناکامی ها، مردم را به سوی نظام الهی ورهبر ربّانیِ نجات بخش سوق می دهد.<br /> <br /> == بررسی نظریة دوم ==<br /> این نظریه در فهم علل تأخیر فرج و ظهور امام علیه السلام، به علل واقعی تکیه کرده است که نخستینِ آنها، عدم وجود یاوران کافی از جهت کمیّت و کیفیت، در میان شیعیان و انصار آن حضرت است.<br /> <br /> بی گمان انقلابی که امام علیه السلام رهبری آن را به عهده خواهد داشت، انقلابی جهانی و همگانی است که مستضعفان و محرومان در آن، امامت<br /> <br /> ص:32<br /> <br /> و سرپرستی جامعه بشری را عهده دار خواهند بود:<br /> <br /> (ونُریدُ ان نَمُنَّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمةً ونجعلهم الوارثین) (1)؛<br /> <br /> «ما می خواهیم بر آنان چه در زمین خوارشان شمرده اند، منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم] گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم».<br /> <br /> و مؤمنان مستضعف در این مرحله، تمام آنچه را که طاغوت ها از قدرت وثروت در دست دارند، به ارث می برند: (ونجعلهم الوارثین) ؛ «و آنان را میراث بران قرار دهیم» و (اَنَّ الارضَ یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «بندگان شایسته ام میراث بران زمین خواهند شد».<br /> <br /> و سلطه بر گستره زمین، نصیب آنان خواهد بود: (وَ نُمکِّنَ لهم فی الارضِ) (3)؛ «و در زمین، قدرتشان دهیم».<br /> <br /> امام زمان علیه السلام در این مرحله، تمام زمین را از لوث شرک وظلم پاک خواهد کرد: (یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً) ؛ «زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده است».<br /> <br /> در برخی روایات، تصریح شده، درشرق وغرب عالم جایی که در آن ندای «لا اله الاّ الله» طنین انداز نشود، یافت نخواهد شد. محور این انقلاب فراگیر، جز «توحید» و «عدل» نخواهد بود. چنین انقلابی، به<br /> <br /> ص:33<br /> ----1- قصص (28) آیه 5.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 3- قصص (28) آیه 6.<br /> <br /> ناچار زمینه سازی های زیادی را در سطح عالی _ هم از جهت کمیّت و هم از جهت کیفیت (نیروها و امکانات) _ می طلبد. اگر این آمادگی ها ایجاد نشود، چنین انقلاب فراگیری در سنّت های الهی، در تاریخ بشری به تحقق نخواهد پیوست.<br /> <br /> == سنّت های الهی و امداد غیبی ==<br /> این انقلاب در رویارویی با متکبران، طاغوت ها، نظام ها و نهادهای جاهلی حاکم بر مردم، به یقین بدون امداد غیبی وپشتیبانی وتأیید الهی، به پیروزی نخواهد رسید.<br /> <br /> در منابع اسلامی وجود چنین امدادی تأیید و چگونگی آن بیان شده است؛ البته این امداد الهی یکی از دو طرف قضیّه است و طرف دیگر آن، نقش سنّت های الهی در تاریخ وجامعه در تحقق این نهضت جهانی و گسترش و کمال بخشی بدان است. این سنّت ها نیز بی هیچ تغییر و تبدیلی، جاری خواهند بود:<br /> <br /> (سنّة اللّهِ فی الّذینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّهِ تَبْدیلاً) (1)؛<br /> <br /> «درباره کسانی که پیش تر بوده اند [همین] سنّت خدا جاری بوده است؛ و در سنّت الهی هرگز تغییری نخواهی یافت».<br /> <br /> این سنت ها، تعارضی با امداد و تأیید الهی ندارد. این انقلاب در امتداد دعوت رسول خدا برای تحقق توحید در زندگی مردم است.<br /> <br /> ص:34<br /> ----1- احزاب (33) آیه 62.<br /> <br /> خدای تعالی به واسطه فرشتگان نشان دار و بادها و لشکری که قابل رؤیت نبود، و نیز به سبب رُعبی که در دل دشمنانش انداخت، رسولش را یاری کرد. از طرف دیگر رسولش را به فراهم کردن تجهیزات برای این جنگ سرنوشت ساز فرمان داد: (وَ اَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوَّة ...)(1)؛ «و هر چه در توان دارید در مقابل دشمنان بسیج کنید ...».<br /> <br /> مراحل این نبرد نیز به موجب سنّت های خدای تعالی در تاریخ وجامعه، تحقق می یافت و گاهی رسول خدا بر دشمنانش پیروز می شد و گاه این پیروزی به دست نمی آمد.<br /> <br /> آن حضرت در این نبردها، از نیروهای نظامی، امکانات مالی وسلاح های جنگی بهره می گرفت. نقشه جنگ تدارک می دید ودشمن را با وسایل مختلف وشیوه های جدید، در زمان و مکان نبرد غافلگیر می کرد و هیچ یک از این امور با امداد غیبی الهی نسبت به رسول خدا _ که شکّی در آن نیست _ منافاتی ندارد.<br /> <br /> انقلاب جهانی به رهبری فرزند پیامبر خدا (مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف)، از دعوت و نهضتی که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) رهبری آن را به دوش داشته، به امر الهی، منحرف نخواهد شد.<br /> <br /> از سنّت های بایسته در این انقلاب جهانی، «آمادگی» و «زمینه سازی» قبل از ظهور امام علیه السلام و«یاری» و«یاوران» در هنگام ظهور<br /> <br /> ص:35<br /> ----1- انفال (8) آیه 60.<br /> <br /> است. بدون این آمادگی و زمینه سازی ویاری، امکان ندارد انقلابی با این عظمت، در تاریخ انسان به ثمر برسد.<br /> <br /> در این رابطه دو گونه روایات وجود دارد:<br /> <br /> گروه نخست، روایاتی است که به «زمینه سازان» (مُوَطِّئان) تعلّق دارد. اینان جامعه انسانی وکر زمین را، برای ظهور و انقلاب جهانیِ همگانی امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف آماده می سازند وبه طور طبیعی قبل از ظهور امام علیه السلام پیدا می شوند.<br /> <br /> گروه دوم از روایات، به «انصار» اختصاص دارد. انصارِ امام علیه السلام، آن حضرت را در قیام بر ضد ظالمان همراهی می کنند و امام علیه السلام رهبری آنان را در این قیام بر عهده می گیرد. پس این دو گروه عبارت است از:<br /> <br /> 1. «زمینه سازان» که زمین را برای ظهور وقیام امام علیه السلام مهیّا می سازند.<br /> <br /> 2. «انصار» که امام علیه السلام با پشتیبانی آنان بر ض ظالمان قیام می کند.<br /> <br /> == گروه «زمینه سازان» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> در روایات شیعه و سنّی، درباره گروه زمینه سازان مطالبی بیان شده است. این نصوص برخی مناطق اسلامی را _ که این گروه از آنجا برخواهند خاست _ مشخص کرده اند. مهم ترین این مناطق عبارت است از: خراسان (مشرق)، قم، ری و یمن. در روایات زیر، گروه زمینه سازان به مناطق یاد شده منتسب شده اند:<br /> <br /> ص:36<br /> <br /> == 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان) ==<br /> «حاکم» در _مستدرک صحیحین_ از عبدالله بن مسعود نقل کرده است:<br /> <br /> «اَتانا رسول الله (صلی الله علیه وآله) فخرج الینا مستبشراً یُعرف السّرور فی وجهه، فما سألناه عن شیء الاّ اخبرنا به ولا سکتنا اِلاّ ابتدأنا حتّی مَرَّ فتیهٌ مِنْ بنی هاشم منهم الحسن والحسین، فلمّا راهم التزمهم وانهملت عیناه، فقلنا: یا رسول اللّه، ما نزال نری فی وجهک شیئاً نکرهه؟ فقال: اِنّا اهل بیت اختار اللّه لنا الآخرة علی الدّنیا، وانّه سیلقی اهل بیتی من بعدی تطریداً وتشریداً فی البلاد حتّی ترتفع رایاتٌ سودٌ فی المشرق، فیسألون الحقّ لا یعطونه، ثمَّ یسألون فلا یعطونه، ثمّ یسألونه فلا یعطونه _ فیقاتلون _ فینصرون. فمن ادرکه منکم ومِنْ اعقابکم فَلْیَأْتِ اِمامَ اهل بیتی، ولو حَبواً علی الثّلج، فانّها رایات هُدی، یدفعونها الی رجل مِنْ اهل بیتی»؛(1)<br /> <br /> «[روزی] رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) با شادمانی تمام به سوی ما آمد، به گونه ای که برق شادی در نگاهش می درخشید. هر چه می پرسیدیم، پاسخ می گفت و هرگاه سکوت می کردیم، خود شروع می فرمود؛ تا آنکه گروهی از جوانان بنی هاشم _ که امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) _ در میانشان بودند، آمدند که از مقابل ما بگذرند. حضرت همین که آنان را دید، در آغوششان کشید و اشک از<br /> <br /> ص:37<br /> ----1- حاکم نیشابوری، مستدرک الصحیحین ، صص 464 و 533.<br /> <br /> دیدگان مبارکش جاری شد. گفتیم:ای فرستاده خدا! آن چیست که پیوسته در چهره شما چیزی می بینیم که خوش نداریم. فرمود: ما خاندانی هستیم که خدای تعالی آخرت را در مقابل دنیا برای ما برگزیده است. پس از من خاندانم رانده وآواره شهرها گردند تا آنکه پرچم هایی سیاه در مشرق سربلند می کنند. آنان حق را می طلبند و بدیشان نمی دهند، در برهه ای دیگر حق را طلب می کنند و بدیشان نمی دهند، و باز نیز چنین شود؛ پس آن گاه نبرد می کنند و پیروز می شوند. [سپس فرمود:] هر که از شما یا فرزندان تان، چنین روزی را درک کرد؛ نزد امامی که از خاندانم است، حاضر شود _ اگرچه جامه به خود پیچد وبر برف گام نهد _ زیرا این پرچم ها، پرچم های هدایتند که آنها را به مردی از خاندانم تقدیم می کنند».<br /> <br /> ابی خالد کابلی از امام صادق علیه السلام روایت می کند:<br /> <br /> «کَأَنّی بقوم قد خرجوا بالمشرقِ یطلبون الحقّ فَلا یُعَطْونَهُ ثُمَّ یطلبونه، فاذا رَأَوْا ذلِکَ وَضَعُوا سُیُوفَهُمْ عَلی عَواتِقِهِمْ فیعطون ما شاؤُوا فلایقبلونه حتّی یقوموا ولایدفعونها الاّ اِلی صاحبکم قَتْلاهُمْ شُهَداءُ، اَمااِنّی لَوْاَدْرَکْتُ ذلِکَ لاََبقیتُ نَفْسی لصاحب هذاالامر»؛(1)<br /> <br /> «گویا می بینم مردمی را که در مشرق قیام کرده اند وحق را می طلبند و بدیشان داده نمی شود؛ ولی از پای نمی نشینند. از<br /> <br /> ص:38<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 243، (دار احیاء التراث العربی ومؤسسه التاریخ العربی، لبنان); غیبت نعمانی ، (انتشارات صدوق)، باب 14، ح 50.<br /> <br /> این رو سلاح در دست می گیرند، در نتیجه آنچه می خواستند بدیشان داده می شود. اما نمی پذیرند تا آنچه قیام می کنند و حکومت را به کسی جز صاحب شما (امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف) تحویل نمی دهند. کشته شدگان از آنان، شهیدند. آگاه باشید که اگر من در آن زمان حضور داشتم، وجودم را وقف صاحب این امر می کردم».<br /> <br /> == 2. زمینه سازان خراسان ==<br /> محمد بن حنفیه، در روایتی از امام علی علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «ثُمَّ تخرج رایة مِنْ خُراسانَ یهزمون اصحاب السّفیانی حتّی تنزل ببیت المقدس توطئ للمهدی سلطانه»(1)؛<br /> <br /> «پرچمی از خراسان بیرون می آید، [حاملان این پرچم] اصحاب سفیانی را شکست می دهند تا اینکه به بیت المقدس می رسند وزمینه حکومت [حضرت] مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را فراهم می سازند».<br /> <br /> == 3. زمینه سازان از قم و ری ==<br /> علاّمة مجلسی روایت کرده است:<br /> <br /> «رجلٌ مِنْ اَهْلِ قُم یدعو النّاس الی الحقّ یَجتمع معه قومٌ کَزُبرِ الحدیدِ، لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یَملُّونَ من الحرب ولا یجبنونَ وعلی اللّه یتوکّلونَ والعاقبة للمتّقین»(2)؛<br /> <br /> «مردی از اهالی قم مردم را به حق فرا می خواند، گروهی که<br /> <br /> ص:39<br /> ----1- عصر الظهور ، ص 206.<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 60، ص 216; ونیز: سفینة البحار ، ج 2، ص 446.<br /> <br /> دل های آنان چون پاره های آهن است، گرد او جمع می شوند. طوفان های سخت آنان را نمی لرزاند. از جنگ خسته نمی شوند و بیمی به خود راه نمی دهند، بر خدا توکّل می کنند و عاقبت [نیک] از آن پرهیزگاران است».<br /> <br /> == 4. زمینه سازان از یمن ==<br /> امام باقر علیه السلام درباره رهبری یمانی قبل از ظهور امام عصر علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «... ولیس فی الرایات اهدی من رایة الیمانی، هی رایة هدی لانّه یدعو الی صاحبکم ...»(1)؛<br /> <br /> «... در میان پرچم ها، پرچمی هدایت یافته تر از پرچم یمانی نیست. آن پرچم، پرچم ارشاد است؛ زیرا [مردم را] به سوی صاحب شما [امام عصر علیه السلام ] فرا می خواند...».<br /> <br /> == نشانه های زمینه سازان ظهور ==<br /> <br /> == 1. گروه محکم و استوار ==<br /> نخستین چیزی که در این قشر جلب نظر می کند، صلابت، نیرومندی و استواری آنان است. بنابراین آنان قوی و نیرومند هستند و زمین را برای ظهور امام علیه السلام آماده می سازند.<br /> <br /> محمد بن یعقوب کلینی ذیل آیه (فاذا جاء وعدُ اولیهما بعثنا علیکم<br /> <br /> ص:40<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 232.<br /> <br /> عباداً لنا اُولی بأس شدید) (1) آورده که: امام صادق علیه السلام «بندگان سخت نیرومند» را به همین قشر تفسیر کرده است.<br /> <br /> در روایتی از این گروه، با عنوان «قلوبهم کزبر الحدید، لاتزلّهم الریاح العواصف»؛(2) توصیف شده است.<br /> <br /> ایشان با آنکه دارای «دل» هستند وطبیعت دل، نرمی و رأفت است؛ لیکن این دل ها در رویارویی با طاغوت ها و ستمگران، به تکّه های آهن بدل می شوند که دیگر نرمی ورقّت نمی شناسند.<br /> <br /> صلابت و نیرومندی، از ویژگی های نسل هایی است که خدای تعالی مسؤولیت تغییر [نظام های اجتماعی] وایجاد انقلاب را به دوش آنان گذاشته است. همچنین این دو صفت از ویژگی نسل هایی است که خدای تعالی، آنان را در گردنه های بزرگ تاریخ برای انتقال مردم از مرحله ای به مرحله دیگر، برگزیده و گروه زمینه سازان، دارای این ویژگی ها است.<br /> <br /> == 2. گروه مبارز ==<br /> وظیفة این گروه، مبارزه با نظام جهانی وعصیان علیه آن است. اینکه نظام جهانی چیست وچگونه این نظام در خدمت به ابرقدرت ها<br /> <br /> ص:41<br /> ----1- اسراء(17) آیه 5: «پس آن گاه که وعده تحقق نخستین آن دو فرارسد، بندگانی ازخود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم ...».<br /> <br /> 2- دل هایشان همچون پاره های آهن است که طوفان ها آنان را نلرزاند.<br /> <br /> وهم پیمانان آنها و حفظ مراکز قدرت وموقعیت استراتژیکی شان در مناطق مختلف دنیا عمل می کند، یک پرسش جدّی است.<br /> <br /> مسؤولیت حفظ این مراکز قدرت، مسؤولیتی بسیار دشوار وظریف است که نظام جهانی در تمام سطوح دنیا _ نه تنها در سطوح منطقه ای یا کشوری _ بدان پایبند است.<br /> <br /> این نظام، از یک سری معادلات وموازنه های سیاسی، اقتصادی، نظامی وخبری دقیق شکل گرفته است. همچنین این نظام از رژیم های سیاسی تشکیل یافته که به عنوان عضو یک خانواده جهانی محسوب می شوند و مجموعه ای از خطوط قرمز و سبز و زرد در میان آنها در زمینه حوادث، امتیازها، تنظیم نقش ها، تقسیم درآمدها، بازار و منابع ثروت و مناطق نفوذ وجود دارد.<br /> <br /> این مجموعه پیچیده، قدرت های بزرگ را به سلطه بر دنیا قادر ساخته است؛ همان طور که یک اهرم(1) کوچک، انسان را در جا به جایی اجسام سنگین با کمترین حرکت، توانا می سازد. از این رو نظام جهانی، قبل وبعد از سقوط اتحاد جماهیر شوروی، همچنان نزد همگان احترامش را حفظ کرده است؛ زیرا هر یک از آنان، به قدر گستره و توان خویش از این نظام بهره می برد.<br /> <br /> این جوانان (زمینه سازان ظهور امام عصر علیه السلام )، به سادگی و بی هیچ<br /> <br /> ص:42<br /> ----1- اهرم: میله آهنی ضخیمی که به وسیله آن اجسام سنگین را جا به جا می کنند.<br /> <br /> تردیدی، این خطوط قرمز را زیر پا می گذارند و معادلات و موازنه های مورد توافق را بر هم می زنند. همچنین استقرار، توازن و شوکت جهانی این رژیم ها و سازمان های بین المللی را بی اعتبار می سازند.<br /> <br /> این سازمان ها ورژیم ها، نه قدرت سلطه بر این جوانان را دارند و نه توانایی تحمّل یا دفعشان را؛ زیرا بیشترین توان این حکومت ها وهیبت جهانی شان، در رویارویی با حکومت ها وسازمان هایی همانند خودشان است وآخرین سلاح آنان قتل، زندان، شکنجه و تبعید است؛ حال آنکه این جوانان از هیچ یک از این امور نمی هراسند.<br /> <br /> از این رو، وصفی که در روایت درباره این گروه به کار رفته، بسیار دقیق است:<br /> <br /> «لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یملّون من الحرب ولا یجبنون وعلی اللّه یتوکّلون والعاقبة للمتّقین»؛<br /> <br /> «آنان را تندبادها نمی لرزاند، از نبرد دلتنگ و ملول نمی شوند و نمی هراسند، و بر خدا توکل می کنند وعاقبت [نیک] از آن پارسایان است».<br /> <br /> بی گمان آن که [در دل] هراسی ندارد، از نبرد خسته ودلتنگ نمی شود و تندبادها او را تکان نمی دهد. نیرو وامتیاز اینان در آن است که نمی هراسند و دشواری اینها از دیدگاه حکومت ها وقدرت های بزرگ، در همین نکته نهفته است.<br /> <br /> در انتخابات عمومی ریاست جمهوری امریکا، در دورة رئیس جمهوری اسبق (کارتر)، گفت وگویی تلویزیونی در ضمن فعالیت های<br /> <br /> ص:43<br /> <br /> تبلیغاتی نامزدهای ریاست جمهوری، برگزار شد. در این برنامه، نامزد رقیب رو به کارتر کرد و گفت:<br /> <br /> «در حادثه انفجار مقرّ نیروی دریایی امریکا در بیروت (مارینز)، به هیبت جهانی امریکا خدشه زیادی وارد شد وتو _ خطاب به کارتر _ به تنهایی بایدمسؤولیت کامل این خسارت را به عهده بگیری».<br /> <br /> رئیس جمهور نیز در یک جمله پاسخ او را چنین داد:<br /> <br /> «فکر می کنی من در مقابل انسانی که به طلب کشته شدن آمده چه می توانم بکنم؟! نهایت کاری که می توانم بکنم، این است که مردم را باترس وتهدید ازامثال چنین اقدامی بازدارم. امّااگر کسی که دست به چنین انفجاری زده، خود طالب مرگ باشد وبه سوی مرگ آغوش بگشاید، چگونه می توانم وی را از این کار بازدارم؟ واگر تو در موقعیت من بودی چه کار می توانستی بکنی؟!»<br /> <br /> اینها از ویژگی های نسل مبارزی است که در رویارویی با رژیم ها وقدرت های بزرگ در ایران، عراق، افغانستان، لبنان، فلسطین، الجزایر، مصر، سودان، چچن و بوسنی و هرزگوین پا به عرصه نهادند.<br /> <br /> کار این نسل شگفت آور است؛ در عین حالی که در قبضه قدرت وسلطه و شلاّق جلادان قرار دارند و انواع عذاب ها وشکنجه ها را می بینند؛ در مقابل آنان سر خم نمی کنند و نرمی نمی پذیرند... چنان که یکی از آنها در زیر شکنجه های جلادان، چنین گفت: «حسرت شنیدن یک آخ را هم بر دلت خواهم گذاشت!»<br /> <br /> ص:44<br /> <br /> == 3. بازتاب های جهانی ==<br /> بازتاب های جهانی در مقابل این نسل _ چنان که در روایات بدان تصریح شده _ خشمگینانه ومتعرّضانه است؛ زیرا آنان معادلات و موازنه های جهانی را با چالش های سخت و حقیقی مواجه می سازند؛ از این رو عکس العمل های جهانی در برابرشان با عصبانیت و خشم همراه است. ابان بن تغلب از امام صادق علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «اِذا ظَهَرَتْ رایة الحقّ لعنها اهل الشرق واهل الغرب، اَتدری لِمَ ذلک؟ قلت: لا، قال: للّذی یلقی النّاس من اهل بیته قبل ظهوره»(1)؛<br /> <br /> «آن گاه چه پرچم حق آشکار شود، اهل شرق وغرب لعنتش کنند. آیا می دانی، برای چه؟ گفتم: نه، فرمود: به دلیل مشکلات و سختی هایی که اهل بیت او برای [نظام های] شرق وغرب ایجاد خواهند کرد».<br /> <br /> اهل بیت وی قبل از ظهور، زمینه سازان ظهور هستند که مشکلاتی را برای این رژیم ها وسازمان ها فراهم کرده وراحتی وآرامش را از آنان سلب می کنند. کلینی از امام صادق علیه السلام _ در تفسیر سخن خدای تعالی: (بعثنا علیکم عباداً لنا اولی بأس شدید) (2) _ چنین نقل کرده است:<br /> <br /> «قومٌ یبعثهم اللّهُ قبل خروج القائم فلا یدعون واتِراً لآلِ محمّد اِلاّ قتلوه»(3)؛<br /> <br /> «گروهی هستند که خدای تعالی قبل از ظهور قائم علیه السلام بر می انگیزد.<br /> <br /> ص:45<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 363.<br /> <br /> 2- اسراء (17) آیه 5: «بندگانی از خود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم.»<br /> <br /> 3- کافی ، ج 8، ح 250، ص 142 (بیروت: دارالاضواء); سیمای حضرت مهدی در قرآن ، ص 213.<br /> <br /> آنان هیچ ستم کننده ای به خاندان محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) را رها نمی کنند؛ جز آنچه او را به قتل می رسانند».<br /> <br /> بازتاب های جهانی که در این روایات ذکر شده، تا حدّ زیادی به عکس العمل دنیای امروز در برابر بیداری اسلامی _ که از آن به «بنیادگرایی اسلامی» تعبیر می کنند و ناجوانمردانه ترین صفاتی چون خشونت و تروریسم را بدان منتسب می سازند _ همسانی دارد.<br /> <br /> == برنامه زمینه سازی ==<br /> آماده سازی دنیا برای انقلاب امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وظیفه ای گسترده، سترگ و پیچیده است که این گروه در رویارویی با ستمگران وطاغوت های مستکبر و سردمداران کفر، بدان اقدام می کند.<br /> <br /> این ستمگران، یک جبهه سیاسی وسیع را _ به رغم تمامی اختلاف هایی که در میانشان حاکم است _ تشکیل می دهند! این جبهه اهرم های قدرت زیادی در اختیار دارد؛ همچون: ثروت، اقتدار سیاسی، نظامی و تبلیغاتی، ارتباطات [گسترده ]و تشکیلات [پیچیده]، و از این وسایل در کوبیدن بیداری نوپای اسلامی ونابودی آن بهره می برد.<br /> <br /> از این رو گروهی که عهده دار آماده سازی جهان برای ظهور امام عصر علیه السلام است، به ناچار در رویارویی با این نیروها، باید از همان تشکیلات جبهه استکبار جهانی برخوردار باشد؛ بلکه با تربیت ایمانی وجهادی و آگاهی سیاسی از دشمن پیشی گیرد.<br /> <br /> بنابراین، آماده سازی برای قیام امام عصر علیه السلام _ که زمینه سازان تدارک<br /> <br /> ص:46<br /> <br /> می بینند _ دارای دو جنبه خواهد بود:<br /> <br /> 1. رشد ایمانی، جهادی و آگاهی سیاسی (این همان چیزی است که جبهه مقابل فاقد آن است).<br /> <br /> 2. [ایجاد] تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی، اداری و اطلاعاتی که به ناچار در مانند چنین نبردی باید موجود باشد.<br /> <br /> بی گمان، گروه مؤمنی که جهان را برای ظهور امام عصر علیه السلام مهیا می سازد؛ باید چنین امکاناتی را فراهم کند؛ اگرچه [در این زمینه] قدرت برابری با جبهه جهانی دشمن را نداشته باشد.<br /> <br /> این تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی و اطلاعاتی، بدون وجود نظام سیاسی و دولت در جهان، محقق نخواهد شد و این همان دولت زمینه ساز است که در روایات، مژدة برپایی آن داده شده است و شکل گیری چنین نیرویی در جهان، ظهور امام علیه السلام را نزدیک می کند و بدون آن، عوامل طبیعی ظهور امام فراهم نمی آید. کسب چنین نیرویی، نیازمند عمل و حرکت در متن زندگی است و فقط «مترصّد» بودن و به «انتظار» نشستن _ به معنای منفی آن _ دردی را درمان نمی کند.<br /> <br /> == «انصار» در روایات اسلامی ==<br /> «زمینه سازان» قیام امام مهدی علیه السلام، قبل از «انصار» پا به عرصه می گذارند. انصار از شاگردان نسل پیشین محسوب و به واسطه ویژگی های منحصر به فردشان شناخته می شوند.<br /> <br /> به عنوان نمونه دربارة «جوانان طالقان» روایتی زیبا نقل شده است.<br /> <br /> ص:47<br /> <br /> متقی هندی در _کنزالعمّال_ و سیوطی در _الحاوی_ دربارة انصار امام از «طالقان» چنین نقل کرده اند:<br /> <br /> «وَیْحاً للطّالقان، فانَّ لِلّهِ عزّ وجل بها کنوزاً لَیْسَتْ مِنْ ذهب وفضّة، ولکن بها رجالٌ عرفوا اللّه حَقَّ معرفته وهم انصار المهدی»(1)؛<br /> <br /> «خوشا به حال طالقان! همانا برای خدای باشکوه و بزرگ در طالقان، گنج هایی است که از طلا و نقره نیست؛ بلکه در آنجا مردانی هستند که خدا را _ آن چنان که حقّ معرفت او است _ شناخته اند و آنان از یاوران مهدی علیه السلام هستند».<br /> <br /> در روایتی دیگر چنین آمده است: «بخٍّ بخٍّ للطّالقان»؛ «آفرین، آفرین بر طالقان!»<br /> <br /> علاّمه مجلسی در این باره حدیث مفصل تری را نقل کرده است:<br /> <br /> «له کنزٌ بالطالقان ما هو بذهب ولا فضّة، ورایة لم تنشر مُذطُویت، ورجالٌ کَأَنَّ قلوبهم زبر الحدید لا یشوبها شکٌ فی ذات اللّهِ اَشَدُّ مِنَ الْجَمْرِ، لو حُملوا علی الجبال لاََزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدةً اِلاّ خرّبوها کَأَنَّ علی خیولهم الْعُقْبان، یتمسّحون بسرج الامام یطلبون بذلک البرکة، ویحفّون به ویقونه بانفسهم فی الحروب، یبیتون قیاماً علی اطرافهم ویصبحون علی خیولهم. رُهبان باللیل، لیوث بالنهار. هم اطوع من الاَْمَةِ لسیّدها، کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل وهم من خشیته مشفقون. یدعون بالشهادة و یتمنّون<br /> <br /> ص:48<br /> ----1- کنزالعمّال ، ج 7، ص 26.<br /> <br /> ان یُقْتلوا فی سبیل اللّهِ. شعارهم: یا لثارات الحسین. اذا ساروا یسیر الرعب امامهم مسیرة شهر یمشون الی المولی ارسالاً، بهم ینصراللّه امام الحقّ»(1)؛<br /> <br /> «برای او گنجی است در طالقان که [از جنس] طلا ونقره نیست، وپرچمی است که از هنگام فرو پیچیده شدن، گشوده نشده است، ومردانی است که دل هایشان پاره های آهن است. در دل این مردان تردیدی در ذات الهی راه نیافته وسوزنده تر از پاره های اخگر است.(2)اگر به کوه ها حملهور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند؛ گویی که بر اسب هایشان عقابانند. برای برکت به زین اسب امام علیه السلام دست کشند وگرداگرد او بگردند ودر نبردها با جان خویش یاری اش کنند.(3) شب را به قیام وعبادت گذرانند و روز را بر اسبان خود. زاهدان شب و شیران روزاند. اطاعت پذیرتر از کنیز به سرور خویش اند. چونان چراغ هایند؛ گویا چلچراغ هایی در دلشان فروزان است. و از بیم الهی ترسان اند. برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند.<br /> <br /> ص:49<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 307.<br /> <br /> 2- در نسخه ای دیگر به «سخت تر از سنگ» تعبیر شده است.<br /> <br /> 3- در برخی نقل ها پس از این جمله، فقره های زیر اضافه شده است: «ویکفونه ما یرید فیهم، رجالٌ لا ینامون اللیل، لهم دویٌّ فی صلاتهم کدویّ النّحل»; «هر انتظاری که امام از اینان داشته باشد، کفایتش کنند، مردانی اند که شب نمی خوابند. در نماز خویش صدایی چون صدای زنبوران عسل دارند (کنایه از ابتهالی که در نماز دارند).»<br /> <br /> شعارشان: «ای خون خواهان حسین!» است. آن گاه که به راه افتند، ترس ووحشت پیشاپیش ایشان مسیر یک ماه را بپیماید. متوجه مولا شوند وبه حرکت درآیند. خدای تعالی بدیشان امام حق را یاری رساند».<br /> <br /> == جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ==<br /> در روایات بیان شده که یاران امام عصر علیه السلام را جوانان تشکیل می دهند ومیانسال وکهنسال در میانشان _ جز به ندرت _ پیدا نمی شود. حضرت امیرمؤمنان علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «اصحاب المهدی شباب لا کهول فیهم، اِلاّ کمثل کُحل العین والملح فی الزاد واقلّ الزاد الملح»(1)؛<br /> <br /> «یاران مهدی علیه السلام جوانند و میان سال در میانشان نیست، مگر به مثل سرمه چشم و نمک در غذا و نمک [همیشه] کمتر از غذاست (کنایه از آن که پیران بسیار کم هستند) ».<br /> <br /> فرماندهان سپاه<br /> <br /> امام باقر علیه السلام در این باره چنین فرموده است:<br /> <br /> «فیجمع اللّه علیه اصحابه [وهُمْ] ثلاث مائة وثلاثة عشر رجلاً، ویجمعهم اللّهُ عَلی غیر میعاد ... فیبایعونه بین الرّکن والمقام ومعه<br /> <br /> ص:50<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 333.<br /> <br /> عهدٌ من رسول اللّه (صلی الله علیه وآله) قد توارثته الابناء عن الآباء ...»(1)؛<br /> <br /> «وخداوند بی هیچ میعادی یارانش را برای وی گرد می آورد، در حالی که 313 نفرند ... وحدّ فاصل رُکن ومقام [ابراهیم] با امام علیه السلام بیعت می کنند وبا آن حضرت عهدی است از رسول خدا که پشت در پشت از پدرانش به ارث برده است».<br /> <br /> == نشانه ها و اندیشه ها ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> پیش از آغاز این بحث، گفتنی است زبان رایج در زمان صدور این روایات، زبانی رمزی و نمادین بوده است؛ از این رو می توان «سیوف» را به سلاح و «خیول» را به ماشین ها، نفربرها، تانک ها و وسایل نقلیه زرهی و رزمی معنا کرد. چنان که وصف «رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار» نیز تعبیری نمادین ومجازی است که از آن عبادت و تهجّد در شب و شجاعت و جرأت در روز مقصود است.<br /> <br /> زبان رمزی برای کسی که آشنا به شیوه های تعبیر در منابع وروایات اسلامی باشد، زبانی شناخته شده است. پس از این مقدمه، بحث از «نشانه ها واندیشه ها» را در این روایات آغاز می کنیم:<br /> <br /> == 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره ==<br /> یاران امام، گنج هستند. گنج، ثروتی است که مردم از محلّ اختفای<br /> <br /> ص:51<br /> ----1- بحارالانوار، ج 52، ص 238 و239.<br /> <br /> آن بی خبرند. ممکن است گنجی در خانه انسان، زیر گام های او، یا در زمین مجاور منزلش، یا در شهر وی باشد؛ ولی او از آن بی خبر باشد. انصار امام نیز گنج های پنهانند. ممکن است یکی از آنان در خانه یکی از ما یا در همسایگی و شهر ما باشد؛ امّا ما وی را نشناسیم وحقیرش بشماریم و یا در چشم مردم _ که دیده بصیرتشان از نفوذ در اعماق وکشف گنج ها ناتوان است _ کوچک آید!<br /> <br /> بی گمان این بصیرت، یقین، توجّه به خدا، شجاعت وبی باکی وذوب شدن در ذات خدای تعالی _ که انصار امام علیه السلام بدان ها توصیف شده اند _ به یکباره شکل نمی گیرد؛ بلکه در جان این جوانان وجود داشته، ولی از دیدگان مردم پنهان مانده است؛ چنان که گنج ها از چشم ها پنهان می مانند.<br /> <br /> == 2. قدرت و آگاهی ==<br /> خدای بلندمرتبه در وصف بندگان شایسته خود «ابراهیم»، «اسحاق» و «یعقوب» (علیهم السلام) می فرماید:<br /> <br /> (واذکر عبادنا ابرهیم واسحق ویعقوب اولِی الایدی والابصار انّا اخلصناهم بخالصةٍ ذکری الدّار وانّهم عندنا لمن المصطفین الاخیار)(1)؛<br /> <br /> «و بندگان ما ابراهیم واسحاق ویعقوب را که نیرومند ودیده ور بودند، به یاد آور. ما آنان را با موهبت ویژه ای _ که یادآوری<br /> <br /> ص:52<br /> ----1- ص (38) آیات 45 _ 47.<br /> <br /> آن سرای بود _ خالص گردانیدیم. وآنان در پیشگاه ما به جِدّ از برگزیدگان نیکانند».<br /> <br /> بصیرت، نیازمند قدرت است وبدون قدرت، از دست می رود وبه خاموشی می گراید. بصیرت را جز مؤمن نیرومند بر نمی تابد و هنگامی که نیروهایش تحلیل رود، فاقد بصیرت می شود. بنابراین، قدرت نیاز به بصیرت دارد؛ زیرا توانایی بی بصیرت، به لجاجت ودشمنی واستکبار بدل می شود.<br /> <br /> خدای تعالی ابراهیم، اسحاق و یعقوب را چنین توصیف فرموده که آنان صاحبان «قدرت» و «بصیرت» هستند. در برخی روایات نیز، یاران امام عصر علیه السلام به صاحبان «قدرت» و«بصیرت» توصیف شده اند.<br /> <br /> == 3. هشیاری وبصیرت ==<br /> تعبیر روایت از حالت آگاهی وبصیرت یاران امام عصر علیه السلام تعبیر عجیبی است: «کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل»؛ «آنان چونان چراغ هایند؛ انگار که در دل هایشان قندیل هایی روشن است».<br /> <br /> آیا امکان پذیر است که ظلمت، قندیل را بشکند؟ هر چند که ظلمت قندیل را احاطه می کند؛ لیکن قدرت درهم شکستن آن را نخواهد داشت.<br /> <br /> تیرگی شک و تردیدها هر چند متراکم گردد و فتنه ها پی در پی درآیند؛ ولی نمی تواند در روح و جان و هشیاری یاران امام نفوذ کند. از این رو آنان هنگامی که رهسپار می شوند، دچار شک نمی گردند و تردید نمی کنند و به قهقرا نمی روند و به پشت سر نمی نگرند. تعبیر<br /> <br /> ص:53<br /> <br /> روایت در این زمینه چنین است: «لایشوبه شکٌّ فی ذات اللّه»؛ «دل هایی که به شک در ذات خدا آلوده نشوند».<br /> <br /> از این تعبیر فهمیده می شود که منظور امری غیر از شک است؛ ترکیبی از شک و یقین و یا لحظاتی از شک که حالت یقین را می شکافد وبه نحوی به درون یقین نفوذ می کند؛ ولی در اندک مدتی در مقابل آن شکست می خورد و جا خالی می کند. چنین چیزی برای بسیاری از مؤمنان اتفاق می افتد؛ در حالی که هیچ شکّی، یقین یاران امام را بر نمی آشوبد. یقین آنان ناب و خالص و به دور از شایبه شک و تردید است.<br /> <br /> == 4. عزم نافذ ==<br /> این بصیرت، چنان عزم نافذی به آنان می بخشد که هیچ تردید و دو دلی در آن راه ندارد. تعبیر از این عزم به «اخگر و پارة آتش» (الجمر)، تعبیری با شکوه و حکایتگر است. «اخگر» مادام که ملتهب و فروزان است، نفوذ می کند و می درد و «پارة آتش»، دلپسندترین تعبیری است که در باب نفوذ عزم می شناسیم. ما نمی دانیم که خدای تعالی، در روح وجان جوانان طالقان چه گنجینه هایی از هشیاری، یقین، عزم و نیرو قرار داده است! تعابیر وارد در این روایت، تعابیر غیرمأنوسی است. انگار که سخن از آنان، سخن از روی وَجْد وشیفتگی است:<br /> <br /> «زُبر الحدید کالمصابیح، کأنَّ فی قلوبهم القنادیل، اشدُّ من الْجَمْر، رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار»؛ «[آنان] پاره های آهن اند، چون چراغ اند، انگار در دل هایشان قندیل هایی روشن است، نافذتر از پاره آتش، زاهدان شب و شیران روز».<br /> <br /> ص:54<br /> <br /> گویا روایت از تمام توانایی های لغت، سود جسته تا امکان تعبیر از آگاهی، بصیرت، نیرومندی و عزم نافذ این جوانان را بیان کند.<br /> <br /> == 5. نیرومندی ==<br /> در روایت، جوانان طالقان به [صاحبان] قدرت شگرف توصیف شده اند که تاکنون هیچ جوانی را بدان نیرومندی مشاهده نکرده ایم. در این عبارت تأمل کنید: «کأنّ قلوبهم زُبر الحدید»؛ «گویی که دل هایشان پاره های آهن است».<br /> <br /> آیا تاکنون کسی را دیده اید که بتواند تکه های آهن را در کف دست ذوب کند، یا بشکند یا نرم سازد؟<br /> <br /> «لَوْ حملوا علی الجبال لاَزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدة اِلاّ خرّبوها کأَنَّ علی خیولهم الْعُقبانُ»؛ «اگر به کوه ها حمله ور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند، گویی که عقابانند بر اسب ها».<br /> <br /> این تعابیر از توانایی شگرفی حکایت می کند. این قدرت، از نوع قدرتی نیست که طاغوت ها از آن بهره مندند؛ بلکه فقط برخاسته از نیروی عزم و اراده و یقین است.<br /> <br /> == 6. شهادت طلبی ==<br /> «یدعون بالشهادة ویتمنّون اَنْ یُقتلوا فی سبیل الله»؛<br /> <br /> «برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند».<br /> <br /> ص:55<br /> <br /> مرگ، پیرمردان نود یا صد ساله را دچار وحشت می سازد؛ در حالی که تمام لذت های زندگی و میل بدان ها را از کف داده اند... اما این جوانان _ که در عنفوان جوانی به سر می برند _ به این مرگ عشق می ورزند. عشق به شهادت از دو چیز سرچشمه گرفته و دارای دو نتیجه است.<br /> <br /> این دو چیز _ که منشأ عشق به شهادت در وجود انسان است _ روی گردانی از دنیا وتوجّه به خدای تعالی است. اگر انسان با دوستی دنیا در دلش مقابله کند وخود را از بند آن رها سازد وفریبش را نخورد، بی گمان گام نخست را در این راه _ که دشوارترین گام است _ برداشته است. گام دیگر آن است که دل به محبّت خدا دهد و شیفته یاد و عشق او باشد و صاحب چنین دلی، با تمام وجود به سوی خدا بازگردد.<br /> <br /> برای این گروه، امور دنیوی اهمیّتی ندارد. با دیگران در بازارها و اجتماعات حاضر می شوند؛ اما در دل از این امور غایب اند و درباره اینان اصطلاح «حاضرِ غایب»(1) کاملاً مصداق می یابد.<br /> <br /> این جنگجویان دلاور، عاشق مرگی هستند که مردم از آن می هراسند. شهادت را طلب می کنند ودر آن لقای الهی را می جویند. اشتیاقشان به شهادت، مانند اشتیاق مردم به لذت های دنیا، بلکه برتر از آن است.<br /> <br /> عده اندکی آنان را درک می کنند. انسان های غربی راهی برای درک آنان ندارند. غربیان گاهی عمل آنان را به «خودکشی»(2) توصیف<br /> <br /> ص:56<br /> ----1- آیا حدیث حاضر و غایب شنیده ای        من در میان جمع و دلم جای دیگر است<br /> <br /> 2- کسانی که علیه منافع استکبار دست به عملیات شهادت طلبانه می زنند.<br /> <br /> می کنند! حال آنکه کسی خودکشی می کند که از دنیا خسته شده و در زندگی به بن بست می رسد؛ ولی این جوانان درهای دنیا را به روی خود گشوده می یابند. دنیا به رویشان لبخند می زند وبا تمام طراوت وزیب وزیورهایش به سرشان سایه می افکند. بنابراین آنان از دنیا خسته نشده و در آن به بن بست نرسیده اند؛ بلکه از آن رویگردان شده و مشتاق لقای الهی اند.<br /> <br /> غربیان، این جوانان را به «تروریسم» متهم می کنند؛ حال آنکه اینان تروریست نیستند و اگر می گفتند که اینان از ترور نمی هراسند، سخنی نزدیک تر به واقعیت بود.<br /> <br /> روی گردانی از دنیا وعشق به لقای الهی، سرمنشأ عشق به شهادت وکشته شدن در راه خداوند است. آنچه که از عشق به شهادت حاصل می شود، عزم و نیرومندی است. رزمنده بی باکی که می تواند خود را از [بند] دنیا آزاد سازد، چنان عزم واراده ونیرویی در خود می یابد که دیگران از آن بی نصیب اند.<br /> <br /> این عزم [قاطع] وتوان [بالا] هیچ ارتباطی به اسباب قدرت مادّی _ که در جبهه مخالف موجود است _ ندارد؛ هر چند که ما ضرورت وجود این اسباب و قدرت های مادّی و اهمیّت آنها را در ظهور امام علیه السلام ونزدیک تر شدن فرج آن حضرت، انکار نمی کنیم.<br /> <br /> == 7. تعادل شخصیّت ==<br /> از بارزترین نشانه این گروه، تعادل در شخصیت، بین دنیا و آخرت و<br /> <br /> ص:57<br /> <br /> بین قدرت و بصیرت است و همین راز نیرومندی و نفوذ آنان است. خدای تعالی این موازنه وتعادل را دوست دارد وافراط وتفریط وگرایش به چپ وراست را ناپسند می شمارد:<br /> <br /> (وَابْتَغِ فیما ءاتَیکَ اللّهُ الدّار الآخرة ولا تَنْسَ نصیبکَ مِنَ الدّنیا)(1)؛<br /> <br /> «و با آنچه خدایت داده سرای آخرت را بجوی وسهم خود را از دنیا فراموش مکن».<br /> <br /> خدای تعالی در مقام آموزش دعا به ما فرموده است:<br /> <br /> (ربّنا آتنا فی الدنیا حسنةً وفِی الآخرة حسنةً) (2)؛ «پروردگارا! در این دنیا به ما نیکی ودر آخرت نیز نیکی عطا کن».<br /> <br /> (وَلا تجعل یدَکَ مغلولة الی عنقک ولا تبسطها کُلَّ البسطِ فتقعد ملوماً محسوراً) (3)؛ «دستت را به گردنت زنجیر مکن (بخیل مباش) و بسیار [هم] گشاده دستی منما که سرزنش شده و حسرت زده بر جای مانی».<br /> <br /> تعادل بین خشوع وعبودیت برای خدا وفروتنی در مقابل مؤمنان وشدّت و قاطعیت در مقابل کافران نیز از همین موازنه محسوب می شود: (اَذِّلة علی المومنین اعزّة علی الکافرین)(4)؛ «با مؤمنان، فروتن وبر کافران سرفرازند».<br /> <br /> ص:58<br /> ----1- قصص (28) آیه 77.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 201.<br /> <br /> 3- اسراء (17) آیه 29.<br /> <br /> 4- مائده (5) آیه 54.<br /> <br /> تعادل بین توکّل بر خدا وتلاش وکار وبرنامه ریزی نیز داخل در همین موازنه است. امیرمؤمنان علی علیه السلام برای «همّام» جوانب این موازنه وتعادل در شخصیّت «متّقین» را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «فمن علامة احدهم انّک تری له قوّة فی دین وحزماً فی لین وایماناً فی یقین وحرصاً فی علم وعلماً فی حلم وقصداً فی غنیً وخشوعاً فی عبادة وتجمّلاً فی فاقة وصبراً فی شدّة وطلباً فی حلال ونشاطاً فی هُدیً وتَحَرُجّاً عن طمع یعمل الاعمال الصالحة وهو علی وجل، یُمْسی وَهمُّهُ الشکر ویُصبحُ وهَمُّهُ الذکر یَبیت حذراً ویُصبح فرحاً، ... یمزج الحلم بالعلم والقول بالعمل ... فی الزلازل وقور وفی المکاره صبورٌ وفی الرَّخاءِ شکورٌ ... نفسه منه فی عَناء والنّاس منه فی راحة»؛(1)<br /> <br /> «از نشانه های یکی از آنان این است که در کار دین نیرومندش بینی و پایدار، نرم خوی هشیار ودر ایمان استوار، ودر طلب دانش حریص وبا داشتن علم بردبار ودر توانگری میانه رو ودر عبادت فروتن، وبه درویشی نکویی نمودن، و در سختی شکیبایی کردن و جستوجوی آنچه رواست وشادمانی در رفتن راه راست ودوری گزیدن از طمع. کارهای نیک می کند ودر هراس است. روز را به شب می رساند ودر بند سپاس است. بامداد می کند ذکرگویان، شب ر ابه سر می برد ترسان، وروز<br /> <br /> ص:59<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه دکتر شهیدی)، خطبه 193، ص 226; نهج البلاغه (فیض الاسلام)، خ 184، ص 611.<br /> <br /> می کند شادان ... بردباری را با دانش در می آمیزد وگفتار را با کردار ... به هنگام دشواری ها بردبار است ودر ناخوشایندها پایدار ودر خوشی ها سپاسگزار ... نفسِ او از او در زحمت است ومردم از وی در راحت».<br /> <br /> این موازنه از ویژگی های بارز، در شخصیت یاران امام عصر علیه السلام است.<br /> <br /> == 8. زاهدان شب، شیران روز ==<br /> عبارت «رهبانٌ باللیل، لیوث بالنهار» در روایت پیشین به چنین موازنه ای اشاره کرده است. در ساختار شخصیت انسان، شب وروز، نقش های مختلفی را ایفا می کنند. گردش شب وروز، یک گردش تکاملی است. هر کدام از آنها، دیگری را کامل می کند و به ناچار با مشارکت یکدیگر در بنای شخصیت انسان مؤمن دعوتگر و مجاهد نقش دارند.<br /> <br /> اگر تهجّد وعبادت در شب نباشد، انسان در رویارویی با گردنه های دشوار، استواری لازم را نمی یابد واز ادامه حرکت در راه پرخاری که در طیّ روز باید بپیماید، باز می ماند. همچنین اگر حرکت در «روز» نباشد، «شب» یار و همراه خود را از عمل به وظیفه دعوتگری به سوی خدا در اجتماع باز می دارد وانسان دومین نقش خود را در زندگی دنیا پس از عبادت خدا _ که دعوت به سوی عبودیت او است _ از کف می دهد.<br /> <br /> قرآن کریم بر تأثیر شب در ایجاد آمادگی در انسان ها به منظور دعوت به سوی خدا و کوشش در این راه تأکید دارد. در آغازین روزهای رسالت پیامبراکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) سوره مبارک «مزمّل» بر آن حضرت نازل شد. در این سوره خدای تعالی از پیامبرش خواسته است تا<br /> <br /> ص:60<br /> <br /> شبانگاهان، خود را برای تحمّل «قول ثقیل»(1) در روز، آماده سازد:<br /> <br /> (یا ایّها المزّمّل قُم اللّیل اِلاّ قلیلاً نصفه او انقص منه قلیلاً اَوْزِدْ علیه وَرتّل القرآنَ ترتیلاً اِنّا سَنُلْقی عَلَیْکَ قَولاً ثقیلاً اِنَّ ناشئَة اللّیل هِیَ اشَدُّ وَطْأً وَ اَقْوَمُ قیلاً اِنَّ لَکَ فی النهار سَبْحاً طویلاً) (2)؛<br /> <br /> «ای جامه به خود پیچیده! شب را برخیز، مگر اندکی. نیمی اش را یا کمی از نیم بکاه یا بر آن بیفزای و قرآن را آرام و با درنگ بخوان. ما بر تو سخنی گران القا می کنیم. که خیزش شب، به اثر سخت تر است وبه گفتار استوارتر که تو را در روز، آمد وشدی دراز است».<br /> <br /> تعبیر از شب به «ناشئه»، دقیق وگویا است. شب، انسان را می سازد و او را آماده انجام دادن کارهای بزرگ می کند و شخصیت وی را صیقل می دهد. واژة «قیلاً»؛ یعنی، سخن و یاد خدا. امیرمؤمنان علی علیه السلام دو بخش از زندگی پرهیزگاران را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «اَمّا اللّیلُ فصافّونَ اَقدامهم تالینَ لاَِجزاء القرآنِ یُرَتّلونه ترتیلاً. یُحزِّنونَ بِهِ اَنْفُسَهُمْ وَ یَسْتَثیرون به دَواءَ دائِهم. فَاِذا مَرُّوا بآیة فیها تشویقٌ رَکَنُوا الیها طمعاً وَ تَطَلَّعَتْ نُفُوسُهُمْ اِلَیْها شوقاً وَظَنُّوا اَنَّها نَصْبُ اَعْیُنِهِمْ، وَ اِذا مَرُّوا بِآیة فیها تخویفٌ اَصْغَوْا اِلَیْها مَسامِعَ قُلُوبِهِمْ وَظَنُّوا اَنَّ زَفیرَ جهنَّمَ وَشَهیقَها فی اُصُولِ آذانِهِمْ، فَهُمْ حانونَ عَلی اَوْساطِهِمْ، مُفْتَرِشُونَ لِجِباهِهِمْ وَ اکُفِّهِمْ وَ رُکَبِهِمْ وَ اَطْرافِ<br /> <br /> ص:61<br /> ----1- کنایه از دریافت وحی الهی.<br /> <br /> 2- مزمل (73) آیات 1 _ 7.<br /> <br /> اَقْدامِهِمْ، یَطَّلِبُونَ اِلَی اللّهِ تَعالی فی فَکاکِ رِقابِهِمْ. وَ اَمَّا النَّهارُ فَحُلَماءُ عُلَماءُ، اَبْرارٌ اَتْقِیاءٌ، قَدْ بَراهُمُ الْخَوْفُ بَرْیَ الْقِداحِ، یَنْظُرُ اِلَیْهِم النّاظِرُ فَیَحْسَبَهُمْ مَرْضی وَما بِالْقَوْمِ مِنْ مَرَض وَیَقُولُ: قَدْ خُولِطُوا وَلَقَدْ خالَطَهُمْ اَمْرٌ عَظیمٌ»(1)؛<br /> <br /> «چون شب شود برپا ایستاده، آیات قرآن را با تأمّل واندیشه می خوانند وبا خواندن وتدبّر در آن، خود را اندوهگین می سازند وبه وسیله آن به درمان درد خویش کوشش دارند. پس هرگاه به آیه ای برخورند که به شوق آورده وامیدواری در آن است، به آن طمع نموده و با شوق به آن نظر کنند، آن سان که گویی پاداشی که آیه از آن خبر می دهد، در برابر چشم ایشان است وآن را می بینند. هرگاه به آیه ای برخورند که در آن بیم دادن است، گوش دل های خویش بدان نهند، چنان که گویا شیون [اهل] دوزخ در بیخ گوش های ایشان است. [در پیشگاه الهی برای رکوع] قد خم می کنند و [برای سجود] پیشانی ها و کف ها و زانوها و اطراف قدم هایشان را بر روی زمین می گسترانند. از خدای تعالی آزادی خویش را [از عذاب رستاخیز] درخواست می کنند. امّا در روز، دانشمندانی خویشتن دار و نیکوکارانی پرهیزگاراند. ترس [از خدا] آنان را چون تیر پیراسته لاغر و نزار کرده است. چون کسی بدان ها نگرد، پندارد بیمارند؛ امّا آنان بیمار نیستند، و گوید خردهایشان آشفته است، [امّا] موجب آشفتگی ایشان کاری است بزرگ».<br /> <br /> شب و روز دو نیمة زندگی انسان اند که یکدیگر را تکمیل می کنند.<br /> <br /> ص:62<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه شهیدی)، ص 225 و226.<br /> <br /> شب را دولتی ودولتمردانی است وروز را دولتی ودولتمردانی. دولتمردان روز، بدون قیام شب به نتیجه نمی رسند و دولتمردان شب، بدون تلاشِ روز، در دعوت مردم به بندگی خدا وحاکمیت دین حق موفّق نخواهند بود.<br /> <br /> یاران امام عصر علیه السلام هم مردان شب اند و هم مردان روز و خداوند بدیشان دولت شب و روز هر دو را عنایت فرموده است:<br /> <br /> سمة العبید من الخشوع علیهم<br /> <br /> لِلّه اِنْ ضمتهم الاسحارُ<br /> <br /> فاذا ترجلّت الضحی شهدت لهم<br /> <br /> بیض القواضب انهم احرارُ<br /> <br /> نشان بندگی بندگان از خشوع آنان هویداست<br /> <br /> خدا را اگر سپیده دمان بدیشان ضمیمه شود<br /> <br /> و هنگامی که بامداد برآید، گواهی دهد<br /> <br /> برق تیغ ها که آنان آزاد مردانند<br /> <br /> اگر آنان مردان دولت شب نبودند، به تنهایی قدرت رویارویی با گردنکشان زمین را نداشتند و اگر مردان روز نبودند، قادر به تطهیر زمین از آلودگی شرک وبرپایی توحید وعدل نبودند. همچنین اگر آنان از مردان روز نبودند، در زندگی مردم به توحید وعدل حکم نمی کردند و نیز اگر از مردان شب نبودند، دچار غرور شده واز صراط مستقیم منحرف می شدند.<br /> <br /> دو مرحله یا دو نسل؟<br /> <br /> ما در مقابل دو نسل قرار داریم: نخست، نسلی که شاهد سقوط و<br /> <br /> ص:63<br /> <br /> فروپاشی تجربة سوسیالیسم مارکسیستی و تجربه دموکراسی سرمایه داری [غربی] است وزمین را مهیّای ظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف خواهد ساخت. اینان همان «زمینه سازان» هستند. دوم، نسلی که به یاری امام علیه السلام بر می خیزد وپیش روی او نبرد می کند. اینان همان «انصار»اند.<br /> <br /> آیا اینان تنها دو نسل محسوب می شوند یا آنکه دو نسل ودو مرحله از تاریخ هستند؟ ما [به درستی] نمی دانیم؛ لیکن بعید است که چنین اقدام بزرگی تنها در یک نسل سامان پذیرد.<br /> <br /> == بایسته های انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ما اکنون در دوران انتظار به سر می بریم که درازدامن ترین مرحله در تاریخ اسلام است. به راستی مهم ترین بایسته ها ومسؤولیت های این مرحله چیست؟ آنچه در پی می آید خلاصه ای از این بایسته ها ومسؤولیت ها است:<br /> <br /> == 1. آگاهی ==<br /> آگاهی بر چند گونه است:<br /> <br /> الف. بینش توحیدی، و اینکه تمام هستی از خدا و همه چیز در کف قدرت او است. خدا بر هر کاری توانا وهمه چیز در آسمان وزمین، تحت فرمان او است و از خود هیچ اختیاری ندارد.<br /> <br /> ب. آگاهی به وعده الهی در شرایط سخت سیاسی و مرحله ضعف و ناکامی و در شرایط سقوط. یکی از دشوارترین کارها در چنین عصری،<br /> <br /> ص:64<br /> <br /> آن است که انسان به درک این سخنان خدای متعال نایل آید:<br /> <br /> (وَلا تَهِنوا وَلا تحزنوا واَنْتُمُ الاعلون ان کنتم مؤمنین) (1)؛ «سست مشوید واندوه مخورید، شما برترید اگر مؤمن باشید».<br /> <br /> (وَنُریدُ اَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استضعفوا فِی الارضِ ونجعلهم ائمّةً ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (2)؛ «ما می خواهیم، بر آنان که در زمین خوارشان شمرده اند منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم ]گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم ودر زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور مِنْ بَعْدِ الذّکر اَنَّ الارضَ یَرثها عبادِیَ الصّالِحُونَ) (3)؛ «همانا در زبور، پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> (کَتَبَ اللّهُ لاََغْلِبَنَّ اَنَا وَ رُسُلی) (4)؛ «خداوند مقرّر کرده است که حتماً من وفرستادگانم هر آینه پیروز خواهیم شد».<br /> <br /> (وَلَیَنْصُرَنَّ اللّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ) (5)؛ «هر آینه خدا هر که را یاری اش کند، یاری می کند».<br /> <br /> ج. آگاهی به نقش انسان مسلمان در روی زمین، که عبارت است از سرپرستی، گواهی دادن و رهبری بشریّت [به سوی خیر و فلاح]. خدای<br /> <br /> ص:65<br /> ----1- آل عمران (3)، آیه 139.<br /> <br /> 2- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> <br /> 3- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 4- مجادله (58) آیه 21.<br /> <br /> 5- حج (22) آیه 40.<br /> <br /> تعالی می فرماید:<br /> <br /> (وَکذلِکَ جعلناکم اُمَّةً وَسطاً لِتکونوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ ویکون الرَّسُولُ علیکم شهیداً) (1)؛ «این چنین شما را مردمی میانه[رو ]قرار دادیم تا خود بر مردمان گواه باشید و پیامبر بر شما گواه باشد».<br /> <br /> د. آگاهی به نقش دین اسلام در زندگی بشری، در از میان برداشتن فتنه وامیال نفسانی از مسر دعوت حقّ:<br /> <br /> (وقاتلوهم حَتّی لا تکونَ فِتْنَةٌ ویکونَ الدّینُ لِلّه) (2)؛ «با آنان بجنگید تا آشوبی نباشد ودین از آنِ خدای شود.»<br /> <br /> ه_ . آگاهی به سنّت های [رایج] الهی در تاریخ واجتماع وضرورت آمادگی، زمینه سازی، حرکت وفعالیّت در ضمن این سنن ومحال بودن گذر از آنها. بر این اساس خداوند فرمان داده است تا مسلمانان در خود، آمادگی های لازم برای ورود در این مبارزه قاطع و سرنوشت ساز ایجاد کنند: (وَاَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوّة)(3)؛ «تا می توانید در مقابل دشمنان نیرو مهیّا کنید».<br /> <br /> == 2. امیدواری ==<br /> در صورتی که انسان به برآورده شدن وعده های خداوند و قدرت و<br /> <br /> ص:66<br /> ----1- بقره (2) آیه 143.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 193.<br /> <br /> 3- انفال (8) آیه 60.<br /> <br /> اقتدار او امیدوار باشد؛ بی گمان این امید پایان ناپذیر بوده و صاحبش ناکام نخواهد شد. به همین دلیل مسلمان، نیرو و توان خود را به نیرو و قدرت الهی پیوند می زند (اعتصام بحبل اللّه) و هر که چنین کند، نیرو و اقتدارش پایان ناپذیر خواهد بود.<br /> <br /> == 3. مقاومت ==<br /> مقاومت، نتیجة امیدواری است. غریقی که گروه نجات را از دور می نگرد که به سوی او در حرکت است، بر امواج آب غلبه خواهد کرد و برای این کار در خود نیرویی شگرف خواهد یافت.<br /> <br /> == 4. حرکت ==<br /> حرکت، همان امر به معروف ونهی از منکر، دعوت به سوی خدا، آماده سازی زمین برای ظهور امام عصر علیه السلام وبرپایی دولت جهانی او وایجاد آمادگی های بینشی، ایمانی وتشکیلاتی و توانایی در نسل مؤمنی است که به یاری امام وزمینه سازی ظهورش قیام کنند.<br /> <br /> == 5. دعا برای ظهور امام ==<br /> تردیدی نیست که دعا به همراه حرکت وفعالیّت ودر کنار امر به معروف ونهی از منکر، از عوامل نزدیک ساختن ظهور امام زمان علیه السلام است. دعاهای زیادی در باب ظهور امام و ثواب انتظار رسیده است. یکی از دعاهایی که مؤمنان، آن را می خوانند و تکرار می کنند، دعای زیر است:<br /> <br /> «اللّهم کن لولیّک الحجة ابن الحسن، صلواتک علیه وعلی آبائه، فی هذه الساعة وفی کُلّ ساعة، ولیّاً وحافظاً وقائداً وناصراً ودلیلاً<br /> <br /> ص:67<br /> <br /> وعیناً حتی تسکنه ارضک طوعاً وتمتّعه فیها طویلاً».<br /> <br /> در دعای «افتتاح» این شکایت تلخ واین دعای دلپذیر را می خوانیم:<br /> <br /> «اللّهُمَّ اِنّا نرغب الیک فی دولة کریمة تُعِزُّ بها الاسلام واهله وتذلُّ بها النّفاق واهله وتجعلنا فیها مِنَ الدّعاةِ الی طاعتک والقادة الی سبیلک وترزُقُنا بها کرامة الدّنیا والآخرة ... اللّهُمَّ اِنّا نَشْکُو الیک فَقْدَ نَبیّنا _ صلواتک علیه وآله _ وغَیْبَةَ وَلیّنا وکثرة عَدُوِّنا وَقِلَّةَ عَدَدِنا وَشِدَّةَ الْفِتَنِ بِنا وَتَظاهُرَ الزمان علینا»؛<br /> <br /> «خدایا! ما از تو امید داریم آن حکومت کریمی را برقرار سازی و به سبب آن اسلام و مسلمین را عزت بخشی و نفاق و اهل آن را ذلیل گردانی و ما را در آن، از دعوت کنندگان به طاعت خویش واز رهبران راه هدایتت قرار دهی وکرامت دنیا وآخرت را به ما روزی فرمایی ... خدایا! از نبودِ پیامبرمان _ که درود تو بر او و خاندانش باد _ و غیبت ولیّ مان و فزونی دشمن مان و کمی عددمان و زیادی فتنه هایی که بر ما فرود می آید و ناسازگاری زمانه، به تو شکوه می کنیم».<br /> <br /> == انتظار مطلوب ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> انتظار بر دو گونه است: انتظار آگاهانه ومطلوب، وانتظار نامطلوب. دوّمی، همان مترصد بودن علامت های ظهور، مانند صدای آسمانی (صیحه)، فرو رفتن در زمین (خَسْف)، ظهور سفیانی ودجّال است. ما این علایم را نفی نمی کنیم و در این باره روایات زیادی در مجموعه روایات «مَلاحِم» آمده است. هر چند این روایات تاکنون مورد پژوهش سندی به صورت دقیق علمی قرار نگرفته است؛ امّا از قبل بر درستی<br /> <br /> ص:68<br /> <br /> برخی از آنها تأکید می کنیم. لیکن در اینجا بر شیوه «مترصد بودن» در معنای انتظار، انتقاد داریم. به نظر ما این شیوه، امّت را از عمل به وظایفی که در دوره انتظار بر دوش دارد، منحرف می سازد واز شیوه انتظار صحیح باز می دارد.<br /> <br /> اوّلی، همان «انتظار مطلوب» است. در چنین انتظاری، هم فعالیت وحرکت و امر به معروف و نهی از منکر وجود دارد وهم دعوت به سوی خدا و جهاد. این، از زمینه های اساسی ظهور امام عصر علیه السلام است؛ زیرا ظهور او با زنجیره ای از سنّت های الهی در جامعه و تاریخ ارتباط دارد و این سنّت ها جز با فعالیت و حرکت، تحقّق نمی یابد.<br /> <br /> علامت های ظهور در روایات، اجمالاً صحیح هستند؛ امّا به نظر ما محدود به زمان خاصی نیستند و در روایات نیز به صراحت وارد شده که تعیین کنندگان وقت (وقّاتون(1)) را تکذیب کنید.<br /> <br /> عبدالرحمن بن کثیر می گوید: ما نزد امام صادق علیه السلام بودیم که مهزم وارد شد وبه امام عرض کرد: قربانت شوم، درباره این حادثه ای که ما انتظار آن را می کشیم (ظهور امام عصر علیه السلام ) بفرمایید کی اتفاق می افتد؟ امام علیه السلام فرمود:<br /> <br /> «یا مَهْزَم! کذب الوقّاتون وهلک المستعجلون»(2)؛ «ای مهزم!<br /> <br /> ص:69<br /> ----1- آنان که زمان خاصی را برای ظهور حضرت حجت(علیه السلام) پیش بینی می کنند. (مترجم)<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> <br /> آنان که [برای این امر] وقت مشخص می کنند، دروغ می گویند وآنان که [تحقق آن را] پیش از موعدش می جویند، هلاک می شوند».<br /> <br /> فُضیل بن یسار از امام باقر علیه السلام سؤال کرد: آیا برای این امر (ظهور حضرت) زمان خاصّی است؟ فرمود: «کذب الوقّاتون»(1)؛ «دروغ گفته اند آنان که زمان خاصی را مقرر کرده اند».<br /> <br /> بنابراین، مقصود از بیان علامت ها، مشخص کردن دقیق زمان ظهور امام عصر علیه السلام نیست. درست آن است که بگوییم اینها به اعمال ما ارتباط دارد. بله «خسف» و«صیحه» [مثلاً] از علامت های ظهور است؛ لیکن عمل ما، تحقق این امور را نزدیک یا دور می سازد.<br /> <br /> این تصحیح و توجیه در تفسیر مفهوم ظهور، ضروری است که از آن به «انتظار مقبول و موجّه» یاد شود. در این باره توجّه به سه نکته بایسته است:<br /> <br /> == یک. تصحیح مفهوم انتظار ==<br /> امروز در عصری زندگی می کنیم که در آن بحث های زیادی در مورد ظهور امام عصر علیه السلام ردّ وبدل می شود. در عصرهای تاریخی دور ونزدیک خودمان، دوره ای را سراغ نداریم که مردم به گستردگی امروز، از ظهور امام علیه السلام و دولت او سخن گفته وتوجه نشان داده باشند. بنابراین، «انتظار» از مشخّصه های بارز عصر ما است. اما متأسفانه اصلاح وارشادی در سطح عموم درباره مسأله انتظار صورت نگرفته است! جوانان ما مسأله ظهور<br /> <br /> ص:70<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> <br /> امام عصر علیه السلام وعلایم ظهور او را، صرفاً در لابه لای کتاب ها می جویند. چنین رویکردی صحیح نیست؛ بلکه درست آن است که ظهور امام و انقلاب جهانی به رهبری او را در متن زندگی سیاسی واجتماعی خودمان جستوجو کنیم.<br /> <br /> علامت های ظهور امام علیه السلام به میزانی که ما در متن زندگی سیاسی و فرهنگی معاصر _ در آگاهی، مقاومت، وحدت کلمه، انسجام سیاسی، فداکاری، توانایی های انقلابی و سیاسی و تبلیغاتی مان _ می یابیم، در کتاب ها بیان نمی شود.<br /> <br /> شیوه جوانان ما در پژوهش از نشانه های ظهور امام علیه السلام از لابه لای کتاب ها، شیوه ای کاملاً منفی است. باید مفهوم انتظار را تصحیح کنیم و آن را به سمت مثبت جهت دهیم. فرق دو مفهوم این است که مفهوم نخست، نقش انسان را در مسأله انتظار، منفی جلوه گر می سازد؛ امّا مفهوم دوم، این نقش را در روند ظهور امام علیه السلام مثبت و فعّال و مرتبط با زندگی و وضعیت سیاسی و انقلابی و درد و رنج ما قرار می دهد.<br /> <br /> معمّر بن خلاّد از حضرت ابی الحسن علیه السلام در تفسیر سخن خدای تعالی (الم، اَحسب النّاس ان یترکوا ان یقولوا آمنّا و هُم لا یفتنون) (1) نقل کرده است:<br /> <br /> (یفتُنونَ کما یُفتن الذَّهب، ثُمَّ قال: یُخلصون کما یُخلص الذهب)<br /> <br /> ص:71<br /> ----1- «الف، لام، میم، آیا مردم پنداشتند که تا گفتند ایمان آوردیم، رها می شوند ومورد آزمایش قرار نمی گیرند؟»; عنکبوت (29) آیه 1 و2.<br /> <br /> (1)؛ «[مردم] آزمایش می شوند، همان طور که طلا آزمایش می شود. سپس فرمود: ناخالصی مردم گرفته می شود، چنان چه طلا را خالص می سازند».<br /> <br /> منصور صیقل می گوید: من وحارث بن مغیره نشسته بودیم و [درباره ظهور امام عصر علیه السلام ] با هم سخن می گفتیم که امام صادق علیه السلام سخنان ما را شنید. آن حضرت به ما فرمود:<br /> <br /> «فی ای شیء انتم هاهنا؟ هیهات لا واللّهِ لا یکون ما تمدّون الیه اعینکم حتّی تمیّزوا»؛ «برای چه اینجا نشسته اید؟ دریغا! نه به خدا قسم آنچه که انتظارش را می کشید، واقع نخواهد شد، مگر آنکه متمایز (آزمایش) شوید».<br /> <br /> منصور از امام صادق علیه السلام نقل می کند:<br /> <br /> «یا منصور! انّ هذا الامر لا یأتیکم اِلاّ بعد أیاس، لا واللّهِ حتّی یمیّزوا، لا واللّهِ حتّی یشقی من یشقی ویَسْعَدَ مَنْ یَسْعَدُ»(2)؛ «ای منصور! ظهور امام علیه السلام واقع نمی شود، مگر پس از نا امیدی. نه به خدا مگر آنکه متمایز شوند؛ نه به خدا مگر آنکه شقی و نیک بخت هر دو خود را نشان دهند».<br /> <br /> بنابراین، ارتباط ظهور امام عصر علیه السلام با علم، زندگی، گرفتاری و درد، نیکبختی و بدبختی ما بیشتر از ارتباط آن با نشانه های کیهانی ذکر شده در کتاب ها است و این، مفهومی است که باید با ژرف اندیشی و روشنگری به آن بنگریم.<br /> <br /> ص:72<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> <br /> == دو. منتظر کیست؟ ==<br /> براساس مفهوم ذکر شده، مسأله برعکس می شود وامام علیه السلام منتظر حرکت و مقاومت وجهاد ما خواهد بود؛ نه ما منتظر ایشان. مسأله ظهور امام علیه السلام هنگامی که با واقعیت های سیاسی وانقلابی ما مرتبط باشد، بی گمان این ماییم که این واقعیت ها را تحقق می بخشیم. بنابراین می توانیم دو گونه عملکرد در این رابطه بروز دهیم: یا آنکه با اقدام، حرکت، اتحاد، نظم تشکیلاتی، فداکاری و امر به معروف، زمینه قیام آن حضرت را فراهم سازیم و یا آنکه کار را به عهده دیگران گذاشته و خود از هرگونه اقدامی شانه خالی کنیم و از رویارویی با مسؤولیت ها بگریزیم.<br /> <br /> == سه. ارزش انتظار ==<br /> برای مفهوم مثبت ومقبول «انتظار»، منابع اسلامی، ارزش و اهمیت زیادی داده است. رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) می فرماید: «افضل اعمال اُمّتی الانتظار»(1)؛ «برترین اعمال امّت من انتظار است» و «انتظار الفرج عبادةٌ»(2)؛ «انتظار فرج، خود عبادت است».<br /> <br /> در حدیث دیگری آمده است: «المنتظر لاَِمْرِنا کالمتشحّطِ بدمه»(3)؛ «کسی که انتظار امر ما را بکشد (منتظر ظهور باشد)، چونان کسی است<br /> <br /> ص:73<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 3- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> که [در راه خدا ]به خون خود در غلتیده باشد».<br /> <br /> این ارزش بزرگی که در روایات برای انتظار بیان شده، با تصور مثبت از این معنا تناسب دارد واز تصوّر منفی انتظار به معنای «مترصد بودن» بسیار دور است.<br /> <br /> ص:74<br /> <br /> = فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:75<br /> <br /> == حرکت و انتظار ==<br /> ارتباط دو سویه ای میان حرکت وانتظار موجود است. پیش از این درباره پیوستگی انتظار به «حرکت» سخن گفتیم و هم اکنون از وابستگی «حرکت» به «انتظار» سخن خواهیم گفت.<br /> <br /> == اقدام انقلابی ==<br /> «اقدام انقلابی» آمیزه ای از تخریب و ساختن است؛ از این رو با چالش، مقاومت و سختی همراه است. اگر انقلاب، فقط ساختن بود _ بی هیچ انهدامی _ نیاز به این همه زمت و تلاش نبود. چون انهدام بر رژیم سیاسی فاسدِ موجود وارد می شود؛ در نتیجه با سختی های فراوانی همراه است. زیرا هر رژیمی، بهره بردارانی دارد که از آن نفع می برند و دفاع می کنند.<br /> <br /> دعوت به توحید، یک دعوت انقلابی است؛ از این رو چنین دعوتی با «جهاد و جنگ» همراه است:<br /> <br /> (وقاتلوهم حتّی لا تکون فتنة ویکون الدّین کلّه للّه) (1)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند و دین یکسره از آن خدای گردد».<br /> <br /> ص:76<br /> ----1- انفال (8) آیه 39.<br /> <br /> بدون از میان برداشتن فتنه ها و موانع بزرگی که بهرهوران رژیم سیاسی شرک آلود ایجاد کرده اند، امکان ندارد دعوت به توحید راهی به زندگی مردم بگشاید. از طرف دیگر، از میان برداشتن فتنه نیز بدون جهاد و مبارزه، امکان پذیر نیست؛ زیرا توحید (نظام توحیدی) در خلأ سیاسی و اجتماعی استقرار نمی یابد؛ بلکه جایگزین شرک می شود و دعوت به خدا، جز با نابودی شرک صورت نمی پذیرد.<br /> <br /> == بهای اقدام انقلابی ==<br /> برپا دارندگان شرک و رهبران آن، از تمام توان خود برای مبارزه با حرکت توحیدی و برانگیختن فتنه ها و ایجاد موانع در مسیر دعوتگران به خدا، بهره می برند. دعوت به توحید نیازمند از بین بردن تمام این فتنه ها و رویارویی با همه این موانع ومبارزه با رژیم شرک است.<br /> <br /> رویارویی با موانع ومبارزه با کیان شرک، هزینه جانی ومالی زیادی به دعوتگران به سوی خدای تعالی و نزدیکان آنان تحمیل می کند و خسارت های سنگینی را در پی دارد.<br /> <br /> == تکلیف به حرکت ==<br /> قرآن با توجّه به این عوامل، در تکلیف مردم به حرکت، اهتمام ویژه ای نشان داده است. اگر این رنج ها و مشقّت ها در حرکت توحیدی نبود، این همه تأکید وجهی نداشت:<br /> <br /> ص:77<br /> <br /> (قوموا لِلّه قانتین) (1)؛ «خاضعانه برای خدا به پاخیزید».<br /> <br /> (وَأمُر بالمعروف وَانْهَ عن المنکر واصْبِرْ علی ما اصابکَ) (2)؛ «به کار پسندیده وادار واز کار ناپسند بازدار وبر آسیبی که بر تو وارد آید شکیبا باش».<br /> <br /> (فَاسْتَقِمْ کَما اُمِرتَ) (3)؛ «پس همان گونه که دستور یافته ای ایستادگی کن».<br /> <br /> (اُدع الی سبیلِ ربِّکَ) (4)؛ «به راه پروردگارت دعوت کن».<br /> <br /> (اِقْرأ باسم ربّکَ) (5)؛ «به نام پروردگارت بخوان».<br /> <br /> (جاهد الکفّار والمنافقین) (6)؛ «با کافران ومنافقان جهاد کن».<br /> <br /> (وَ جاهِدُوا فی سبیل اللّهِ)(7)؛ «ودر راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (اِنفروا خِفافاً وثقالاً وَجاهِدوا باَموالکم وانفسکم فی سبیل اللّهِ) (8)؛ «سبکبار و گران بار بسیج شوید وبا مال وجانتان در راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (وَاقتلوهم حیث ثقفتموهم) (9)؛ «و هر کجا به ایشان دست یافتید، آنان را بکشید».<br /> <br /> ص:78<br /> ----1- بقره (2) آیه 238.<br /> <br /> 2- لقمان (31) آیه 17.<br /> <br /> 3- هود (11) آیه 112.<br /> <br /> 4- نحل (16) آیه 125.<br /> <br /> 5- علق (96) آیه 1.<br /> <br /> 6- توبه (9) آیه 73.<br /> <br /> 7- بقره (2) آیه 218.<br /> <br /> 8- توبه (9) آیه 41.<br /> <br /> 9- بقره (2) آیه 191.<br /> <br /> (وَ قاتِلوا فی سبیلِ اللّهِ الذینَ یُقاتلونکم) (1)؛ «و در راه خدا با کسانی که با شما می جنگند، بجنگید».<br /> <br /> (و قاتلوهم حتّی لا تکون فتنةٌ) (2)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند».<br /> <br /> تمام اینها آموزه های انقلابی در راستای تغییر وضع موجود و نشاندن توحید به جای شرک و از بین بردن فتنه ها ورفع موانع از مسیر دعوت به سوی خداوند است.<br /> <br /> == ضعف انسان ==<br /> انسان از انجام چنین مسؤولیّت دشواری، احساس ناتوانی می کند ودر وجود خود، قدرتی برای رویارویی با تمام این موانع ومشکلات نمی یابد. نبرد بین دو جبهه توحید و شرک، شدید و ویرانگراست؛ از این رو انسان به تنهایی یا با کمی مؤمنان، در برخورد با این جبهه، احساس ضعف کرده و چنین کاستی را می پذیرد واز رودررویی عقب نشینی می کند؛ مگر آنکه خدای تعالی او را حفظ کند.<br /> <br /> پذیرش عوامل ضعف در نفس انسان، نخستین مشکلی است که فعّالان در راه خدا با آن مواجه اند. این ضعف به شکل هراس از طاغوت ودستیاران او، درماندگی از ادامه راه، یأس از سودمندی استمرار آن، عافیت جویی و راحت طلبی و یا تمامی این عوامل بروز می کند و آنان<br /> <br /> ص:79<br /> ----1- بقره (2) آیه 190.<br /> <br /> 2- انفال (8) آیه 39.<br /> <br /> که از ادامه مسیر ناتوانند و در راه می مانند، فراوان هستند.<br /> <br /> == رهایی از سقوط ==<br /> در اینجا بایسته است از اسباب وعواملی که ما را در طیّ این مسیر، از سقوط حفظ می کند و از وسوسه های شیطانی وضعف درونی خودمان باز می دارد، سخن بگوییم. وسایل حفظ و مصونیّت در زندگی فعالان بسیار است. مهم ترین آنها چهار عامل است که قرآن کریم از آنها یاد کرده است: 1. استعانت از صبر و صلاة؛ 2. ولا؛ 3. میراث؛ 4. انتظار.<br /> <br /> == عوامل رستگاری ==<br /> <br /> == یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه) ==<br /> خدای تعالی می فرماید: (استعینوا بالصّبر والصّلوة)(1)؛ «از شکیبایی و نماز یاری جویید» و (یا ایها الذین آمنوا استعینوا بالصبر والصّلوة)(2)؛ «ای مؤمنان! از شکیبایی و نماز یاری جویید».<br /> <br /> خداوند در سوره «هود»، قلب رسولش را در وسط میدان کارزار با سران شرک در جزیرة العرب با بیان قصّه مسیر توحید، نیرو می بخشد و بعد از بررسی اجمالی این مسیر طولانی، به وی می فرماید:<br /> <br /> ص:80<br /> ----1- بقره (2) آیه 45.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 153.<br /> <br /> (فاستقم کما اُمِرْتَ ومَنْ تاب مَعَکَ ولا تَطْغَوْا انّه بما تعملون بصیر ولا ترکنوا الی الذین ظلموا فتمسّکم النّار وما لکم من دون اللّهِ من اولیاء ثمّ لا تنصرون واقم الصلوة طَرَفَیِ النَّهار وزلفاً من اللّیل انّ الحسنات یذهبن السیّئات ذلک ذکری للذّاکرین واصبر فانّ اللّهَ لا یُضیعُ اَجْرَ الْمحسنین) (1)؛<br /> <br /> «پس همان گونه که دستور یافته ای، ایستادگی کن و [همین طور] هر چه با تو توبه کرده است. و طغیان مکنید که او به آنچه انجام می دهید بینا است. به کسانی که ستم کرده اند، متمایل مشوید که آتش [دوزخ] به شما می رسد، ودر برابر خدا برای شما دوستانی نخواهد بود، و سرانجام یاری نخواهید شد. و در دو طرف روز [اوّل و آخر آن] و نخستین ساعات شب، نماز را برپا دار؛ زیرا خوبی ها بدی ها را نیست می کند. این برای پندگیرندگان پندی است وشکیبا باش چه خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمی گرداند».<br /> <br /> صبر، پایداری براساس سنّت های الهی است وجنگ به موجب این سنّت ها به وجود می آید. آن که دوست دارد پیروز این نبرد باشد، به ناچار باید این سنّت ها را بشناسد و بر آنها پایداری ورزد و با قدرتی هم تراز به مقابله با آنها برخیزد. این مقابله نیز خود از سنّت های الهی است.<br /> <br /> مهیّا کردن نیرویی هم تراز با قدرت دشمن در صحنه نبرد، یا در<br /> <br /> ص:81<br /> ----1- هود (11) آیات 112 _ 115.<br /> <br /> میدان سیاست یا تبلیغات و... جزئی از صبر و پایداری است.<br /> <br /> صبر و شکیبایی، بدین معنا نیست که انسان دشمنش را تحمّل کند؛ بلکه به معنای مقاومت وپایداری در مقابل دشمن و عدم وازدگی و درماندگی در رویارویی با او است؛ تا آنجا که توان دفع ورفع او را با نیرویی برابر با توان وی بیابد. این، معنای مثبت صبر و شکیبایی است.<br /> <br /> نماز، نمودِ ارتباط با خدا و یاد او است. انسان مسلمان در بحبوحه نبرد، باید از خدا ویاد وی بسیار کمک بگیرد و از وی عزم و نیرو بطلبد و قوایش را با قوای الهی استحکام بخشد. اگر انسان در میدان نبرد، از خداوند یاری بطلبد، دیگر از چیزی نخواهد ترسید و احساس ضعف نخواهد کرد و این، معنای صبر و صلاة است.<br /> <br /> == دو. ولا (همبستگی) ==<br /> مسلمانان مانند پیکری واحدند که اعضای آن ارتباطی منسجم دارند که همان رابطه ولا (همبستگی) است. این امر، ولایت در خطّ افقی است؛ در مقابل ولایت خدا و رسول و اولیای امور که ولایت آنان در خطّ عمودی و در بافت جامعه اسلامی است.<br /> <br /> قرآن به همین رابطه منسجم و هماهنگ _ که افراد امّت اسلامی را به یکدیگر پیوند می زند واز مجموع آنها توده ای مرتبط با هم پدید می آید _ اشاره دارد: (والمؤمنون والمؤمنات بعضهم اولیاء بعض) (1)؛ «و<br /> <br /> ص:82<br /> ----1- توبه (9) آیه 71.<br /> <br /> مردان وزنان با ایمان، دوستان یکدیگرند».<br /> <br /> این «ولا»، دوستی، همیاری، همبستگی، همزیستی، تعاون، سازش وخیرخواهی را شامل می شود. امّتی که با چنین پیوندهای مستحکمی به یکدیگر مرتبط باشند، ملّتی توانمند و یکپارچه در میدان مبارزه خواهند بود. خدای تعالی به سبب مصلحتی، پایه ارتباط میان این امّت را براساس ولا _ که از مستحکم ترین پیوندها در خانواده ای واحد است _ قرار داده است.<br /> <br /> از آنجا که نخستین وظیفه امّت اسلامی، رویارویی و درگیری در میدان مبارزه است، به ناچار می باید از ساختار داخلی مستحکم و بافت استواری برخوردار باشد تا بتواند در برابر وحشی گری های نبرد سرنوشت سازی که در آن وارد شده است، پایداری ورزد.<br /> <br /> بدون این ولای مستحکم _ که تک تک مردم مسلمان در آن به تقویت یکدیگر بر می خیزند _ امّت اسلامی قدرت ایستادگی در مقابل جبهه کفر ونفاق را در این نبرد سرنوشت ساز نخواهد داشت.<br /> <br /> این امّت، با وحدت کلمه، به ریسمان الهی چنگ می زند و در رویارویی با سران کفر، مجموعه و خانواده واحدی می شود: (واعتصموا بحبل الله جمیعاً ولا تفرّقوا) (1)؛ «و همگی به ریسمان الهی چنگ زنید وپراکنده مشوید».<br /> <br /> ص:83<br /> ----1- آل عمران (3) آیه 103.<br /> <br /> در این آیه، خدای متعال امّت اسلامی را به چنگ زدن به ریسمان الهی در میدان مبارزه فرمان می دهد. البته این اعتصام باید از جانب همه و به طور جمعی باشد؛ زیرا طبیعت مبارزه چنین است که هر یک از دو طرف درگیری، تمام نیرو و امکانات خود را به کار می گیرد. نیروی امّت اسلامی نیز در دو چیز خلاصه می شود: پناه بردن به خدا و اجتماع و یکپارچگی آنان.<br /> <br /> == سه. میراث ==<br /> اعضای این خانواده باید ریشه های تاریخی خود را به یاد آورند. بی گمان شناخت چنین اصالت و هویت تاریخی، در هنگامه نبرد، به آنان نیرو، صلابت، ثبات و استحکام چند برابر خواهد بخشید.<br /> <br /> حرکت اسلام در تاریخ، حرکت بی ریشه ای نیست؛ بلکه از حرکت تمام انبیا _ از آدم تا خاتم _ نشأت گرفته است.<br /> <br /> حرکتی که دارای چنین عمق وریشه ای است ودر درازنای ده ها قرن، در مقابل مکر و دسیسه های مشرکان ثابت قدم مانده، سزاوار آن است که در این معرکه نیز ثابت قدم بماند وشایستگی وصلاحیتش را حفظ کند. بی گمان خانواده توحید، شجره طیّبه ای است در زمین که: «اصلها ثابت وفرعها فی السّماء»؛ «ریشه اش ثابت و شاخه هایش برافراشته بر آسمان است».<br /> <br /> (اَلم تَرَ کیف ضرب اللّهُ مثلاً کلمةً طیّبة کشجرة طیّبة اصلها<br /> <br /> ص:84<br /> <br /> ثابت وفرعها فی السّمآءِ تُؤتی اُکُلها کلّ حین باذن ربّها ویضرب اللّهُ الامثال للنّاس لعلّهم یتذکرون) (1)؛ «آیا ندیدی خدا چگونه مَثَل زده: سخن پاک مانند درختی پاک است که ریشه اش استوار وشاخه اش در آسمان است؛ میوه اش را هر دم به اذن پروردگارش می دهد وخدا مَثَل ها را برای مردم می زند، شاید که آنان پند گیرند».<br /> <br /> شرک نیز، یک خانواده است، جز آنکه بریده و بی ریشه است: (اجتثّت من فوق الارض ما لها من قرار) (2)؛ «از روی زمین کنده شده وقراری ندارد».<br /> <br /> برای کسانی که به خدا دعوت می کنند، بایسته است ریشه ها، عمق واصالت تاریخی خود و نیز پیوندشان با صدیقان، صالان، راکعان، ساجدان، ذاکران و دعوتگران به سوی خدا را به یاد آورند. به همین جهت، بر امام حسین علیه السلام به سبب میراث بزرگی که از پدران خود _ آدم، نوح، ابراهیم و رسول خدا _ به ارث برده است، سلام و درود می فرستیم و می گوییم: «السلام علیک یا وارث آدم صفوة اللّه، السلام علیک یا وارث نوح نبی اللّه، السلام علیک یا وارث ابراهیم خلیل اللّه».<br /> <br /> بسیار مهمّ و بایسته است که در میدان نبرد، انسان این ریشه داری و اصالت را یاد آورد؛ زیرا وی را در میانه این نبرد خسارت بار، مصون ومحفوظ داشته و تقویت خواهد کرد.<br /> <br /> ص:85<br /> ----1- ابراهیم (14) آیه 24 و25.<br /> <br /> 2- ابراهیم (14) آیه 26.<br /> <br /> == چهار. امید وانتظار ==<br /> انتظار، چهارمین عاملی است که انسان را در حرکت، یاری می دهد. انتظار، امید را در درون انسان بر می انگیزد و امید توانایی مقاومت و حرکت را به وی می بخشد. غریقی که منتظر رسیدن گروه نجات است، بی گمان چندین برابر کسی که امیدی به نجات ندارد، از خود استقامت نشان می دهد.<br /> <br /> ایمان به «وراثت زمین به وسیله صالحان» و«امامت مستضعفان مؤمن» و اینکه «عاقبت از آن متّقین» است، به صالحان و تقواپیشگان، ثبات و قدرت بیشتری بخشیده و در میدان نبرد، آنان را ثابت قدم خواهد داشت. همچنین قدرت رویارویی با مشکلات ومبارزه با گردنکشان ومستکبران را در سخت ترین شرایط برای آنان فراهم خواهد ساخت. چنین ایمان واعتقادی، از شکست و فروپاشی آنان در شرایط سخت و دشوار، جلوگیری خواهد کرد.<br /> <br /> بدین جهت است که قرآن کریم بر این حقیقت _ «عاقبت از آن تقواپیشگان است»(1) _ تأکید میورزد و به وراثت زمین به وسیله صالحان و شایستگان اقرار می کند: (ولقد کتبنا فی الزّبور من بَعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «در حقیقت، در زبور پس از آن یاد کرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:86<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> به سبب اهمیّت این حقیقت و بایستگی تأکید بر آن و بای اندیشه اسلامی بر آن، خدای متعال آن را در «ذکر» و «زبور»، یادآوری کرده است. خداوند امامت مستضعفان و سرپرستی آنان را در سیر تمدن انسانی، تثبیت فرموده، و این وعده پروردگار و اراده حتمی او است که پس از فراخواندنشان به ایمان و عمل صالح، درخواستشان را پذیرفت؛ چنان که فرمود:<br /> <br /> (ونرید ان نمنّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمّة ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (1)؛ «و خواستیم بر کسانی که در آن سرزمین فرودست شده بودند، منّت نهیم و آنان را پیشوایان مردم گردانیم و ایشان را وارث زمین کنیم و در زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> این دو آیه، اگرچه در مسأله داستان موسی علیه السلام وفرعون وهامان وارد شده است؛ امّا اراده الهی در باب مستضعفان محروم، مطلق است و به چیزی جز استجابت امری که خدای تعالی، مؤمنان را به سوی آن دعوت کرده (ایمان و عمل صالح)، مقیّد نشده است.<br /> <br /> وعده الهی بر امامت مستضعفان در زمین، به مؤمنان مستضعف نیرو، اطمینان، آرامش، استقامت و شکیبایی بر مشکلات مبارزه، و در ناراحتی ها نیروی مقاومت بخشیده و در میدان نبرد ثابت قدم می دارد.<br /> <br /> انتظار حقیقی برای نجات، امید را در روحیّه دلاوران عرصه های<br /> <br /> ص:87<br /> ----1- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> <br /> نبرد، برمی انگیزد؛ [چنان که] در رویارویی با فرعون و هامان، موسی بن عمران علیه السلام قوم خود را با وعده الهی وانتظار فرج وکمک از سوی خدای بلندمرتبه، نیرو بخشید:<br /> <br /> (قال موسی لقومه استعینوا باللّهِ وَاصْبِروا اِنّ الارض لِلّهِ یُورثُها مَنْ یَشآءُ مِنْ عِبادِه والعاقبة للمتّقین، قالوا اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتیَنا وَمِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا، قال عسی ربُّکُمْ اَنْ یُهْلِکَ عدوّکم ویَسْتَخْلفکُمْ فی الارضِ فَیَنْظُرَ کَیْفَ تَعْملونَ) (1)؛<br /> <br /> «موسی به قوم خود گفت: از خدا یاری جویید وپایداری ورزید چه زمین از آنِ خدا است؛ آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد می دهد وفرجام نیک برای پرهیزگاران است. [قوم موسی] گفتند: پیش از آنکه تو نزد ما بیایی و [حتّی] بعد از آنکه به سوی ما آمدی، مورد آزار قرار گرفتیم. گفت: امید است که پروردگارتان دشمن شما را هلاک کند وشما را روی زمین جانشین [آنان ]سازد؛ آن گاه بنگرد تا چگونه عمل می کنید».<br /> <br /> موسی بن عمران می کوشید تا بنی اسرائیل را در میدان مبارزه و رویارویی، متوجّه امید به خدا و وعده او و انتظار فرج کند. از این رو، این دستور بزرگ الهی را برای آنان بیان می کند: (قال موسی لقومه: استعینوا باللّهِ واصبروا انّ الارض للّهِ یورثُها من یشاء من عباده والعاقبة للمتّقین).<br /> <br /> ص:88<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128 و129.<br /> <br /> شگفت آنکه موسی بن عمران بین «صبر» و «انتظارِ تحقّق وعده الهی» ارتباط برقرار کرده است: (اصبروا انّ الارض للّه یورثها من یشآءُ من عباده).<br /> <br /> بنی اسرائیل می کوشند تا پیامبرشان را از انتظار آینده، متوجّه مرارت زمان حاضر کنند، از این رو به وی می گویند: (اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتینا ومن بَعْدِ ما جِئْتَنا).<br /> <br /> موسی دوباره آنان را به انتظار تحقق وعده خداوند و صبر بر ناراحتی ها متوجه می سازد که بی گمان این گشایش نزدیک خواهد بود: (قال: عسی ربّکم ان یهلک عدوّکم ویستخلفکم فی الارض فینظر کیف تعملون)<br /> <br /> بنابراین، خدای تعالی اراده کرده تا این امّت را با فرهنگ «وراثت» و«انتظار» آشنا سازد؛ یعنی، وراثت پیامبران و صالحان وانتظار وعده خدای تعالی به فرج و امامت شایستگان.<br /> <br /> از یک طرف قانون «وراثت» واز دیگر سو قانون «انتظار»، حرکت توحیدی را احاطه کرده است. وراثت و انتظار، دو رکن اصلی حرکت توحیدی در مسیر دشوار و طولانی آن است و باید با این دو فرهنگ قرآنی آشنا شویم.<br /> <br /> والسلام<br /> <br /> ص:89<br /> <br /> = درباره مركز =<br /> بسمه تعالی<br /> <br /> جَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ<br /> <br /> با اموال و جان های خود، در راه خدا جهاد نمایید، این برای شما بهتر است اگر بدانید.<br /> <br /> (توبه : 41)<br /> <br /> چند سالی است كه مركز تحقيقات رايانه‌ای قائمیه موفق به توليد نرم‌افزارهای تلفن همراه، كتاب‌خانه‌های ديجيتالی و عرضه آن به صورت رایگان شده است. اين مركز كاملا مردمی بوده و با هدايا و نذورات و موقوفات و تخصيص سهم مبارك امام عليه السلام پشتيباني مي‌شود. براي خدمت رسانی بيشتر شما هم می توانيد در هر كجا كه هستيد به جمع افراد خیرانديش مركز بپيونديد.<br /> <br /> آیا می‌دانید هر پولی لایق خرج شدن در راه اهلبیت علیهم السلام نیست؟<br /> <br /> و هر شخصی این توفیق را نخواهد داشت؟<br /> <br /> به شما تبریک میگوییم.<br /> <br /> شماره کارت :<br /> <br /> 6104-3388-0008-7732<br /> <br /> شماره حساب بانک ملت :<br /> <br /> 9586839652<br /> <br /> شماره حساب شبا :<br /> <br /> IR390120020000009586839652<br /> <br /> به نام : ( موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه)<br /> <br /> مبالغ هدیه خود را واریز نمایید.<br /> <br /> آدرس دفتر مرکزی:<br /> <br /> اصفهان -خیابان عبدالرزاق - بازارچه حاج محمد جعفر آباده ای - کوچه شهید محمد حسن توکلی -پلاک 129/34- طبقه اول<br /> <br /> وب سایت: www.ghbook.ir<br /> <br /> ایمیل: Info@ghbook.ir<br /> <br /> تلفن دفتر مرکزی: 03134490125<br /> <br /> دفتر تهران: 88318722 ـ 021<br /> <br /> بازرگانی و فروش: 09132000109<br /> <br /> امور کاربران: 09132000109<br /> [[رده:کتابخانه حضرت مهدی علیه السلام]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%D9%88%D9%8A%D8%A7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=5103 2026-05-06T02:42:26Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>{{مطالعه کتاب<br /> |شماره=1<br /> |1=<br /> [[پرونده:انتظار پويا.png|بندانگشتی]]<br /> <br /> = انتظار پویا =<br /> <br /> = مشخصات کتاب =<br /> سرشناسه : آصفی، محمدمهدی، 1316 -<br /> <br /> عنوان و نام پدیدآور : انتظار پویا/ نویسنده محمدمهدی آصفی؛ ترجمه تقی متقی.<br /> <br /> مشخصات نشر : تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود علیه السلام،مرکز تخصصی مهدویت، 1383.<br /> <br /> مشخصات ظاهری : 80 ص.<br /> <br /> شابک : 3000 ریال ؛ 9000 ریال: چاپ پنجم: 964-7428-28-6<br /> <br /> یادداشت : چاپ پنجم: ?138.<br /> <br /> یادداشت : کتابنامه بصورت زیرنویس.<br /> <br /> موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، 255ق. - -- غیبت<br /> <br /> موضوع : مهدویت-- انتظار<br /> <br /> شناسه افزوده : متقی، تقی، 1340 - ، مترجم<br /> <br /> رده بندی کنگره : BP224/4/آ6الف82 1383<br /> <br /> رده بندی دیویی : 297/462<br /> <br /> شماره کتابشناسی ملی : م 83-31126<br /> <br /> ص:1<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۲<br /> |1=<br /> = اشاره =<br /> انتظار پویا<br /> <br /> نویسنده: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> ترجمه: تقی متّقی<br /> <br /> انتظار پویا<br /> <br /> Ÿ مؤلف: آیت الله محمّدمهدی آصفی<br /> <br /> Ÿ مترجم: تقی متّقی<br /> <br /> Ÿ ناشر: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> Ÿ نوبت چاپ: نهم / بهار 92<br /> <br /> Ÿ شابک: 978-964-7428-28-6<br /> <br /> Ÿ شمارگان: هزار و پانصد نسخه (تاکنون: بیست و چهار هزار و پانصد نسخه)<br /> <br /> Ÿ قیمت: 2000 تومان<br /> <br /> تمامی حقوق© محفوظ است.<br /> <br /> - قم: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، مرکز تخصصی مهدویت/ خیابان شهدا/ کوچه آمار(22)/ بن بست شهید علیان/ ص.پ: 119- 37135/ همراه: 09109678911/ تلفن: 37749565 و 37737801(داخلی 117و116)/37841130 (فروش)/ 37841131 (مدیریت)/ فاکس:37737160 و 37744273<br /> <br /> - تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف/ تلفن: 88959049/ فاکس: 88981389/ ص.پ:355-15655<br /> <br /> m www.mahdi313.com<br /> <br /> با قدردانی و تشکر از همکارانی که در تولید این اثر نقش داشته اند:<br /> <br /> اعضای محترم شورای کتاب حجج اسلام مجتبی کلباسی، محمدصابر جعفری، مهدی یوسفیان، محمدرضا فؤادیان و آقایان احمد مسعودیان (مدیر داخلی)، عبدا… شریفی (مدیر فروش)، مرتضی دانش طلب (مدیر مالی)، عباس فریدی (طراح جلد و صفحه آرا) و کلیه کسانی که ما را یاری نمودند.<br /> <br /> مدیر مسئول انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> حسین احمدی<br /> <br /> 09146-4<br /> <br /> ص:2<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۳<br /> |1=<br /> <br /> ص:3<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۴<br /> |1=<br /> ص:4<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=۵<br /> |1=<br /> = فهرست مطالب =<br /> مقدمه ناشر8<br /> <br /> سخن آغازین9<br /> <br /> نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی13<br /> <br /> فصل اول: «انتظار» و «حرکت»17<br /> <br /> تبیین مسأله انتظار18<br /> <br /> انتظار در مکاتب فکری غیردینی18<br /> <br /> انتظار در ادیان پیش از اسلام19<br /> <br /> انتظار نزد اهل سنّت20<br /> <br /> انتظار نزد شیعه امامیه22<br /> <br /> انتظار چیست؟22<br /> <br /> انواع انتظار22<br /> <br /> نظام تغییر25<br /> <br /> تأخیر در «فرج»27<br /> <br /> بررسی نظریة نخست28<br /> <br /> بررسی نظریة دوم32<br /> <br /> سنّت های الهی و امداد غیبی34<br /> <br /> گروه «زمینه سازان»36<br /> <br /> 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان)37<br /> <br /> 2. زمینه سازان خراسان39<br /> <br /> 3. زمینه سازان از قم و ری39<br /> <br /> ص:5<br /> }}<br /> <br /> 4. زمینه سازان از یمن40<br /> <br /> نشانه های زمینه سازان ظهور40<br /> <br /> 1. گروه محکم و استوار40<br /> <br /> 2. گروه مبارز41<br /> <br /> 3. بازتاب های جهانی45<br /> <br /> برنامه زمینه سازی46<br /> <br /> «انصار» در روایات اسلامی47<br /> <br /> جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف50<br /> <br /> فرماندهان سپاه50<br /> <br /> نشانه ها و اندیشه ها51<br /> <br /> 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره51<br /> <br /> 2. قدرت و آگاهی52<br /> <br /> 3. هشیاری وبصیرت53<br /> <br /> 4. عزم نافذ54<br /> <br /> 5. نیرومندی55<br /> <br /> 6. شهادت طلبی55<br /> <br /> 7. تعادل شخصیّت57<br /> <br /> 8. زاهدان شب، شیران روز60<br /> <br /> بایسته های انتظار64<br /> <br /> 1. آگاهی64<br /> <br /> 2. امیدواری67<br /> <br /> 3. مقاومت67<br /> <br /> 4. حرکت67<br /> <br /> 5. دعا برای ظهور امام67<br /> <br /> انتظار مطلوب68<br /> <br /> یک. تصحیح مفهوم انتظار70<br /> <br /> دو. منتظر کیست؟73<br /> <br /> ص:6<br /> <br /> سه. ارزش انتظار73<br /> <br /> فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار»75<br /> <br /> حرکت و انتظار76<br /> <br /> اقدام انقلابی76<br /> <br /> بهای اقدام انقلابی77<br /> <br /> تکلیف به حرکت77<br /> <br /> ضعف انسان79<br /> <br /> رهایی از سقوط80<br /> <br /> عوامل رستگاری80<br /> <br /> یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه)80<br /> <br /> دو. ولا (همبستگی)82<br /> <br /> سه. میراث84<br /> <br /> چهار. امید وانتظار86<br /> <br /> ص:7<br /> <br /> = مقدمه ناشر =<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> تبیین انتظار و رویکردهای متفاوت آن، انگاره ای است که در دوران غیبت بر او گرد و غبار زمان نمی نشیند. چرا که پویایی طرح انتظار، منجر به انتظار پویا می گردد. اهمیت انتظار و اثر آن در امروز و فردای بشریت، مساله ای است حیاتی که درهر عصری نیازمند بیانی نو و جدید است تا در پرتو آن از آسیب ها، خرافه ها و تحریف ها پیراسته گشت و با تبیین وظایف و ویژگی منتظران واقعی حضرت، به سمت ظهور قدم برداریم.<br /> <br /> از آنجا که بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف، یکی از رسالت های خویش را تبیین معارف مهدوی از جمله انتظار راستین قرار داده است، لذا اقدام به نشر اثر حاضر نموده است.<br /> <br /> این نوشتار ترجمه کتاب «الانتظار الموجّه» اثر اندیشمند گرامی، حضرت آیت اللّه آصفی (حفظه اللّه) است که توسط محقق گرانقدر جناب آقای تقی متقی ترجمه گردیده است.<br /> <br /> امید آن که این اثر مورد رضایت الهی و در سایه سار توجّهات حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف قرار گیرد.<br /> <br /> بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف<br /> <br /> ص:8<br /> <br /> = سخن آغازین =<br /> ای مدنی برقع ومکّی نقاب<br /> <br /> سایه نشین چند بُوَد آفتاب<br /> <br /> منتظران را به لب آمد نَفس<br /> <br /> ای ز تو فریاد! به فریاد رس<br /> <br /> می آیی<br /> <br /> ای شکفته در نگاه انتظار خاک!<br /> <br /> وپایان کتاب غربت عالم وآدم با نام تو آغاز می شود.<br /> <br /> ای حجّت نهفته!<br /> <br /> ای اندوهِ نگفته!<br /> <br /> با ما بگو: راز سترگت، با سر انگشت کدام نیاز بزرگ، گشوده می شود؟ تقدیر پایانیِ زمین از رنگین کمان کدامین شادمانیِ شگفت، رنگ می گیرد؟<br /> <br /> تو را با بادها چه نسبتی است که در کرانة یادت می چرخند وطوفان را نوید می دهند؟<br /> <br /> ای طوفانِ آخرین!<br /> <br /> تک سوارِ دشت های آشوب!<br /> <br /> از کدام کرانه می وزی وکدامین ساعتِ سعید بر گُردة تازیانه های تازنده فرود می آیی؟<br /> <br /> ص:9<br /> <br /> چه تهی دست اند انسان ها بی تو وچه غفلتی بر جبینِ خورد وخوابشان نشسته است!<br /> <br /> ای ذوالفقارترین تیغ بر شَرَیانِ فتنه های کور!<br /> <br /> می آیی، به خون خواهیِ مظلومان تاریخ؛ از «هابیل» تا «حسین علیه السلام » واز حسین علیه السلام تا هر که حتّی نامی از او در صحیفه یادِ خاک، باقی نیست.<br /> <br /> آه،ای مسیحِ مسلّح!<br /> <br /> پایان کتاب غربت عالم وآدم، با نام تو آغاز می شود ورنگین کمانی از ستاره وسرود، حاصلِ یک نگاهِ روشن تو است.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> بندگان شایستة خدا، در انتظار به ارث بردن زمین اند؛ چنان که خدای تعالی در قرآن کریم بدیشان وعده داده است:<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور من بعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (1)؛ «و در حقیقت، در زبور پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) نیز بدین وعده پای فشرده وفرموده است:<br /> <br /> «اُبشّرکم بالمهدی یبعث فی امّتی علی اختلاف من الناس وزلازل، فیملأ الارض قسطاً وعدلاً بعد ما ملئت ظلماً وجوراً»(2)؛ «شما را به ظهور مهدی علیه السلام<br /> <br /> ص:10<br /> ----1- انبیاء (21)، آیه 105.<br /> <br /> 2- مسند احمد بن حنبل ، ج 3، ص 393، ح 10746.<br /> <br /> بشارت می دهم که در هنگامه اختلاف و کوبش های [سخت]، در امتم پدیدار شود وزمین را پس از ظلم وجور، از عدل و داد آکنده سازد».<br /> <br /> برخی دوست دارند، «انتظار» را حالت فرار از واقعیت های تلخ و رویکرد به آینده ای شیرین بدانند که در آن زمین از عدل و داد پر شده است. بی گمان چنین آینده ای _ همان گونه که خدای تعالی وعده داده _ فرا خواهد رسید و در این موضوع اختلافی نیست؛ بلکه اختلاف در طبیعت انتظار نمود می یابد. انتظار حالت گریز از رویارویی با واقعیت های گرانبار و سختی ها و رویکرد به شیرینی تغییر و اکتفا بدان نیست؛ بلکه انتظار ارتباط تنگاتنگی با حرکت در راستای تغییر و تلاش در جهت تحقق وراثت بندگان شایسته خدا در زمین دارد.<br /> <br /> در این پژوهش، علاوه بر تبیین درست مفهوم انتظار، بحث های فرعی دیگری همچون انتظار در مکاتب فکری غیردینی، انتظار در نزد اهل تسنن وشیعه امامیه، ارزش فرهنگی انتظار، ابزار تغییر واسباب تأخیر در فرج، زمینه سازان ظهور ویاوران مهدی علیه السلام، بایسته های انتظار و... مطرح شده است.<br /> <br /> به راستی چه کسی منتظر دیگری است، ما یا امام عصر علیه السلام ؟ آن حضرت حرکت و مقاومت و جهاد ما را انتظار می کشد، نه آنکه ما منتظرِ قیام او باشیم. چنین عقیده ای دربارة انتظار، ارزش زیادی بدان می بخشد.<br /> <br /> از این رو قرآن کریم اهتمام ویژه ای به مسأله حرکت وجنبش وجهاد ما مبذول داشته است. قرآن مسلمانان را به تغییر واقعیت های اجتماعی وجایگزین ساختن توحید در محل شرک وبرداشتن موانع از سر راه<br /> <br /> ص:11<br /> <br /> دعوت به سوی خدا وارزش های انسانی فرا می خواند. چنین مسأله ای اقتضا دارد که انسان نیز خود را به اسباب و وسایل متعدد، از سقوط باز دارد. این وسایل عبارت است از: استعانت از صبر و صلاة، همبستگی، انتظار و امید و... .<br /> <br /> در پایان، این نتیجه حاصل می شود که حرکت توحیدی امت اسلامی، از یک سو به قانون «وراثت» واز دیگر سو به قانون «انتظار» احاطه شده است. این دو از عمده ترین استوانه های حرکت توحیدی در مسیر طولانی و پر پیچ و خم آن است و ما باید با این دو آموزه قرآنی بیش از پیش آشنا شویم.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;          *          *<br /> <br /> اثر حاضر ترجمه کتاب _الانتظار الموجّه_ نوشته آیت اللّه آصفی _ حفظه الله _ است که در آن مباحث مربوط به انتظار، با تأمّلی عالمانه مورد بازکاوی قرار گرفته است.<br /> <br /> امید که این پژوهش، دوستداران معارف اهل بیت (علیهم السلام) را به کار آید و در آنان معرفت آفریند و بصیرت افزاید.<br /> <br /> _تقی متّقی_<br /> <br /> ص:12<br /> <br /> = نگاهی گذرا به زندگی و آثار حضرت آیت الله آصفی =<br /> آیت الله محمدمهدی آصفی در سال 1317 ش در یک خانواده روحانی در نجف اشرف دیده به جهان گشود. پدرش مرحوم شیخ علی محمّد آصفی، از فقها ومدرسان حوزه علمیه نجف اشرف بود که آثاری از وی در زمینه مسائل قرآنی به یادگار مانده است.<br /> <br /> آیت الله آصفی، پس از گذراندن دوران ابتدایی و مقداری از تحصیلات متوسطه، به فراگیری مبادی علوم دینی از نحو و منطق و بلاغت پرداخت. دروس سطح فقه، اصول وفلسفه را نزد اساتید وقت، شیخ صدرالدین بادکوبی، شیخ مجتبی لنکرانی، سید جعفر جزایری و پدرش فرا گرفت. خارج فقه و اصول را نزد آیت الله میرزا باقر زنجانی، آیت اللّه شیخ حسین حلی و آیت اللّه حکیم تلمّذ کرد. در درس مکاسب امام خمینی قدس سرّه نیز مدتی حضور یافت؛ امّا بیشترین فراگیری او از آیت اللّه خویی قدس سرّه بود.<br /> <br /> وی در ضمن تحصیل علوم حوزوی از دانشگاه بغداد در رشته معارف اسلامی نیز، مدرک کارشناسی ارشد دریافت کرد. مدتی در عراق تحت تعقیب نیروهای امنیتی حزب بعث بود وپس از هفت ماه اختفا توانست از طریق سوریه به ایران مهاجرت کند. در ایران، مدتی در درس آیت<br /> <br /> ص:13<br /> <br /> اللّه گلپایگانی قدس سرّه و میرزاهاشم آملی قدس سرّه حاضر شد و از آیت اللّه آملی اجازه اجتهاد گرفت.<br /> <br /> استاد در طول این مدت، در حوزه علمیه نجف ودو دانشکده در نجف و بغداد و نیز در حوزه علمیه قم، در رشته های فقه، اصول، علوم قرآنی، تفسیر و فلسفه به تدریس مشغول بوده است و اینک به تدریس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم اشتغال دارد. از آغاز جوانی به نوشتن علاقه داشت وبیش از چهل کتاب و رساله در مسائل مختلف فرهنگ اسلامی _ چون اخلاق، تفسیر، عرفان، علوم قرآن، فقه، اصول، سیره، تاریخ، فلسفه و عقاید _ به زبان عربی تألیف کرده است. برخی از آنها به طور مکرّر در عراق، ایران و لبنان انتشار یافته و تعدادی از آنها به زبان های فارسی، اردو، انگلیسی، فرانسوی و ترکی ترجمه شده است.<br /> <br /> برخی آثار چاپ شده آیت الله آصفی به قرار زیر است:<br /> <br /> التقوی فی القرآن؛ العلاقة الجنسیة فی القرآن؛ آیة الکنز؛ درآمدی بر علم تفسیر؛ وعی القرآن؛ المیثاق؛ آیة التطهیر؛ المذهب التاریخی فی القرآن؛ الشهود فی القرآن؛ الولاء والبرائة؛ الکلمات الابراهیمیة العشرة؛ الاستعاذة؛ تفسیر بخشی از سوره بقره؛ تفسیر سوره انفال؛ الجسور الثلاثة و کتاب های دیگر.<br /> <br /> ص:14<br /> <br /> ص:15<br /> <br /> ص:16<br /> <br /> = فصل اول: «انتظار» و «حرکت» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:17<br /> <br /> == تبیین مسأله انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> «انتظار»، پیوند و ارتباط برجسته ای با «حرکت» دارد. حرکت از برآیندهای انتظار و انتظار از جهت دهنده های آن است.<br /> <br /> برخی دوست دارند حالت انتظار را یک مسأله روانی ناشی از حرمان، در اقشار محروم جامعه و تاریخ تفسیر کنند و یا حالت فرار به سوی تصوّر آینده ای بدانند که محرومان در آن بتوانند تمام حقوق از دست رفته و سیادتشان را باز پس گیرند. این، نوعی خیال بافی یا نوعی گریز از دامن واقعیّت به آغوش تخیّل است.<br /> <br /> بی گمان، هنگامی که در پیشینه تاریخی مسأله، نظر کنیم وگستره وسیع نفوذ آن را در عقاید دینی معروف بنگریم، چنین توجیهی برای مسأله انتظار غیرعلمی وبی پایه خواهد بود.<br /> <br /> == انتظار در مکاتب فکری غیردینی ==<br /> مسأله «انتظار» از محدوده دین فراتر رفته و مذاهب و رویکردهای غیر دینی، نظیر مارکسیسم را نیز شامل شده است؛ چنان که «برتراند راسل» می گوید:<br /> <br /> ص:18<br /> <br /> «انتظار، تنها به ادیان تعلّق ندارد؛ بلکه مکاتب ومذاهب نیز ظهور نجات بخشی چه عدل را بگستراند و عدالت را تحقّق بخشد، انتظار می کشند».<br /> <br /> انتظار نزد مارکسیست ها، مانند انتظاری است که مسیحیان بدان اعتقاد دارند. انتظار نزد «تولستوی» نیز به همان معنایی است که مسیحیان عقیده دارند؛ جز آنکه این داستان نویس روسی، از زاویه ای دیگر آن را مطرح کرده است.<br /> <br /> == انتظار در ادیان پیش از اسلام ==<br /> در عهد قدیم از _کتاب مقدّس_ آمده است:<br /> <br /> «از وجود اشرار وظالمان دلتنگ مباش که به زودی ریشه ظالمان بریده خواهد شد، ومنتظران عدل الهی زمین را به میراث برند وآنان که لعنت شده اند، پراکنده شوند و صالحان از مردم، همان کسانی اند که زمین را به میراث برند وتا فرجام حیات جهان در آن زندگی کنند».(1)<br /> <br /> این حقیقت، در قرآن کریم نیز تکرار شده است:<br /> <br /> (وَلَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ اَنَّ الاَْرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصّالِحُونَ) (2)؛ «و بی گمان، در زبور، پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:19<br /> ----1- کتاب مقدّس ، سفر مزامیر داوود: مزمور 37.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> == انتظار نزد اهل سنّت ==<br /> انتظارِ «مهدیِ نجات بخش»، اختصاص به شیعه ندارد. روایات متواتر بسیاری درباره مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از طریق اهل سنّت با سندهای صحیح و مستفیض وجود دارد که نمی توان در آنها تشکیک کرد؛ چنان که از طریق شیعه امامیه نیز چنین روایاتی رسیده است.<br /> <br /> عبدالرحمن ابن خلدون(1) _ از دانشمندان قرن نهم هجری _ در «مقدمه» مشهور بر کتاب اَلْعِبَر(2) می گوید:<br /> <br /> «بدان که مشهور اهل اسلام در طول اعصار بر این عقیده اند که به ناچار در آخرالزمان مردی از اهل بیت ظهور خواهد کرد که دین را تأیید کند وعدالت را ظاهر سازد و مسلمانان از وی پیروی کنند. او بر ممالک اسلامی استیلا خواهد یافت و نام او «مهدی» است. خروج دجّال و حوادث دیگر پس از آن و اینکه «عیسی» در پی او خواهد آمد ودجّال را خواهد کشت، یا با او خواهد آمد ودر کشتن دجّال یاور وی خواهد بود ودر نمازش به مهدی اقتدا خواهد کرد، از نشانه های ثابت ظهور است که در منابع روایی صحیح ذکر شده است».(3)<br /> <br /> ص:20<br /> ----1- وی متأسفانه از جمله افرادی است که بدون داشتن تخصص در زمینه «حدیث شناسی» و با چشم پوشی از تواتر روایات مهدویت، به تضعیف و تردید در آنها پرداخته است!! البته از سوی اندیشمندان شیعه و سنی، دیدگاه وی رد شده است. ر.ک: در انتظار ققنوس ، سید ثامر العمیدی، مترجم مهدی علیزاده. (ناشر)<br /> <br /> 2- عنوان کامل این کتاب العبر ودیوان المبتدأ والخبر فی ایّام العرب والعجم والبربر است. (مترجم)<br /> <br /> 3- مقدمه ابن خلدون ، ص 311.<br /> <br /> شیخ عبدالمحسن العبّاد _ مدرّس دانشگاه اسلامی مدینة منوّره _ در پی حادثه اشغال حرم مکی، در مورد روایاتی که از رسول خدا درباره انتظار و ظهور حضرت مهدی علیه السلام رسیده، رساله ای نوشته است. وی در این رساله می گوید:<br /> <br /> «من این رساله را به منظور تبیین سخن خروج مهدی آخرالزمان _ که روایات صحیحی بر آن دلالت دارد ودانشمندان اهل سنّت از قدیم و جدید _ مگر به ندرت _ بر آن بوده اند، به رشته تحریر درآورده ام».(1)<br /> <br /> ابن حجر هیثمی در _الصواعق المحرقّه_ در تفسیر سخن خداوند تعالی: (وَاِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسّاعَةِ فَلا تَمْتَرُنَّ بِها ...) (2) می نویسد:<br /> <br /> «مقاتل و پیروان وی از مفسّران، گفته اند: این آیه درباره حضرت مهدی علیه السلام نازل شده است، و احادیثی خواهد آمد که تصریح به این نکته دارند چه وی از اهل بیت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) است. بنابراین در آن دلالتی است بر برکت در نسل فاطمه وعلی _ رضی الله عنهما _ و اینکه از آنان فرزندان پاکیزه فراوانی ظهور خواهد کرد و خداوند نسل آنان را مفاتیح حکمت و معادن رحمت قرار داده است. راز این نکته این است که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) برای علی وفاطمه وفرزندانش دعا کرد تا از شرّ شیطان رانده شده، محفوظ بمانند».(3)<br /> <br /> ص:21<br /> ----1- مجله الجامعة الاسلامیة ، شماره 45.<br /> <br /> 2- سوره زخرف (43) آیه 61: «وی نشانه ای برای رستاخیز است، پس در آن در گمان میفتید و راه مرا پی گیرید، این راهی است راست».<br /> <br /> 3- ابن حجر هیثمی، الصواعق المحرّقة ، ج 1، ص 240.<br /> <br /> شیخ ناصرالدین البانی، از شیوخ معاصر حدیث، در مجله _التمدن الاسلامی می_نویسد:<br /> <br /> «امّا مسأله مهدی، باید دانست که درباره خروج (قیام) وی احادیث صحیح فراوانی نقل شده است. بخش وسیعی از آنها دارای سندهای تأیید شده ای است که نمونه هایی از آنها را نقل می کنیم...».<br /> <br /> == انتظار نزد شیعه امامیه ==<br /> احادیث انتظار امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نزد شیعه امامیه، فراوان و متواتر است که دسته ای از آنها از طریق های صحیح به ما رسیده است. برخی دانشمندان، این احادیث را به شیوه ای علمی و ارزشمند گردآوری کرده اند؛ مانند [آیت اللّه ]شیخ لطف الله صافی گلپایگانی در کتاب گران سنگ _منتخب الاثر_ و شیخ علی کورانی در موسوعة الامام المهدی(1) و دیگران.<br /> <br /> ما هم اکنون در صدد نقل این روایات از طریق تشیع یا تسنّن نیستیم. موضوع این پژوهش نیز در مورد احادیث مربوط به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و مناقشه در آنها از حیث سند و دلالت نیست؛ بلکه در این پژوهش مسأله دیگری را می جوییم و آن بحث از خود «انتظار» است.<br /> <br /> == انتظار چیست؟ ==<br /> انتظار، مفهومی اسلامی و ارزشی فرهنگی است که از آن، رفتار فرهنگی معیّنی سرچشمه می گیرد.<br /> <br /> ص:22<br /> ----1- معجم احادیث الامام المهدی ، (نشر مؤسسه معارف اسلامی، چاپ اول، 1411 ه_) .<br /> <br /> مردم گاهی از انتظار، برداشت منفی می کنند که در این صورت، انتظار به مفهومی برای تخدیر ومانعی برای حرکت تبدیل می شود و گاهی نیز از آن برداشت مثبت دارند که در این صورت، عاملی برای حرکت، قیام و انگیزش در زندگی مردم خواهد بود.<br /> <br /> بنابراین ناچاریم که از مسأله انتظار تصوّر شفّاف و دقیقی داشته باشیم و همین نکته وظیفه اساسی ما در این پژوهش است.<br /> <br /> «انتظار»، فرهنگ است ومفهومی فرهنگی که در ساختار ذهنی، اسلوب اندیشه، شیوة زندگی وچگونگی نگرش ما به آینده، دخالت مؤثر و فعّالی دارد و در ترسیم خط سیاسی ما برای حال و آینده، تأثیرگذار است.<br /> <br /> نزدیک به هزار وصد سال است که انتظار، در زندگی ما ریشه فرهنگی خود را گسترده است؛ زیرا غیبت صغری در سال 329 ه_. به پایان رسید واز آن تاریخ تقریباً هزار و اندی سال گذشته است.<br /> <br /> در طول این مدّت، مسأله انتظار به گونه ای مؤثّر، در ساختار اندیشه سیاسی وانقلابی ما دخالت داشته است. اگر بدون عامل انتظار به تاریخ سیاسی و انقلابی خود بنگریم، این تاریخ بلند، جایگاه دیگری خواهد داشت.<br /> <br /> اگر کسی در «دعای ندبه» تأمّل کند، به ژرفای مسأله انتظار و میزان نفوذ آن در روح مؤمنان و اندیشه و روش فکری و انقلابی آنان، پی خواهد برد.<br /> <br /> == انواع انتظار ==<br /> انتظار نجات بر دو گونه است:<br /> <br /> یکم. انتظار نجاتی که در توان انسان نیست، آن را جلو یا عقب<br /> <br /> ص:23<br /> <br /> بیندازد؛ همانند انتظاری که شخص غریق در رسیدن گروه نجات مستقر در ساحل به سوی خود دارد. در این حال وی آنان را می نگرد که برای نجات او به راه افتاده اند. بی گمان، غریق را یارای آن نیست که زمان رسیدن گروه نجات را به خود نزدیک کند.<br /> <br /> البته این انتظار، امید به نجات را در درون او تقویت کرده ونور امید را بر تیرگی های یأس و ناامیدی _ که از هر سو احاطه اش کرده _ خواهد تابانید.<br /> <br /> دوّم. انتظاری که انسان می تواند آن را نزدیک گرداند وطلب کند؛ مانند بهبود یافتن از بیماری، اجرای طرحی عمرانی، علمی و تجاری، پیروزی بر دشمن و رهایی از فقر. همه اینها ریشه در انتظار دارند و امر سرعت بخشیدن یا تأخیر انداختن آنها به دست خود انسان است.<br /> <br /> پس این امکان برای انسان وجود دارد که در بهبود یافتن و شفا تعجیل کند، یا آن را به تعویق اندازد و یا حتی منتفی گرداند. چنان که امکان آن هست در اجرای پروژه ای تجاری، عمرانی و علمی عجله کند، یا اجرای آن را به وقتی دیگر موکول کند و یا آن را رها سازد. همچنین این امکان برای وی هست که به سوی پیروزی بر دشمن وبی نیازی مالی بشتابد، یا سستی ورزد و تأخیر کند و یا از خیر آن بگذرد.<br /> <br /> با این بیان، انتظار از نوع دوم با انتظار از نوع اوّلی که از آن سخن گفتیم، تفاوت دارد و در محدوده قدرت و اختیار انسان است که در تحقق آنچه که انتظارش را می کشد، شتاب ورزد، یا درنگ و سستی روا دارد و یا عطایش را به لقایش بخشد.<br /> <br /> ص:24<br /> <br /> از این رو انتظار از نوع دوم، علاوه بر «امید» و«مقاومت»، به انسان «حرکت» نیز می بخشد و حرکت، مخصوص انتظار است. بی گمان اگر انسان بداند که نجات ورهایی اش به حرکت، عمل و تلاشش وابسته است؛ آن چنان حرکت و تلاشی برای رهایی و نجات خویش به خرج می دهد که در گذشته، توان انجام دادن آن را نداشته است.<br /> <br /> بنابراین اگر انتظار از نوع اول به انسان، تنها «امید» و «مقاومت» می بخشد، انتظار از نوع دوم به وی «حرکت» و پویایی نیز خواهد بخشید.<br /> <br /> امید این قدرت را به انسان می دهد تا پرده حال را بدرد و آینده را ببیند، وچه قدر فاصله است میان کسی که «خدا»، «هستی» و «انسان» را از خلال درد ورنج حاضر می بیند و میان کسی که همه این سه را از خلال حال و گذشته و آینده می نگرد. بی گمان تیرگی، ظلمت و ابهام و اشکالی که دیدگاه نخست را احاطه کرده، در دیدگاه دوم وجود ندارد.<br /> <br /> امید انسان را در پایداری و مقاومت در برابر سقوط و نابودی تا رسیدن نیروهای کمکی، توانمند می سازد و تا زمانی که چراغ امید به رسیدن کمک در دل وجان انسان ندرخشد، مقاومتی نخواهد داشت.<br /> <br /> امید انسان را در نیل به نجات، رهایی، نیرومندی و توانگری قادر خواهد ساخت. چنین انتظاری، همان «انتظار پویا» وبرترین نوع انتظاری است که در این پژوهش ما در پی آنیم.<br /> <br /> == نظام تغییر ==<br /> این انتظار، شبیه انتظار مردم از خداوند است که کارهایشان را از بد<br /> <br /> ص:25<br /> <br /> به خوب، از نیازمندی به بی نیازی، از ناتوانی به توانایی واز شکست به پیروزی تغییر دهد. چنین انتظاری، انتظار درست وعقلانی است؛ زیرا انسان، توده ای از ضعف، عجز، فقر، نادانی و زشتی است و از خدای تعالی، انتظار می رود که همه اینها را تغییر داده و به نیرو، توان، بی نیازی، دانایی و خوبی تبدیل کند. ایرادی نیست که انسان از خدا چنین توقّع و انتظاری داشته باشد؛ به شرط آنکه برای تحقق آن، نظام معقولی را _ که خدای تعالی برای چنین تغییری مقرّر کرده _ در پیش گیرد.<br /> <br /> تا زمانی که انسان چنین نظامی را به کار نگیرد، درست نیست که توقع و انتظار تغییر از جانب خدا را داشته باشد. این نظام آن است که انسان، ابتدا در خودش تغییر ایجاد کند تا خدای تعالی، شرایط را به نفع او تغییر دهد.<br /> <br /> بی تردید عقب ماندگی اقتصادی وعلمی، شکست نظامی وسوء مدیریت و... از ضعف، سستی، ناامیدی و جهل نهفته در وجودمان و نبود جسارت و شجاعت، ریشه می گیرد. پس اگر ما در خودمان تغییر ایجاد کنیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما تغییر خواهد داد.<br /> <br /> اگر ما حال خود را تغییر ندهیم، خدا نیز شرایط را به نفع ما دگرگون نخواهد ساخت. در این دو حقیقت، هیچ شک و مناقشه ای نیست. انتظار تغییر از سوی خدای تعالی، حقیقتی است قطعی؛ البته در صورتی که این انتظار با حرکت وعمل انسان همراه گردد، وبه تعبیر دیگر، این همان انتظار انقلابی است.<br /> <br /> پس خطا است که از واژه انتظار، مترصد بودن منفی را بفهمیم؛<br /> <br /> ص:26<br /> <br /> بی آنکه خود نقش منفی یا مثبتی در آنها داشته باشیم؛ همان گونه که چشم انتظار خسوف ماه یا کسوف خورشید می مانیم. بنابراین تفسیر صحیح آن است که انتظار، «حرکت»، «کار»، «تلاش» و «عمل» است.<br /> <br /> == تأخیر در «فرج» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> فهم درست معنای انتظار _ که آیا به معنای مترصد بودن است یا حرکت _ به جواب درست سبب تأخیر در فرج وابسته است. در اینجا دو دیدگاه مطرح است:<br /> <br /> _دیدگاه نخست:_ اگر سبب تأخیر در فرج وظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وانقلاب جهانی فراگیر او را این بدانیم که زمین تا از ظلم وجور پر نشده است، آن حضرت ظهور نخواهد کرد؛ به ناچار «انتظار» می باید به معنای «مترصد بودن» باشد! از طرفی به روشنی می دانیم که دامن زدن به ظلم و جور و گسترش دامنه آن، از دیدگاه اسلام جایز نیست.<br /> <br /> بر اساس این برداشت، درست نیست که به مقابله با ظلم برخیزیم؛ زیرا چنین مقابله ای دوره غیبت را طولانی تر می سازد! پس به ناچار باید منتظر بمانیم تا ظلم و جور در زندگی سیاسی، اقتصادی، نظامی وقضایی ما به حدّ کمال برسد و کره زمین از ظلمت ستم پر شود تا امام علیه السلام ظهور کند وانقلاب خود را علیه ستمگران و در حمایت از مظلومان، علنی سازد.<br /> <br /> _دیدگاه دوم:_ اگر سبب تأخیر در فرج، عدم وجود یارانی باشد که جامعه و [در گستره ای وسیع تر] دنیا را برای ظهور امام و قیام فراگیر<br /> <br /> ص:27<br /> <br /> او، آماده سازند و پشتیبان و تکیه گاه انقلاب امام تلقّی شوند، مسأله فرق می کند.<br /> <br /> در اینجا چاره ای جز اقدام وتجهیز وآمادگی وامر به معروف ونهی از منکر، به منظور برپایی اقتدار حق بر روی زمین و حصول فرج به سبب ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف نیست. در نتیجه، انتظار به معنای «مترصد» بودن نخواهد بود؛ بلکه به معنای حرکت، اقدام وجهاد برای برپایی اقتدار حق است؛ یعنی، مفهومی که مهیّاسازی زمین برای ظهور امام و قیام جهانی او را طلب می کند.<br /> <br /> بنابر چنین برداشتی از ظهور امام علیه السلام و تحقّق فرج به دست او، معنای انتظار نیز از جهت مثبت ومنفی، میان «مترصّد بودن» و«حرکت» در نوسان خواهد بود. هم اکنون برای رسیدن به جواب صحیح، به بررسی این دو دیدگاه خواهیم پرداخت:<br /> <br /> == بررسی نظریة نخست ==<br /> 1. «پر شدن زمین از ظلم و جور»، به معنای خشکیدن چشمه توحید و عدل در زمین یا باقی نماندن مکانی برای پرستش خدا نیست! چنین چیزی محال و خلاف سنّت های الهی است؛ بلکه معنای آن، طغیان و سرکشی قدرت باطل، بر ضدّ حق در نبرد دایمی میان حق و باطل است.<br /> <br /> 2. ظلم و ستمی که امروزه در گستره عظیمی از زمین بر مستضعفان و بینوایان می رود و تهاجم وسیعی که علیه ارزش های الهی می شود، شاید در تاریخ کم نظیر باشد!!<br /> <br /> ص:28<br /> <br /> آنچه در منطقه بالکان توسّط صرب ها بر ضد مسلمانان بوسنی وهرزگوین گذشت، در تاریخ ظلم و کشتار کمتر نظیر داشته است. صرب ها بارها شکم زنان آبستن را پاره کردند وجنین ها را بیرون کشیدند!! کودکان را به قتل رساندند وسر بریدند وبا سرهای بریده، پیش چشم پدران ومادرانشان توپ بازی کردند!!<br /> <br /> در «چچن» کودکان را سر بریدند وگوشت تنشان را طعمه خوکان ساختند! ستمی که کمونیست ها در دوره حکومت کمونیستی، بر مسلمانان آسیای میانه روا داشته اند، چنان است که لرزه بر اندام انسان می اندازد! شکنجه های وحشیانه ای که بر مسلمانان در زندان های اسرائیل اعمال می شود، از محدوده بیان بیرون است! برتر و بالاتر از همه اینها، شکنجه ها، زندانی کردن ها و ستم هایی است که در عراق بر مؤمنان به دست پلیس بعثی صدامی در جریان بوده و هیچ تعبیری از عهدة توصیف آن بر نمی آید و...!<br /> <br /> آنچه در گوشه گوشه دنیای اسلام بر مسلمانان می رود، بسیار وحشتناک و فراتر از ظلم و ستم و «پر شدن زمین از ظلم و جور» است؛ ولی کمتر دیده شده که افکار عمومی جهان نسبت به این ستم های وحشتناک اعتراضی داشته باشند! این بی تفاوتی از همه بدتر وزشت تر ونشانه انحطاط وجدان اخلاقی در جامعه جهانی وفرهنگ مادّی بشر معاصر است.<br /> <br /> انحطاط وجدان اخلاقی، نمودِ خطری است که پیوسته سقوط فرهنگی را در پی دارد و قرآن از آن به «نابودی امّت ها» تعبیر می کند.<br /> <br /> ص:29<br /> <br /> «وجدان» نیاز اصلی واساسی انسان است؛ همان گونه که انسان بدون «امنیت»، «بهداشت و درمان»، «غذا»، «نظام سیاسی» و «علم [و فن آوری]» قادر به ادامه زندگی نیست، به همان سان بدون وجدان، قادر به ادامه حیات نیست و هرگاه سرچشمه های وجدان بخشکد، سقوط فرهنگی نتیجه طبیعی این حالت خواهد بود. به تعبیر قرآن پس از سقوط نیز قانون «استبدال»، «تبدیل» و «ارث» بر زندگی بشر حاکم خواهد بود و این، همان حالت قیام جهانی امام عصر علیه السلام و برپایی دولت جهانی و فراگیر او است.<br /> <br /> 3. بر خلاف انتظار برخی، گرایش دنیای امروز به سمت سقوط نظام های سیاسی، نظامی واقتصادی ستمگر است. همه ما چگونگی سقوط اتحاد شوروی را در ظرف چند ماه شاهد بوده ایم. مَثَل چنین کشورهایی، مانند ساختمانی است که از درون پوسیده شده و کسی قادر به نگه داری آن از ویرانی نیست.<br /> <br /> طوفان تغییر، هم اکنون در امریکا _ یعنی ابرقدرت دنیا _ وزیدن گرفته واین کشور را در بُعد اقتصادی، امنیتی، اخلاقی و مقبولیّت، دچار زلزله های سخت و درهم کوبنده ای کرده است.(1)<br /> <br /> نظام جاهلی امروز، شمارش معکوس سقوط وفروپاشی خود را شروع<br /> <br /> ص:30<br /> ----1- انفجارهای 11 سپتامبر سال (2001 م) در برج های 110 طبقة سازمان تجارت جهانی ووزارت دفاع امریکا (پنتاگون) در نیویورک، نمونة آشکار این زلزله های سخت است. (مترجم)<br /> <br /> کرده است؛ بنابراین از چنین نظامی، چگونه انتظار جنگ و وحشی گری بیشتری نداشته باشیم؟!<br /> <br /> 4. آنچه در قرآن و روایات دیده می شود، این است که: «[امام عصر علیه السلام ]زمین را از عدل وداد پر می کند، همان گونه که از ظلم وجور پر شده است»؛(1) نه بعد از آنکه از ظلم و جور پر شده باشد!<br /> <br /> معنای آن، این نیست که امام علیه السلام منتظر بماند تا ظلم و فساد بیشتر بشود! بلکه معنای روایت این است که آن حضرت هنگامی که ظهور می کند، زمین را از عدل و داد آکنده می سازد و با ظلم و فساد در جامعه مبارزه می کند، تا جایی که جامعه بشری، از ظلم و فساد پاک شود؛ همان گونه که در گذشته از ظلم و فساد پر بوده است.<br /> <br /> اعمش از ابی وائل روایت کرده که امیرمؤمنان علیه السلام درباره حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف فرموده است:<br /> <br /> «یخرج علی حینِ غفلة من النّاس واِماتة من الحقِّ واظهار من الجور، یفرح لخروجه اَهْلُ السَّماءِ وسکّانها، وَیَمْلأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجَوْراً»(2)؛<br /> <br /> «در هنگامه غفلت مردم، نابودی حق وآشکاری ظلم، [مهدی] خروج می کند. به سبب این خروج، اهل آسمان و ساکنان آن شادمان می شوند و زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده باشد».<br /> <br /> ص:31<br /> ----1- «یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً» .<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 51، ص 120.<br /> <br /> به نظر می رسد معنای جمله _«پر شدن زمین از ظلم و جور»_، این است که ظلم وجور چنان زیاد شود که مردم از آن، فریاد و فغان بردارند. ظلم، نقاب تبلیغاتی خود را _ که نزد مردم خوب جلوه می کرد _ فروافکند وچهره حقیقی اش را آشکار سازد! این تشکیلات و نظام ها در تحقّق آنچه مردم را بدان وعده می دادند _ رفاه، آسایش و امنیّت _ شکست می خورند و پس از این شکست های گسترده، مردم در جست وجوی نظامی الهی که آنان را از این ناکامی ها برهاند، به حرکت در می آیند و رهبری را می جویند که دستشان را بگیرد و به سوی خدای تعالی رهنمونشان سازد.<br /> <br /> این شکست های پی درپی، هم اکنون در زندگی مردم یکی پس از دیگری رخ نموده است. بزرگ ترین آن با سقوط اتحاد جماهیر شوروی بوده ودر سال های اخیر آشوب های تندی امریکا را به لرزه در آورده است. هر کدام از این ناکامی ها، مردم را به سوی نظام الهی ورهبر ربّانیِ نجات بخش سوق می دهد.<br /> <br /> == بررسی نظریة دوم ==<br /> این نظریه در فهم علل تأخیر فرج و ظهور امام علیه السلام، به علل واقعی تکیه کرده است که نخستینِ آنها، عدم وجود یاوران کافی از جهت کمیّت و کیفیت، در میان شیعیان و انصار آن حضرت است.<br /> <br /> بی گمان انقلابی که امام علیه السلام رهبری آن را به عهده خواهد داشت، انقلابی جهانی و همگانی است که مستضعفان و محرومان در آن، امامت<br /> <br /> ص:32<br /> <br /> و سرپرستی جامعه بشری را عهده دار خواهند بود:<br /> <br /> (ونُریدُ ان نَمُنَّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمةً ونجعلهم الوارثین) (1)؛<br /> <br /> «ما می خواهیم بر آنان چه در زمین خوارشان شمرده اند، منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم] گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم».<br /> <br /> و مؤمنان مستضعف در این مرحله، تمام آنچه را که طاغوت ها از قدرت وثروت در دست دارند، به ارث می برند: (ونجعلهم الوارثین) ؛ «و آنان را میراث بران قرار دهیم» و (اَنَّ الارضَ یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «بندگان شایسته ام میراث بران زمین خواهند شد».<br /> <br /> و سلطه بر گستره زمین، نصیب آنان خواهد بود: (وَ نُمکِّنَ لهم فی الارضِ) (3)؛ «و در زمین، قدرتشان دهیم».<br /> <br /> امام زمان علیه السلام در این مرحله، تمام زمین را از لوث شرک وظلم پاک خواهد کرد: (یملأ الارض عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً وجوراً) ؛ «زمین را از عدل و داد آکنده می سازد؛ چنان که از ظلم وجور پر شده است».<br /> <br /> در برخی روایات، تصریح شده، درشرق وغرب عالم جایی که در آن ندای «لا اله الاّ الله» طنین انداز نشود، یافت نخواهد شد. محور این انقلاب فراگیر، جز «توحید» و «عدل» نخواهد بود. چنین انقلابی، به<br /> <br /> ص:33<br /> ----1- قصص (28) آیه 5.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 3- قصص (28) آیه 6.<br /> <br /> ناچار زمینه سازی های زیادی را در سطح عالی _ هم از جهت کمیّت و هم از جهت کیفیت (نیروها و امکانات) _ می طلبد. اگر این آمادگی ها ایجاد نشود، چنین انقلاب فراگیری در سنّت های الهی، در تاریخ بشری به تحقق نخواهد پیوست.<br /> <br /> == سنّت های الهی و امداد غیبی ==<br /> این انقلاب در رویارویی با متکبران، طاغوت ها، نظام ها و نهادهای جاهلی حاکم بر مردم، به یقین بدون امداد غیبی وپشتیبانی وتأیید الهی، به پیروزی نخواهد رسید.<br /> <br /> در منابع اسلامی وجود چنین امدادی تأیید و چگونگی آن بیان شده است؛ البته این امداد الهی یکی از دو طرف قضیّه است و طرف دیگر آن، نقش سنّت های الهی در تاریخ وجامعه در تحقق این نهضت جهانی و گسترش و کمال بخشی بدان است. این سنّت ها نیز بی هیچ تغییر و تبدیلی، جاری خواهند بود:<br /> <br /> (سنّة اللّهِ فی الّذینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّهِ تَبْدیلاً) (1)؛<br /> <br /> «درباره کسانی که پیش تر بوده اند [همین] سنّت خدا جاری بوده است؛ و در سنّت الهی هرگز تغییری نخواهی یافت».<br /> <br /> این سنت ها، تعارضی با امداد و تأیید الهی ندارد. این انقلاب در امتداد دعوت رسول خدا برای تحقق توحید در زندگی مردم است.<br /> <br /> ص:34<br /> ----1- احزاب (33) آیه 62.<br /> <br /> خدای تعالی به واسطه فرشتگان نشان دار و بادها و لشکری که قابل رؤیت نبود، و نیز به سبب رُعبی که در دل دشمنانش انداخت، رسولش را یاری کرد. از طرف دیگر رسولش را به فراهم کردن تجهیزات برای این جنگ سرنوشت ساز فرمان داد: (وَ اَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوَّة ...)(1)؛ «و هر چه در توان دارید در مقابل دشمنان بسیج کنید ...».<br /> <br /> مراحل این نبرد نیز به موجب سنّت های خدای تعالی در تاریخ وجامعه، تحقق می یافت و گاهی رسول خدا بر دشمنانش پیروز می شد و گاه این پیروزی به دست نمی آمد.<br /> <br /> آن حضرت در این نبردها، از نیروهای نظامی، امکانات مالی وسلاح های جنگی بهره می گرفت. نقشه جنگ تدارک می دید ودشمن را با وسایل مختلف وشیوه های جدید، در زمان و مکان نبرد غافلگیر می کرد و هیچ یک از این امور با امداد غیبی الهی نسبت به رسول خدا _ که شکّی در آن نیست _ منافاتی ندارد.<br /> <br /> انقلاب جهانی به رهبری فرزند پیامبر خدا (مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف)، از دعوت و نهضتی که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) رهبری آن را به دوش داشته، به امر الهی، منحرف نخواهد شد.<br /> <br /> از سنّت های بایسته در این انقلاب جهانی، «آمادگی» و «زمینه سازی» قبل از ظهور امام علیه السلام و«یاری» و«یاوران» در هنگام ظهور<br /> <br /> ص:35<br /> ----1- انفال (8) آیه 60.<br /> <br /> است. بدون این آمادگی و زمینه سازی ویاری، امکان ندارد انقلابی با این عظمت، در تاریخ انسان به ثمر برسد.<br /> <br /> در این رابطه دو گونه روایات وجود دارد:<br /> <br /> گروه نخست، روایاتی است که به «زمینه سازان» (مُوَطِّئان) تعلّق دارد. اینان جامعه انسانی وکر زمین را، برای ظهور و انقلاب جهانیِ همگانی امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف آماده می سازند وبه طور طبیعی قبل از ظهور امام علیه السلام پیدا می شوند.<br /> <br /> گروه دوم از روایات، به «انصار» اختصاص دارد. انصارِ امام علیه السلام، آن حضرت را در قیام بر ضد ظالمان همراهی می کنند و امام علیه السلام رهبری آنان را در این قیام بر عهده می گیرد. پس این دو گروه عبارت است از:<br /> <br /> 1. «زمینه سازان» که زمین را برای ظهور وقیام امام علیه السلام مهیّا می سازند.<br /> <br /> 2. «انصار» که امام علیه السلام با پشتیبانی آنان بر ض ظالمان قیام می کند.<br /> <br /> == گروه «زمینه سازان» ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> در روایات شیعه و سنّی، درباره گروه زمینه سازان مطالبی بیان شده است. این نصوص برخی مناطق اسلامی را _ که این گروه از آنجا برخواهند خاست _ مشخص کرده اند. مهم ترین این مناطق عبارت است از: خراسان (مشرق)، قم، ری و یمن. در روایات زیر، گروه زمینه سازان به مناطق یاد شده منتسب شده اند:<br /> <br /> ص:36<br /> <br /> == 1. زمینه سازان از مشرق (خراسان) ==<br /> «حاکم» در _مستدرک صحیحین_ از عبدالله بن مسعود نقل کرده است:<br /> <br /> «اَتانا رسول الله (صلی الله علیه وآله) فخرج الینا مستبشراً یُعرف السّرور فی وجهه، فما سألناه عن شیء الاّ اخبرنا به ولا سکتنا اِلاّ ابتدأنا حتّی مَرَّ فتیهٌ مِنْ بنی هاشم منهم الحسن والحسین، فلمّا راهم التزمهم وانهملت عیناه، فقلنا: یا رسول اللّه، ما نزال نری فی وجهک شیئاً نکرهه؟ فقال: اِنّا اهل بیت اختار اللّه لنا الآخرة علی الدّنیا، وانّه سیلقی اهل بیتی من بعدی تطریداً وتشریداً فی البلاد حتّی ترتفع رایاتٌ سودٌ فی المشرق، فیسألون الحقّ لا یعطونه، ثمَّ یسألون فلا یعطونه، ثمّ یسألونه فلا یعطونه _ فیقاتلون _ فینصرون. فمن ادرکه منکم ومِنْ اعقابکم فَلْیَأْتِ اِمامَ اهل بیتی، ولو حَبواً علی الثّلج، فانّها رایات هُدی، یدفعونها الی رجل مِنْ اهل بیتی»؛(1)<br /> <br /> «[روزی] رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) با شادمانی تمام به سوی ما آمد، به گونه ای که برق شادی در نگاهش می درخشید. هر چه می پرسیدیم، پاسخ می گفت و هرگاه سکوت می کردیم، خود شروع می فرمود؛ تا آنکه گروهی از جوانان بنی هاشم _ که امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) _ در میانشان بودند، آمدند که از مقابل ما بگذرند. حضرت همین که آنان را دید، در آغوششان کشید و اشک از<br /> <br /> ص:37<br /> ----1- حاکم نیشابوری، مستدرک الصحیحین ، صص 464 و 533.<br /> <br /> دیدگان مبارکش جاری شد. گفتیم:ای فرستاده خدا! آن چیست که پیوسته در چهره شما چیزی می بینیم که خوش نداریم. فرمود: ما خاندانی هستیم که خدای تعالی آخرت را در مقابل دنیا برای ما برگزیده است. پس از من خاندانم رانده وآواره شهرها گردند تا آنکه پرچم هایی سیاه در مشرق سربلند می کنند. آنان حق را می طلبند و بدیشان نمی دهند، در برهه ای دیگر حق را طلب می کنند و بدیشان نمی دهند، و باز نیز چنین شود؛ پس آن گاه نبرد می کنند و پیروز می شوند. [سپس فرمود:] هر که از شما یا فرزندان تان، چنین روزی را درک کرد؛ نزد امامی که از خاندانم است، حاضر شود _ اگرچه جامه به خود پیچد وبر برف گام نهد _ زیرا این پرچم ها، پرچم های هدایتند که آنها را به مردی از خاندانم تقدیم می کنند».<br /> <br /> ابی خالد کابلی از امام صادق علیه السلام روایت می کند:<br /> <br /> «کَأَنّی بقوم قد خرجوا بالمشرقِ یطلبون الحقّ فَلا یُعَطْونَهُ ثُمَّ یطلبونه، فاذا رَأَوْا ذلِکَ وَضَعُوا سُیُوفَهُمْ عَلی عَواتِقِهِمْ فیعطون ما شاؤُوا فلایقبلونه حتّی یقوموا ولایدفعونها الاّ اِلی صاحبکم قَتْلاهُمْ شُهَداءُ، اَمااِنّی لَوْاَدْرَکْتُ ذلِکَ لاََبقیتُ نَفْسی لصاحب هذاالامر»؛(1)<br /> <br /> «گویا می بینم مردمی را که در مشرق قیام کرده اند وحق را می طلبند و بدیشان داده نمی شود؛ ولی از پای نمی نشینند. از<br /> <br /> ص:38<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 243، (دار احیاء التراث العربی ومؤسسه التاریخ العربی، لبنان); غیبت نعمانی ، (انتشارات صدوق)، باب 14، ح 50.<br /> <br /> این رو سلاح در دست می گیرند، در نتیجه آنچه می خواستند بدیشان داده می شود. اما نمی پذیرند تا آنچه قیام می کنند و حکومت را به کسی جز صاحب شما (امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف) تحویل نمی دهند. کشته شدگان از آنان، شهیدند. آگاه باشید که اگر من در آن زمان حضور داشتم، وجودم را وقف صاحب این امر می کردم».<br /> <br /> == 2. زمینه سازان خراسان ==<br /> محمد بن حنفیه، در روایتی از امام علی علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «ثُمَّ تخرج رایة مِنْ خُراسانَ یهزمون اصحاب السّفیانی حتّی تنزل ببیت المقدس توطئ للمهدی سلطانه»(1)؛<br /> <br /> «پرچمی از خراسان بیرون می آید، [حاملان این پرچم] اصحاب سفیانی را شکست می دهند تا اینکه به بیت المقدس می رسند وزمینه حکومت [حضرت] مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را فراهم می سازند».<br /> <br /> == 3. زمینه سازان از قم و ری ==<br /> علاّمة مجلسی روایت کرده است:<br /> <br /> «رجلٌ مِنْ اَهْلِ قُم یدعو النّاس الی الحقّ یَجتمع معه قومٌ کَزُبرِ الحدیدِ، لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یَملُّونَ من الحرب ولا یجبنونَ وعلی اللّه یتوکّلونَ والعاقبة للمتّقین»(2)؛<br /> <br /> «مردی از اهالی قم مردم را به حق فرا می خواند، گروهی که<br /> <br /> ص:39<br /> ----1- عصر الظهور ، ص 206.<br /> <br /> 2- بحارالانوار ، ج 60، ص 216; ونیز: سفینة البحار ، ج 2، ص 446.<br /> <br /> دل های آنان چون پاره های آهن است، گرد او جمع می شوند. طوفان های سخت آنان را نمی لرزاند. از جنگ خسته نمی شوند و بیمی به خود راه نمی دهند، بر خدا توکّل می کنند و عاقبت [نیک] از آن پرهیزگاران است».<br /> <br /> == 4. زمینه سازان از یمن ==<br /> امام باقر علیه السلام درباره رهبری یمانی قبل از ظهور امام عصر علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «... ولیس فی الرایات اهدی من رایة الیمانی، هی رایة هدی لانّه یدعو الی صاحبکم ...»(1)؛<br /> <br /> «... در میان پرچم ها، پرچمی هدایت یافته تر از پرچم یمانی نیست. آن پرچم، پرچم ارشاد است؛ زیرا [مردم را] به سوی صاحب شما [امام عصر علیه السلام ] فرا می خواند...».<br /> <br /> == نشانه های زمینه سازان ظهور ==<br /> <br /> == 1. گروه محکم و استوار ==<br /> نخستین چیزی که در این قشر جلب نظر می کند، صلابت، نیرومندی و استواری آنان است. بنابراین آنان قوی و نیرومند هستند و زمین را برای ظهور امام علیه السلام آماده می سازند.<br /> <br /> محمد بن یعقوب کلینی ذیل آیه (فاذا جاء وعدُ اولیهما بعثنا علیکم<br /> <br /> ص:40<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 232.<br /> <br /> عباداً لنا اُولی بأس شدید) (1) آورده که: امام صادق علیه السلام «بندگان سخت نیرومند» را به همین قشر تفسیر کرده است.<br /> <br /> در روایتی از این گروه، با عنوان «قلوبهم کزبر الحدید، لاتزلّهم الریاح العواصف»؛(2) توصیف شده است.<br /> <br /> ایشان با آنکه دارای «دل» هستند وطبیعت دل، نرمی و رأفت است؛ لیکن این دل ها در رویارویی با طاغوت ها و ستمگران، به تکّه های آهن بدل می شوند که دیگر نرمی ورقّت نمی شناسند.<br /> <br /> صلابت و نیرومندی، از ویژگی های نسل هایی است که خدای تعالی مسؤولیت تغییر [نظام های اجتماعی] وایجاد انقلاب را به دوش آنان گذاشته است. همچنین این دو صفت از ویژگی نسل هایی است که خدای تعالی، آنان را در گردنه های بزرگ تاریخ برای انتقال مردم از مرحله ای به مرحله دیگر، برگزیده و گروه زمینه سازان، دارای این ویژگی ها است.<br /> <br /> == 2. گروه مبارز ==<br /> وظیفة این گروه، مبارزه با نظام جهانی وعصیان علیه آن است. اینکه نظام جهانی چیست وچگونه این نظام در خدمت به ابرقدرت ها<br /> <br /> ص:41<br /> ----1- اسراء(17) آیه 5: «پس آن گاه که وعده تحقق نخستین آن دو فرارسد، بندگانی ازخود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم ...».<br /> <br /> 2- دل هایشان همچون پاره های آهن است که طوفان ها آنان را نلرزاند.<br /> <br /> وهم پیمانان آنها و حفظ مراکز قدرت وموقعیت استراتژیکی شان در مناطق مختلف دنیا عمل می کند، یک پرسش جدّی است.<br /> <br /> مسؤولیت حفظ این مراکز قدرت، مسؤولیتی بسیار دشوار وظریف است که نظام جهانی در تمام سطوح دنیا _ نه تنها در سطوح منطقه ای یا کشوری _ بدان پایبند است.<br /> <br /> این نظام، از یک سری معادلات وموازنه های سیاسی، اقتصادی، نظامی وخبری دقیق شکل گرفته است. همچنین این نظام از رژیم های سیاسی تشکیل یافته که به عنوان عضو یک خانواده جهانی محسوب می شوند و مجموعه ای از خطوط قرمز و سبز و زرد در میان آنها در زمینه حوادث، امتیازها، تنظیم نقش ها، تقسیم درآمدها، بازار و منابع ثروت و مناطق نفوذ وجود دارد.<br /> <br /> این مجموعه پیچیده، قدرت های بزرگ را به سلطه بر دنیا قادر ساخته است؛ همان طور که یک اهرم(1) کوچک، انسان را در جا به جایی اجسام سنگین با کمترین حرکت، توانا می سازد. از این رو نظام جهانی، قبل وبعد از سقوط اتحاد جماهیر شوروی، همچنان نزد همگان احترامش را حفظ کرده است؛ زیرا هر یک از آنان، به قدر گستره و توان خویش از این نظام بهره می برد.<br /> <br /> این جوانان (زمینه سازان ظهور امام عصر علیه السلام )، به سادگی و بی هیچ<br /> <br /> ص:42<br /> ----1- اهرم: میله آهنی ضخیمی که به وسیله آن اجسام سنگین را جا به جا می کنند.<br /> <br /> تردیدی، این خطوط قرمز را زیر پا می گذارند و معادلات و موازنه های مورد توافق را بر هم می زنند. همچنین استقرار، توازن و شوکت جهانی این رژیم ها و سازمان های بین المللی را بی اعتبار می سازند.<br /> <br /> این سازمان ها ورژیم ها، نه قدرت سلطه بر این جوانان را دارند و نه توانایی تحمّل یا دفعشان را؛ زیرا بیشترین توان این حکومت ها وهیبت جهانی شان، در رویارویی با حکومت ها وسازمان هایی همانند خودشان است وآخرین سلاح آنان قتل، زندان، شکنجه و تبعید است؛ حال آنکه این جوانان از هیچ یک از این امور نمی هراسند.<br /> <br /> از این رو، وصفی که در روایت درباره این گروه به کار رفته، بسیار دقیق است:<br /> <br /> «لا تزلّهم الریاح العواصف، لا یملّون من الحرب ولا یجبنون وعلی اللّه یتوکّلون والعاقبة للمتّقین»؛<br /> <br /> «آنان را تندبادها نمی لرزاند، از نبرد دلتنگ و ملول نمی شوند و نمی هراسند، و بر خدا توکل می کنند وعاقبت [نیک] از آن پارسایان است».<br /> <br /> بی گمان آن که [در دل] هراسی ندارد، از نبرد خسته ودلتنگ نمی شود و تندبادها او را تکان نمی دهد. نیرو وامتیاز اینان در آن است که نمی هراسند و دشواری اینها از دیدگاه حکومت ها وقدرت های بزرگ، در همین نکته نهفته است.<br /> <br /> در انتخابات عمومی ریاست جمهوری امریکا، در دورة رئیس جمهوری اسبق (کارتر)، گفت وگویی تلویزیونی در ضمن فعالیت های<br /> <br /> ص:43<br /> <br /> تبلیغاتی نامزدهای ریاست جمهوری، برگزار شد. در این برنامه، نامزد رقیب رو به کارتر کرد و گفت:<br /> <br /> «در حادثه انفجار مقرّ نیروی دریایی امریکا در بیروت (مارینز)، به هیبت جهانی امریکا خدشه زیادی وارد شد وتو _ خطاب به کارتر _ به تنهایی بایدمسؤولیت کامل این خسارت را به عهده بگیری».<br /> <br /> رئیس جمهور نیز در یک جمله پاسخ او را چنین داد:<br /> <br /> «فکر می کنی من در مقابل انسانی که به طلب کشته شدن آمده چه می توانم بکنم؟! نهایت کاری که می توانم بکنم، این است که مردم را باترس وتهدید ازامثال چنین اقدامی بازدارم. امّااگر کسی که دست به چنین انفجاری زده، خود طالب مرگ باشد وبه سوی مرگ آغوش بگشاید، چگونه می توانم وی را از این کار بازدارم؟ واگر تو در موقعیت من بودی چه کار می توانستی بکنی؟!»<br /> <br /> اینها از ویژگی های نسل مبارزی است که در رویارویی با رژیم ها وقدرت های بزرگ در ایران، عراق، افغانستان، لبنان، فلسطین، الجزایر، مصر، سودان، چچن و بوسنی و هرزگوین پا به عرصه نهادند.<br /> <br /> کار این نسل شگفت آور است؛ در عین حالی که در قبضه قدرت وسلطه و شلاّق جلادان قرار دارند و انواع عذاب ها وشکنجه ها را می بینند؛ در مقابل آنان سر خم نمی کنند و نرمی نمی پذیرند... چنان که یکی از آنها در زیر شکنجه های جلادان، چنین گفت: «حسرت شنیدن یک آخ را هم بر دلت خواهم گذاشت!»<br /> <br /> ص:44<br /> <br /> == 3. بازتاب های جهانی ==<br /> بازتاب های جهانی در مقابل این نسل _ چنان که در روایات بدان تصریح شده _ خشمگینانه ومتعرّضانه است؛ زیرا آنان معادلات و موازنه های جهانی را با چالش های سخت و حقیقی مواجه می سازند؛ از این رو عکس العمل های جهانی در برابرشان با عصبانیت و خشم همراه است. ابان بن تغلب از امام صادق علیه السلام نقل کرده است:<br /> <br /> «اِذا ظَهَرَتْ رایة الحقّ لعنها اهل الشرق واهل الغرب، اَتدری لِمَ ذلک؟ قلت: لا، قال: للّذی یلقی النّاس من اهل بیته قبل ظهوره»(1)؛<br /> <br /> «آن گاه چه پرچم حق آشکار شود، اهل شرق وغرب لعنتش کنند. آیا می دانی، برای چه؟ گفتم: نه، فرمود: به دلیل مشکلات و سختی هایی که اهل بیت او برای [نظام های] شرق وغرب ایجاد خواهند کرد».<br /> <br /> اهل بیت وی قبل از ظهور، زمینه سازان ظهور هستند که مشکلاتی را برای این رژیم ها وسازمان ها فراهم کرده وراحتی وآرامش را از آنان سلب می کنند. کلینی از امام صادق علیه السلام _ در تفسیر سخن خدای تعالی: (بعثنا علیکم عباداً لنا اولی بأس شدید) (2) _ چنین نقل کرده است:<br /> <br /> «قومٌ یبعثهم اللّهُ قبل خروج القائم فلا یدعون واتِراً لآلِ محمّد اِلاّ قتلوه»(3)؛<br /> <br /> «گروهی هستند که خدای تعالی قبل از ظهور قائم علیه السلام بر می انگیزد.<br /> <br /> ص:45<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 363.<br /> <br /> 2- اسراء (17) آیه 5: «بندگانی از خود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم.»<br /> <br /> 3- کافی ، ج 8، ح 250، ص 142 (بیروت: دارالاضواء); سیمای حضرت مهدی در قرآن ، ص 213.<br /> <br /> آنان هیچ ستم کننده ای به خاندان محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) را رها نمی کنند؛ جز آنچه او را به قتل می رسانند».<br /> <br /> بازتاب های جهانی که در این روایات ذکر شده، تا حدّ زیادی به عکس العمل دنیای امروز در برابر بیداری اسلامی _ که از آن به «بنیادگرایی اسلامی» تعبیر می کنند و ناجوانمردانه ترین صفاتی چون خشونت و تروریسم را بدان منتسب می سازند _ همسانی دارد.<br /> <br /> == برنامه زمینه سازی ==<br /> آماده سازی دنیا برای انقلاب امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف وظیفه ای گسترده، سترگ و پیچیده است که این گروه در رویارویی با ستمگران وطاغوت های مستکبر و سردمداران کفر، بدان اقدام می کند.<br /> <br /> این ستمگران، یک جبهه سیاسی وسیع را _ به رغم تمامی اختلاف هایی که در میانشان حاکم است _ تشکیل می دهند! این جبهه اهرم های قدرت زیادی در اختیار دارد؛ همچون: ثروت، اقتدار سیاسی، نظامی و تبلیغاتی، ارتباطات [گسترده ]و تشکیلات [پیچیده]، و از این وسایل در کوبیدن بیداری نوپای اسلامی ونابودی آن بهره می برد.<br /> <br /> از این رو گروهی که عهده دار آماده سازی جهان برای ظهور امام عصر علیه السلام است، به ناچار در رویارویی با این نیروها، باید از همان تشکیلات جبهه استکبار جهانی برخوردار باشد؛ بلکه با تربیت ایمانی وجهادی و آگاهی سیاسی از دشمن پیشی گیرد.<br /> <br /> بنابراین، آماده سازی برای قیام امام عصر علیه السلام _ که زمینه سازان تدارک<br /> <br /> ص:46<br /> <br /> می بینند _ دارای دو جنبه خواهد بود:<br /> <br /> 1. رشد ایمانی، جهادی و آگاهی سیاسی (این همان چیزی است که جبهه مقابل فاقد آن است).<br /> <br /> 2. [ایجاد] تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی، اداری و اطلاعاتی که به ناچار در مانند چنین نبردی باید موجود باشد.<br /> <br /> بی گمان، گروه مؤمنی که جهان را برای ظهور امام عصر علیه السلام مهیا می سازد؛ باید چنین امکاناتی را فراهم کند؛ اگرچه [در این زمینه] قدرت برابری با جبهه جهانی دشمن را نداشته باشد.<br /> <br /> این تشکیلات سیاسی، نظامی، اقتصادی و اطلاعاتی، بدون وجود نظام سیاسی و دولت در جهان، محقق نخواهد شد و این همان دولت زمینه ساز است که در روایات، مژدة برپایی آن داده شده است و شکل گیری چنین نیرویی در جهان، ظهور امام علیه السلام را نزدیک می کند و بدون آن، عوامل طبیعی ظهور امام فراهم نمی آید. کسب چنین نیرویی، نیازمند عمل و حرکت در متن زندگی است و فقط «مترصّد» بودن و به «انتظار» نشستن _ به معنای منفی آن _ دردی را درمان نمی کند.<br /> <br /> == «انصار» در روایات اسلامی ==<br /> «زمینه سازان» قیام امام مهدی علیه السلام، قبل از «انصار» پا به عرصه می گذارند. انصار از شاگردان نسل پیشین محسوب و به واسطه ویژگی های منحصر به فردشان شناخته می شوند.<br /> <br /> به عنوان نمونه دربارة «جوانان طالقان» روایتی زیبا نقل شده است.<br /> <br /> ص:47<br /> <br /> متقی هندی در _کنزالعمّال_ و سیوطی در _الحاوی_ دربارة انصار امام از «طالقان» چنین نقل کرده اند:<br /> <br /> «وَیْحاً للطّالقان، فانَّ لِلّهِ عزّ وجل بها کنوزاً لَیْسَتْ مِنْ ذهب وفضّة، ولکن بها رجالٌ عرفوا اللّه حَقَّ معرفته وهم انصار المهدی»(1)؛<br /> <br /> «خوشا به حال طالقان! همانا برای خدای باشکوه و بزرگ در طالقان، گنج هایی است که از طلا و نقره نیست؛ بلکه در آنجا مردانی هستند که خدا را _ آن چنان که حقّ معرفت او است _ شناخته اند و آنان از یاوران مهدی علیه السلام هستند».<br /> <br /> در روایتی دیگر چنین آمده است: «بخٍّ بخٍّ للطّالقان»؛ «آفرین، آفرین بر طالقان!»<br /> <br /> علاّمه مجلسی در این باره حدیث مفصل تری را نقل کرده است:<br /> <br /> «له کنزٌ بالطالقان ما هو بذهب ولا فضّة، ورایة لم تنشر مُذطُویت، ورجالٌ کَأَنَّ قلوبهم زبر الحدید لا یشوبها شکٌ فی ذات اللّهِ اَشَدُّ مِنَ الْجَمْرِ، لو حُملوا علی الجبال لاََزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدةً اِلاّ خرّبوها کَأَنَّ علی خیولهم الْعُقْبان، یتمسّحون بسرج الامام یطلبون بذلک البرکة، ویحفّون به ویقونه بانفسهم فی الحروب، یبیتون قیاماً علی اطرافهم ویصبحون علی خیولهم. رُهبان باللیل، لیوث بالنهار. هم اطوع من الاَْمَةِ لسیّدها، کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل وهم من خشیته مشفقون. یدعون بالشهادة و یتمنّون<br /> <br /> ص:48<br /> ----1- کنزالعمّال ، ج 7، ص 26.<br /> <br /> ان یُقْتلوا فی سبیل اللّهِ. شعارهم: یا لثارات الحسین. اذا ساروا یسیر الرعب امامهم مسیرة شهر یمشون الی المولی ارسالاً، بهم ینصراللّه امام الحقّ»(1)؛<br /> <br /> «برای او گنجی است در طالقان که [از جنس] طلا ونقره نیست، وپرچمی است که از هنگام فرو پیچیده شدن، گشوده نشده است، ومردانی است که دل هایشان پاره های آهن است. در دل این مردان تردیدی در ذات الهی راه نیافته وسوزنده تر از پاره های اخگر است.(2)اگر به کوه ها حملهور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند؛ گویی که بر اسب هایشان عقابانند. برای برکت به زین اسب امام علیه السلام دست کشند وگرداگرد او بگردند ودر نبردها با جان خویش یاری اش کنند.(3) شب را به قیام وعبادت گذرانند و روز را بر اسبان خود. زاهدان شب و شیران روزاند. اطاعت پذیرتر از کنیز به سرور خویش اند. چونان چراغ هایند؛ گویا چلچراغ هایی در دلشان فروزان است. و از بیم الهی ترسان اند. برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند.<br /> <br /> ص:49<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 307.<br /> <br /> 2- در نسخه ای دیگر به «سخت تر از سنگ» تعبیر شده است.<br /> <br /> 3- در برخی نقل ها پس از این جمله، فقره های زیر اضافه شده است: «ویکفونه ما یرید فیهم، رجالٌ لا ینامون اللیل، لهم دویٌّ فی صلاتهم کدویّ النّحل»; «هر انتظاری که امام از اینان داشته باشد، کفایتش کنند، مردانی اند که شب نمی خوابند. در نماز خویش صدایی چون صدای زنبوران عسل دارند (کنایه از ابتهالی که در نماز دارند).»<br /> <br /> شعارشان: «ای خون خواهان حسین!» است. آن گاه که به راه افتند، ترس ووحشت پیشاپیش ایشان مسیر یک ماه را بپیماید. متوجه مولا شوند وبه حرکت درآیند. خدای تعالی بدیشان امام حق را یاری رساند».<br /> <br /> == جوانان، یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ==<br /> در روایات بیان شده که یاران امام عصر علیه السلام را جوانان تشکیل می دهند ومیانسال وکهنسال در میانشان _ جز به ندرت _ پیدا نمی شود. حضرت امیرمؤمنان علیه السلام فرموده است:<br /> <br /> «اصحاب المهدی شباب لا کهول فیهم، اِلاّ کمثل کُحل العین والملح فی الزاد واقلّ الزاد الملح»(1)؛<br /> <br /> «یاران مهدی علیه السلام جوانند و میان سال در میانشان نیست، مگر به مثل سرمه چشم و نمک در غذا و نمک [همیشه] کمتر از غذاست (کنایه از آن که پیران بسیار کم هستند) ».<br /> <br /> فرماندهان سپاه<br /> <br /> امام باقر علیه السلام در این باره چنین فرموده است:<br /> <br /> «فیجمع اللّه علیه اصحابه [وهُمْ] ثلاث مائة وثلاثة عشر رجلاً، ویجمعهم اللّهُ عَلی غیر میعاد ... فیبایعونه بین الرّکن والمقام ومعه<br /> <br /> ص:50<br /> ----1- بحارالانوار ، ج 52، ص 333.<br /> <br /> عهدٌ من رسول اللّه (صلی الله علیه وآله) قد توارثته الابناء عن الآباء ...»(1)؛<br /> <br /> «وخداوند بی هیچ میعادی یارانش را برای وی گرد می آورد، در حالی که 313 نفرند ... وحدّ فاصل رُکن ومقام [ابراهیم] با امام علیه السلام بیعت می کنند وبا آن حضرت عهدی است از رسول خدا که پشت در پشت از پدرانش به ارث برده است».<br /> <br /> == نشانه ها و اندیشه ها ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> پیش از آغاز این بحث، گفتنی است زبان رایج در زمان صدور این روایات، زبانی رمزی و نمادین بوده است؛ از این رو می توان «سیوف» را به سلاح و «خیول» را به ماشین ها، نفربرها، تانک ها و وسایل نقلیه زرهی و رزمی معنا کرد. چنان که وصف «رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار» نیز تعبیری نمادین ومجازی است که از آن عبادت و تهجّد در شب و شجاعت و جرأت در روز مقصود است.<br /> <br /> زبان رمزی برای کسی که آشنا به شیوه های تعبیر در منابع وروایات اسلامی باشد، زبانی شناخته شده است. پس از این مقدمه، بحث از «نشانه ها واندیشه ها» را در این روایات آغاز می کنیم:<br /> <br /> == 1. گنج هایی غیر از طلا و نقره ==<br /> یاران امام، گنج هستند. گنج، ثروتی است که مردم از محلّ اختفای<br /> <br /> ص:51<br /> ----1- بحارالانوار، ج 52، ص 238 و239.<br /> <br /> آن بی خبرند. ممکن است گنجی در خانه انسان، زیر گام های او، یا در زمین مجاور منزلش، یا در شهر وی باشد؛ ولی او از آن بی خبر باشد. انصار امام نیز گنج های پنهانند. ممکن است یکی از آنان در خانه یکی از ما یا در همسایگی و شهر ما باشد؛ امّا ما وی را نشناسیم وحقیرش بشماریم و یا در چشم مردم _ که دیده بصیرتشان از نفوذ در اعماق وکشف گنج ها ناتوان است _ کوچک آید!<br /> <br /> بی گمان این بصیرت، یقین، توجّه به خدا، شجاعت وبی باکی وذوب شدن در ذات خدای تعالی _ که انصار امام علیه السلام بدان ها توصیف شده اند _ به یکباره شکل نمی گیرد؛ بلکه در جان این جوانان وجود داشته، ولی از دیدگان مردم پنهان مانده است؛ چنان که گنج ها از چشم ها پنهان می مانند.<br /> <br /> == 2. قدرت و آگاهی ==<br /> خدای بلندمرتبه در وصف بندگان شایسته خود «ابراهیم»، «اسحاق» و «یعقوب» (علیهم السلام) می فرماید:<br /> <br /> (واذکر عبادنا ابرهیم واسحق ویعقوب اولِی الایدی والابصار انّا اخلصناهم بخالصةٍ ذکری الدّار وانّهم عندنا لمن المصطفین الاخیار)(1)؛<br /> <br /> «و بندگان ما ابراهیم واسحاق ویعقوب را که نیرومند ودیده ور بودند، به یاد آور. ما آنان را با موهبت ویژه ای _ که یادآوری<br /> <br /> ص:52<br /> ----1- ص (38) آیات 45 _ 47.<br /> <br /> آن سرای بود _ خالص گردانیدیم. وآنان در پیشگاه ما به جِدّ از برگزیدگان نیکانند».<br /> <br /> بصیرت، نیازمند قدرت است وبدون قدرت، از دست می رود وبه خاموشی می گراید. بصیرت را جز مؤمن نیرومند بر نمی تابد و هنگامی که نیروهایش تحلیل رود، فاقد بصیرت می شود. بنابراین، قدرت نیاز به بصیرت دارد؛ زیرا توانایی بی بصیرت، به لجاجت ودشمنی واستکبار بدل می شود.<br /> <br /> خدای تعالی ابراهیم، اسحاق و یعقوب را چنین توصیف فرموده که آنان صاحبان «قدرت» و «بصیرت» هستند. در برخی روایات نیز، یاران امام عصر علیه السلام به صاحبان «قدرت» و«بصیرت» توصیف شده اند.<br /> <br /> == 3. هشیاری وبصیرت ==<br /> تعبیر روایت از حالت آگاهی وبصیرت یاران امام عصر علیه السلام تعبیر عجیبی است: «کالمصابیح کَأَنَّ فی قلوبهم القنادیل»؛ «آنان چونان چراغ هایند؛ انگار که در دل هایشان قندیل هایی روشن است».<br /> <br /> آیا امکان پذیر است که ظلمت، قندیل را بشکند؟ هر چند که ظلمت قندیل را احاطه می کند؛ لیکن قدرت درهم شکستن آن را نخواهد داشت.<br /> <br /> تیرگی شک و تردیدها هر چند متراکم گردد و فتنه ها پی در پی درآیند؛ ولی نمی تواند در روح و جان و هشیاری یاران امام نفوذ کند. از این رو آنان هنگامی که رهسپار می شوند، دچار شک نمی گردند و تردید نمی کنند و به قهقرا نمی روند و به پشت سر نمی نگرند. تعبیر<br /> <br /> ص:53<br /> <br /> روایت در این زمینه چنین است: «لایشوبه شکٌّ فی ذات اللّه»؛ «دل هایی که به شک در ذات خدا آلوده نشوند».<br /> <br /> از این تعبیر فهمیده می شود که منظور امری غیر از شک است؛ ترکیبی از شک و یقین و یا لحظاتی از شک که حالت یقین را می شکافد وبه نحوی به درون یقین نفوذ می کند؛ ولی در اندک مدتی در مقابل آن شکست می خورد و جا خالی می کند. چنین چیزی برای بسیاری از مؤمنان اتفاق می افتد؛ در حالی که هیچ شکّی، یقین یاران امام را بر نمی آشوبد. یقین آنان ناب و خالص و به دور از شایبه شک و تردید است.<br /> <br /> == 4. عزم نافذ ==<br /> این بصیرت، چنان عزم نافذی به آنان می بخشد که هیچ تردید و دو دلی در آن راه ندارد. تعبیر از این عزم به «اخگر و پارة آتش» (الجمر)، تعبیری با شکوه و حکایتگر است. «اخگر» مادام که ملتهب و فروزان است، نفوذ می کند و می درد و «پارة آتش»، دلپسندترین تعبیری است که در باب نفوذ عزم می شناسیم. ما نمی دانیم که خدای تعالی، در روح وجان جوانان طالقان چه گنجینه هایی از هشیاری، یقین، عزم و نیرو قرار داده است! تعابیر وارد در این روایت، تعابیر غیرمأنوسی است. انگار که سخن از آنان، سخن از روی وَجْد وشیفتگی است:<br /> <br /> «زُبر الحدید کالمصابیح، کأنَّ فی قلوبهم القنادیل، اشدُّ من الْجَمْر، رُهبانٌ باللیل، لیوثٌ بالنهار»؛ «[آنان] پاره های آهن اند، چون چراغ اند، انگار در دل هایشان قندیل هایی روشن است، نافذتر از پاره آتش، زاهدان شب و شیران روز».<br /> <br /> ص:54<br /> <br /> گویا روایت از تمام توانایی های لغت، سود جسته تا امکان تعبیر از آگاهی، بصیرت، نیرومندی و عزم نافذ این جوانان را بیان کند.<br /> <br /> == 5. نیرومندی ==<br /> در روایت، جوانان طالقان به [صاحبان] قدرت شگرف توصیف شده اند که تاکنون هیچ جوانی را بدان نیرومندی مشاهده نکرده ایم. در این عبارت تأمل کنید: «کأنّ قلوبهم زُبر الحدید»؛ «گویی که دل هایشان پاره های آهن است».<br /> <br /> آیا تاکنون کسی را دیده اید که بتواند تکه های آهن را در کف دست ذوب کند، یا بشکند یا نرم سازد؟<br /> <br /> «لَوْ حملوا علی الجبال لاَزالوها، لا یقصدون برایاتهم بلدة اِلاّ خرّبوها کأَنَّ علی خیولهم الْعُقبانُ»؛ «اگر به کوه ها حمله ور شوند، آنها را متلاشی سازند، با پرچم هایشان آهنگ هیچ دیاری را نکنند، جز آنکه ویرانش سازند، گویی که عقابانند بر اسب ها».<br /> <br /> این تعابیر از توانایی شگرفی حکایت می کند. این قدرت، از نوع قدرتی نیست که طاغوت ها از آن بهره مندند؛ بلکه فقط برخاسته از نیروی عزم و اراده و یقین است.<br /> <br /> == 6. شهادت طلبی ==<br /> «یدعون بالشهادة ویتمنّون اَنْ یُقتلوا فی سبیل الله»؛<br /> <br /> «برای شهادت دعا می کنند وآرزوی کشته شدن در راه خدا را در سر می پرورانند».<br /> <br /> ص:55<br /> <br /> مرگ، پیرمردان نود یا صد ساله را دچار وحشت می سازد؛ در حالی که تمام لذت های زندگی و میل بدان ها را از کف داده اند... اما این جوانان _ که در عنفوان جوانی به سر می برند _ به این مرگ عشق می ورزند. عشق به شهادت از دو چیز سرچشمه گرفته و دارای دو نتیجه است.<br /> <br /> این دو چیز _ که منشأ عشق به شهادت در وجود انسان است _ روی گردانی از دنیا وتوجّه به خدای تعالی است. اگر انسان با دوستی دنیا در دلش مقابله کند وخود را از بند آن رها سازد وفریبش را نخورد، بی گمان گام نخست را در این راه _ که دشوارترین گام است _ برداشته است. گام دیگر آن است که دل به محبّت خدا دهد و شیفته یاد و عشق او باشد و صاحب چنین دلی، با تمام وجود به سوی خدا بازگردد.<br /> <br /> برای این گروه، امور دنیوی اهمیّتی ندارد. با دیگران در بازارها و اجتماعات حاضر می شوند؛ اما در دل از این امور غایب اند و درباره اینان اصطلاح «حاضرِ غایب»(1) کاملاً مصداق می یابد.<br /> <br /> این جنگجویان دلاور، عاشق مرگی هستند که مردم از آن می هراسند. شهادت را طلب می کنند ودر آن لقای الهی را می جویند. اشتیاقشان به شهادت، مانند اشتیاق مردم به لذت های دنیا، بلکه برتر از آن است.<br /> <br /> عده اندکی آنان را درک می کنند. انسان های غربی راهی برای درک آنان ندارند. غربیان گاهی عمل آنان را به «خودکشی»(2) توصیف<br /> <br /> ص:56<br /> ----1- آیا حدیث حاضر و غایب شنیده ای        من در میان جمع و دلم جای دیگر است<br /> <br /> 2- کسانی که علیه منافع استکبار دست به عملیات شهادت طلبانه می زنند.<br /> <br /> می کنند! حال آنکه کسی خودکشی می کند که از دنیا خسته شده و در زندگی به بن بست می رسد؛ ولی این جوانان درهای دنیا را به روی خود گشوده می یابند. دنیا به رویشان لبخند می زند وبا تمام طراوت وزیب وزیورهایش به سرشان سایه می افکند. بنابراین آنان از دنیا خسته نشده و در آن به بن بست نرسیده اند؛ بلکه از آن رویگردان شده و مشتاق لقای الهی اند.<br /> <br /> غربیان، این جوانان را به «تروریسم» متهم می کنند؛ حال آنکه اینان تروریست نیستند و اگر می گفتند که اینان از ترور نمی هراسند، سخنی نزدیک تر به واقعیت بود.<br /> <br /> روی گردانی از دنیا وعشق به لقای الهی، سرمنشأ عشق به شهادت وکشته شدن در راه خداوند است. آنچه که از عشق به شهادت حاصل می شود، عزم و نیرومندی است. رزمنده بی باکی که می تواند خود را از [بند] دنیا آزاد سازد، چنان عزم واراده ونیرویی در خود می یابد که دیگران از آن بی نصیب اند.<br /> <br /> این عزم [قاطع] وتوان [بالا] هیچ ارتباطی به اسباب قدرت مادّی _ که در جبهه مخالف موجود است _ ندارد؛ هر چند که ما ضرورت وجود این اسباب و قدرت های مادّی و اهمیّت آنها را در ظهور امام علیه السلام ونزدیک تر شدن فرج آن حضرت، انکار نمی کنیم.<br /> <br /> == 7. تعادل شخصیّت ==<br /> از بارزترین نشانه این گروه، تعادل در شخصیت، بین دنیا و آخرت و<br /> <br /> ص:57<br /> <br /> بین قدرت و بصیرت است و همین راز نیرومندی و نفوذ آنان است. خدای تعالی این موازنه وتعادل را دوست دارد وافراط وتفریط وگرایش به چپ وراست را ناپسند می شمارد:<br /> <br /> (وَابْتَغِ فیما ءاتَیکَ اللّهُ الدّار الآخرة ولا تَنْسَ نصیبکَ مِنَ الدّنیا)(1)؛<br /> <br /> «و با آنچه خدایت داده سرای آخرت را بجوی وسهم خود را از دنیا فراموش مکن».<br /> <br /> خدای تعالی در مقام آموزش دعا به ما فرموده است:<br /> <br /> (ربّنا آتنا فی الدنیا حسنةً وفِی الآخرة حسنةً) (2)؛ «پروردگارا! در این دنیا به ما نیکی ودر آخرت نیز نیکی عطا کن».<br /> <br /> (وَلا تجعل یدَکَ مغلولة الی عنقک ولا تبسطها کُلَّ البسطِ فتقعد ملوماً محسوراً) (3)؛ «دستت را به گردنت زنجیر مکن (بخیل مباش) و بسیار [هم] گشاده دستی منما که سرزنش شده و حسرت زده بر جای مانی».<br /> <br /> تعادل بین خشوع وعبودیت برای خدا وفروتنی در مقابل مؤمنان وشدّت و قاطعیت در مقابل کافران نیز از همین موازنه محسوب می شود: (اَذِّلة علی المومنین اعزّة علی الکافرین)(4)؛ «با مؤمنان، فروتن وبر کافران سرفرازند».<br /> <br /> ص:58<br /> ----1- قصص (28) آیه 77.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 201.<br /> <br /> 3- اسراء (17) آیه 29.<br /> <br /> 4- مائده (5) آیه 54.<br /> <br /> تعادل بین توکّل بر خدا وتلاش وکار وبرنامه ریزی نیز داخل در همین موازنه است. امیرمؤمنان علی علیه السلام برای «همّام» جوانب این موازنه وتعادل در شخصیّت «متّقین» را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «فمن علامة احدهم انّک تری له قوّة فی دین وحزماً فی لین وایماناً فی یقین وحرصاً فی علم وعلماً فی حلم وقصداً فی غنیً وخشوعاً فی عبادة وتجمّلاً فی فاقة وصبراً فی شدّة وطلباً فی حلال ونشاطاً فی هُدیً وتَحَرُجّاً عن طمع یعمل الاعمال الصالحة وهو علی وجل، یُمْسی وَهمُّهُ الشکر ویُصبحُ وهَمُّهُ الذکر یَبیت حذراً ویُصبح فرحاً، ... یمزج الحلم بالعلم والقول بالعمل ... فی الزلازل وقور وفی المکاره صبورٌ وفی الرَّخاءِ شکورٌ ... نفسه منه فی عَناء والنّاس منه فی راحة»؛(1)<br /> <br /> «از نشانه های یکی از آنان این است که در کار دین نیرومندش بینی و پایدار، نرم خوی هشیار ودر ایمان استوار، ودر طلب دانش حریص وبا داشتن علم بردبار ودر توانگری میانه رو ودر عبادت فروتن، وبه درویشی نکویی نمودن، و در سختی شکیبایی کردن و جستوجوی آنچه رواست وشادمانی در رفتن راه راست ودوری گزیدن از طمع. کارهای نیک می کند ودر هراس است. روز را به شب می رساند ودر بند سپاس است. بامداد می کند ذکرگویان، شب ر ابه سر می برد ترسان، وروز<br /> <br /> ص:59<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه دکتر شهیدی)، خطبه 193، ص 226; نهج البلاغه (فیض الاسلام)، خ 184، ص 611.<br /> <br /> می کند شادان ... بردباری را با دانش در می آمیزد وگفتار را با کردار ... به هنگام دشواری ها بردبار است ودر ناخوشایندها پایدار ودر خوشی ها سپاسگزار ... نفسِ او از او در زحمت است ومردم از وی در راحت».<br /> <br /> این موازنه از ویژگی های بارز، در شخصیت یاران امام عصر علیه السلام است.<br /> <br /> == 8. زاهدان شب، شیران روز ==<br /> عبارت «رهبانٌ باللیل، لیوث بالنهار» در روایت پیشین به چنین موازنه ای اشاره کرده است. در ساختار شخصیت انسان، شب وروز، نقش های مختلفی را ایفا می کنند. گردش شب وروز، یک گردش تکاملی است. هر کدام از آنها، دیگری را کامل می کند و به ناچار با مشارکت یکدیگر در بنای شخصیت انسان مؤمن دعوتگر و مجاهد نقش دارند.<br /> <br /> اگر تهجّد وعبادت در شب نباشد، انسان در رویارویی با گردنه های دشوار، استواری لازم را نمی یابد واز ادامه حرکت در راه پرخاری که در طیّ روز باید بپیماید، باز می ماند. همچنین اگر حرکت در «روز» نباشد، «شب» یار و همراه خود را از عمل به وظیفه دعوتگری به سوی خدا در اجتماع باز می دارد وانسان دومین نقش خود را در زندگی دنیا پس از عبادت خدا _ که دعوت به سوی عبودیت او است _ از کف می دهد.<br /> <br /> قرآن کریم بر تأثیر شب در ایجاد آمادگی در انسان ها به منظور دعوت به سوی خدا و کوشش در این راه تأکید دارد. در آغازین روزهای رسالت پیامبراکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) سوره مبارک «مزمّل» بر آن حضرت نازل شد. در این سوره خدای تعالی از پیامبرش خواسته است تا<br /> <br /> ص:60<br /> <br /> شبانگاهان، خود را برای تحمّل «قول ثقیل»(1) در روز، آماده سازد:<br /> <br /> (یا ایّها المزّمّل قُم اللّیل اِلاّ قلیلاً نصفه او انقص منه قلیلاً اَوْزِدْ علیه وَرتّل القرآنَ ترتیلاً اِنّا سَنُلْقی عَلَیْکَ قَولاً ثقیلاً اِنَّ ناشئَة اللّیل هِیَ اشَدُّ وَطْأً وَ اَقْوَمُ قیلاً اِنَّ لَکَ فی النهار سَبْحاً طویلاً) (2)؛<br /> <br /> «ای جامه به خود پیچیده! شب را برخیز، مگر اندکی. نیمی اش را یا کمی از نیم بکاه یا بر آن بیفزای و قرآن را آرام و با درنگ بخوان. ما بر تو سخنی گران القا می کنیم. که خیزش شب، به اثر سخت تر است وبه گفتار استوارتر که تو را در روز، آمد وشدی دراز است».<br /> <br /> تعبیر از شب به «ناشئه»، دقیق وگویا است. شب، انسان را می سازد و او را آماده انجام دادن کارهای بزرگ می کند و شخصیت وی را صیقل می دهد. واژة «قیلاً»؛ یعنی، سخن و یاد خدا. امیرمؤمنان علی علیه السلام دو بخش از زندگی پرهیزگاران را چنین توصیف کرده است:<br /> <br /> «اَمّا اللّیلُ فصافّونَ اَقدامهم تالینَ لاَِجزاء القرآنِ یُرَتّلونه ترتیلاً. یُحزِّنونَ بِهِ اَنْفُسَهُمْ وَ یَسْتَثیرون به دَواءَ دائِهم. فَاِذا مَرُّوا بآیة فیها تشویقٌ رَکَنُوا الیها طمعاً وَ تَطَلَّعَتْ نُفُوسُهُمْ اِلَیْها شوقاً وَظَنُّوا اَنَّها نَصْبُ اَعْیُنِهِمْ، وَ اِذا مَرُّوا بِآیة فیها تخویفٌ اَصْغَوْا اِلَیْها مَسامِعَ قُلُوبِهِمْ وَظَنُّوا اَنَّ زَفیرَ جهنَّمَ وَشَهیقَها فی اُصُولِ آذانِهِمْ، فَهُمْ حانونَ عَلی اَوْساطِهِمْ، مُفْتَرِشُونَ لِجِباهِهِمْ وَ اکُفِّهِمْ وَ رُکَبِهِمْ وَ اَطْرافِ<br /> <br /> ص:61<br /> ----1- کنایه از دریافت وحی الهی.<br /> <br /> 2- مزمل (73) آیات 1 _ 7.<br /> <br /> اَقْدامِهِمْ، یَطَّلِبُونَ اِلَی اللّهِ تَعالی فی فَکاکِ رِقابِهِمْ. وَ اَمَّا النَّهارُ فَحُلَماءُ عُلَماءُ، اَبْرارٌ اَتْقِیاءٌ، قَدْ بَراهُمُ الْخَوْفُ بَرْیَ الْقِداحِ، یَنْظُرُ اِلَیْهِم النّاظِرُ فَیَحْسَبَهُمْ مَرْضی وَما بِالْقَوْمِ مِنْ مَرَض وَیَقُولُ: قَدْ خُولِطُوا وَلَقَدْ خالَطَهُمْ اَمْرٌ عَظیمٌ»(1)؛<br /> <br /> «چون شب شود برپا ایستاده، آیات قرآن را با تأمّل واندیشه می خوانند وبا خواندن وتدبّر در آن، خود را اندوهگین می سازند وبه وسیله آن به درمان درد خویش کوشش دارند. پس هرگاه به آیه ای برخورند که به شوق آورده وامیدواری در آن است، به آن طمع نموده و با شوق به آن نظر کنند، آن سان که گویی پاداشی که آیه از آن خبر می دهد، در برابر چشم ایشان است وآن را می بینند. هرگاه به آیه ای برخورند که در آن بیم دادن است، گوش دل های خویش بدان نهند، چنان که گویا شیون [اهل] دوزخ در بیخ گوش های ایشان است. [در پیشگاه الهی برای رکوع] قد خم می کنند و [برای سجود] پیشانی ها و کف ها و زانوها و اطراف قدم هایشان را بر روی زمین می گسترانند. از خدای تعالی آزادی خویش را [از عذاب رستاخیز] درخواست می کنند. امّا در روز، دانشمندانی خویشتن دار و نیکوکارانی پرهیزگاراند. ترس [از خدا] آنان را چون تیر پیراسته لاغر و نزار کرده است. چون کسی بدان ها نگرد، پندارد بیمارند؛ امّا آنان بیمار نیستند، و گوید خردهایشان آشفته است، [امّا] موجب آشفتگی ایشان کاری است بزرگ».<br /> <br /> شب و روز دو نیمة زندگی انسان اند که یکدیگر را تکمیل می کنند.<br /> <br /> ص:62<br /> ----1- نهج البلاغه (ترجمه شهیدی)، ص 225 و226.<br /> <br /> شب را دولتی ودولتمردانی است وروز را دولتی ودولتمردانی. دولتمردان روز، بدون قیام شب به نتیجه نمی رسند و دولتمردان شب، بدون تلاشِ روز، در دعوت مردم به بندگی خدا وحاکمیت دین حق موفّق نخواهند بود.<br /> <br /> یاران امام عصر علیه السلام هم مردان شب اند و هم مردان روز و خداوند بدیشان دولت شب و روز هر دو را عنایت فرموده است:<br /> <br /> سمة العبید من الخشوع علیهم<br /> <br /> لِلّه اِنْ ضمتهم الاسحارُ<br /> <br /> فاذا ترجلّت الضحی شهدت لهم<br /> <br /> بیض القواضب انهم احرارُ<br /> <br /> نشان بندگی بندگان از خشوع آنان هویداست<br /> <br /> خدا را اگر سپیده دمان بدیشان ضمیمه شود<br /> <br /> و هنگامی که بامداد برآید، گواهی دهد<br /> <br /> برق تیغ ها که آنان آزاد مردانند<br /> <br /> اگر آنان مردان دولت شب نبودند، به تنهایی قدرت رویارویی با گردنکشان زمین را نداشتند و اگر مردان روز نبودند، قادر به تطهیر زمین از آلودگی شرک وبرپایی توحید وعدل نبودند. همچنین اگر آنان از مردان روز نبودند، در زندگی مردم به توحید وعدل حکم نمی کردند و نیز اگر از مردان شب نبودند، دچار غرور شده واز صراط مستقیم منحرف می شدند.<br /> <br /> دو مرحله یا دو نسل؟<br /> <br /> ما در مقابل دو نسل قرار داریم: نخست، نسلی که شاهد سقوط و<br /> <br /> ص:63<br /> <br /> فروپاشی تجربة سوسیالیسم مارکسیستی و تجربه دموکراسی سرمایه داری [غربی] است وزمین را مهیّای ظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف خواهد ساخت. اینان همان «زمینه سازان» هستند. دوم، نسلی که به یاری امام علیه السلام بر می خیزد وپیش روی او نبرد می کند. اینان همان «انصار»اند.<br /> <br /> آیا اینان تنها دو نسل محسوب می شوند یا آنکه دو نسل ودو مرحله از تاریخ هستند؟ ما [به درستی] نمی دانیم؛ لیکن بعید است که چنین اقدام بزرگی تنها در یک نسل سامان پذیرد.<br /> <br /> == بایسته های انتظار ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ما اکنون در دوران انتظار به سر می بریم که درازدامن ترین مرحله در تاریخ اسلام است. به راستی مهم ترین بایسته ها ومسؤولیت های این مرحله چیست؟ آنچه در پی می آید خلاصه ای از این بایسته ها ومسؤولیت ها است:<br /> <br /> == 1. آگاهی ==<br /> آگاهی بر چند گونه است:<br /> <br /> الف. بینش توحیدی، و اینکه تمام هستی از خدا و همه چیز در کف قدرت او است. خدا بر هر کاری توانا وهمه چیز در آسمان وزمین، تحت فرمان او است و از خود هیچ اختیاری ندارد.<br /> <br /> ب. آگاهی به وعده الهی در شرایط سخت سیاسی و مرحله ضعف و ناکامی و در شرایط سقوط. یکی از دشوارترین کارها در چنین عصری،<br /> <br /> ص:64<br /> <br /> آن است که انسان به درک این سخنان خدای متعال نایل آید:<br /> <br /> (وَلا تَهِنوا وَلا تحزنوا واَنْتُمُ الاعلون ان کنتم مؤمنین) (1)؛ «سست مشوید واندوه مخورید، شما برترید اگر مؤمن باشید».<br /> <br /> (وَنُریدُ اَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استضعفوا فِی الارضِ ونجعلهم ائمّةً ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (2)؛ «ما می خواهیم، بر آنان که در زمین خوارشان شمرده اند منّت نهیم وآنان را پیشوایان [مردم ]گردانیم وایشان را وارث زمین کنیم ودر زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> (ولقد کتبنا فی الزبور مِنْ بَعْدِ الذّکر اَنَّ الارضَ یَرثها عبادِیَ الصّالِحُونَ) (3)؛ «همانا در زبور، پس از آن یادکرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> (کَتَبَ اللّهُ لاََغْلِبَنَّ اَنَا وَ رُسُلی) (4)؛ «خداوند مقرّر کرده است که حتماً من وفرستادگانم هر آینه پیروز خواهیم شد».<br /> <br /> (وَلَیَنْصُرَنَّ اللّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ) (5)؛ «هر آینه خدا هر که را یاری اش کند، یاری می کند».<br /> <br /> ج. آگاهی به نقش انسان مسلمان در روی زمین، که عبارت است از سرپرستی، گواهی دادن و رهبری بشریّت [به سوی خیر و فلاح]. خدای<br /> <br /> ص:65<br /> ----1- آل عمران (3)، آیه 139.<br /> <br /> 2- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> <br /> 3- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> 4- مجادله (58) آیه 21.<br /> <br /> 5- حج (22) آیه 40.<br /> <br /> تعالی می فرماید:<br /> <br /> (وَکذلِکَ جعلناکم اُمَّةً وَسطاً لِتکونوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ ویکون الرَّسُولُ علیکم شهیداً) (1)؛ «این چنین شما را مردمی میانه[رو ]قرار دادیم تا خود بر مردمان گواه باشید و پیامبر بر شما گواه باشد».<br /> <br /> د. آگاهی به نقش دین اسلام در زندگی بشری، در از میان برداشتن فتنه وامیال نفسانی از مسر دعوت حقّ:<br /> <br /> (وقاتلوهم حَتّی لا تکونَ فِتْنَةٌ ویکونَ الدّینُ لِلّه) (2)؛ «با آنان بجنگید تا آشوبی نباشد ودین از آنِ خدای شود.»<br /> <br /> ه_ . آگاهی به سنّت های [رایج] الهی در تاریخ واجتماع وضرورت آمادگی، زمینه سازی، حرکت وفعالیّت در ضمن این سنن ومحال بودن گذر از آنها. بر این اساس خداوند فرمان داده است تا مسلمانان در خود، آمادگی های لازم برای ورود در این مبارزه قاطع و سرنوشت ساز ایجاد کنند: (وَاَعِدُّوا لَهُمْ مَا استطعتم مِنْ قُوّة)(3)؛ «تا می توانید در مقابل دشمنان نیرو مهیّا کنید».<br /> <br /> == 2. امیدواری ==<br /> در صورتی که انسان به برآورده شدن وعده های خداوند و قدرت و<br /> <br /> ص:66<br /> ----1- بقره (2) آیه 143.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 193.<br /> <br /> 3- انفال (8) آیه 60.<br /> <br /> اقتدار او امیدوار باشد؛ بی گمان این امید پایان ناپذیر بوده و صاحبش ناکام نخواهد شد. به همین دلیل مسلمان، نیرو و توان خود را به نیرو و قدرت الهی پیوند می زند (اعتصام بحبل اللّه) و هر که چنین کند، نیرو و اقتدارش پایان ناپذیر خواهد بود.<br /> <br /> == 3. مقاومت ==<br /> مقاومت، نتیجة امیدواری است. غریقی که گروه نجات را از دور می نگرد که به سوی او در حرکت است، بر امواج آب غلبه خواهد کرد و برای این کار در خود نیرویی شگرف خواهد یافت.<br /> <br /> == 4. حرکت ==<br /> حرکت، همان امر به معروف ونهی از منکر، دعوت به سوی خدا، آماده سازی زمین برای ظهور امام عصر علیه السلام وبرپایی دولت جهانی او وایجاد آمادگی های بینشی، ایمانی وتشکیلاتی و توانایی در نسل مؤمنی است که به یاری امام وزمینه سازی ظهورش قیام کنند.<br /> <br /> == 5. دعا برای ظهور امام ==<br /> تردیدی نیست که دعا به همراه حرکت وفعالیّت ودر کنار امر به معروف ونهی از منکر، از عوامل نزدیک ساختن ظهور امام زمان علیه السلام است. دعاهای زیادی در باب ظهور امام و ثواب انتظار رسیده است. یکی از دعاهایی که مؤمنان، آن را می خوانند و تکرار می کنند، دعای زیر است:<br /> <br /> «اللّهم کن لولیّک الحجة ابن الحسن، صلواتک علیه وعلی آبائه، فی هذه الساعة وفی کُلّ ساعة، ولیّاً وحافظاً وقائداً وناصراً ودلیلاً<br /> <br /> ص:67<br /> <br /> وعیناً حتی تسکنه ارضک طوعاً وتمتّعه فیها طویلاً».<br /> <br /> در دعای «افتتاح» این شکایت تلخ واین دعای دلپذیر را می خوانیم:<br /> <br /> «اللّهُمَّ اِنّا نرغب الیک فی دولة کریمة تُعِزُّ بها الاسلام واهله وتذلُّ بها النّفاق واهله وتجعلنا فیها مِنَ الدّعاةِ الی طاعتک والقادة الی سبیلک وترزُقُنا بها کرامة الدّنیا والآخرة ... اللّهُمَّ اِنّا نَشْکُو الیک فَقْدَ نَبیّنا _ صلواتک علیه وآله _ وغَیْبَةَ وَلیّنا وکثرة عَدُوِّنا وَقِلَّةَ عَدَدِنا وَشِدَّةَ الْفِتَنِ بِنا وَتَظاهُرَ الزمان علینا»؛<br /> <br /> «خدایا! ما از تو امید داریم آن حکومت کریمی را برقرار سازی و به سبب آن اسلام و مسلمین را عزت بخشی و نفاق و اهل آن را ذلیل گردانی و ما را در آن، از دعوت کنندگان به طاعت خویش واز رهبران راه هدایتت قرار دهی وکرامت دنیا وآخرت را به ما روزی فرمایی ... خدایا! از نبودِ پیامبرمان _ که درود تو بر او و خاندانش باد _ و غیبت ولیّ مان و فزونی دشمن مان و کمی عددمان و زیادی فتنه هایی که بر ما فرود می آید و ناسازگاری زمانه، به تو شکوه می کنیم».<br /> <br /> == انتظار مطلوب ==<br /> <br /> == اشاره ==<br /> انتظار بر دو گونه است: انتظار آگاهانه ومطلوب، وانتظار نامطلوب. دوّمی، همان مترصد بودن علامت های ظهور، مانند صدای آسمانی (صیحه)، فرو رفتن در زمین (خَسْف)، ظهور سفیانی ودجّال است. ما این علایم را نفی نمی کنیم و در این باره روایات زیادی در مجموعه روایات «مَلاحِم» آمده است. هر چند این روایات تاکنون مورد پژوهش سندی به صورت دقیق علمی قرار نگرفته است؛ امّا از قبل بر درستی<br /> <br /> ص:68<br /> <br /> برخی از آنها تأکید می کنیم. لیکن در اینجا بر شیوه «مترصد بودن» در معنای انتظار، انتقاد داریم. به نظر ما این شیوه، امّت را از عمل به وظایفی که در دوره انتظار بر دوش دارد، منحرف می سازد واز شیوه انتظار صحیح باز می دارد.<br /> <br /> اوّلی، همان «انتظار مطلوب» است. در چنین انتظاری، هم فعالیت وحرکت و امر به معروف و نهی از منکر وجود دارد وهم دعوت به سوی خدا و جهاد. این، از زمینه های اساسی ظهور امام عصر علیه السلام است؛ زیرا ظهور او با زنجیره ای از سنّت های الهی در جامعه و تاریخ ارتباط دارد و این سنّت ها جز با فعالیت و حرکت، تحقّق نمی یابد.<br /> <br /> علامت های ظهور در روایات، اجمالاً صحیح هستند؛ امّا به نظر ما محدود به زمان خاصی نیستند و در روایات نیز به صراحت وارد شده که تعیین کنندگان وقت (وقّاتون(1)) را تکذیب کنید.<br /> <br /> عبدالرحمن بن کثیر می گوید: ما نزد امام صادق علیه السلام بودیم که مهزم وارد شد وبه امام عرض کرد: قربانت شوم، درباره این حادثه ای که ما انتظار آن را می کشیم (ظهور امام عصر علیه السلام ) بفرمایید کی اتفاق می افتد؟ امام علیه السلام فرمود:<br /> <br /> «یا مَهْزَم! کذب الوقّاتون وهلک المستعجلون»(2)؛ «ای مهزم!<br /> <br /> ص:69<br /> ----1- آنان که زمان خاصی را برای ظهور حضرت حجت(علیه السلام) پیش بینی می کنند. (مترجم)<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> <br /> آنان که [برای این امر] وقت مشخص می کنند، دروغ می گویند وآنان که [تحقق آن را] پیش از موعدش می جویند، هلاک می شوند».<br /> <br /> فُضیل بن یسار از امام باقر علیه السلام سؤال کرد: آیا برای این امر (ظهور حضرت) زمان خاصّی است؟ فرمود: «کذب الوقّاتون»(1)؛ «دروغ گفته اند آنان که زمان خاصی را مقرر کرده اند».<br /> <br /> بنابراین، مقصود از بیان علامت ها، مشخص کردن دقیق زمان ظهور امام عصر علیه السلام نیست. درست آن است که بگوییم اینها به اعمال ما ارتباط دارد. بله «خسف» و«صیحه» [مثلاً] از علامت های ظهور است؛ لیکن عمل ما، تحقق این امور را نزدیک یا دور می سازد.<br /> <br /> این تصحیح و توجیه در تفسیر مفهوم ظهور، ضروری است که از آن به «انتظار مقبول و موجّه» یاد شود. در این باره توجّه به سه نکته بایسته است:<br /> <br /> == یک. تصحیح مفهوم انتظار ==<br /> امروز در عصری زندگی می کنیم که در آن بحث های زیادی در مورد ظهور امام عصر علیه السلام ردّ وبدل می شود. در عصرهای تاریخی دور ونزدیک خودمان، دوره ای را سراغ نداریم که مردم به گستردگی امروز، از ظهور امام علیه السلام و دولت او سخن گفته وتوجه نشان داده باشند. بنابراین، «انتظار» از مشخّصه های بارز عصر ما است. اما متأسفانه اصلاح وارشادی در سطح عموم درباره مسأله انتظار صورت نگرفته است! جوانان ما مسأله ظهور<br /> <br /> ص:70<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 260.<br /> <br /> امام عصر علیه السلام وعلایم ظهور او را، صرفاً در لابه لای کتاب ها می جویند. چنین رویکردی صحیح نیست؛ بلکه درست آن است که ظهور امام و انقلاب جهانی به رهبری او را در متن زندگی سیاسی واجتماعی خودمان جستوجو کنیم.<br /> <br /> علامت های ظهور امام علیه السلام به میزانی که ما در متن زندگی سیاسی و فرهنگی معاصر _ در آگاهی، مقاومت، وحدت کلمه، انسجام سیاسی، فداکاری، توانایی های انقلابی و سیاسی و تبلیغاتی مان _ می یابیم، در کتاب ها بیان نمی شود.<br /> <br /> شیوه جوانان ما در پژوهش از نشانه های ظهور امام علیه السلام از لابه لای کتاب ها، شیوه ای کاملاً منفی است. باید مفهوم انتظار را تصحیح کنیم و آن را به سمت مثبت جهت دهیم. فرق دو مفهوم این است که مفهوم نخست، نقش انسان را در مسأله انتظار، منفی جلوه گر می سازد؛ امّا مفهوم دوم، این نقش را در روند ظهور امام علیه السلام مثبت و فعّال و مرتبط با زندگی و وضعیت سیاسی و انقلابی و درد و رنج ما قرار می دهد.<br /> <br /> معمّر بن خلاّد از حضرت ابی الحسن علیه السلام در تفسیر سخن خدای تعالی (الم، اَحسب النّاس ان یترکوا ان یقولوا آمنّا و هُم لا یفتنون) (1) نقل کرده است:<br /> <br /> (یفتُنونَ کما یُفتن الذَّهب، ثُمَّ قال: یُخلصون کما یُخلص الذهب)<br /> <br /> ص:71<br /> ----1- «الف، لام، میم، آیا مردم پنداشتند که تا گفتند ایمان آوردیم، رها می شوند ومورد آزمایش قرار نمی گیرند؟»; عنکبوت (29) آیه 1 و2.<br /> <br /> (1)؛ «[مردم] آزمایش می شوند، همان طور که طلا آزمایش می شود. سپس فرمود: ناخالصی مردم گرفته می شود، چنان چه طلا را خالص می سازند».<br /> <br /> منصور صیقل می گوید: من وحارث بن مغیره نشسته بودیم و [درباره ظهور امام عصر علیه السلام ] با هم سخن می گفتیم که امام صادق علیه السلام سخنان ما را شنید. آن حضرت به ما فرمود:<br /> <br /> «فی ای شیء انتم هاهنا؟ هیهات لا واللّهِ لا یکون ما تمدّون الیه اعینکم حتّی تمیّزوا»؛ «برای چه اینجا نشسته اید؟ دریغا! نه به خدا قسم آنچه که انتظارش را می کشید، واقع نخواهد شد، مگر آنکه متمایز (آزمایش) شوید».<br /> <br /> منصور از امام صادق علیه السلام نقل می کند:<br /> <br /> «یا منصور! انّ هذا الامر لا یأتیکم اِلاّ بعد أیاس، لا واللّهِ حتّی یمیّزوا، لا واللّهِ حتّی یشقی من یشقی ویَسْعَدَ مَنْ یَسْعَدُ»(2)؛ «ای منصور! ظهور امام علیه السلام واقع نمی شود، مگر پس از نا امیدی. نه به خدا مگر آنکه متمایز شوند؛ نه به خدا مگر آنکه شقی و نیک بخت هر دو خود را نشان دهند».<br /> <br /> بنابراین، ارتباط ظهور امام عصر علیه السلام با علم، زندگی، گرفتاری و درد، نیکبختی و بدبختی ما بیشتر از ارتباط آن با نشانه های کیهانی ذکر شده در کتاب ها است و این، مفهومی است که باید با ژرف اندیشی و روشنگری به آن بنگریم.<br /> <br /> ص:72<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 261.<br /> <br /> == دو. منتظر کیست؟ ==<br /> براساس مفهوم ذکر شده، مسأله برعکس می شود وامام علیه السلام منتظر حرکت و مقاومت وجهاد ما خواهد بود؛ نه ما منتظر ایشان. مسأله ظهور امام علیه السلام هنگامی که با واقعیت های سیاسی وانقلابی ما مرتبط باشد، بی گمان این ماییم که این واقعیت ها را تحقق می بخشیم. بنابراین می توانیم دو گونه عملکرد در این رابطه بروز دهیم: یا آنکه با اقدام، حرکت، اتحاد، نظم تشکیلاتی، فداکاری و امر به معروف، زمینه قیام آن حضرت را فراهم سازیم و یا آنکه کار را به عهده دیگران گذاشته و خود از هرگونه اقدامی شانه خالی کنیم و از رویارویی با مسؤولیت ها بگریزیم.<br /> <br /> == سه. ارزش انتظار ==<br /> برای مفهوم مثبت ومقبول «انتظار»، منابع اسلامی، ارزش و اهمیت زیادی داده است. رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) می فرماید: «افضل اعمال اُمّتی الانتظار»(1)؛ «برترین اعمال امّت من انتظار است» و «انتظار الفرج عبادةٌ»(2)؛ «انتظار فرج، خود عبادت است».<br /> <br /> در حدیث دیگری آمده است: «المنتظر لاَِمْرِنا کالمتشحّطِ بدمه»(3)؛ «کسی که انتظار امر ما را بکشد (منتظر ظهور باشد)، چونان کسی است<br /> <br /> ص:73<br /> ----1- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 2- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> 3- الزام الناصب ، ج 1، ص 469.<br /> <br /> که [در راه خدا ]به خون خود در غلتیده باشد».<br /> <br /> این ارزش بزرگی که در روایات برای انتظار بیان شده، با تصور مثبت از این معنا تناسب دارد واز تصوّر منفی انتظار به معنای «مترصد بودن» بسیار دور است.<br /> <br /> ص:74<br /> <br /> = فصل دوم: پیوند «حرکت» و «انتظار» =<br /> <br /> == اشاره ==<br /> ص:75<br /> <br /> == حرکت و انتظار ==<br /> ارتباط دو سویه ای میان حرکت وانتظار موجود است. پیش از این درباره پیوستگی انتظار به «حرکت» سخن گفتیم و هم اکنون از وابستگی «حرکت» به «انتظار» سخن خواهیم گفت.<br /> <br /> == اقدام انقلابی ==<br /> «اقدام انقلابی» آمیزه ای از تخریب و ساختن است؛ از این رو با چالش، مقاومت و سختی همراه است. اگر انقلاب، فقط ساختن بود _ بی هیچ انهدامی _ نیاز به این همه زمت و تلاش نبود. چون انهدام بر رژیم سیاسی فاسدِ موجود وارد می شود؛ در نتیجه با سختی های فراوانی همراه است. زیرا هر رژیمی، بهره بردارانی دارد که از آن نفع می برند و دفاع می کنند.<br /> <br /> دعوت به توحید، یک دعوت انقلابی است؛ از این رو چنین دعوتی با «جهاد و جنگ» همراه است:<br /> <br /> (وقاتلوهم حتّی لا تکون فتنة ویکون الدّین کلّه للّه) (1)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند و دین یکسره از آن خدای گردد».<br /> <br /> ص:76<br /> ----1- انفال (8) آیه 39.<br /> <br /> بدون از میان برداشتن فتنه ها و موانع بزرگی که بهرهوران رژیم سیاسی شرک آلود ایجاد کرده اند، امکان ندارد دعوت به توحید راهی به زندگی مردم بگشاید. از طرف دیگر، از میان برداشتن فتنه نیز بدون جهاد و مبارزه، امکان پذیر نیست؛ زیرا توحید (نظام توحیدی) در خلأ سیاسی و اجتماعی استقرار نمی یابد؛ بلکه جایگزین شرک می شود و دعوت به خدا، جز با نابودی شرک صورت نمی پذیرد.<br /> <br /> == بهای اقدام انقلابی ==<br /> برپا دارندگان شرک و رهبران آن، از تمام توان خود برای مبارزه با حرکت توحیدی و برانگیختن فتنه ها و ایجاد موانع در مسیر دعوتگران به خدا، بهره می برند. دعوت به توحید نیازمند از بین بردن تمام این فتنه ها و رویارویی با همه این موانع ومبارزه با رژیم شرک است.<br /> <br /> رویارویی با موانع ومبارزه با کیان شرک، هزینه جانی ومالی زیادی به دعوتگران به سوی خدای تعالی و نزدیکان آنان تحمیل می کند و خسارت های سنگینی را در پی دارد.<br /> <br /> == تکلیف به حرکت ==<br /> قرآن با توجّه به این عوامل، در تکلیف مردم به حرکت، اهتمام ویژه ای نشان داده است. اگر این رنج ها و مشقّت ها در حرکت توحیدی نبود، این همه تأکید وجهی نداشت:<br /> <br /> ص:77<br /> <br /> (قوموا لِلّه قانتین) (1)؛ «خاضعانه برای خدا به پاخیزید».<br /> <br /> (وَأمُر بالمعروف وَانْهَ عن المنکر واصْبِرْ علی ما اصابکَ) (2)؛ «به کار پسندیده وادار واز کار ناپسند بازدار وبر آسیبی که بر تو وارد آید شکیبا باش».<br /> <br /> (فَاسْتَقِمْ کَما اُمِرتَ) (3)؛ «پس همان گونه که دستور یافته ای ایستادگی کن».<br /> <br /> (اُدع الی سبیلِ ربِّکَ) (4)؛ «به راه پروردگارت دعوت کن».<br /> <br /> (اِقْرأ باسم ربّکَ) (5)؛ «به نام پروردگارت بخوان».<br /> <br /> (جاهد الکفّار والمنافقین) (6)؛ «با کافران ومنافقان جهاد کن».<br /> <br /> (وَ جاهِدُوا فی سبیل اللّهِ)(7)؛ «ودر راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (اِنفروا خِفافاً وثقالاً وَجاهِدوا باَموالکم وانفسکم فی سبیل اللّهِ) (8)؛ «سبکبار و گران بار بسیج شوید وبا مال وجانتان در راه خدا جهاد کنید».<br /> <br /> (وَاقتلوهم حیث ثقفتموهم) (9)؛ «و هر کجا به ایشان دست یافتید، آنان را بکشید».<br /> <br /> ص:78<br /> ----1- بقره (2) آیه 238.<br /> <br /> 2- لقمان (31) آیه 17.<br /> <br /> 3- هود (11) آیه 112.<br /> <br /> 4- نحل (16) آیه 125.<br /> <br /> 5- علق (96) آیه 1.<br /> <br /> 6- توبه (9) آیه 73.<br /> <br /> 7- بقره (2) آیه 218.<br /> <br /> 8- توبه (9) آیه 41.<br /> <br /> 9- بقره (2) آیه 191.<br /> <br /> (وَ قاتِلوا فی سبیلِ اللّهِ الذینَ یُقاتلونکم) (1)؛ «و در راه خدا با کسانی که با شما می جنگند، بجنگید».<br /> <br /> (و قاتلوهم حتّی لا تکون فتنةٌ) (2)؛ «و با آنان بجنگید تا فتنه ای بر جای نماند».<br /> <br /> تمام اینها آموزه های انقلابی در راستای تغییر وضع موجود و نشاندن توحید به جای شرک و از بین بردن فتنه ها ورفع موانع از مسیر دعوت به سوی خداوند است.<br /> <br /> == ضعف انسان ==<br /> انسان از انجام چنین مسؤولیّت دشواری، احساس ناتوانی می کند ودر وجود خود، قدرتی برای رویارویی با تمام این موانع ومشکلات نمی یابد. نبرد بین دو جبهه توحید و شرک، شدید و ویرانگراست؛ از این رو انسان به تنهایی یا با کمی مؤمنان، در برخورد با این جبهه، احساس ضعف کرده و چنین کاستی را می پذیرد واز رودررویی عقب نشینی می کند؛ مگر آنکه خدای تعالی او را حفظ کند.<br /> <br /> پذیرش عوامل ضعف در نفس انسان، نخستین مشکلی است که فعّالان در راه خدا با آن مواجه اند. این ضعف به شکل هراس از طاغوت ودستیاران او، درماندگی از ادامه راه، یأس از سودمندی استمرار آن، عافیت جویی و راحت طلبی و یا تمامی این عوامل بروز می کند و آنان<br /> <br /> ص:79<br /> ----1- بقره (2) آیه 190.<br /> <br /> 2- انفال (8) آیه 39.<br /> <br /> که از ادامه مسیر ناتوانند و در راه می مانند، فراوان هستند.<br /> <br /> == رهایی از سقوط ==<br /> در اینجا بایسته است از اسباب وعواملی که ما را در طیّ این مسیر، از سقوط حفظ می کند و از وسوسه های شیطانی وضعف درونی خودمان باز می دارد، سخن بگوییم. وسایل حفظ و مصونیّت در زندگی فعالان بسیار است. مهم ترین آنها چهار عامل است که قرآن کریم از آنها یاد کرده است: 1. استعانت از صبر و صلاة؛ 2. ولا؛ 3. میراث؛ 4. انتظار.<br /> <br /> == عوامل رستگاری ==<br /> <br /> == یک. استعانت از صبر و صلاة (نماز وروزه) ==<br /> خدای تعالی می فرماید: (استعینوا بالصّبر والصّلوة)(1)؛ «از شکیبایی و نماز یاری جویید» و (یا ایها الذین آمنوا استعینوا بالصبر والصّلوة)(2)؛ «ای مؤمنان! از شکیبایی و نماز یاری جویید».<br /> <br /> خداوند در سوره «هود»، قلب رسولش را در وسط میدان کارزار با سران شرک در جزیرة العرب با بیان قصّه مسیر توحید، نیرو می بخشد و بعد از بررسی اجمالی این مسیر طولانی، به وی می فرماید:<br /> <br /> ص:80<br /> ----1- بقره (2) آیه 45.<br /> <br /> 2- بقره (2) آیه 153.<br /> <br /> (فاستقم کما اُمِرْتَ ومَنْ تاب مَعَکَ ولا تَطْغَوْا انّه بما تعملون بصیر ولا ترکنوا الی الذین ظلموا فتمسّکم النّار وما لکم من دون اللّهِ من اولیاء ثمّ لا تنصرون واقم الصلوة طَرَفَیِ النَّهار وزلفاً من اللّیل انّ الحسنات یذهبن السیّئات ذلک ذکری للذّاکرین واصبر فانّ اللّهَ لا یُضیعُ اَجْرَ الْمحسنین) (1)؛<br /> <br /> «پس همان گونه که دستور یافته ای، ایستادگی کن و [همین طور] هر چه با تو توبه کرده است. و طغیان مکنید که او به آنچه انجام می دهید بینا است. به کسانی که ستم کرده اند، متمایل مشوید که آتش [دوزخ] به شما می رسد، ودر برابر خدا برای شما دوستانی نخواهد بود، و سرانجام یاری نخواهید شد. و در دو طرف روز [اوّل و آخر آن] و نخستین ساعات شب، نماز را برپا دار؛ زیرا خوبی ها بدی ها را نیست می کند. این برای پندگیرندگان پندی است وشکیبا باش چه خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمی گرداند».<br /> <br /> صبر، پایداری براساس سنّت های الهی است وجنگ به موجب این سنّت ها به وجود می آید. آن که دوست دارد پیروز این نبرد باشد، به ناچار باید این سنّت ها را بشناسد و بر آنها پایداری ورزد و با قدرتی هم تراز به مقابله با آنها برخیزد. این مقابله نیز خود از سنّت های الهی است.<br /> <br /> مهیّا کردن نیرویی هم تراز با قدرت دشمن در صحنه نبرد، یا در<br /> <br /> ص:81<br /> ----1- هود (11) آیات 112 _ 115.<br /> <br /> میدان سیاست یا تبلیغات و... جزئی از صبر و پایداری است.<br /> <br /> صبر و شکیبایی، بدین معنا نیست که انسان دشمنش را تحمّل کند؛ بلکه به معنای مقاومت وپایداری در مقابل دشمن و عدم وازدگی و درماندگی در رویارویی با او است؛ تا آنجا که توان دفع ورفع او را با نیرویی برابر با توان وی بیابد. این، معنای مثبت صبر و شکیبایی است.<br /> <br /> نماز، نمودِ ارتباط با خدا و یاد او است. انسان مسلمان در بحبوحه نبرد، باید از خدا ویاد وی بسیار کمک بگیرد و از وی عزم و نیرو بطلبد و قوایش را با قوای الهی استحکام بخشد. اگر انسان در میدان نبرد، از خداوند یاری بطلبد، دیگر از چیزی نخواهد ترسید و احساس ضعف نخواهد کرد و این، معنای صبر و صلاة است.<br /> <br /> == دو. ولا (همبستگی) ==<br /> مسلمانان مانند پیکری واحدند که اعضای آن ارتباطی منسجم دارند که همان رابطه ولا (همبستگی) است. این امر، ولایت در خطّ افقی است؛ در مقابل ولایت خدا و رسول و اولیای امور که ولایت آنان در خطّ عمودی و در بافت جامعه اسلامی است.<br /> <br /> قرآن به همین رابطه منسجم و هماهنگ _ که افراد امّت اسلامی را به یکدیگر پیوند می زند واز مجموع آنها توده ای مرتبط با هم پدید می آید _ اشاره دارد: (والمؤمنون والمؤمنات بعضهم اولیاء بعض) (1)؛ «و<br /> <br /> ص:82<br /> ----1- توبه (9) آیه 71.<br /> <br /> مردان وزنان با ایمان، دوستان یکدیگرند».<br /> <br /> این «ولا»، دوستی، همیاری، همبستگی، همزیستی، تعاون، سازش وخیرخواهی را شامل می شود. امّتی که با چنین پیوندهای مستحکمی به یکدیگر مرتبط باشند، ملّتی توانمند و یکپارچه در میدان مبارزه خواهند بود. خدای تعالی به سبب مصلحتی، پایه ارتباط میان این امّت را براساس ولا _ که از مستحکم ترین پیوندها در خانواده ای واحد است _ قرار داده است.<br /> <br /> از آنجا که نخستین وظیفه امّت اسلامی، رویارویی و درگیری در میدان مبارزه است، به ناچار می باید از ساختار داخلی مستحکم و بافت استواری برخوردار باشد تا بتواند در برابر وحشی گری های نبرد سرنوشت سازی که در آن وارد شده است، پایداری ورزد.<br /> <br /> بدون این ولای مستحکم _ که تک تک مردم مسلمان در آن به تقویت یکدیگر بر می خیزند _ امّت اسلامی قدرت ایستادگی در مقابل جبهه کفر ونفاق را در این نبرد سرنوشت ساز نخواهد داشت.<br /> <br /> این امّت، با وحدت کلمه، به ریسمان الهی چنگ می زند و در رویارویی با سران کفر، مجموعه و خانواده واحدی می شود: (واعتصموا بحبل الله جمیعاً ولا تفرّقوا) (1)؛ «و همگی به ریسمان الهی چنگ زنید وپراکنده مشوید».<br /> <br /> ص:83<br /> ----1- آل عمران (3) آیه 103.<br /> <br /> در این آیه، خدای متعال امّت اسلامی را به چنگ زدن به ریسمان الهی در میدان مبارزه فرمان می دهد. البته این اعتصام باید از جانب همه و به طور جمعی باشد؛ زیرا طبیعت مبارزه چنین است که هر یک از دو طرف درگیری، تمام نیرو و امکانات خود را به کار می گیرد. نیروی امّت اسلامی نیز در دو چیز خلاصه می شود: پناه بردن به خدا و اجتماع و یکپارچگی آنان.<br /> <br /> == سه. میراث ==<br /> اعضای این خانواده باید ریشه های تاریخی خود را به یاد آورند. بی گمان شناخت چنین اصالت و هویت تاریخی، در هنگامه نبرد، به آنان نیرو، صلابت، ثبات و استحکام چند برابر خواهد بخشید.<br /> <br /> حرکت اسلام در تاریخ، حرکت بی ریشه ای نیست؛ بلکه از حرکت تمام انبیا _ از آدم تا خاتم _ نشأت گرفته است.<br /> <br /> حرکتی که دارای چنین عمق وریشه ای است ودر درازنای ده ها قرن، در مقابل مکر و دسیسه های مشرکان ثابت قدم مانده، سزاوار آن است که در این معرکه نیز ثابت قدم بماند وشایستگی وصلاحیتش را حفظ کند. بی گمان خانواده توحید، شجره طیّبه ای است در زمین که: «اصلها ثابت وفرعها فی السّماء»؛ «ریشه اش ثابت و شاخه هایش برافراشته بر آسمان است».<br /> <br /> (اَلم تَرَ کیف ضرب اللّهُ مثلاً کلمةً طیّبة کشجرة طیّبة اصلها<br /> <br /> ص:84<br /> <br /> ثابت وفرعها فی السّمآءِ تُؤتی اُکُلها کلّ حین باذن ربّها ویضرب اللّهُ الامثال للنّاس لعلّهم یتذکرون) (1)؛ «آیا ندیدی خدا چگونه مَثَل زده: سخن پاک مانند درختی پاک است که ریشه اش استوار وشاخه اش در آسمان است؛ میوه اش را هر دم به اذن پروردگارش می دهد وخدا مَثَل ها را برای مردم می زند، شاید که آنان پند گیرند».<br /> <br /> شرک نیز، یک خانواده است، جز آنکه بریده و بی ریشه است: (اجتثّت من فوق الارض ما لها من قرار) (2)؛ «از روی زمین کنده شده وقراری ندارد».<br /> <br /> برای کسانی که به خدا دعوت می کنند، بایسته است ریشه ها، عمق واصالت تاریخی خود و نیز پیوندشان با صدیقان، صالان، راکعان، ساجدان، ذاکران و دعوتگران به سوی خدا را به یاد آورند. به همین جهت، بر امام حسین علیه السلام به سبب میراث بزرگی که از پدران خود _ آدم، نوح، ابراهیم و رسول خدا _ به ارث برده است، سلام و درود می فرستیم و می گوییم: «السلام علیک یا وارث آدم صفوة اللّه، السلام علیک یا وارث نوح نبی اللّه، السلام علیک یا وارث ابراهیم خلیل اللّه».<br /> <br /> بسیار مهمّ و بایسته است که در میدان نبرد، انسان این ریشه داری و اصالت را یاد آورد؛ زیرا وی را در میانه این نبرد خسارت بار، مصون ومحفوظ داشته و تقویت خواهد کرد.<br /> <br /> ص:85<br /> ----1- ابراهیم (14) آیه 24 و25.<br /> <br /> 2- ابراهیم (14) آیه 26.<br /> <br /> == چهار. امید وانتظار ==<br /> انتظار، چهارمین عاملی است که انسان را در حرکت، یاری می دهد. انتظار، امید را در درون انسان بر می انگیزد و امید توانایی مقاومت و حرکت را به وی می بخشد. غریقی که منتظر رسیدن گروه نجات است، بی گمان چندین برابر کسی که امیدی به نجات ندارد، از خود استقامت نشان می دهد.<br /> <br /> ایمان به «وراثت زمین به وسیله صالحان» و«امامت مستضعفان مؤمن» و اینکه «عاقبت از آن متّقین» است، به صالحان و تقواپیشگان، ثبات و قدرت بیشتری بخشیده و در میدان نبرد، آنان را ثابت قدم خواهد داشت. همچنین قدرت رویارویی با مشکلات ومبارزه با گردنکشان ومستکبران را در سخت ترین شرایط برای آنان فراهم خواهد ساخت. چنین ایمان واعتقادی، از شکست و فروپاشی آنان در شرایط سخت و دشوار، جلوگیری خواهد کرد.<br /> <br /> بدین جهت است که قرآن کریم بر این حقیقت _ «عاقبت از آن تقواپیشگان است»(1) _ تأکید میورزد و به وراثت زمین به وسیله صالحان و شایستگان اقرار می کند: (ولقد کتبنا فی الزّبور من بَعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون) (2)؛ «در حقیقت، در زبور پس از آن یاد کرد، نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد».<br /> <br /> ص:86<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128.<br /> <br /> 2- انبیاء (21) آیه 105.<br /> <br /> به سبب اهمیّت این حقیقت و بایستگی تأکید بر آن و بای اندیشه اسلامی بر آن، خدای متعال آن را در «ذکر» و «زبور»، یادآوری کرده است. خداوند امامت مستضعفان و سرپرستی آنان را در سیر تمدن انسانی، تثبیت فرموده، و این وعده پروردگار و اراده حتمی او است که پس از فراخواندنشان به ایمان و عمل صالح، درخواستشان را پذیرفت؛ چنان که فرمود:<br /> <br /> (ونرید ان نمنّ علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمّة ونجعلهم الوارثین ونمکّن لهم فی الارض) (1)؛ «و خواستیم بر کسانی که در آن سرزمین فرودست شده بودند، منّت نهیم و آنان را پیشوایان مردم گردانیم و ایشان را وارث زمین کنیم و در زمین قدرتشان دهیم».<br /> <br /> این دو آیه، اگرچه در مسأله داستان موسی علیه السلام وفرعون وهامان وارد شده است؛ امّا اراده الهی در باب مستضعفان محروم، مطلق است و به چیزی جز استجابت امری که خدای تعالی، مؤمنان را به سوی آن دعوت کرده (ایمان و عمل صالح)، مقیّد نشده است.<br /> <br /> وعده الهی بر امامت مستضعفان در زمین، به مؤمنان مستضعف نیرو، اطمینان، آرامش، استقامت و شکیبایی بر مشکلات مبارزه، و در ناراحتی ها نیروی مقاومت بخشیده و در میدان نبرد ثابت قدم می دارد.<br /> <br /> انتظار حقیقی برای نجات، امید را در روحیّه دلاوران عرصه های<br /> <br /> ص:87<br /> ----1- قصص (28) آیه 5 و6.<br /> <br /> نبرد، برمی انگیزد؛ [چنان که] در رویارویی با فرعون و هامان، موسی بن عمران علیه السلام قوم خود را با وعده الهی وانتظار فرج وکمک از سوی خدای بلندمرتبه، نیرو بخشید:<br /> <br /> (قال موسی لقومه استعینوا باللّهِ وَاصْبِروا اِنّ الارض لِلّهِ یُورثُها مَنْ یَشآءُ مِنْ عِبادِه والعاقبة للمتّقین، قالوا اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتیَنا وَمِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا، قال عسی ربُّکُمْ اَنْ یُهْلِکَ عدوّکم ویَسْتَخْلفکُمْ فی الارضِ فَیَنْظُرَ کَیْفَ تَعْملونَ) (1)؛<br /> <br /> «موسی به قوم خود گفت: از خدا یاری جویید وپایداری ورزید چه زمین از آنِ خدا است؛ آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد می دهد وفرجام نیک برای پرهیزگاران است. [قوم موسی] گفتند: پیش از آنکه تو نزد ما بیایی و [حتّی] بعد از آنکه به سوی ما آمدی، مورد آزار قرار گرفتیم. گفت: امید است که پروردگارتان دشمن شما را هلاک کند وشما را روی زمین جانشین [آنان ]سازد؛ آن گاه بنگرد تا چگونه عمل می کنید».<br /> <br /> موسی بن عمران می کوشید تا بنی اسرائیل را در میدان مبارزه و رویارویی، متوجّه امید به خدا و وعده او و انتظار فرج کند. از این رو، این دستور بزرگ الهی را برای آنان بیان می کند: (قال موسی لقومه: استعینوا باللّهِ واصبروا انّ الارض للّهِ یورثُها من یشاء من عباده والعاقبة للمتّقین).<br /> <br /> ص:88<br /> ----1- اعراف (7) آیه 128 و129.<br /> <br /> شگفت آنکه موسی بن عمران بین «صبر» و «انتظارِ تحقّق وعده الهی» ارتباط برقرار کرده است: (اصبروا انّ الارض للّه یورثها من یشآءُ من عباده).<br /> <br /> بنی اسرائیل می کوشند تا پیامبرشان را از انتظار آینده، متوجّه مرارت زمان حاضر کنند، از این رو به وی می گویند: (اُوذینا مِنْ قَبْلِ اَنْ تأتینا ومن بَعْدِ ما جِئْتَنا).<br /> <br /> موسی دوباره آنان را به انتظار تحقق وعده خداوند و صبر بر ناراحتی ها متوجه می سازد که بی گمان این گشایش نزدیک خواهد بود: (قال: عسی ربّکم ان یهلک عدوّکم ویستخلفکم فی الارض فینظر کیف تعملون)<br /> <br /> بنابراین، خدای تعالی اراده کرده تا این امّت را با فرهنگ «وراثت» و«انتظار» آشنا سازد؛ یعنی، وراثت پیامبران و صالحان وانتظار وعده خدای تعالی به فرج و امامت شایستگان.<br /> <br /> از یک طرف قانون «وراثت» واز دیگر سو قانون «انتظار»، حرکت توحیدی را احاطه کرده است. وراثت و انتظار، دو رکن اصلی حرکت توحیدی در مسیر دشوار و طولانی آن است و باید با این دو فرهنگ قرآنی آشنا شویم.<br /> <br /> والسلام<br /> <br /> ص:89<br /> <br /> = درباره مركز =<br /> بسمه تعالی<br /> <br /> جَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ<br /> <br /> با اموال و جان های خود، در راه خدا جهاد نمایید، این برای شما بهتر است اگر بدانید.<br /> <br /> (توبه : 41)<br /> <br /> چند سالی است كه مركز تحقيقات رايانه‌ای قائمیه موفق به توليد نرم‌افزارهای تلفن همراه، كتاب‌خانه‌های ديجيتالی و عرضه آن به صورت رایگان شده است. اين مركز كاملا مردمی بوده و با هدايا و نذورات و موقوفات و تخصيص سهم مبارك امام عليه السلام پشتيباني مي‌شود. براي خدمت رسانی بيشتر شما هم می توانيد در هر كجا كه هستيد به جمع افراد خیرانديش مركز بپيونديد.<br /> <br /> آیا می‌دانید هر پولی لایق خرج شدن در راه اهلبیت علیهم السلام نیست؟<br /> <br /> و هر شخصی این توفیق را نخواهد داشت؟<br /> <br /> به شما تبریک میگوییم.<br /> <br /> شماره کارت :<br /> <br /> 6104-3388-0008-7732<br /> <br /> شماره حساب بانک ملت :<br /> <br /> 9586839652<br /> <br /> شماره حساب شبا :<br /> <br /> IR390120020000009586839652<br /> <br /> به نام : ( موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه)<br /> <br /> مبالغ هدیه خود را واریز نمایید.<br /> <br /> آدرس دفتر مرکزی:<br /> <br /> اصفهان -خیابان عبدالرزاق - بازارچه حاج محمد جعفر آباده ای - کوچه شهید محمد حسن توکلی -پلاک 129/34- طبقه اول<br /> <br /> وب سایت: www.ghbook.ir<br /> <br /> ایمیل: Info@ghbook.ir<br /> <br /> تلفن دفتر مرکزی: 03134490125<br /> <br /> دفتر تهران: 88318722 ـ 021<br /> <br /> بازرگانی و فروش: 09132000109<br /> <br /> امور کاربران: 09132000109<br /> [[رده:کتابخانه حضرت مهدی علیه السلام]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=5102 2026-05-05T13:07:39Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;<br /> background: #e2d8c5;<br /> padding: 10px;<br /> min-he333ight: 100vh;<br /> &quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: #ffffff;<br /> border-radius: 20px;<br /> border: 1px solid #d4c9b5;<br /> box-shadow: 0 6px 20px rgba(0,0,0,0.06);<br /> max-width: 98%;<br /> margin: 0 auto;<br /> padding: 5px;<br /> &quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;<br /> text-align: center;<br /> font-size: 0.85em;<br /> color: #b89a70;<br /> border-bottom: 1px solid #e0d5c5;<br /> padding-bottom: 10px;<br /> margin-bottom: 25px;<br /> &quot;&gt;<br /> ⚜️ صفحه {{{شماره|۱}}} ⚜️<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: #ffffff;<br /> padding: 3%;<br /> border-radius: 12px;<br /> line-height: 1.85;<br /> font-size: 1em;<br /> color: #2d3e2a;<br /> text-align: justify;<br /> &quot;&gt;<br /> {{{1}}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=5101 2026-05-05T01:01:10Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;<br /> background: #e2d8c5;<br /> padding: 10px;<br /> min-height: 100vh;<br /> &quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: #ffffff;<br /> border-radius: 20px;<br /> border: 1px solid #d4c9b5;<br /> box-shadow: 0 6px 20px rgba(0,0,0,0.06);<br /> max-width: 98%;<br /> margin: 0 auto;<br /> padding: 5px;<br /> &quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;<br /> text-align: center;<br /> font-size: 0.85em;<br /> color: #b89a70;<br /> border-bottom: 1px solid #e0d5c5;<br /> padding-bottom: 10px;<br /> margin-bottom: 25px;<br /> &quot;&gt;<br /> ⚜️ صفحه {{{شماره|۱}}} ⚜️<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: #ffffff;<br /> padding: 3%;<br /> border-radius: 12px;<br /> line-height: 1.85;<br /> font-size: 1em;<br /> color: #2d3e2a;<br /> text-align: justify;<br /> &quot;&gt;<br /> {{{1}}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=5100 2026-05-05T01:00:02Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;<br /> background: #e2d8c5;<br /> padding: 10px;<br /> min-height: 100vh;<br /> &quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: #ffffff;<br /> border-radius: 20px;<br /> border: 1px solid #d4c9b5;<br /> box-shadow: 0 6px 20px rgba(0,0,0,0.06);<br /> max-width: 98%;<br /> margin: 0 auto;<br /> padding: 5px;<br /> &quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;<br /> text-align: center;<br /> font-size: 0.85em;<br /> color: #b89a70;<br /> border-bottom: 1px solid #e0d5c5;<br /> padding-bottom: 10px;<br /> margin-bottom: 25px;<br /> &quot;&gt;<br /> ⚜️ صفحه {{{شماره|۱}}} ⚜️<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: #ffffff;<br /> padding: 3%;<br /> border-radius: 12px;<br /> line-height: 1.85;<br /> font-size: 1em;<br /> color: #2d3e2a;<br /> text-align: justify;<br /> &quot;&gt;<br /> {{{1}}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9_%D8%B5%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA_%D8%A2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%85%D8%B1%D9%87_(%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA)&diff=5099 2026-05-05T00:56:40Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>{{مطالعه کتاب<br /> |شماره=1<br /> |1=<br /> -<br /> == صبر در احادیث شیعه ==<br /> <br /> '''صبر''' در آموزه‌های اسلامی به معنای خویشتن‌داری، پایداری و مقاومت در برابر مشکلات است. در احادیث شیعه، صبر یکی از ارکان ایمان و شرط رسیدن به قرب الهی معرفی شده‌است. <br /> <br /> == صبر در قرآن ==<br /> در قرآن بارها به صبر سفارش شده و آن را کلید رستگاری دانسته است. <br /> <br /> * «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ» (بقره، 153) <br /> ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از صبر و نماز یاری بجویید؛ همانا خداوند با صابران است. <br /> <br /> * «إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَابٍ» (زمر، 10) <br /> ترجمه: همانا پاداش صابران به طور کامل و بی‌حساب به آنان داده می‌شود. <br /> <br /> == جایگاه صبر در روایات شیعه ==<br /> ائمه اطهار (ع) صبر را ستون ایمان و راه رسیدن به درجات عالی معرفی کرده‌اند. <br /> <br /> === صبر رکن ایمان ===<br /> امام علی (ع): <br /> «اَلصَّبْرُ مِنَ الْإِيمَانِ كَالرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ، فَلَا إِيمَانَ لِمَنْ لَا صَبْرَ لَهُ».&lt;ref&gt;نهج البلاغه، حکمت 82&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: صبر نسبت به ایمان همچون سر نسبت به بدن است؛ هر کس صبر ندارد ایمان ندارد.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=2<br /> |1=<br /> ----<br /> === درجات صبر ===<br /> امام صادق (ع): <br /> «اَلصَّبْرُ ثَلَاثَةٌ: صَبْرٌ عَلَى الْمُصِيبَةِ، وَصَبْرٌ عَلَى الطَّاعَةِ، وَصَبْرٌ عَنِ الْمَعْصِيَةِ».&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص۹۱&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: صبر سه گونه است: صبر بر مصیبت، صبر بر طاعت و صبر بر ترک معصیت.<br /> <br /> == اقسام صبر در روایات ==<br /> <br /> === ۱. صبر بر طاعت ===<br /> پایداری در انجام عبادات و واجبات الهی. عبادت نیازمند کوشش و تحمل دشواری‌هاست؛ مانند سحرخیزی برای نماز یا روزه گرفتن. <br /> <br /> ----<br /> === ۲. صبر بر معصیت ===<br /> خویشتن‌داری در برابر خواهش‌های نفس و دوری از گناه. <br /> امام علی (ع) فرمود: <br /> «الصَّبْرُ عَنِ الْمَعْصِيَةِ أَفْضَلُ مِنَ الصَّبْرِ عَلَى الطَّاعَةِ».&lt;ref&gt;غررالحکم، ح ۳۸۴۸&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: صبر در ترک گناه برتر از صبر در انجام طاعت است.<br /> <br /> ----<br /> === ۳. صبر بر بلا و مصیبت ===<br /> پایداری در برابر مشکلات، رنج‌ها و حوادث ناگوار. <br /> امام باقر (ع) فرمود: <br /> «مَنْ صَبَرَ عَلَى الْمُصِيبَةِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِثْلَ أَجْرِ أَلْفِ شَهِيدٍ».&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۷۱، ص۹۰&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: کسی که بر مصیبت صبر کند، خداوند پاداش هزار شهید برای او می‌نویسد.<br /> ----<br /> <br /> === ۴. صبر در انتظار فرج ===<br /> انتظار فرج در مکتب شیعه به معنای امید به گشایش الهی و ظهور امام مهدی (عج) است. روایات متعددی، «انتظار» را به عنوان برترین نوع عبادت و عالی‌ترین مصداق صبر معرفی کرده‌اند. <br /> <br /> ----<br /> === احادیث درباره صبر و انتظار فرج ===<br /> <br /> * امام صادق (ع) فرمود: <br /> «أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ إِنْتِظَارُ الْفَرَجِ».&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص۱۴۶&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: برترین عبادت، انتظار فرج است. <br /> ----<br /> <br /> * امام علی (ع) درباره فضیلت صبر فرمود: <br /> «إِنْتَظِرُوا الْفَرَجَ وَ لَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ، فَإِنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ انْتِظَارُ الْفَرَجِ».&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۵۲، ص۱۲۲&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: در انتظار فرج باشید و از رحمت خدا مأیوس نشوید؛ همانا محبوب‌ترین اعمال نزد خداوند انتظار فرج است. <br /> ----<br /> * پیامبر اسلام (ص) فرمود: <br /> «أَفْضَلُ أَعْمَالِ أُمَّتِي انْتِظَارُ الْفَرَجِ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ».&lt;ref&gt;كمال الدين و تمام النعمة، شیخ صدوق، ج۲، ص۲۸۷&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: برترین اعمال امت من، انتظار فرج از جانب خداوند متعال است.<br /> ----<br /> }}<br /> === معنای صبر در انتظار ===<br /> انتظار فرج یعنی صبر و پایداری در دوران سخت غیبت و حفظ ایمان در شرایطی که مؤمنان در معرض فشارها، فتنه‌ها و مشکلات هستند. این صبر، همراه با عمل صالح، دعا برای فرج و امید به تحقق وعده الهی است. <br /> <br /> امام سجاد (ع) فرمود: <br /> «إِنَّ أَهْلَ زَمَانِ غَيْبَتِهِ الْقَائِلِينَ بِإِمَامَتِهِ وَ الْمُنْتَظِرِينَ لِظُهُورِهِ أَفْضَلُ أَهْلِ كُلِّ زَمَانٍ».&lt;ref&gt;كمال الدين و تمام النعمة، ج۱، ص۳۲۰&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: اهل زمان غیبت او که قائل به امامتش باشند و منتظر ظهورش باشند، برترین مردم هر زمان هستند. <br /> <br /> ----<br /> === منابع مهم در این بحث ===<br /> * الکافی، شیخ کلینی، ج۲، باب «الانتظار». <br /> * بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۵۲ (کتاب الامام المهدی). <br /> * کمال الدین و تمام النعمة، شیخ صدوق، ج۱ و ۲. <br /> * الغیبة، شیخ طوسی. <br /> <br /> ----<br /> <br /> نتیجه این است که صبر در انتظار فرج، نشانه ایمان راستین، امید به آینده و تسلیم نشدن در برابر یأس و ناامیدی است. چنین صبری، عبادتی برتر و زمینه‌ساز ظهور دانسته شده است.<br /> <br /> == فضیلت صبر در روایات ==<br /> فضیلت صبر در کلام پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) بارها بیان شده است: <br /> <br /> * پیامبر اسلام (ص): <br /> «إِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْداً ابْتَلَاهُ، فَإِنْ صَبَرَ اجْتَبَاهُ وَإِنْ رَضِيَ اصْطَفَاهُ».&lt;ref&gt;تحف العقول، ص۴۹&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: هرگاه خدا بنده‌ای را دوست بدارد او را آزمایش می‌کند؛ اگر صبر کند، او را برمی‌گزیند و اگر راضی باشد، او را برمی‌گیرد. <br /> <br /> * امام صادق (ع): <br /> «إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ نَادَى مُنَادٍ: أَيْنَ الصَّابِرُونَ؟ فَيُدْخَلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ».&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص۹۱&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: در روز قیامت ندا داده می‌شود: صابران کجایند؟ آنان بی‌حساب وارد بهشت می‌شوند. <br /> <br /> * امام علی (ع): <br /> «عِنْدَ تَنَاهِي الشَّدَائِدِ يُظْهَرُ فَضْلُ الصَّبْرِ».&lt;ref&gt;غررالحکم، ح ۵۲۲۹&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: در اوج سختی‌هاست که ارزش صبر آشکار می‌شود.<br /> <br /> == بحث صبر در کتب شیعه ==<br /> محدثان و علمای شیعه در آثار خود به تفصیل درباره صبر سخن گفته‌اند: <br /> <br /> * **الکافی، شیخ کلینی (ج۲، باب الصبر):** <br /> <br /> احادیث بسیاری از امام صادق (ع) و دیگر ائمه درباره انواع صبر و فضیلت آن آورده است.<br /> ---- <br /> * **نهج البلاغه:** <br /> <br /> خطبه‌ها و حکمت‌های متعددی از امام علی (ع) درباره جایگاه صبر در ایمان و زندگی مؤمنان وجود دارد. <br /> * **بحارالانوار، علامه مجلسی (ج۷۱):** بخشی مستقل به موضوع صبر اختصاص یافته و فضیلت و مراتب آن با روایات گوناگون نقل شده است. <br /> ---- <br /> * **تحف العقول، ابن شعبه حرانی:** <br /> <br /> شامل گفتار پیامبر و ائمه درباره صبر به عنوان شرط محبت الهی است. <br /> ----<br /> * **غررالحکم و دررالکلم، آمدی:** <br /> <br /> مجموعه‌ای از کلمات قصار امام علی (ع) درباره صبر و استقامت در برابر گناه و بلا.<br /> ----<br /> <br /> == نتیجه‌گیری ==<br /> صبر در روایات شیعه نه تنها یک حالت روحی بلکه راهبردی عملی در زندگی دینی است. این مفهوم شامل استقامت در بندگی خدا، مقاومت در برابر گناه، پایداری در برابر مصائب و امید به آینده روشن است. صبر، وسیله تکامل روحی و راهی برای رسیدن به قرب الهی معرفی شده و صابران در روایات، اهل بهشت و مقربان خدا دانسته شده‌اند. <br /> <br /> == منابع ==<br /> * قرآن کریم. <br /> * نهج البلاغه، گردآوری سید رضی. <br /> * الکافی، شیخ کلینی، ج۲. <br /> * بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۷۱. <br /> * غررالحکم، آمدی. <br /> * تحف العقول، ابن شعبه حرانی.<br /> <br /> == پاورقی ها ==<br /> <br /> [[رده:مقالات]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=5098 2026-05-05T00:55:55Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;<br /> background: #e2d8c5;<br /> padding: 10px;<br /> min-height: 100vh;<br /> &quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: #ffffff;<br /> border-radius: 20px;<br /> border: 1px solid #d4c9b5;<br /> box-shadow: 0 6px 20px rgba(0,0,0,0.06);<br /> max-width: 98%;<br /> margin: 0 auto;<br /> padding: 5px;<br /> &quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;<br /> text-align: center;<br /> font-size: 0.85em;<br /> color: #b89a70;<br /> border-bottom: 1px solid #e0d5c5;<br /> padding-bottom: 10px;<br /> margin-bottom: 25px;<br /> &quot;&gt;<br /> ⚜️ صفحه {{{شماره|۱}}} ⚜️<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: #ffffff;<br /> padding: 30px 38px;<br /> border-radius: 12px;<br /> line-height: 1.85;<br /> font-size: 1em;<br /> color: #2d3e2a;<br /> text-align: justify;<br /> &quot;&gt;<br /> {{{1}}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9_%D8%B5%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA_%D8%A2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%85%D8%B1%D9%87_(%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA)&diff=5097 2026-05-05T00:48:49Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>{{مطالعه کتاب<br /> |شماره=1<br /> |1=<br /> ----<br /> == صبر در احادیث شیعه ==<br /> <br /> '''صبر''' در آموزه‌های اسلامی به معنای خویشتن‌داری، پایداری و مقاومت در برابر مشکلات است. در احادیث شیعه، صبر یکی از ارکان ایمان و شرط رسیدن به قرب الهی معرفی شده‌است. <br /> <br /> == صبر در قرآن ==<br /> در قرآن بارها به صبر سفارش شده و آن را کلید رستگاری دانسته است. <br /> <br /> * «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ» (بقره، 153) <br /> ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از صبر و نماز یاری بجویید؛ همانا خداوند با صابران است. <br /> <br /> * «إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَابٍ» (زمر، 10) <br /> ترجمه: همانا پاداش صابران به طور کامل و بی‌حساب به آنان داده می‌شود. <br /> <br /> == جایگاه صبر در روایات شیعه ==<br /> ائمه اطهار (ع) صبر را ستون ایمان و راه رسیدن به درجات عالی معرفی کرده‌اند. <br /> <br /> === صبر رکن ایمان ===<br /> امام علی (ع): <br /> «اَلصَّبْرُ مِنَ الْإِيمَانِ كَالرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ، فَلَا إِيمَانَ لِمَنْ لَا صَبْرَ لَهُ».&lt;ref&gt;نهج البلاغه، حکمت 82&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: صبر نسبت به ایمان همچون سر نسبت به بدن است؛ هر کس صبر ندارد ایمان ندارد.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=2<br /> |1=<br /> ----<br /> === درجات صبر ===<br /> امام صادق (ع): <br /> «اَلصَّبْرُ ثَلَاثَةٌ: صَبْرٌ عَلَى الْمُصِيبَةِ، وَصَبْرٌ عَلَى الطَّاعَةِ، وَصَبْرٌ عَنِ الْمَعْصِيَةِ».&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص۹۱&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: صبر سه گونه است: صبر بر مصیبت، صبر بر طاعت و صبر بر ترک معصیت.<br /> <br /> == اقسام صبر در روایات ==<br /> <br /> === ۱. صبر بر طاعت ===<br /> پایداری در انجام عبادات و واجبات الهی. عبادت نیازمند کوشش و تحمل دشواری‌هاست؛ مانند سحرخیزی برای نماز یا روزه گرفتن. <br /> <br /> ----<br /> === ۲. صبر بر معصیت ===<br /> خویشتن‌داری در برابر خواهش‌های نفس و دوری از گناه. <br /> امام علی (ع) فرمود: <br /> «الصَّبْرُ عَنِ الْمَعْصِيَةِ أَفْضَلُ مِنَ الصَّبْرِ عَلَى الطَّاعَةِ».&lt;ref&gt;غررالحکم، ح ۳۸۴۸&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: صبر در ترک گناه برتر از صبر در انجام طاعت است.<br /> <br /> ----<br /> === ۳. صبر بر بلا و مصیبت ===<br /> پایداری در برابر مشکلات، رنج‌ها و حوادث ناگوار. <br /> امام باقر (ع) فرمود: <br /> «مَنْ صَبَرَ عَلَى الْمُصِيبَةِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِثْلَ أَجْرِ أَلْفِ شَهِيدٍ».&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۷۱، ص۹۰&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: کسی که بر مصیبت صبر کند، خداوند پاداش هزار شهید برای او می‌نویسد.<br /> ----<br /> <br /> === ۴. صبر در انتظار فرج ===<br /> انتظار فرج در مکتب شیعه به معنای امید به گشایش الهی و ظهور امام مهدی (عج) است. روایات متعددی، «انتظار» را به عنوان برترین نوع عبادت و عالی‌ترین مصداق صبر معرفی کرده‌اند. <br /> <br /> ----<br /> === احادیث درباره صبر و انتظار فرج ===<br /> <br /> * امام صادق (ع) فرمود: <br /> «أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ إِنْتِظَارُ الْفَرَجِ».&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص۱۴۶&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: برترین عبادت، انتظار فرج است. <br /> ----<br /> <br /> * امام علی (ع) درباره فضیلت صبر فرمود: <br /> «إِنْتَظِرُوا الْفَرَجَ وَ لَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ، فَإِنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ انْتِظَارُ الْفَرَجِ».&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۵۲، ص۱۲۲&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: در انتظار فرج باشید و از رحمت خدا مأیوس نشوید؛ همانا محبوب‌ترین اعمال نزد خداوند انتظار فرج است. <br /> ----<br /> * پیامبر اسلام (ص) فرمود: <br /> «أَفْضَلُ أَعْمَالِ أُمَّتِي انْتِظَارُ الْفَرَجِ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ».&lt;ref&gt;كمال الدين و تمام النعمة، شیخ صدوق، ج۲، ص۲۸۷&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: برترین اعمال امت من، انتظار فرج از جانب خداوند متعال است.<br /> ----<br /> }}<br /> === معنای صبر در انتظار ===<br /> انتظار فرج یعنی صبر و پایداری در دوران سخت غیبت و حفظ ایمان در شرایطی که مؤمنان در معرض فشارها، فتنه‌ها و مشکلات هستند. این صبر، همراه با عمل صالح، دعا برای فرج و امید به تحقق وعده الهی است. <br /> <br /> امام سجاد (ع) فرمود: <br /> «إِنَّ أَهْلَ زَمَانِ غَيْبَتِهِ الْقَائِلِينَ بِإِمَامَتِهِ وَ الْمُنْتَظِرِينَ لِظُهُورِهِ أَفْضَلُ أَهْلِ كُلِّ زَمَانٍ».&lt;ref&gt;كمال الدين و تمام النعمة، ج۱، ص۳۲۰&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: اهل زمان غیبت او که قائل به امامتش باشند و منتظر ظهورش باشند، برترین مردم هر زمان هستند. <br /> <br /> ----<br /> === منابع مهم در این بحث ===<br /> * الکافی، شیخ کلینی، ج۲، باب «الانتظار». <br /> * بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۵۲ (کتاب الامام المهدی). <br /> * کمال الدین و تمام النعمة، شیخ صدوق، ج۱ و ۲. <br /> * الغیبة، شیخ طوسی. <br /> <br /> ----<br /> <br /> نتیجه این است که صبر در انتظار فرج، نشانه ایمان راستین، امید به آینده و تسلیم نشدن در برابر یأس و ناامیدی است. چنین صبری، عبادتی برتر و زمینه‌ساز ظهور دانسته شده است.<br /> <br /> == فضیلت صبر در روایات ==<br /> فضیلت صبر در کلام پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) بارها بیان شده است: <br /> <br /> * پیامبر اسلام (ص): <br /> «إِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْداً ابْتَلَاهُ، فَإِنْ صَبَرَ اجْتَبَاهُ وَإِنْ رَضِيَ اصْطَفَاهُ».&lt;ref&gt;تحف العقول، ص۴۹&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: هرگاه خدا بنده‌ای را دوست بدارد او را آزمایش می‌کند؛ اگر صبر کند، او را برمی‌گزیند و اگر راضی باشد، او را برمی‌گیرد. <br /> <br /> * امام صادق (ع): <br /> «إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ نَادَى مُنَادٍ: أَيْنَ الصَّابِرُونَ؟ فَيُدْخَلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ».&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص۹۱&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: در روز قیامت ندا داده می‌شود: صابران کجایند؟ آنان بی‌حساب وارد بهشت می‌شوند. <br /> <br /> * امام علی (ع): <br /> «عِنْدَ تَنَاهِي الشَّدَائِدِ يُظْهَرُ فَضْلُ الصَّبْرِ».&lt;ref&gt;غررالحکم، ح ۵۲۲۹&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: در اوج سختی‌هاست که ارزش صبر آشکار می‌شود.<br /> <br /> == بحث صبر در کتب شیعه ==<br /> محدثان و علمای شیعه در آثار خود به تفصیل درباره صبر سخن گفته‌اند: <br /> <br /> * **الکافی، شیخ کلینی (ج۲، باب الصبر):** <br /> <br /> احادیث بسیاری از امام صادق (ع) و دیگر ائمه درباره انواع صبر و فضیلت آن آورده است.<br /> ---- <br /> * **نهج البلاغه:** <br /> <br /> خطبه‌ها و حکمت‌های متعددی از امام علی (ع) درباره جایگاه صبر در ایمان و زندگی مؤمنان وجود دارد. <br /> * **بحارالانوار، علامه مجلسی (ج۷۱):** بخشی مستقل به موضوع صبر اختصاص یافته و فضیلت و مراتب آن با روایات گوناگون نقل شده است. <br /> ---- <br /> * **تحف العقول، ابن شعبه حرانی:** <br /> <br /> شامل گفتار پیامبر و ائمه درباره صبر به عنوان شرط محبت الهی است. <br /> ----<br /> * **غررالحکم و دررالکلم، آمدی:** <br /> <br /> مجموعه‌ای از کلمات قصار امام علی (ع) درباره صبر و استقامت در برابر گناه و بلا.<br /> ----<br /> <br /> == نتیجه‌گیری ==<br /> صبر در روایات شیعه نه تنها یک حالت روحی بلکه راهبردی عملی در زندگی دینی است. این مفهوم شامل استقامت در بندگی خدا، مقاومت در برابر گناه، پایداری در برابر مصائب و امید به آینده روشن است. صبر، وسیله تکامل روحی و راهی برای رسیدن به قرب الهی معرفی شده و صابران در روایات، اهل بهشت و مقربان خدا دانسته شده‌اند. <br /> <br /> == منابع ==<br /> * قرآن کریم. <br /> * نهج البلاغه، گردآوری سید رضی. <br /> * الکافی، شیخ کلینی، ج۲. <br /> * بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۷۱. <br /> * غررالحکم، آمدی. <br /> * تحف العقول، ابن شعبه حرانی.<br /> <br /> == پاورقی ها ==<br /> <br /> [[رده:مقالات]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9_%D8%B5%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA_%D8%A2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%85%D8%B1%D9%87_(%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA)&diff=5096 2026-05-05T00:48:19Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>{{مطالعه کتاب<br /> |شماره=1<br /> |1=<br /> <br /> == صبر در احادیث شیعه ==<br /> <br /> '''صبر''' در آموزه‌های اسلامی به معنای خویشتن‌داری، پایداری و مقاومت در برابر مشکلات است. در احادیث شیعه، صبر یکی از ارکان ایمان و شرط رسیدن به قرب الهی معرفی شده‌است. <br /> <br /> == صبر در قرآن ==<br /> در قرآن بارها به صبر سفارش شده و آن را کلید رستگاری دانسته است. <br /> <br /> * «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ» (بقره، 153) <br /> ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از صبر و نماز یاری بجویید؛ همانا خداوند با صابران است. <br /> <br /> * «إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَابٍ» (زمر، 10) <br /> ترجمه: همانا پاداش صابران به طور کامل و بی‌حساب به آنان داده می‌شود. <br /> <br /> == جایگاه صبر در روایات شیعه ==<br /> ائمه اطهار (ع) صبر را ستون ایمان و راه رسیدن به درجات عالی معرفی کرده‌اند. <br /> <br /> === صبر رکن ایمان ===<br /> امام علی (ع): <br /> «اَلصَّبْرُ مِنَ الْإِيمَانِ كَالرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ، فَلَا إِيمَانَ لِمَنْ لَا صَبْرَ لَهُ».&lt;ref&gt;نهج البلاغه، حکمت 82&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: صبر نسبت به ایمان همچون سر نسبت به بدن است؛ هر کس صبر ندارد ایمان ندارد.<br /> }}<br /> {{مطالعه کتاب<br /> |شماره=2<br /> |1=<br /> ----<br /> === درجات صبر ===<br /> امام صادق (ع): <br /> «اَلصَّبْرُ ثَلَاثَةٌ: صَبْرٌ عَلَى الْمُصِيبَةِ، وَصَبْرٌ عَلَى الطَّاعَةِ، وَصَبْرٌ عَنِ الْمَعْصِيَةِ».&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص۹۱&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: صبر سه گونه است: صبر بر مصیبت، صبر بر طاعت و صبر بر ترک معصیت.<br /> <br /> == اقسام صبر در روایات ==<br /> <br /> === ۱. صبر بر طاعت ===<br /> پایداری در انجام عبادات و واجبات الهی. عبادت نیازمند کوشش و تحمل دشواری‌هاست؛ مانند سحرخیزی برای نماز یا روزه گرفتن. <br /> <br /> ----<br /> === ۲. صبر بر معصیت ===<br /> خویشتن‌داری در برابر خواهش‌های نفس و دوری از گناه. <br /> امام علی (ع) فرمود: <br /> «الصَّبْرُ عَنِ الْمَعْصِيَةِ أَفْضَلُ مِنَ الصَّبْرِ عَلَى الطَّاعَةِ».&lt;ref&gt;غررالحکم، ح ۳۸۴۸&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: صبر در ترک گناه برتر از صبر در انجام طاعت است.<br /> <br /> ----<br /> === ۳. صبر بر بلا و مصیبت ===<br /> پایداری در برابر مشکلات، رنج‌ها و حوادث ناگوار. <br /> امام باقر (ع) فرمود: <br /> «مَنْ صَبَرَ عَلَى الْمُصِيبَةِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِثْلَ أَجْرِ أَلْفِ شَهِيدٍ».&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۷۱، ص۹۰&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: کسی که بر مصیبت صبر کند، خداوند پاداش هزار شهید برای او می‌نویسد.<br /> ----<br /> <br /> === ۴. صبر در انتظار فرج ===<br /> انتظار فرج در مکتب شیعه به معنای امید به گشایش الهی و ظهور امام مهدی (عج) است. روایات متعددی، «انتظار» را به عنوان برترین نوع عبادت و عالی‌ترین مصداق صبر معرفی کرده‌اند. <br /> <br /> ----<br /> === احادیث درباره صبر و انتظار فرج ===<br /> <br /> * امام صادق (ع) فرمود: <br /> «أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ إِنْتِظَارُ الْفَرَجِ».&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص۱۴۶&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: برترین عبادت، انتظار فرج است. <br /> ----<br /> <br /> * امام علی (ع) درباره فضیلت صبر فرمود: <br /> «إِنْتَظِرُوا الْفَرَجَ وَ لَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ، فَإِنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ انْتِظَارُ الْفَرَجِ».&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۵۲، ص۱۲۲&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: در انتظار فرج باشید و از رحمت خدا مأیوس نشوید؛ همانا محبوب‌ترین اعمال نزد خداوند انتظار فرج است. <br /> ----<br /> * پیامبر اسلام (ص) فرمود: <br /> «أَفْضَلُ أَعْمَالِ أُمَّتِي انْتِظَارُ الْفَرَجِ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ».&lt;ref&gt;كمال الدين و تمام النعمة، شیخ صدوق، ج۲، ص۲۸۷&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: برترین اعمال امت من، انتظار فرج از جانب خداوند متعال است.<br /> ----<br /> }}<br /> === معنای صبر در انتظار ===<br /> انتظار فرج یعنی صبر و پایداری در دوران سخت غیبت و حفظ ایمان در شرایطی که مؤمنان در معرض فشارها، فتنه‌ها و مشکلات هستند. این صبر، همراه با عمل صالح، دعا برای فرج و امید به تحقق وعده الهی است. <br /> <br /> امام سجاد (ع) فرمود: <br /> «إِنَّ أَهْلَ زَمَانِ غَيْبَتِهِ الْقَائِلِينَ بِإِمَامَتِهِ وَ الْمُنْتَظِرِينَ لِظُهُورِهِ أَفْضَلُ أَهْلِ كُلِّ زَمَانٍ».&lt;ref&gt;كمال الدين و تمام النعمة، ج۱، ص۳۲۰&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: اهل زمان غیبت او که قائل به امامتش باشند و منتظر ظهورش باشند، برترین مردم هر زمان هستند. <br /> <br /> ----<br /> === منابع مهم در این بحث ===<br /> * الکافی، شیخ کلینی، ج۲، باب «الانتظار». <br /> * بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۵۲ (کتاب الامام المهدی). <br /> * کمال الدین و تمام النعمة، شیخ صدوق، ج۱ و ۲. <br /> * الغیبة، شیخ طوسی. <br /> <br /> ----<br /> <br /> نتیجه این است که صبر در انتظار فرج، نشانه ایمان راستین، امید به آینده و تسلیم نشدن در برابر یأس و ناامیدی است. چنین صبری، عبادتی برتر و زمینه‌ساز ظهور دانسته شده است.<br /> <br /> == فضیلت صبر در روایات ==<br /> فضیلت صبر در کلام پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) بارها بیان شده است: <br /> <br /> * پیامبر اسلام (ص): <br /> «إِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْداً ابْتَلَاهُ، فَإِنْ صَبَرَ اجْتَبَاهُ وَإِنْ رَضِيَ اصْطَفَاهُ».&lt;ref&gt;تحف العقول، ص۴۹&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: هرگاه خدا بنده‌ای را دوست بدارد او را آزمایش می‌کند؛ اگر صبر کند، او را برمی‌گزیند و اگر راضی باشد، او را برمی‌گیرد. <br /> <br /> * امام صادق (ع): <br /> «إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ نَادَى مُنَادٍ: أَيْنَ الصَّابِرُونَ؟ فَيُدْخَلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ».&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص۹۱&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: در روز قیامت ندا داده می‌شود: صابران کجایند؟ آنان بی‌حساب وارد بهشت می‌شوند. <br /> <br /> * امام علی (ع): <br /> «عِنْدَ تَنَاهِي الشَّدَائِدِ يُظْهَرُ فَضْلُ الصَّبْرِ».&lt;ref&gt;غررالحکم، ح ۵۲۲۹&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: در اوج سختی‌هاست که ارزش صبر آشکار می‌شود.<br /> <br /> == بحث صبر در کتب شیعه ==<br /> محدثان و علمای شیعه در آثار خود به تفصیل درباره صبر سخن گفته‌اند: <br /> <br /> * **الکافی، شیخ کلینی (ج۲، باب الصبر):** <br /> <br /> احادیث بسیاری از امام صادق (ع) و دیگر ائمه درباره انواع صبر و فضیلت آن آورده است.<br /> ---- <br /> * **نهج البلاغه:** <br /> <br /> خطبه‌ها و حکمت‌های متعددی از امام علی (ع) درباره جایگاه صبر در ایمان و زندگی مؤمنان وجود دارد. <br /> * **بحارالانوار، علامه مجلسی (ج۷۱):** بخشی مستقل به موضوع صبر اختصاص یافته و فضیلت و مراتب آن با روایات گوناگون نقل شده است. <br /> ---- <br /> * **تحف العقول، ابن شعبه حرانی:** <br /> <br /> شامل گفتار پیامبر و ائمه درباره صبر به عنوان شرط محبت الهی است. <br /> ----<br /> * **غررالحکم و دررالکلم، آمدی:** <br /> <br /> مجموعه‌ای از کلمات قصار امام علی (ع) درباره صبر و استقامت در برابر گناه و بلا.<br /> ----<br /> <br /> == نتیجه‌گیری ==<br /> صبر در روایات شیعه نه تنها یک حالت روحی بلکه راهبردی عملی در زندگی دینی است. این مفهوم شامل استقامت در بندگی خدا، مقاومت در برابر گناه، پایداری در برابر مصائب و امید به آینده روشن است. صبر، وسیله تکامل روحی و راهی برای رسیدن به قرب الهی معرفی شده و صابران در روایات، اهل بهشت و مقربان خدا دانسته شده‌اند. <br /> <br /> == منابع ==<br /> * قرآن کریم. <br /> * نهج البلاغه، گردآوری سید رضی. <br /> * الکافی، شیخ کلینی، ج۲. <br /> * بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۷۱. <br /> * غررالحکم، آمدی. <br /> * تحف العقول، ابن شعبه حرانی.<br /> <br /> == پاورقی ها ==<br /> <br /> [[رده:مقالات]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9_%D8%B5%D8%A8%D8%B1_%D9%88_%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA_%D8%A2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%85%D8%B1%D9%87_(%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA)&diff=5095 2026-05-05T00:46:33Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>{{مطالعه کتاب<br /> |شماره=111<br /> |1=<br /> == صبر در احادیث شیعه ==<br /> <br /> '''صبر''' در آموزه‌های اسلامی به معنای خویشتن‌داری، پایداری و مقاومت در برابر مشکلات است. در احادیث شیعه، صبر یکی از ارکان ایمان و شرط رسیدن به قرب الهی معرفی شده‌است. <br /> <br /> == صبر در قرآن ==<br /> در قرآن بارها به صبر سفارش شده و آن را کلید رستگاری دانسته است. <br /> <br /> * «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ» (بقره، 153) <br /> ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از صبر و نماز یاری بجویید؛ همانا خداوند با صابران است. <br /> <br /> * «إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَابٍ» (زمر، 10) <br /> ترجمه: همانا پاداش صابران به طور کامل و بی‌حساب به آنان داده می‌شود. <br /> <br /> == جایگاه صبر در روایات شیعه ==<br /> ائمه اطهار (ع) صبر را ستون ایمان و راه رسیدن به درجات عالی معرفی کرده‌اند. <br /> <br /> === صبر رکن ایمان ===<br /> امام علی (ع): <br /> «اَلصَّبْرُ مِنَ الْإِيمَانِ كَالرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ، فَلَا إِيمَانَ لِمَنْ لَا صَبْرَ لَهُ».&lt;ref&gt;نهج البلاغه، حکمت 82&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: صبر نسبت به ایمان همچون سر نسبت به بدن است؛ هر کس صبر ندارد ایمان ندارد.<br /> }}<br /> ----<br /> === درجات صبر ===<br /> امام صادق (ع): <br /> «اَلصَّبْرُ ثَلَاثَةٌ: صَبْرٌ عَلَى الْمُصِيبَةِ، وَصَبْرٌ عَلَى الطَّاعَةِ، وَصَبْرٌ عَنِ الْمَعْصِيَةِ».&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص۹۱&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: صبر سه گونه است: صبر بر مصیبت، صبر بر طاعت و صبر بر ترک معصیت.<br /> <br /> == اقسام صبر در روایات ==<br /> <br /> === ۱. صبر بر طاعت ===<br /> پایداری در انجام عبادات و واجبات الهی. عبادت نیازمند کوشش و تحمل دشواری‌هاست؛ مانند سحرخیزی برای نماز یا روزه گرفتن. <br /> <br /> ----<br /> === ۲. صبر بر معصیت ===<br /> خویشتن‌داری در برابر خواهش‌های نفس و دوری از گناه. <br /> امام علی (ع) فرمود: <br /> «الصَّبْرُ عَنِ الْمَعْصِيَةِ أَفْضَلُ مِنَ الصَّبْرِ عَلَى الطَّاعَةِ».&lt;ref&gt;غررالحکم، ح ۳۸۴۸&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: صبر در ترک گناه برتر از صبر در انجام طاعت است.<br /> <br /> ----<br /> === ۳. صبر بر بلا و مصیبت ===<br /> پایداری در برابر مشکلات، رنج‌ها و حوادث ناگوار. <br /> امام باقر (ع) فرمود: <br /> «مَنْ صَبَرَ عَلَى الْمُصِيبَةِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِثْلَ أَجْرِ أَلْفِ شَهِيدٍ».&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۷۱، ص۹۰&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: کسی که بر مصیبت صبر کند، خداوند پاداش هزار شهید برای او می‌نویسد.<br /> ----<br /> <br /> === ۴. صبر در انتظار فرج ===<br /> انتظار فرج در مکتب شیعه به معنای امید به گشایش الهی و ظهور امام مهدی (عج) است. روایات متعددی، «انتظار» را به عنوان برترین نوع عبادت و عالی‌ترین مصداق صبر معرفی کرده‌اند. <br /> <br /> ----<br /> === احادیث درباره صبر و انتظار فرج ===<br /> <br /> * امام صادق (ع) فرمود: <br /> «أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ إِنْتِظَارُ الْفَرَجِ».&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص۱۴۶&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: برترین عبادت، انتظار فرج است. <br /> ----<br /> <br /> * امام علی (ع) درباره فضیلت صبر فرمود: <br /> «إِنْتَظِرُوا الْفَرَجَ وَ لَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ، فَإِنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ انْتِظَارُ الْفَرَجِ».&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۵۲، ص۱۲۲&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: در انتظار فرج باشید و از رحمت خدا مأیوس نشوید؛ همانا محبوب‌ترین اعمال نزد خداوند انتظار فرج است. <br /> ----<br /> * پیامبر اسلام (ص) فرمود: <br /> «أَفْضَلُ أَعْمَالِ أُمَّتِي انْتِظَارُ الْفَرَجِ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ».&lt;ref&gt;كمال الدين و تمام النعمة، شیخ صدوق، ج۲، ص۲۸۷&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: برترین اعمال امت من، انتظار فرج از جانب خداوند متعال است.<br /> ----<br /> <br /> === معنای صبر در انتظار ===<br /> انتظار فرج یعنی صبر و پایداری در دوران سخت غیبت و حفظ ایمان در شرایطی که مؤمنان در معرض فشارها، فتنه‌ها و مشکلات هستند. این صبر، همراه با عمل صالح، دعا برای فرج و امید به تحقق وعده الهی است. <br /> <br /> امام سجاد (ع) فرمود: <br /> «إِنَّ أَهْلَ زَمَانِ غَيْبَتِهِ الْقَائِلِينَ بِإِمَامَتِهِ وَ الْمُنْتَظِرِينَ لِظُهُورِهِ أَفْضَلُ أَهْلِ كُلِّ زَمَانٍ».&lt;ref&gt;كمال الدين و تمام النعمة، ج۱، ص۳۲۰&lt;/ref&gt; <br /> ترجمه: اهل زمان غیبت او که قائل به امامتش باشند و منتظر ظهورش باشند، برترین مردم هر زمان هستند. <br /> <br /> ----<br /> === منابع مهم در این بحث ===<br /> * الکافی، شیخ کلینی، ج۲، باب «الانتظار». <br /> * بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۵۲ (کتاب الامام المهدی). <br /> * کمال الدین و تمام النعمة، شیخ صدوق، ج۱ و ۲. <br /> * الغیبة، شیخ طوسی. <br /> <br /> ----<br /> <br /> نتیجه این است که صبر در انتظار فرج، نشانه ایمان راستین، امید به آینده و تسلیم نشدن در برابر یأس و ناامیدی است. چنین صبری، عبادتی برتر و زمینه‌ساز ظهور دانسته شده است.<br /> <br /> == فضیلت صبر در روایات ==<br /> فضیلت صبر در کلام پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) بارها بیان شده است: <br /> <br /> * پیامبر اسلام (ص): <br /> «إِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْداً ابْتَلَاهُ، فَإِنْ صَبَرَ اجْتَبَاهُ وَإِنْ رَضِيَ اصْطَفَاهُ».&lt;ref&gt;تحف العقول، ص۴۹&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: هرگاه خدا بنده‌ای را دوست بدارد او را آزمایش می‌کند؛ اگر صبر کند، او را برمی‌گزیند و اگر راضی باشد، او را برمی‌گیرد. <br /> <br /> * امام صادق (ع): <br /> «إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ نَادَى مُنَادٍ: أَيْنَ الصَّابِرُونَ؟ فَيُدْخَلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ».&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص۹۱&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: در روز قیامت ندا داده می‌شود: صابران کجایند؟ آنان بی‌حساب وارد بهشت می‌شوند. <br /> <br /> * امام علی (ع): <br /> «عِنْدَ تَنَاهِي الشَّدَائِدِ يُظْهَرُ فَضْلُ الصَّبْرِ».&lt;ref&gt;غررالحکم، ح ۵۲۲۹&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ترجمه: در اوج سختی‌هاست که ارزش صبر آشکار می‌شود.<br /> <br /> == بحث صبر در کتب شیعه ==<br /> محدثان و علمای شیعه در آثار خود به تفصیل درباره صبر سخن گفته‌اند: <br /> <br /> * **الکافی، شیخ کلینی (ج۲، باب الصبر):** <br /> <br /> احادیث بسیاری از امام صادق (ع) و دیگر ائمه درباره انواع صبر و فضیلت آن آورده است.<br /> ---- <br /> * **نهج البلاغه:** <br /> <br /> خطبه‌ها و حکمت‌های متعددی از امام علی (ع) درباره جایگاه صبر در ایمان و زندگی مؤمنان وجود دارد. <br /> * **بحارالانوار، علامه مجلسی (ج۷۱):** بخشی مستقل به موضوع صبر اختصاص یافته و فضیلت و مراتب آن با روایات گوناگون نقل شده است. <br /> ---- <br /> * **تحف العقول، ابن شعبه حرانی:** <br /> <br /> شامل گفتار پیامبر و ائمه درباره صبر به عنوان شرط محبت الهی است. <br /> ----<br /> * **غررالحکم و دررالکلم، آمدی:** <br /> <br /> مجموعه‌ای از کلمات قصار امام علی (ع) درباره صبر و استقامت در برابر گناه و بلا.<br /> ----<br /> <br /> == نتیجه‌گیری ==<br /> صبر در روایات شیعه نه تنها یک حالت روحی بلکه راهبردی عملی در زندگی دینی است. این مفهوم شامل استقامت در بندگی خدا، مقاومت در برابر گناه، پایداری در برابر مصائب و امید به آینده روشن است. صبر، وسیله تکامل روحی و راهی برای رسیدن به قرب الهی معرفی شده و صابران در روایات، اهل بهشت و مقربان خدا دانسته شده‌اند. <br /> <br /> == منابع ==<br /> * قرآن کریم. <br /> * نهج البلاغه، گردآوری سید رضی. <br /> * الکافی، شیخ کلینی، ج۲. <br /> * بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۷۱. <br /> * غررالحکم، آمدی. <br /> * تحف العقول، ابن شعبه حرانی.<br /> <br /> == پاورقی ها ==<br /> <br /> [[رده:مقالات]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=5094 2026-05-05T00:39:49Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;<br /> background: #e2d8c5;<br /> padding: 45px 20px;<br /> min-height: 100vh;<br /> &quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: #fefcf8;<br /> border-radius: 20px;<br /> border: 1px solid #d4c9b5;<br /> box-shadow: 0 6px 20px rgba(0,0,0,0.06);<br /> max-width: 780px;<br /> margin: 0 auto;<br /> padding: 25px 40px 45px 40px;<br /> &quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;<br /> text-align: center;<br /> font-size: 0.85em;<br /> color: #b89a70;<br /> border-bottom: 1px solid #e0d5c5;<br /> padding-bottom: 10px;<br /> margin-bottom: 25px;<br /> &quot;&gt;<br /> ⚜️ صفحه {{{شماره|۱}}} ⚜️<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: #ffffff;<br /> padding: 30px 38px;<br /> border-radius: 12px;<br /> line-height: 1.85;<br /> font-size: 1em;<br /> color: #2d3e2a;<br /> text-align: justify;<br /> &quot;&gt;<br /> {{{1}}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=5093 2026-05-05T00:38:42Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;<br /> background: #e8e0d0;<br /> padding: 40px 20px;<br /> min-height: 100vh;<br /> &quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: rgba(255, 255, 255, 0.65);<br /> backdrop-filter: blur(10px);<br /> -webkit-backdrop-filter: blur(10px);<br /> border-radius: 20px;<br /> border: 1px solid rgba(200, 190, 170, 0.5);<br /> box-shadow: 0 8px 28px rgba(0,0,0,0.08);<br /> max-width: 800px;<br /> margin: 0 auto;<br /> padding: 25px 40px 45px 40px;<br /> &quot;&gt;<br /> <br /> &lt;!-- شماره صفحه وسط‌چین --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;<br /> text-align: center;<br /> font-size: 0.85em;<br /> color: #a08868;<br /> letter-spacing: 4px;<br /> border-bottom: 1px solid rgba(160, 140, 110, 0.3);<br /> padding-bottom: 12px;<br /> margin-bottom: 25px;<br /> font-family: monospace;<br /> &quot;&gt;<br /> ⁕ {{{شماره|۱}}} ⁕<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;!-- باکس سفید متن کتاب --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: #ffffff;<br /> padding: 35px 42px;<br /> border-radius: 14px;<br /> line-height: 1.9;<br /> font-size: 1.02em;<br /> color: #2c3e2e;<br /> text-align: justify;<br /> font-family: Georgia, 'Times New Roman', 'Vazir', serif;<br /> box-shadow: 0 1px 4px rgba(0,0,0,0.05);<br /> &quot;&gt;<br /> {{{1|متن کتاب اینجا قرار می‌گیرد...}}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=5092 2026-05-05T00:35:11Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;noinclude&gt;<br /> == الگوی قاب شیشه‌ای کتاب ==<br /> استفاده: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{BookShineFrame|متن کتاب|شماره=۵}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;<br /> &lt;/noinclude&gt;<br /> &lt;div style=&quot;<br /> background: rgba(252, 248, 235, 0.55);<br /> backdrop-filter: blur(14px);<br /> -webkit-backdrop-filter: blur(14px);<br /> border-radius: 24px;<br /> border: 1px solid rgba(255, 245, 215, 0.6);<br /> box-shadow: 0 12px 35px rgba(0,0,0,0.08);<br /> max-width: 860px;<br /> margin: 30px auto;<br /> padding: 28px 42px 48px 42px;<br /> &quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; font-size: 0.8em; color: #8b7a60; border-bottom: 1px solid rgba(139,122,96,0.3); padding-bottom: 10px; margin-bottom: 22px; font-weight: 300;&quot;&gt;<br /> 📖 صفحه {{{شماره|۱}}} ———————————— ☙ ————————————<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;line-height: 1.9; font-size: 1.03em; color: #2d3e2a; text-align: justify; font-family: 'Georgia', 'Times New Roman', 'Vazir', serif;&quot;&gt;<br /> {{{1}}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=5091 2026-05-05T00:32:43Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;max-width: 800px; margin: 20px auto; background: #fffef7; padding: 35px 45px; border-radius: 16px; box-shadow: 0 6px 20px rgba(0,0,0,0.06); border-right: 6px solid #b8c4a8; font-family: 'Vazir', 'IRANSans', Tahoma, sans-serif; direction: rtl;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;line-height: 2; font-size: 1em; color: #2e3b2c; text-align: justify;&quot;&gt;<br /> {{{1}}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=5090 2026-05-05T00:31:46Z

<p>Admin: صفحه‌ای تازه حاوی «&lt;div style=&quot;max-width: 800px; margin: 25px auto; background: #fefaf5; padding: 40px 50px; border-radius: 20px; box-shadow: 0 8px 25px rgba(0,0,0,0.08); border: 1px solid #e8ddd0; font-family: Georgia, &#039;Times New Roman&#039;, serif;&quot;&gt; &lt;div style=&quot;line-height: 1.9; font-size: 1.02em; color: #2c3e2f; text-align: justify;&quot;&gt; {{{1}}} &lt;/div&gt; &lt;/div&gt;» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;max-width: 800px; margin: 25px auto; background: #fefaf5; padding: 40px 50px; border-radius: 20px; box-shadow: 0 8px 25px rgba(0,0,0,0.08); border: 1px solid #e8ddd0; font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;line-height: 1.9; font-size: 1.02em; color: #2c3e2f; text-align: justify;&quot;&gt;<br /> {{{1}}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=5089 2026-05-04T21:19:21Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #ffffff 0%, #e8f4f8 100%); padding: 40px 20px; border-radius: 24px; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,120,130,0.08); border-bottom: 3px solid #14b8a6;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 42px; font-weight: 300; color: #0d9488;&quot;&gt;صبح نجف&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 16px; margin-top: 12px; color: #2c7a7b;&quot;&gt;ویکی تخصصی امیرالمؤمنین امام علی (علیه السلام)&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 13px; margin-top: 18px; color: #319795;&quot;&gt;▸ نور علم در سایه ولایت ◂&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px; padding-right: 8px;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-size: 22px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;📖 سیره و زندگی امیرالمؤمنین علی (ع)&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 25px; margin-bottom: 50px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 ولادت و دوران کودکی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[ولادت حضرت علی در کعبه]]<br /> * [[نسب‌شناسی امیرالمؤمنین]]<br /> * [[دوران کودکی در خانه پیامبر]]<br /> * [[القاب و کنیه‌های حضرت علی]]<br /> * [[شباهت‌های حضرت علی با پیامبر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 جوانی و بعثت&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[اولین مسلمان یا نخستین مؤمن]]<br /> * [[لیله المبیت و فداکاری حضرت علی]]<br /> * [[معجزات حضرت علی در دوران مکه]]<br /> * [[حضور در شعب ابی‌طالب]]<br /> * [[هجرت به مدینه و پیمان برادری]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 ازدواج با حضرت فاطمه&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[ازدواج علی و فاطمه (س)]]<br /> * [[مهریه و مراسم عروسی]]<br /> * [[زندگی مشترک و همسرداری]]<br /> * [[فرزندان حضرت علی از حضرت فاطمه]]<br /> * [[فضایل حضرت فاطمه در کلام علی (ع)]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 25px; margin-bottom: 50px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 غزوات و شجاعت‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[غزوه بدر و کشتن عتبه و شیبه]]<br /> * [[غزوه احد و رشادت‌های علی (ع)]]<br /> * [[غزوه خندق و کشتن عمرو بن عبدود]]<br /> * [[غزوه خیبر و فتح قلعه]]<br /> * [[غزوه حنین و فتح‌الفتوح]]<br /> * [[سریه‌های به فرماندهی حضرت علی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 دوران خلافت ظاهری&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[بیعت با حضرت علی]]<br /> * [[جنگ جمل و مقابله با ناکثین]]<br /> * [[جنگ صفین و ماجرای حکمیت]]<br /> * [[جنگ نهروان و خوارج]]<br /> * [[سیاست‌های اقتصادی و عدالت علوی]]<br /> * [[نامه‌های سیاسی حضرت علی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 شهادت و میراث علمی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[ضربت خوردن در محراب]]<br /> * [[شهادت و وصایای حضرت علی]]<br /> * [[تاریخ و محل دفن (نجف اشرف)]]<br /> * [[فضایل و مناقب از زبان اهل سنت]]<br /> * [[کرامات و معجزات پس از شهادت]]<br /> * [[زیارت‌نامه‌های امیرالمؤمنین]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px; margin-top: 20px; padding-right: 8px;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-size: 22px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;💎 نهج‌البلاغه و حکمت‌های علوی&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 25px; margin-bottom: 50px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 خطبه‌های مشهور&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[خطبه شقشقیه (خطبه ۳)]]<br /> * [[خطبه قاصعه (خطبه ۱۹۲)]]<br /> * [[خطبه بدون الف (خطبه ۲۳۴)]]<br /> * [[خطبه غراء (خطبه ۸۳)]]<br /> * [[خطبه متقین (خطبه ۱۹۳)]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 نامه‌های تاریخی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[نامه به مالک اشتر (نامه ۵۳)]]<br /> * [[نامه به عثمان بن حنیف (نامه ۴۵)]]<br /> * [[نامه به محمد بن ابی‌بکر (نامه ۲۷)]]<br /> * [[نامه به امام حسن (ع) (نامه ۳۱)]]<br /> * [[نامه به معاویه (نامه ۲۸)]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 کلمات قصار و حکمت‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[حکمت‌های اخلاقی (۱ تا ۱۰۰)]]<br /> * [[حکمت‌های سیاسی و اجتماعی]]<br /> * [[حکمت‌های اعتقادی و توحیدی]]<br /> * [[مواعظ و نصایح علوی]]<br /> * [[وصایای حضرت علی به فرزندان]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #f0fafc; border-radius: 28px; padding: 20px 15px; margin: 30px 0 25px 0; border: 1px solid #bce0e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-bottom: 25px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 32px; color: #0d9488;&quot;&gt;⭐️ غدیر خم ⭐️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 14px; color: #2c7a7b; margin-top: 8px;&quot;&gt;عیدالله الاکبر | اکمال دین و اتمام نعمت | مهم‌ترین واقعه تاریخ اسلام&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 20px; flex-wrap: wrap; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 آیات قرآنی غدیر (۶ آیه)&lt;/div&gt;<br /> * [[آیه تبلیغ (مائده: ۶۷) - نزول در غدیر]]<br /> * [[آیه اکمال (مائده: ۳) - اتمام نعمت]]<br /> * [[آیه سأل سائل (معارج) - عذاب برای منکران]]<br /> * [[آیه ولایت (مائده: ۵۵) - انحصار ولایت]]<br /> * [[آیه اولی الامر (نساء: ۵۹) - وجوب اطاعت]]<br /> * [[آیه اینما تولوا (نساء: ۱۱۵) - ولایت مداری]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 احادیث متواتر غدیر (۱۲ حدیث)&lt;/div&gt;<br /> * [[حدیث غدیر خم - الفاظ و متن کامل]]<br /> * [[حدیث ثقلین (کتاب الله و عترتی)]]<br /> * [[حدیث منزلت (انت منی بمنزله هارون)]]<br /> * [[حدیث سفینه (سفینة النجاة)]]<br /> * [[حدیث اثنا عشر خلیفه]]<br /> * [[حدیث لو کان البحر مداداً]]<br /> * [[حدیث مدینة العلم]]<br /> * [[حدیث کساء]]<br /> * [[حدیث لوح]]<br /> * [[حدیث وصایت]]<br /> * [[حدیث غدیر در صحاح سته]]<br /> * [[حدیث غدیر در مسانید اهل سنت]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 راویان و محدثان غدیر (۱۱۰ صحابه)&lt;/div&gt;<br /> * [[صحابه راوی حدیث غدیر - فهرست کامل]]<br /> * [[زید بن ارقم - راوی اصلی]]<br /> * [[ابوهریره و سلمان فارسی]]<br /> * [[ام سلمه و عایشه - راویان زن]]<br /> * [[حسان بن ثابت - شعر غدیر]]<br /> * [[جابر بن عبدالله انصاری]]<br /> * [[ابوذر غفاری]]<br /> * [[عمار یاسر]]<br /> * [[مقداد بن اسود]]<br /> * [[عبدالله بن عباس]]<br /> * [[عبدالله بن مسعود]]<br /> * [[ابو سعید خدری]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 کتاب‌شناسی غدیر (۲۰ عنوان اصلی)&lt;/div&gt;<br /> * [[الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب - علامه امینی (۱۱ جلد)]]<br /> * [[عبقات الانوار فی امامة الائمة الاطهار (۱۲ جلد)]]<br /> * [[نفحات الازهار فی خلاصة عبقات الانوار]]<br /> * [[احقاق الحق و ازهاق الباطل (۳۰ جلد)]]<br /> * [[فرهنگ غدیر (آیت‌الله جوادی آملی)]]<br /> * [[موسوعة الغدیر (الغدیر الصغیر)]]<br /> * [[غدیر در قرآن (سید محمدباقر موحد)]]<br /> * [[حدیث غدیر (محمد رضا حکیمی)]]<br /> * [[الغدیر و المعارضون]]<br /> * [[المراجعات (سید شرف الدین)]]<br /> * [[النص و الاجتهاد]]<br /> * [[اقبال الاعمال (سید بن طاووس)]]<br /> * [[کشف الیقین (علامه حلی)]]<br /> * [[نهج الحق]]<br /> * [[الصحیح من سیرة النبی الاعظم]]<br /> * [[الغدیر فی التراث الاسلامی]]<br /> * [[بحار الانوار (باب غدیر)]]<br /> * [[وسائل الشیعه (ابواب غدیر)]]<br /> * [[مستدرک الوسائل]]<br /> * [[الجوامع الرواییه درباره غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 شعر و ادبیات غدیر (شاعران برجسته)&lt;/div&gt;<br /> * [[قصیده عینیه دعبل خزاعی - متن کامل]]<br /> * [[امرؤالقیس و اولین شعر غدیر]]<br /> * [[حسان بن ثابت - شعر روز غدیر]]<br /> * [[کمیت اسدی و قصیده هاشمیات]]<br /> * [[فرزدق]]<br /> * [[دعبل خزاعی]]<br /> * [[سید حمیری]]<br /> * [[متنبی]]<br /> * [[شریف رضی]]<br /> * [[شریف مرتضی]]<br /> * [[قطب الدین راوندی]]<br /> * [[ابن ابی الحدید]]<br /> * [[شاعران غدیریه‌سرا در قرن اول]]<br /> * [[شعر غدیر در عصر صفوی]]<br /> * [[شاعران معاصر غدیر (فارسی)]]<br /> * [[شاعران معاصر غدیر (عربی)]]<br /> * [[غدیر در شعر انقلاب اسلامی]]<br /> * [[سروده‌های امام خمینی درباره غدیر]]<br /> * [[غدیر در ادبیات کودک و نوجوان]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 شبهات و پاسخ‌های علمی&lt;/div&gt;<br /> * [[شبهات وهابیون درباره غدیر (مستند)]]<br /> * [[پاسخ به اشکال عدم نقل در صحاح سته]]<br /> * [[آیا غدیر ساختگی است؟ نقد و بررسی]]<br /> * [[پاسخ به شبهه جعلی بودن روایت غدیر]]<br /> * [[شبهه خلط بین ولایت و خلافت]]<br /> * [[پاسخ‌های علامه امینی به شبهات]]<br /> * [[نقد دیدگاه ابن تیمیه درباره غدیر]]<br /> * [[پاسخ به شبهه حدیث غدیر و حدیث منزلت]]<br /> * [[تحریف‌زدایی از واقعه غدیر]]<br /> * [[بررسی سندی حدیث غدیر در منابع اهل سنت]]<br /> * [[قول مشهور و مجهول در حدیث غدیر]]<br /> * [[پاسخ به شبهه عدم نقل در بخاری و مسلم]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 جغرافیا و مکان غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[غدیر خم - موقعیت جغرافیایی دقیق]]<br /> * [[مسیر حجه الوداع و توقف در غدیر]]<br /> * [[فاصله مکه تا غدیر و جحفه]]<br /> * [[نخلستان غدیر و ویژگی‌های آن]]<br /> * [[مسجد غدیر در طول تاریخ]]<br /> * [[بقع غدیر (محل سخنرانی پیامبر)]]<br /> * [[آب‌انبار غدیر]]<br /> * [[وضعیت فعلی غدیر خم]]<br /> * [[گردشگری مذهبی در غدیر]]<br /> * [[عکس‌های هوایی از منطقه غدیر]]<br /> * [[نقشه‌های تاریخی غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 خطابه و محتوای غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[خطابه پیامبر در غدیر خم - متن کامل]]<br /> * [[ترجمه و شرح کامل خطبه غدیر]]<br /> * [[جمله کلیدی «من کنت مولاه فهذا علی مولاه»]]<br /> * [[تأکیدات سه‌گانه پیامبر در غدیر]]<br /> * [[خطبه غدیر در منابع شیعه]]<br /> * [[خطبه غدیر در منابع اهل سنت]]<br /> * [[اسناد خطبه غدیر]]<br /> * [[مفاهیم کلیدی خطبه غدیر]]<br /> * [[تحلیل بلاغی خطبه غدیر]]<br /> * [[مقایسه خطبه غدیر با خطبه‌های دیگر پیامبر]]<br /> * [[شرح واژگان دشوار خطبه غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 شخصیت‌های مرتبط با غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[حضرت علی (ع) در روز غدیر]]<br /> * [[فاطمه زهرا (س) و جایگاه غدیر]]<br /> * [[اصحاب خاص پیامبر در غدیر]]<br /> * [[مخالفان غدیر از صحابه]]<br /> * [[امام حسن (ع) و احیای غدیر]]<br /> * [[امام حسین (ع) و قیام عاشورا در دفاع از غدیر]]<br /> * [[امام سجاد (ع) و خطبه شام]]<br /> * [[امام باقر (ع) و تبیین غدیر]]<br /> * [[امام صادق (ع) و حدیث غدیر]]<br /> * [[امام رضا (ع) و مناظرات غدیر]]<br /> * [[علامه امینی و احیای غدیر]]<br /> * [[سید شرف الدین عاملی]]<br /> * [[آیت‌الله العظمی بروجردی و غدیر]]<br /> * [[امام خمینی و پیام غدیر]]<br /> * [[مقام معظم رهبری و غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 احکام و اعمال عید غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[روزه عید غدیر - فضیلت و حکم]]<br /> * [[اعمال مستحب روز هجدهم ذی‌الحجه]]<br /> * [[غسل مخصوص روز غدیر]]<br /> * [[زیارت امیرالمؤمنین در روز غدیر]]<br /> * [[نماز مخصوص شب و روز غدیر]]<br /> * [[دعاهای وارد شده در روز غدیر]]<br /> * [[سنت پیمان بستن در روز غدیر]]<br /> * [[احکام نذر و هدیه در روز غدیر]]<br /> * [[اهدای طعام و افطاری در غدیر]]<br /> * [[تبریک و تهنیت در عید غدیر]]<br /> * [[مکروهات روز غدیر]]<br /> * [[سیره معصومین در روز غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 غدیر در سایر ادیان و مذاهب&lt;/div&gt;<br /> * [[غدیر در منابع اهل سنت (مستندات)]]<br /> * [[دیدگاه اباضیه و زیدیه درباره غدیر]]<br /> * [[یادکرد غدیر در متون مسیحی]]<br /> * [[غدیر از نگاه مستشرقان]]<br /> * [[تحلیل تاریخی غدیر در غرب]]<br /> * [[کتاب‌های مستشرقان درباره غدیر]]<br /> * [[غدیر در منابع یهودی]]<br /> * [[نظریه‌های شرق‌شناسان درباره غدیر]]<br /> * [[پژوهش‌های دانشگاهی غرب درباره غدیر]]<br /> * [[مستشرقانی که به صحت غدیر اعتراف کردند]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 پیامدهای سیاسی و اجتماعی غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[پیامدهای فوری غدیر در حکومت نبوی]]<br /> * [[تأثیر غدیر بر جانشینی پس از پیامبر]]<br /> * [[غدیر و شکل‌گیری هویت تشیع]]<br /> * [[جریان‌شناسی سقیفه در برابر غدیر]]<br /> * [[انکار غدیر - علل و عوامل تاریخی]]<br /> * [[احیای غدیر در دوره‌های مختلف]]<br /> * [[غدیر در عصر صفوی]]<br /> * [[غدیر در انقلاب اسلامی ایران]]<br /> * [[روز جهانی غدیر]]<br /> * [[جشنواره‌ها و همایش‌های بین‌المللی غدیر]]<br /> * [[تأثیر غدیر بر تمدن اسلامی]]<br /> * [[غدیر و حقوق بشر معاصر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-top: 20px; padding-top: 15px; border-top: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;color: #14b8a6; font-size: 13px;&quot;&gt;✦ ✦ ✦ دانشنامه تخصصی غدیرشناسی (بیش از ۲۰۰ مدخل تخصصی) ✦ ✦ ✦&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #f4fbfd; border-radius: 20px; padding: 15px; text-align: center; font-size: 12px; color: #2c7a7b; margin-top: 20px;&quot;&gt;<br /> صبح نجف ✦ ویکی تخصصی امیرالمؤمنین علیه السلام ✦ مرجع تخصصی غدیرشناسی<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #f0fafc; border-radius: 28px; padding: 20px 15px; margin: 30px 0 25px 0; border: 1px solid #bce0e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-bottom: 25px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 32px; color: #0d9488;&quot;&gt;📜 دانشنامه خطبه غدیر 📜&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 14px; color: #2c7a7b; margin-top: 8px;&quot;&gt;شرح، تفسیر، تحلیل و بررسی کامل خطبه پیامبر (ص) در غدیر خم&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 20px; flex-wrap: wrap; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 متن و ترجمه خطبه غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[متن کامل خطبه غدیر (عربی)]]<br /> * [[ترجمه فارسی خطبه غدیر (روان)]]<br /> * [[ترجمه خطبه غدیر به زبان انگلیسی]]<br /> * [[ترجمه خطبه غدیر به زبان اردو]]<br /> * [[مقایسه ترجمه‌های مختلف خطبه غدیر]]<br /> * [[نسخه‌شناسی خطبه غدیر در منابع کهن]]<br /> * [[خطبه غدیر در کتاب «الاحتجاج» طبرسی]]<br /> * [[خطبه غدیر در کتاب «اقبال الاعمال»]]<br /> * [[خطبه غدیر در کتاب «مصباح المتهجد»]]<br /> * [[اختلافات متنی خطبه غدیر در منابع]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 شأن نزول و زمینه‌های خطبه&lt;/div&gt;<br /> * [[زمینه‌های تاریخی نزول آیه تبلیغ]]<br /> * [[زمان و مکان دقیق ایراد خطبه]]<br /> * [[وضعیت جوی و مکانی غدیر خم]]<br /> * [[تعداد حاضران در خطبه غدیر]]<br /> * [[نزول آیه اکمال پس از خطبه]]<br /> * [[نقش جبرئیل در ابلاغ پیام غدیر]]<br /> * [[ترس پیامبر از مخالفت‌ها]]<br /> * [[وعده الهی به حفظ پیامبر]]<br /> * [[شرایط سخت سفر حجه الوداع]]<br /> * [[اهمیت آخرین حج پیامبر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 ساختار و اجزای خطبه غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[بخش اول: حمد و ثنای الهی]]<br /> * [[بخش دوم: شهادت به رسالت]]<br /> * [[بخش سوم: ابلاغ امانت الهی]]<br /> * [[بخش چهارم: معرفی جانشین (علی علیه السلام)]]<br /> * [[بخش پنجم: فضایل و مناقب امیرالمؤمنین]]<br /> * [[بخش ششم: تهدید مخالفان و منکران]]<br /> * [[بخش هفتم: بیعت گرفتن از حاضران]]<br /> * [[بخش هشتم: دعای پایانی پیامبر]]<br /> * [[واکاوی ساختار خطابه در خطبه غدیر]]<br /> * [[سیر منطقی استدلال‌ها در خطبه]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 شرح واژگان کلیدی خطبه&lt;/div&gt;<br /> * [[شرح واژه «مولای» در خطبه غدیر]]<br /> * [[معنای «اولی بالمؤمنین من انفسهم»]]<br /> * [[شرح واژه «اخوة» و برادری در خطبه]]<br /> * [[معنای «وزیر» در خطبه غدیر]]<br /> * [[شرح واژه «خلیفة» در منابع اسلامی]]<br /> * [[واژه «امام» در خطبه غدیر]]<br /> * [[معنای «قوام» و استواری دین]]<br /> * [[شرح «حجة الله» در کلام پیامبر]]<br /> * [[واژه «صادقین» و اشاره به اهل بیت]]<br /> * [[شرح استعارات و تشبیهات خطبه]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 فضایل امیرالمؤمنین در خطبه&lt;/div&gt;<br /> * [[مقام «اخوة» پیامبر با علی در غدیر]]<br /> * [[منزلت هارونی علی نسبت به پیامبر]]<br /> * [[علم و دانش ویژه علی در خطبه غدیر]]<br /> * [[مقام قضاوت و داوری در کلام پیامبر]]<br /> * [[شجاعت و فداکاری علی (ع)]]<br /> * [[سبقت در اسلام و ایمان]]<br /> * [[همسری با فاطمه زهرا (س)]]<br /> * [[حضور در غزوات و فتح‌ها]]<br /> * [[طهارت و عصمت در کلام پیامبر]]<br /> * [[محبت علی (ع) و پاداش الهی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 شرح و تفسیر خطبه غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[تفسیر جامع خطبه غدیر (علامه مجلسی)]]<br /> * [[شرح خطبه غدیر (سید رضی)]]<br /> * [[تفسیر خطبه غدیر (علامه طباطبایی)]]<br /> * [[شرح تحلیلی خطبه غدیر (شهید مطهری)]]<br /> * [[تفسیر موضوعی خطبه غدیر]]<br /> * [[شرح عرفانی خطبه غدیر]]<br /> * [[نکات بلاغی و ادبی خطبه غدیر]]<br /> * [[تفسیر تطبیقی خطبه غدیر (شیعه و سنی)]]<br /> * [[شرح خطبه غدیر (ابن ابی الحدید)]]<br /> * [[آرای مفسران معاصر درباره خطبه غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 اهل سنت و خطبه غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[خطبه غدیر در صحاح سته]]<br /> * [[خطبه غدیر در مسند احمد بن حنبل]]<br /> * [[خطبه غدیر در سنن ترمذی]]<br /> * [[خطبه غدیر در سنن ابن ماجه]]<br /> * [[دیدگاه ابن تیمیه درباره خطبه غدیر]]<br /> * [[نظر ابن حجر عسقلانی]]<br /> * [[دیدگاه ذهبی]]<br /> * [[نظر آلوسی در تفسیر روح المعانی]]<br /> * [[خطبه غدیر در منابع معتبر اهل سنت]]<br /> * [[محدثان سنی که خطبه غدیر را نقل کرده‌اند]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 سندشناسی خطبه غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[اسناد خطبه غدیر در منابع شیعه]]<br /> * [[اسناد خطبه غدیر در منابع اهل سنت]]<br /> * [[راویان خطبه غدیر (فهرست ۱۱۰ نفره)]]<br /> * [[بررسی وثاقت راویان خطبه غدیر]]<br /> * [[طریق‌های نقل خطبه غدیر]]<br /> * [[نسخه‌های خطی خطبه غدیر]]<br /> * [[تحلیل سندی خطبه غدیر]]<br /> * [[مقایسه طرق شیعه و سنی]]<br /> * [[ارزیابی انتقادی اسناد خطبه]]<br /> * [[قطعیت صدور خطبه غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 خطبه غدیر در هنر و رسانه&lt;/div&gt;<br /> * [[خطبه غدیر در نقاشی و خوشنویسی]]<br /> * [[فیلم‌های مستند درباره خطبه غدیر]]<br /> * [[پویانمایی خطبه غدیر برای کودکان]]<br /> * [[خطبه غدیر در آثار نمایشی]]<br /> * [[موشن گرافی خطبه غدیر]]<br /> * [[خطبه غدیر در رسانه ملی]]<br /> * [[پادکست‌های شرح خطبه غدیر]]<br /> * [[اینفوگرافی خطبه غدیر]]<br /> * [[خطبه غدیر در شبکه‌های اجتماعی]]<br /> * [[بازی‌های رایانه‌ای با موضوع غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 مقایسه خطبه غدیر با خطبه‌های دیگر&lt;/div&gt;<br /> * [[مقایسه خطبه غدیر و خطبه شقشقیه]]<br /> * [[خطبه غدیر و خطبه فدکیه حضرت زهرا]]<br /> * [[مقایسه با خطبه امام حسین در منا]]<br /> * [[خطبه غدیر و خطبه امام سجاد در شام]]<br /> * [[مقایسه سبک خطابه پیامبران]]<br /> * [[خطبه غدیر و خطبه قاصعه]]<br /> * [[وجوه اشتراک خطبه غدیر و خطبه متقین]]<br /> * [[مقایسه ساختاری با نامه ۵۳ نهج‌البلاغه]]<br /> * [[تفاوت‌های اسلوب خطبه غدیر با خطبه‌های جاهلی]]<br /> * [[تأثیر خطبه غدیر بر خطابه‌های بعدی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 کتب مستقل درباره خطبه غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[کتاب «شرح خطبه غدیر» (علامه امینی)]]<br /> * [[کتاب «الغدیر و الخطبه الغدیریه»]]<br /> * [[کتاب «خطبه غدیر؛ تحلیل و بررسی»]]<br /> * [[کتاب «صدای ولایت» شرح خطبه غدیر]]<br /> * [[کتاب «غدیر در آینه خطبه»]]<br /> * [[کتاب «فرهنگ خطبه غدیر»]]<br /> * [[کتاب «اسناد خطبه غدیر»]]<br /> * [[کتاب «شرح جامع خطبه غدیر» (۱۰ جلد)]]<br /> * [[کتاب «خطبه غدیر؛ از متن تا تفسیر»]]<br /> * [[کتاب «واژه‌نامه خطبه غدیر»]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-top: 20px; padding-top: 15px; border-top: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;color: #14b8a6; font-size: 13px;&quot;&gt;✦ ✦ ✦ مرجع تخصصی شرح و تفسیر خطبه غدیر (بیش از ۱۱۰ مدخل علمی) ✦ ✦ ✦&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=5088 2026-05-04T21:13:48Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #ffffff 0%, #e8f4f8 100%); padding: 40px 20px; border-radius: 24px; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,120,130,0.08); border-bottom: 3px solid #14b8a6;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 42px; font-weight: 300; color: #0d9488;&quot;&gt;صبح نجف&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 16px; margin-top: 12px; color: #2c7a7b;&quot;&gt;ویکی تخصصی امیرالمؤمنین امام علی (علیه السلام)&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 13px; margin-top: 18px; color: #319795;&quot;&gt;▸ نور علم در سایه ولایت ◂&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px; padding-right: 8px;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-size: 22px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;📖 سیره و زندگی امیرالمؤمنین علی (ع)&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 25px; margin-bottom: 50px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 ولادت و دوران کودکی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[ولادت حضرت علی در کعبه]]<br /> * [[نسب‌شناسی امیرالمؤمنین]]<br /> * [[دوران کودکی در خانه پیامبر]]<br /> * [[القاب و کنیه‌های حضرت علی]]<br /> * [[شباهت‌های حضرت علی با پیامبر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 جوانی و بعثت&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[اولین مسلمان یا نخستین مؤمن]]<br /> * [[لیله المبیت و فداکاری حضرت علی]]<br /> * [[معجزات حضرت علی در دوران مکه]]<br /> * [[حضور در شعب ابی‌طالب]]<br /> * [[هجرت به مدینه و پیمان برادری]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 ازدواج با حضرت فاطمه&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[ازدواج علی و فاطمه (س)]]<br /> * [[مهریه و مراسم عروسی]]<br /> * [[زندگی مشترک و همسرداری]]<br /> * [[فرزندان حضرت علی از حضرت فاطمه]]<br /> * [[فضایل حضرت فاطمه در کلام علی (ع)]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 25px; margin-bottom: 50px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 غزوات و شجاعت‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[غزوه بدر و کشتن عتبه و شیبه]]<br /> * [[غزوه احد و رشادت‌های علی (ع)]]<br /> * [[غزوه خندق و کشتن عمرو بن عبدود]]<br /> * [[غزوه خیبر و فتح قلعه]]<br /> * [[غزوه حنین و فتح‌الفتوح]]<br /> * [[سریه‌های به فرماندهی حضرت علی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 دوران خلافت ظاهری&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[بیعت با حضرت علی]]<br /> * [[جنگ جمل و مقابله با ناکثین]]<br /> * [[جنگ صفین و ماجرای حکمیت]]<br /> * [[جنگ نهروان و خوارج]]<br /> * [[سیاست‌های اقتصادی و عدالت علوی]]<br /> * [[نامه‌های سیاسی حضرت علی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 شهادت و میراث علمی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[ضربت خوردن در محراب]]<br /> * [[شهادت و وصایای حضرت علی]]<br /> * [[تاریخ و محل دفن (نجف اشرف)]]<br /> * [[فضایل و مناقب از زبان اهل سنت]]<br /> * [[کرامات و معجزات پس از شهادت]]<br /> * [[زیارت‌نامه‌های امیرالمؤمنین]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px; margin-top: 20px; padding-right: 8px;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-size: 22px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;💎 نهج‌البلاغه و حکمت‌های علوی&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 25px; margin-bottom: 50px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 خطبه‌های مشهور&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[خطبه شقشقیه (خطبه ۳)]]<br /> * [[خطبه قاصعه (خطبه ۱۹۲)]]<br /> * [[خطبه بدون الف (خطبه ۲۳۴)]]<br /> * [[خطبه غراء (خطبه ۸۳)]]<br /> * [[خطبه متقین (خطبه ۱۹۳)]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 نامه‌های تاریخی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[نامه به مالک اشتر (نامه ۵۳)]]<br /> * [[نامه به عثمان بن حنیف (نامه ۴۵)]]<br /> * [[نامه به محمد بن ابی‌بکر (نامه ۲۷)]]<br /> * [[نامه به امام حسن (ع) (نامه ۳۱)]]<br /> * [[نامه به معاویه (نامه ۲۸)]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 600; color: #0d9488;&quot;&gt;🔹 کلمات قصار و حکمت‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[حکمت‌های اخلاقی (۱ تا ۱۰۰)]]<br /> * [[حکمت‌های سیاسی و اجتماعی]]<br /> * [[حکمت‌های اعتقادی و توحیدی]]<br /> * [[مواعظ و نصایح علوی]]<br /> * [[وصایای حضرت علی به فرزندان]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #f0fafc; border-radius: 28px; padding: 20px 15px; margin: 30px 0 25px 0; border: 1px solid #bce0e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-bottom: 25px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 32px; color: #0d9488;&quot;&gt;⭐️ غدیر خم ⭐️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 14px; color: #2c7a7b; margin-top: 8px;&quot;&gt;عیدالله الاکبر | اکمال دین و اتمام نعمت | مهم‌ترین واقعه تاریخ اسلام&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 20px; flex-wrap: wrap; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 آیات قرآنی غدیر (۶ آیه)&lt;/div&gt;<br /> * [[آیه تبلیغ (مائده: ۶۷) - نزول در غدیر]]<br /> * [[آیه اکمال (مائده: ۳) - اتمام نعمت]]<br /> * [[آیه سأل سائل (معارج) - عذاب برای منکران]]<br /> * [[آیه ولایت (مائده: ۵۵) - انحصار ولایت]]<br /> * [[آیه اولی الامر (نساء: ۵۹) - وجوب اطاعت]]<br /> * [[آیه اینما تولوا (نساء: ۱۱۵) - ولایت مداری]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 احادیث متواتر غدیر (۱۲ حدیث)&lt;/div&gt;<br /> * [[حدیث غدیر خم - الفاظ و متن کامل]]<br /> * [[حدیث ثقلین (کتاب الله و عترتی)]]<br /> * [[حدیث منزلت (انت منی بمنزله هارون)]]<br /> * [[حدیث سفینه (سفینة النجاة)]]<br /> * [[حدیث اثنا عشر خلیفه]]<br /> * [[حدیث لو کان البحر مداداً]]<br /> * [[حدیث مدینة العلم]]<br /> * [[حدیث کساء]]<br /> * [[حدیث لوح]]<br /> * [[حدیث وصایت]]<br /> * [[حدیث غدیر در صحاح سته]]<br /> * [[حدیث غدیر در مسانید اهل سنت]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 راویان و محدثان غدیر (۱۱۰ صحابه)&lt;/div&gt;<br /> * [[صحابه راوی حدیث غدیر - فهرست کامل]]<br /> * [[زید بن ارقم - راوی اصلی]]<br /> * [[ابوهریره و سلمان فارسی]]<br /> * [[ام سلمه و عایشه - راویان زن]]<br /> * [[حسان بن ثابت - شعر غدیر]]<br /> * [[جابر بن عبدالله انصاری]]<br /> * [[ابوذر غفاری]]<br /> * [[عمار یاسر]]<br /> * [[مقداد بن اسود]]<br /> * [[عبدالله بن عباس]]<br /> * [[عبدالله بن مسعود]]<br /> * [[ابو سعید خدری]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 کتاب‌شناسی غدیر (۲۰ عنوان اصلی)&lt;/div&gt;<br /> * [[الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب - علامه امینی (۱۱ جلد)]]<br /> * [[عبقات الانوار فی امامة الائمة الاطهار (۱۲ جلد)]]<br /> * [[نفحات الازهار فی خلاصة عبقات الانوار]]<br /> * [[احقاق الحق و ازهاق الباطل (۳۰ جلد)]]<br /> * [[فرهنگ غدیر (آیت‌الله جوادی آملی)]]<br /> * [[موسوعة الغدیر (الغدیر الصغیر)]]<br /> * [[غدیر در قرآن (سید محمدباقر موحد)]]<br /> * [[حدیث غدیر (محمد رضا حکیمی)]]<br /> * [[الغدیر و المعارضون]]<br /> * [[المراجعات (سید شرف الدین)]]<br /> * [[النص و الاجتهاد]]<br /> * [[اقبال الاعمال (سید بن طاووس)]]<br /> * [[کشف الیقین (علامه حلی)]]<br /> * [[نهج الحق]]<br /> * [[الصحیح من سیرة النبی الاعظم]]<br /> * [[الغدیر فی التراث الاسلامی]]<br /> * [[بحار الانوار (باب غدیر)]]<br /> * [[وسائل الشیعه (ابواب غدیر)]]<br /> * [[مستدرک الوسائل]]<br /> * [[الجوامع الرواییه درباره غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 شعر و ادبیات غدیر (شاعران برجسته)&lt;/div&gt;<br /> * [[قصیده عینیه دعبل خزاعی - متن کامل]]<br /> * [[امرؤالقیس و اولین شعر غدیر]]<br /> * [[حسان بن ثابت - شعر روز غدیر]]<br /> * [[کمیت اسدی و قصیده هاشمیات]]<br /> * [[فرزدق]]<br /> * [[دعبل خزاعی]]<br /> * [[سید حمیری]]<br /> * [[متنبی]]<br /> * [[شریف رضی]]<br /> * [[شریف مرتضی]]<br /> * [[قطب الدین راوندی]]<br /> * [[ابن ابی الحدید]]<br /> * [[شاعران غدیریه‌سرا در قرن اول]]<br /> * [[شعر غدیر در عصر صفوی]]<br /> * [[شاعران معاصر غدیر (فارسی)]]<br /> * [[شاعران معاصر غدیر (عربی)]]<br /> * [[غدیر در شعر انقلاب اسلامی]]<br /> * [[سروده‌های امام خمینی درباره غدیر]]<br /> * [[غدیر در ادبیات کودک و نوجوان]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 شبهات و پاسخ‌های علمی&lt;/div&gt;<br /> * [[شبهات وهابیون درباره غدیر (مستند)]]<br /> * [[پاسخ به اشکال عدم نقل در صحاح سته]]<br /> * [[آیا غدیر ساختگی است؟ نقد و بررسی]]<br /> * [[پاسخ به شبهه جعلی بودن روایت غدیر]]<br /> * [[شبهه خلط بین ولایت و خلافت]]<br /> * [[پاسخ‌های علامه امینی به شبهات]]<br /> * [[نقد دیدگاه ابن تیمیه درباره غدیر]]<br /> * [[پاسخ به شبهه حدیث غدیر و حدیث منزلت]]<br /> * [[تحریف‌زدایی از واقعه غدیر]]<br /> * [[بررسی سندی حدیث غدیر در منابع اهل سنت]]<br /> * [[قول مشهور و مجهول در حدیث غدیر]]<br /> * [[پاسخ به شبهه عدم نقل در بخاری و مسلم]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 جغرافیا و مکان غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[غدیر خم - موقعیت جغرافیایی دقیق]]<br /> * [[مسیر حجه الوداع و توقف در غدیر]]<br /> * [[فاصله مکه تا غدیر و جحفه]]<br /> * [[نخلستان غدیر و ویژگی‌های آن]]<br /> * [[مسجد غدیر در طول تاریخ]]<br /> * [[بقع غدیر (محل سخنرانی پیامبر)]]<br /> * [[آب‌انبار غدیر]]<br /> * [[وضعیت فعلی غدیر خم]]<br /> * [[گردشگری مذهبی در غدیر]]<br /> * [[عکس‌های هوایی از منطقه غدیر]]<br /> * [[نقشه‌های تاریخی غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 خطابه و محتوای غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[خطابه پیامبر در غدیر خم - متن کامل]]<br /> * [[ترجمه و شرح کامل خطبه غدیر]]<br /> * [[جمله کلیدی «من کنت مولاه فهذا علی مولاه»]]<br /> * [[تأکیدات سه‌گانه پیامبر در غدیر]]<br /> * [[خطبه غدیر در منابع شیعه]]<br /> * [[خطبه غدیر در منابع اهل سنت]]<br /> * [[اسناد خطبه غدیر]]<br /> * [[مفاهیم کلیدی خطبه غدیر]]<br /> * [[تحلیل بلاغی خطبه غدیر]]<br /> * [[مقایسه خطبه غدیر با خطبه‌های دیگر پیامبر]]<br /> * [[شرح واژگان دشوار خطبه غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 شخصیت‌های مرتبط با غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[حضرت علی (ع) در روز غدیر]]<br /> * [[فاطمه زهرا (س) و جایگاه غدیر]]<br /> * [[اصحاب خاص پیامبر در غدیر]]<br /> * [[مخالفان غدیر از صحابه]]<br /> * [[امام حسن (ع) و احیای غدیر]]<br /> * [[امام حسین (ع) و قیام عاشورا در دفاع از غدیر]]<br /> * [[امام سجاد (ع) و خطبه شام]]<br /> * [[امام باقر (ع) و تبیین غدیر]]<br /> * [[امام صادق (ع) و حدیث غدیر]]<br /> * [[امام رضا (ع) و مناظرات غدیر]]<br /> * [[علامه امینی و احیای غدیر]]<br /> * [[سید شرف الدین عاملی]]<br /> * [[آیت‌الله العظمی بروجردی و غدیر]]<br /> * [[امام خمینی و پیام غدیر]]<br /> * [[مقام معظم رهبری و غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 احکام و اعمال عید غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[روزه عید غدیر - فضیلت و حکم]]<br /> * [[اعمال مستحب روز هجدهم ذی‌الحجه]]<br /> * [[غسل مخصوص روز غدیر]]<br /> * [[زیارت امیرالمؤمنین در روز غدیر]]<br /> * [[نماز مخصوص شب و روز غدیر]]<br /> * [[دعاهای وارد شده در روز غدیر]]<br /> * [[سنت پیمان بستن در روز غدیر]]<br /> * [[احکام نذر و هدیه در روز غدیر]]<br /> * [[اهدای طعام و افطاری در غدیر]]<br /> * [[تبریک و تهنیت در عید غدیر]]<br /> * [[مکروهات روز غدیر]]<br /> * [[سیره معصومین در روز غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 غدیر در سایر ادیان و مذاهب&lt;/div&gt;<br /> * [[غدیر در منابع اهل سنت (مستندات)]]<br /> * [[دیدگاه اباضیه و زیدیه درباره غدیر]]<br /> * [[یادکرد غدیر در متون مسیحی]]<br /> * [[غدیر از نگاه مستشرقان]]<br /> * [[تحلیل تاریخی غدیر در غرب]]<br /> * [[کتاب‌های مستشرقان درباره غدیر]]<br /> * [[غدیر در منابع یهودی]]<br /> * [[نظریه‌های شرق‌شناسان درباره غدیر]]<br /> * [[پژوهش‌های دانشگاهی غرب درباره غدیر]]<br /> * [[مستشرقانی که به صحت غدیر اعتراف کردند]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px; font-size: 16px;&quot;&gt;🔹 پیامدهای سیاسی و اجتماعی غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[پیامدهای فوری غدیر در حکومت نبوی]]<br /> * [[تأثیر غدیر بر جانشینی پس از پیامبر]]<br /> * [[غدیر و شکل‌گیری هویت تشیع]]<br /> * [[جریان‌شناسی سقیفه در برابر غدیر]]<br /> * [[انکار غدیر - علل و عوامل تاریخی]]<br /> * [[احیای غدیر در دوره‌های مختلف]]<br /> * [[غدیر در عصر صفوی]]<br /> * [[غدیر در انقلاب اسلامی ایران]]<br /> * [[روز جهانی غدیر]]<br /> * [[جشنواره‌ها و همایش‌های بین‌المللی غدیر]]<br /> * [[تأثیر غدیر بر تمدن اسلامی]]<br /> * [[غدیر و حقوق بشر معاصر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-top: 20px; padding-top: 15px; border-top: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;color: #14b8a6; font-size: 13px;&quot;&gt;✦ ✦ ✦ دانشنامه تخصصی غدیرشناسی (بیش از ۲۰۰ مدخل تخصصی) ✦ ✦ ✦&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #f4fbfd; border-radius: 20px; padding: 15px; text-align: center; font-size: 12px; color: #2c7a7b; margin-top: 20px;&quot;&gt;<br /> صبح نجف ✦ ویکی تخصصی امیرالمؤمنین علیه السلام ✦ مرجع تخصصی غدیرشناسی<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=5087 2026-05-04T21:08:40Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #ffffff 0%, #e8f4f8 100%); padding: 40px 20px; border-radius: 24px; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,120,130,0.08); border-bottom: 3px solid #14b8a6;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 42px; font-weight: 300; color: #0d9488;&quot;&gt;صبح نجف&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 16px; margin-top: 12px; color: #2c7a7b;&quot;&gt;ویکی تخصصی امیرالمؤمنین امام علی (علیه السلام)&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 13px; margin-top: 18px; color: #319795;&quot;&gt;▸ نور علم در سایه ولایت ◂&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 8px 20px; margin: 15px 0 30px 0; text-align: center;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;color: #14b8a6;&quot;&gt;★&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: #0d9488; font-weight: 500;&quot;&gt;دسته‌بندی موضوعات کلی&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: #14b8a6;&quot;&gt;★&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 16px; margin-bottom: 45px; flex-wrap: wrap; justify-content: center;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 120px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;📖&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;زندگی‌نامه&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 120px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;⚔️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;جنگ‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 120px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;💎&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;حکمت‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 120px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;🕌&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;فضایل&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 120px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;📜&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;خلافت&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 120px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;🏛️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;تاریخ اسلام&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px; padding-right: 8px;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-size: 18px; font-weight: 500; color: #0d9488;&quot;&gt;جدیدترین نوشته‌ها&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 25px; margin-bottom: 45px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 550; color: #0d9488;&quot;&gt;📌 سیره علوی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (ع)]]<br /> * [[عدالت علوی و نامه به مالک اشتر]]<br /> * [[سیره اخلاقی حضرت علی]]<br /> * [[مقام قضاوت و داوری حضرت علی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 550; color: #0d9488;&quot;&gt;⚡ نهج‌البلاغه&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[نهج‌البلاغه و گوهرهای حکمت]]<br /> * [[خطبه بدون الف حضرت علی (ع)]]<br /> * [[حکمت‌های کوتاه امام علی (ع)]]<br /> * [[نامه ۵۳ نهج‌البلاغه به مالک اشتر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 550; color: #0d9488;&quot;&gt;🕊️ فضایل و مناقب&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[ازدواج حضرت علی با حضرت فاطمه (س)]]<br /> * [[مقامات و کرامات حضرت علی]]<br /> * [[شهادت امیرالمؤمنین در محراب]]<br /> * [[زهد و عبادت حضرت علی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #f0fafc; border-radius: 28px; padding: 20px 15px; margin: 30px 0 25px 0; border: 1px solid #bce0e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-bottom: 25px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 28px; color: #0d9488;&quot;&gt;⭐️ غدیر خم ⭐️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 14px; color: #2c7a7b; margin-top: 8px;&quot;&gt;عیدالله الاکبر | اکمال دین و اتمام نعمت&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 20px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px;&quot;&gt;🔹 آیات قرآنی&lt;/div&gt;<br /> * [[آیه تبلیغ (مائده: ۶۷)]]<br /> * [[آیه اکمال (مائده: ۳)]]<br /> * [[آیه ولایت (مائده: ۵۵)]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px;&quot;&gt;🔹 احادیث متواتر&lt;/div&gt;<br /> * [[حدیث غدیر خم]]<br /> * [[حدیث ثقلین]]<br /> * [[حدیث منزلت]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px;&quot;&gt;🔹 راویان غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[صحابه راوی غدیر]]<br /> * [[زید بن ارقم]]<br /> * [[ام سلمه]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px;&quot;&gt;🔹 کتاب‌شناسی&lt;/div&gt;<br /> * [[الغدیر علامه امینی]]<br /> * [[عبقات الانوار]]<br /> * [[نفحات الازهار]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px;&quot;&gt;🔹 شعر و ادبیات&lt;/div&gt;<br /> * [[قصیده عینیه دعبل]]<br /> * [[کمیت اسدی]]<br /> * [[فرزدق]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px;&quot;&gt;🔹 شبهات و پاسخها&lt;/div&gt;<br /> * [[شبهات وهابیون]]<br /> * [[نقد جعلی بودن]]<br /> * [[پاسخ علامه امینی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px;&quot;&gt;🔹 جغرافیا&lt;/div&gt;<br /> * [[موقعیت غدیر خم]]<br /> * [[مسیر حجه الوداع]]<br /> * [[مسجد غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px;&quot;&gt;🔹 احکام و اعمال&lt;/div&gt;<br /> * [[روزه عید غدیر]]<br /> * [[اعمال روز غدیر]]<br /> * [[غسل و زیارت]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 250px; background: #ffffff; border-radius: 18px; padding: 18px; border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 10px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 12px;&quot;&gt;🔹 شخصیت‌ها&lt;/div&gt;<br /> * [[حضرت علی در غدیر]]<br /> * [[فاطمه زهرا (س)]]<br /> * [[امام حسین (ع)]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-top: 20px; padding-top: 15px; border-top: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;color: #14b8a6; font-size: 12px;&quot;&gt;✦ دانشنامه تخصصی غدیرشناسی ✦&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #f4fbfd; border-radius: 20px; padding: 15px; text-align: center; font-size: 12px; color: #2c7a7b; margin-top: 20px;&quot;&gt;<br /> صبح نجف ✦ ویکی تخصصی امیرالمؤمنین علیه السلام ✦<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=5086 2026-05-04T21:04:30Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>{| style=&quot;width: 100%; background: transparent;&quot;<br /> |-<br /> | style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #ffffff 0%, #e8f4f8 100%); padding: 40px 25px; border-radius: 24px; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,120,130,0.08); border-bottom: 3px solid #14b8a6; width: 100%;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 44px; font-weight: 300; letter-spacing: -1px; color: #0d9488; font-family: 'Segoe UI', 'Traditional Arabic', serif;&quot;&gt;صبح نجف&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 16px; margin-top: 12px; color: #2c7a7b;&quot;&gt;ویکی تخصصی امیرالمؤمنین امام علی (علیه السلام)&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 13px; margin-top: 18px; color: #319795;&quot;&gt;▸ نور علم در سایه ولایت ◂&lt;/div&gt;<br /> |}<br /> <br /> {| style=&quot;width: 100%; background: transparent; margin-top: 20px;&quot;<br /> |-<br /> | style=&quot;background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 8px 20px; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.03);&quot; |<br /> &lt;span style=&quot;color: #14b8a6;&quot;&gt;★&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: #0d9488; font-weight: 500;&quot;&gt;دسته‌بندی موضوعات کلی&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: #14b8a6;&quot;&gt;★&lt;/span&gt;<br /> |}<br /> <br /> {| style=&quot;width: 100%; background: transparent; margin-top: 20px; text-align: center;&quot;<br /> |-<br /> | style=&quot;width: 16%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot; | &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;📖&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;زندگی‌نامه&lt;/div&gt;<br /> | style=&quot;width: 16%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot; | &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;⚔️&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;جنگ‌ها&lt;/div&gt;<br /> | style=&quot;width: 16%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot; | &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;💎&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;حکمت‌ها&lt;/div&gt;<br /> | style=&quot;width: 16%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot; | &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;🕌&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;فضایل&lt;/div&gt;<br /> | style=&quot;width: 16%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot; | &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;📜&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;خلافت&lt;/div&gt;<br /> | style=&quot;width: 16%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot; | &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;🏛️&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;تاریخ اسلام&lt;/div&gt;<br /> |}<br /> <br /> {| style=&quot;width: 100%; background: transparent; margin-top: 30px;&quot;<br /> |-<br /> | style=&quot;padding-right: 8px;&quot; | &lt;span style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-size: 18px; font-weight: 500; color: #0d9488;&quot;&gt;جدیدترین نوشته‌ها&lt;/span&gt;<br /> |}<br /> <br /> {| style=&quot;width: 100%; background: transparent; margin-top: 15px;&quot;<br /> |-<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 550; color: #0d9488;&quot;&gt;📌 سیره علوی&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;<br /> * [[امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (ع)]]<br /> * [[عدالت علوی و نامه به مالک اشتر]]<br /> * [[سیره اخلاقی حضرت علی]]<br /> * [[مقام قضاوت و داوری حضرت علی]]<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 550; color: #0d9488;&quot;&gt;⚡ نهج‌البلاغه&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;<br /> * [[نهج‌البلاغه و گوهرهای حکمت]]<br /> * [[خطبه بدون الف حضرت علی (ع)]]<br /> * [[حکمت‌های کوتاه امام علی (ع)]]<br /> * [[نامه ۵۳ نهج‌البلاغه به مالک اشتر]]<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 550; color: #0d9488;&quot;&gt;🕊️ فضایل و مناقب&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;<br /> * [[ازدواج حضرت علی با حضرت فاطمه (س)]]<br /> * [[مقامات و کرامات حضرت علی]]<br /> * [[شهادت امیرالمؤمنین در محراب]]<br /> * [[زهد و عبادت حضرت علی]]<br /> |}<br /> <br /> {| style=&quot;width: 100%; background: linear-gradient(100deg, #f0fafc 0%, #ffffff 100%); border-radius: 28px; padding: 15px; margin-top: 35px; border: 1px solid #bce0e8; box-shadow: 0 8px 22px rgba(20,184,166,0.08);&quot;<br /> |-<br /> | style=&quot;padding: 20px 13px;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-bottom: 32px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 32px; color: #0d9488;&quot;&gt;⭐️ غدیر خم ⭐️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 15px; color: #2c7a7b; margin-top: 10px;&quot;&gt;عیدالله الاکبر | اکمال دین و اتمام نعمت | واقعه بزرگ تاریخ اسلام&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> {| style=&quot;width: 100%; background: transparent;&quot;<br /> |-<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 15px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 آیات قرآنی غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[آیه تبلیغ (مائده: ۶۷)]]<br /> * [[آیه اکمال (مائده: ۳)]]<br /> * [[آیه سأل سائل (معارج)]]<br /> * [[آیه ولایت (مائده: ۵۵)]]<br /> * [[آیه اولی الامر (نساء: ۵۹)]]<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 15px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 احادیث متواتر غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[حدیث غدیر خم]]<br /> * [[حدیث ثقلین]]<br /> * [[حدیث منزلت]]<br /> * [[حدیث سفینه]]<br /> * [[حدیث اثنا عشر خلیفه]]<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 15px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 راویان و محدثان غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[صحابه راوی حدیث غدیر]]<br /> * [[زید بن ارقم]]<br /> * [[ابوهریره و سلمان فارسی]]<br /> * [[ام سلمه]]<br /> * [[حسان بن ثابت]]<br /> |}<br /> <br /> {| style=&quot;width: 100%; background: transparent; margin-top: 20px;&quot;<br /> |-<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 15px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 کتاب‌های برجسته غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[الغدیر - علامه امینی]]<br /> * [[عبقات الانوار]]<br /> * [[نفحات الازهار]]<br /> * [[احقاق الحق]]<br /> * [[فرهنگ غدیر]]<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 15px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 شعر و ادبیات غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[قصیده عینیه دعبل]]<br /> * [[کمیت اسدی]]<br /> * [[فرزدق]]<br /> * [[دعبل خزاعی]]<br /> * [[شعر معاصر غدیر]]<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 15px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 شبهات و پاسخ‌ها&lt;/div&gt;<br /> * [[شبهات وهابیون]]<br /> * [[عدم نقل در صحاح سته]]<br /> * [[نقد جعلی بودن حدیث]]<br /> * [[خلط ولایت با خلافت]]<br /> * [[پاسخ‌های علامه امینی]]<br /> |}<br /> <br /> {| style=&quot;width: 100%; background: transparent; margin-top: 20px;&quot;<br /> |-<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 15px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 جغرافیا و مکان غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[غدیر خم (موقعیت)]]<br /> * [[مسیر حجه الوداع]]<br /> * [[نخلستان غدیر]]<br /> * [[مسجد غدیر]]<br /> * [[بقع غدیر]]<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 15px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 خطابه و محتوای غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[خطابه پیامبر در غدیر]]<br /> * [[جمله «من کنت مولاه»]]<br /> * [[خطبه غدیر در منابع شیعه]]<br /> * [[خطبه غدیر در منابع سنی]]<br /> * [[شرح کامل خطبه غدیر]]<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 15px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 شخصیت‌های مرتبط&lt;/div&gt;<br /> * [[حضرت علی (ع) در غدیر]]<br /> * [[فاطمه زهرا (س)]]<br /> * [[مخالفان غدیر]]<br /> * [[امام حسین (ع)]]<br /> * [[امام رضا (ع)]]<br /> |}<br /> <br /> {| style=&quot;width: 100%; background: transparent; margin-top: 20px;&quot;<br /> |-<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 15px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 احکام و اعمال غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[روزه عید غدیر]]<br /> * [[اعمال روز غدیر]]<br /> * [[غسل و زیارت غدیر]]<br /> * [[نماز غدیر]]<br /> * [[نذر و هدیه در غدیر]]<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 15px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 غدیر در مذاهب دیگر&lt;/div&gt;<br /> * [[اهل سنت و غدیر]]<br /> * [[اباضیه و زیدیه]]<br /> * [[مستشرقان و غدیر]]<br /> * [[متون مسیحی]]<br /> * [[تأثیر بر تمدن]]<br /> | style=&quot;width: 33%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee; vertical-align: top;&quot; |<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 15px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 پیامدهای سیاسی و اجتماعی&lt;/div&gt;<br /> * [[پیامدهای فوری غدیر]]<br /> * [[تأثیر بر جانشینی]]<br /> * [[شکل‌گیری تشیع]]<br /> * [[سقیفه در برابر غدیر]]<br /> * [[احیای غدیر در تاریخ]]<br /> |}<br /> <br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-top: 25px; padding-top: 15px; border-top: 2px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;color: #14b8a6; font-size: 14px;&quot;&gt;✦ ✦ ✦ دانشنامه تخصصی غدیرشناسی ✦ ✦ ✦&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> |}<br /> <br /> {| style=&quot;width: 100%; background: transparent; margin-top: 25px;&quot;<br /> |-<br /> | style=&quot;background: #f4fbfd; border-radius: 20px; padding: 18px 24px; text-align: center; font-size: 12px; color: #2c7a7b; border: 1px solid #cdeef0;&quot; |<br /> صبح نجف ✦ ویکی تخصصی امیرالمؤمنین علیه السلام ✦<br /> |}</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=5085 2026-05-04T20:58:12Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #ffffff 0%, #e8f4f8 100%); padding: 40px 25px; border-radius: 24px; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,120,130,0.08); border-bottom: 3px solid #14b8a6;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 44px; font-weight: 300; letter-spacing: -1px; color: #0d9488; font-family: 'Segoe UI', 'Traditional Arabic', serif;&quot;&gt;صبح نجف&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 16px; margin-top: 12px; color: #2c7a7b;&quot;&gt;ویکی تخصصی امیرالمؤمنین امام علی (علیه السلام)&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 13px; margin-top: 18px; color: #319795;&quot;&gt;▸ نور علم در سایه ولایت ◂&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 8px 20px; margin: 15px 0 30px 0; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.03);&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;color: #14b8a6;&quot;&gt;★&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: #0d9488; font-weight: 500;&quot;&gt;دسته‌بندی موضوعات کلی&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: #14b8a6;&quot;&gt;★&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 16px; margin-bottom: 45px; flex-wrap: wrap; justify-content: center;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 100px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;📖&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;زندگی‌نامه&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 100px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;⚔️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;جنگ‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 100px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;💎&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;حکمت‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 100px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;🕌&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;فضایل&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 100px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;📜&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;خلافت&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 100px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(0,150,140,0.08); border: 1px solid #b8e1e8;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #14b8a6;&quot;&gt;🏛️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #0d9488;&quot;&gt;تاریخ اسلام&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px; padding-right: 8px;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-size: 18px; font-weight: 500; color: #0d9488;&quot;&gt;جدیدترین نوشته‌ها&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 25px; margin-bottom: 45px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 550; color: #0d9488;&quot;&gt;📌 سیره علوی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (ع)]]<br /> * [[عدالت علوی و نامه به مالک اشتر]]<br /> * [[سیره اخلاقی حضرت علی]]<br /> * [[مقام قضاوت و داوری حضرت علی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 550; color: #0d9488;&quot;&gt;⚡ نهج‌البلاغه&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[نهج‌البلاغه و گوهرهای حکمت]]<br /> * [[خطبه بدون الف حضرت علی (ع)]]<br /> * [[حکمت‌های کوتاه امام علی (ع)]]<br /> * [[نامه ۵۳ نهج‌البلاغه به مالک اشتر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: 550; color: #0d9488;&quot;&gt;🕊️ فضایل و مناقب&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[ازدواج حضرت علی با حضرت فاطمه (س)]]<br /> * [[مقامات و کرامات حضرت علی]]<br /> * [[شهادت امیرالمؤمنین در محراب]]<br /> * [[زهد و عبادت حضرت علی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(100deg, #f0fafc 0%, #ffffff 100%); border-radius: 28px; padding: 35px 28px; margin: 30px 0 25px 0; border: 1px solid #bce0e8; box-shadow: 0 8px 22px rgba(20,184,166,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-bottom: 32px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 32px; color: #0d9488;&quot;&gt;⭐️ غدیر خم ⭐️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 15px; color: #2c7a7b; margin-top: 10px;&quot;&gt;عیدالله الاکبر | اکمال دین و اتمام نعمت | واقعه بزرگ تاریخ اسلام&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 28px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 18px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 آیات قرآنی غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[آیه تبلیغ (مائده: ۶۷) - نزول و شأن]]<br /> * [[آیه اکمال (مائده: ۳) - اتمام نعمت]]<br /> * [[آیه سأل سائل (معارج) - اشاره به غدیر]]<br /> * [[آیه ولایت (مائده: ۵۵) - انحصار ولایت]]<br /> * [[آیه اولی الامر (نساء: ۵۹) - وجوب اطاعت]]<br /> * [[آیه اینما تولوا (نساء: ۱۱۵) - ولایت مداری]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 18px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 احادیث متواتر غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[حدیث غدیر خم - الفاظ و متن حدیث]]<br /> * [[حدیث ثقلین (کتاب الله و عترتی)]]<br /> * [[حدیث منزلت (انت منی بمنزله هارون)]]<br /> * [[حدیث سفینه (سفینة النجاة)]]<br /> * [[حدیث اثنا عشر خلیفه]]<br /> * [[حدیث لو کان البحر مداداً]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 18px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 راویان و محدثان غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[صحابه راوی حدیث غدیر (۱۱۰ نفر)]]<br /> * [[زید بن ارقم - راوی اصلی]]<br /> * [[ابوهریره و سلمان فارسی]]<br /> * [[ام سلمه و عایشه - راویان زن]]<br /> * [[حسان بن ثابت - شعر غدیر]]<br /> * [[امام صادق (ع) و حدیث غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 18px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 کتاب‌های برجسته غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب - علامه امینی]]<br /> * [[عبقات الانوار فی امامة الائمة الاطهار]]<br /> * [[نفحات الازهار فی خلاصة عبقات الانوار]]<br /> * [[احقاق الحق و ازهاق الباطل]]<br /> * [[فرهنگ غدیر (جوادی آملی)]]<br /> * [[موسوعة الغدیر (الغدیر الصغیر)]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 18px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 شعر و ادبیات غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[قصیده عینیه دعبل خزاعی - متن کامل]]<br /> * [[امرؤالقیس و اولین شعر غدیر]]<br /> * [[شاعران غدیریه‌سرا در قرن اول]]<br /> * [[کمیت اسدی و قصیده هاشمیات]]<br /> * [[فرزدق و دعبل خزاعی]]<br /> * [[شعر غدیر در عصر صفوی]]<br /> * [[غدیر در شعر معاصر فارسی و عربی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 18px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 شبهات و پاسخ‌های علمی&lt;/div&gt;<br /> * [[شبهات وهابیون درباره غدیر (مستند)]]<br /> * [[پاسخ به اشکال عدم نقل در صحاح سته]]<br /> * [[آیا غدیر ساختگی است؟ نقد و بررسی]]<br /> * [[پاسخ به شبهه جعلی بودن روایت غدیر]]<br /> * [[شبهه خلط بین ولایت و خلافت]]<br /> * [[پاسخ‌های علامه امینی به شبهات]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 18px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 جغرافیا و مکان غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[غدیر خم - موقعیت جغرافیایی]]<br /> * [[مسیر حجه الوداع و توقف در غدیر]]<br /> * [[فاصله جحفه تا غدیر خم]]<br /> * [[نخلستان غدیر و ویژگی‌های آن]]<br /> * [[مسجد غدیر در دوره اسلامی]]<br /> * [[بقع غدیر در تاریخ]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 18px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 خطابه و محتوای غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[خطابه پیامبر در غدیر خم - تحلیل]]<br /> * [[جمله «من کنت مولاه فهذا علی مولاه»]]<br /> * [[خطبه غدیر در منابع اهل سنت]]<br /> * [[خطبه غدیر در منابع شیعه]]<br /> * [[ترجمه و شرح کامل خطبه غدیر]]<br /> * [[تأکیدات سه‌گانه پیامبر در غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 18px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 شخصیت‌های مرتبط با غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[حضرت علی (ع) در روز غدیر]]<br /> * [[فاطمه زهرا (س) و غدیر]]<br /> * [[اصحاب خاص پیامبر در غدیر]]<br /> * [[مخالفان غدیر از صحابه]]<br /> * [[امام حسین (ع) و احیای غدیر]]<br /> * [[امام رضا (ع) و حدیث غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 18px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 احکام و اعمال عید غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[روزه عید غدیر - فضیلت و حکم]]<br /> * [[اعمال مستحب روز هجدهم ذی‌الحجه]]<br /> * [[غسل و زیارت مخصوص غدیر]]<br /> * [[نماز و دعاهای شب و روز غدیر]]<br /> * [[سنت پیمان بستن در روز غدیر]]<br /> * [[احکام نذر و هدیه در غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 18px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 غدیر در سایر ادیان و مذاهب&lt;/div&gt;<br /> * [[غدیر در منابع اهل سنت (مستند)]]<br /> * [[دیدگاه اباضیه و زیدیه درباره غدیر]]<br /> * [[یادکرد غدیر در متون مسیحی]]<br /> * [[غدیر از نگاه مستشرقان]]<br /> * [[تحلیل تاریخی غدیر در غرب]]<br /> * [[تأثیر غدیر بر تمدن اسلامی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 30%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #d0ecee;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #14b8a6; padding-right: 12px; font-weight: 600; color: #0d9488; margin-bottom: 18px; font-size: 17px;&quot;&gt;🔹 پیامدهای سیاسی و اجتماعی غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[پیامدهای فوری غدیر در حکومت نبوی]]<br /> * [[تأثیر غدیر بر جانشینی پس از پیامبر]]<br /> * [[غدیر و شکل‌گیری تشیع]]<br /> * [[جریان‌شناسی سقیفه در برابر غدیر]]<br /> * [[انکار غدیر - علل و عوامل]]<br /> * [[احیای غدیر در دوره‌های تاریخی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-top: 32px; padding-top: 22px; border-top: 2px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;color: #14b8a6; font-size: 14px;&quot;&gt;✦ ✦ ✦ دانشنامه تخصصی غدیرشناسی ✦ ✦ ✦&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #f4fbfd; border-radius: 20px; padding: 18px 24px; text-align: center; font-size: 12px; color: #2c7a7b; margin-top: 25px; border: 1px solid #cdeef0;&quot;&gt;<br /> صبح نجف ✦ ویکی تخصصی امیرالمؤمنین علیه السلام ✦<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=5084 2026-05-04T20:52:26Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #ffffff 0%, #f0f7f4 100%); padding: 40px 25px; border-radius: 24px; margin-bottom: 25px; text-align: center; box-shadow: 0 5px 20px rgba(0,80,70,0.08); border-bottom: 3px solid #2c7a6e;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 44px; font-weight: 300; letter-spacing: -1px; color: #1a5d4e; font-family: 'Segoe UI', 'Traditional Arabic', serif;&quot;&gt;صبح نجف&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 16px; margin-top: 12px; color: #4a7c6e;&quot;&gt;ویکی تخصصی امیرالمؤمنین امام علی (علیه السلام)&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 13px; margin-top: 18px; color: #6b9c8e;&quot;&gt;▸ نور علم در سایه ولایت ◂&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> {{ShowDates}}<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 8px 20px; margin: 15px 0 30px 0; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.03);&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;color: #2c7a6e;&quot;&gt;★&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: #2c7a6e; font-weight: 500;&quot;&gt;دسته‌بندی موضوعات&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: #2c7a6e;&quot;&gt;★&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 16px; margin-bottom: 45px; flex-wrap: wrap; justify-content: center;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 110px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(44,122,110,0.08); border: 1px solid #d9ebe6;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #2c7a6e;&quot;&gt;📖&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #1a5d4e;&quot;&gt;زندگی‌نامه&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 110px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(44,122,110,0.08); border: 1px solid #d9ebe6;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #2c7a6e;&quot;&gt;⚔️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #1a5d4e;&quot;&gt;جنگ‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 110px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(44,122,110,0.08); border: 1px solid #d9ebe6;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #2c7a6e;&quot;&gt;💎&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #1a5d4e;&quot;&gt;حکمت‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 110px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(44,122,110,0.08); border: 1px solid #d9ebe6;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #2c7a6e;&quot;&gt;🕌&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #1a5d4e;&quot;&gt;فضایل&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 110px; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 18px 8px; text-align: center; box-shadow: 0 4px 14px rgba(44,122,110,0.08); border: 1px solid #d9ebe6;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 26px; color: #2c7a6e;&quot;&gt;📜&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: 550; margin: 8px 0; color: #1a5d4e;&quot;&gt;خلافت&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px; padding-right: 8px;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 12px; font-size: 18px; font-weight: 500; color: #1a5d4e;&quot;&gt;جدیدترین نوشته‌ها&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 30px; margin-bottom: 45px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #e2f0ec;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 14px; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 19px; font-weight: 550; color: #1a5d4e;&quot;&gt;📌 سیره علوی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (ع)]]<br /> * [[عدالت علوی و نامه به مالک اشتر]]<br /> * [[سیره اخلاقی حضرت علی]]<br /> * [[مقام قضاوت و داوری حضرت علی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #e2f0ec;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 14px; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 19px; font-weight: 550; color: #1a5d4e;&quot;&gt;✨ آخرین مطالب ویکی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> {{آخرین مطالب}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 30px; margin-bottom: 45px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #e2f0ec;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 14px; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 19px; font-weight: 550; color: #1a5d4e;&quot;&gt;⚡ نهج‌البلاغه&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[نهج‌البلاغه و گوهرهای حکمت]]<br /> * [[خطبه بدون الف حضرت علی (ع)]]<br /> * [[حکمت‌های کوتاه امام علی (ع)]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #e2f0ec;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 14px; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 19px; font-weight: 550; color: #1a5d4e;&quot;&gt;🏛️ تاریخ اسلام&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[فتح خیبر به دست حضرت علی (ع)]]<br /> * [[شجاعت‌های حضرت علی در بدر و احد]]<br /> * [[جنگ جمل و صفین و نهروان]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 30px; margin-bottom: 55px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #e2f0ec;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 14px; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 19px; font-weight: 550; color: #1a5d4e;&quot;&gt;🕊️ فضایل و مناقب&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[ازدواج حضرت علی با حضرت فاطمه (س)]]<br /> * [[مقامات و کرامات حضرت علی]]<br /> * [[شهادت امیرالمؤمنین در محراب]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 22px; box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,0.04); border: 1px solid #e2f0ec;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 14px; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 19px; font-weight: 550; color: #1a5d4e;&quot;&gt;📜 اصحاب و راویان&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[اصحاب خاص امام علی (ع)]]<br /> * [[راویان حدیث غدیر]]<br /> * [[کتاب‌های نگاشته شده درباره امام علی (ع)]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(100deg, #f4fbf9 0%, #ffffff 100%); border-radius: 28px; padding: 35px 28px; margin: 20px 0 30px 0; border: 1px solid #cde8e2; box-shadow: 0 8px 22px rgba(44,122,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-bottom: 28px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 28px; color: #1a5d4e;&quot;&gt;⭐️ غدیر خم ⭐️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 15px; color: #4a7c6e; margin-top: 8px;&quot;&gt;عیدالله الاکبر | اکمال دین و اتمام نعمت&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 28px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.03);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 12px; font-weight: 550; color: #1a5d4e; margin-bottom: 16px;&quot;&gt;🔹 آیات و روایات غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[آیه تبلیغ (مائده: ۶۷)]]<br /> * [[آیه اکمال (مائده: ۳)]]<br /> * [[حدیث غدیر و تواتر آن]]<br /> * [[حدیث ثقلین و حدیث منزلت]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.03);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 12px; font-weight: 550; color: #1a5d4e; margin-bottom: 16px;&quot;&gt;🔹 شخصیت‌ها و وقایع غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[خطابه پیامبر در غدیر خم]]<br /> * [[نام‌های بزرگانی که از غدیر روایت کرده‌اند]]<br /> * [[ابوطالب (پدر امام علی) در منابع]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.03);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 12px; font-weight: 550; color: #1a5d4e; margin-bottom: 16px;&quot;&gt;🔹 کتاب‌شناسی غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[الغدیر علامه امینی]]<br /> * [[عبقات الانوار]]<br /> * [[نفحات الازهار]]<br /> * [[کتاب‌های مستشرقان درباره غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.03);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 12px; font-weight: 550; color: #1a5d4e; margin-bottom: 16px;&quot;&gt;🔹 شعر و ادبیات غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[قصیده عینیه دعبل خزاعی]]<br /> * [[شاعران غدیریه‌سرا]]<br /> * [[غدیر در شعر فارسی و عربی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.03);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 12px; font-weight: 550; color: #1a5d4e; margin-bottom: 16px;&quot;&gt;🔹 شبهات و پاسخ‌ها&lt;/div&gt;<br /> * [[شبهات وهابیون درباره غدیر]]<br /> * [[پاسخ به اشکال عدم نقل غدیر در صحاح سته]]<br /> * [[تحریف‌زدایی از واقعه غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: #ffffff; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 2px 12px rgba(0,0,0,0.03);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 3px solid #2c7a6e; padding-right: 12px; font-weight: 550; color: #1a5d4e; margin-bottom: 16px;&quot;&gt;🔹 احکام و آداب غدیر&lt;/div&gt;<br /> * [[روزه و اعمال عید غدیر]]<br /> * [[احکام شرعی مربوط به غدیر]]<br /> * [[سنت‌های غدیر در کشورهای اسلامی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;text-align: center; margin-top: 28px; padding-top: 18px; border-top: 1px solid #cde8e2;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;color: #2c7a6e; font-size: 14px;&quot;&gt;★ ★ ★ وبگاه تخصصی غدیرشناسی ★ ★ ★&lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #f9fdfb; border-radius: 20px; padding: 18px 24px; text-align: center; font-size: 12px; color: #5b8c7e; margin-top: 20px; border: 1px solid #d9ebe6;&quot;&gt;<br /> صبح نجف ✦ ویکی تخصصی امیرالمؤمنین علیه السلام ✦ به‌روز شده: ‏۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۰:۲۲ (+0330)<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=5083 2026-05-04T20:47:56Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #0a2b1e 0%, #1a4a2a 100%); color: #ffd700; padding: 35px 20px; border-radius: 20px; margin-bottom: 10px; text-align: center; box-shadow: 0 8px 20px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 42px; font-weight: bold; font-family: 'Traditional Arabic', 'Amiri', serif;&quot;&gt;صبح نجف&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; margin-top: 12px; color: #ffecb3;&quot;&gt;ویکی تخصصی امیرالمؤمنین امام علی (علیه السلام)&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> {{ShowDates}}<br /> <br /> == دسته‌بندی موضوعات ==<br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 15px; margin-bottom: 35px; flex-wrap: wrap; justify-content: center;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 130px; background: #f5f5dc; border-radius: 16px; padding: 18px 10px; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.05); border-right: 4px solid #b8860b;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 24px;&quot;&gt;📖&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: bold; margin: 8px 0;&quot;&gt;زندگی‌نامه&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 130px; background: #f5f5dc; border-radius: 16px; padding: 18px 10px; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.05); border-right: 4px solid #b8860b;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 24px;&quot;&gt;⚔️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: bold; margin: 8px 0;&quot;&gt;جنگ‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 130px; background: #f5f5dc; border-radius: 16px; padding: 18px 10px; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.05); border-right: 4px solid #b8860b;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 24px;&quot;&gt;💎&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: bold; margin: 8px 0;&quot;&gt;حکمت‌ها و کلمات قصار&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 130px; background: #f5f5dc; border-radius: 16px; padding: 18px 10px; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.05); border-right: 4px solid #b8860b;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 24px;&quot;&gt;🕌&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: bold; margin: 8px 0;&quot;&gt;فضایل و مناقب&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 130px; background: #f5f5dc; border-radius: 16px; padding: 18px 10px; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.05); border-right: 4px solid #b8860b;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 24px;&quot;&gt;📜&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: bold; margin: 8px 0;&quot;&gt;غدیر و خلافت&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> == جدیدترین نوشته‌ها ==<br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 25px; margin-bottom: 30px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: white; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08); border: 1px solid #e0e0e0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 4px solid #b8860b; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 20px; font-weight: bold; color: #1a4a2a;&quot;&gt;📌 دسته‌بندی: سیره علوی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (ع)]]<br /> * [[عدالت علوی و نامه به مالک اشتر]]<br /> * [[سیره اخلاقی حضرت علی]]<br /> * [[مقام قضاوت و داوری حضرت علی]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: white; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08); border: 1px solid #e0e0e0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 4px solid #b8860b; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 20px; font-weight: bold; color: #1a4a2a;&quot;&gt;✨ آخرین مطالب ویکی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> {{آخرین مطالب}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 25px; margin-bottom: 30px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: white; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08); border: 1px solid #e0e0e0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 4px solid #b8860b; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 20px; font-weight: bold; color: #1a4a2a;&quot;&gt;⚡ دسته‌بندی: نهج‌البلاغه&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[نهج‌البلاغه و گوهرهای حکمت]]<br /> * [[خطبه بدون الف حضرت علی (ع)]]<br /> * [[حکمت‌های کوتاه امام علی (ع)]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: white; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08); border: 1px solid #e0e0e0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 4px solid #b8860b; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 20px; font-weight: bold; color: #1a4a2a;&quot;&gt;🏆 دسته‌بندی: غدیر و خلافت&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[حدیث غدیر و واقعه غدیر خم]]<br /> * [[غدیر در قرآن و روایات]]<br /> * [[پیامدهای سیاسی و اجتماعی غدیر]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 25px; margin-bottom: 30px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: white; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08); border: 1px solid #e0e0e0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 4px solid #b8860b; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 20px; font-weight: bold; color: #1a4a2a;&quot;&gt;📜 دسته‌بندی: تاریخ اسلام&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[فتح خیبر به دست حضرت علی (ع)]]<br /> * [[شجاعت‌های حضرت علی در بدر و احد]]<br /> * [[جنگ جمل و صفین و نهروان]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: white; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08); border: 1px solid #e0e0e0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 4px solid #b8860b; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 20px; font-weight: bold; color: #1a4a2a;&quot;&gt;🕊️ دسته‌بندی: فضایل و مناقب&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[ازدواج حضرت علی با حضرت فاطمه (س)]]<br /> * [[مقامات و کرامات حضرت علی]]<br /> * [[شهادت امیرالمؤمنین در محراب]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #1a2a1a; color: #ffd966; padding: 18px; border-radius: 20px; text-align: center; font-size: 13px; margin-top: 20px;&quot;&gt;<br /> صبح نجف ✨ ویکی تخصصی امیرالمؤمنین علیه السلام | به‌روز شده: ‏۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۰:۱۷ (+0330)<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:ShowDates&diff=5082 2026-05-04T20:42:50Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;direction: rtl; display: flex; flex-wrap: wrap;justify-content: center; line-height: 1px !important; align-items: center; gap: 1px; background: #fff0fd; border-radius: 20px; margin: 8px; padding: 2px; font-family: system-ui, Tahoma, sans-serif;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;!-- تاریخ شمسی --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 14px; line-height: 1px !important; color: #0f172a; white-space: nowrap; padding: 0 8px; font-weight: 500;&quot;&gt;<br /> سه شنبه - ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;!-- روزشمار غدیر - وسط و قرمز پررنگ با تگ span و !important --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;white-space: nowrap; padding: 0 8px;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;font-size: 17px;line-height: 1px !important; color: #ff6921 !important; font-weight: 700; background: none; border: none;&quot;&gt;<br /> 🏴 ۳۰ روز تا غدیر (۱۸ ذی‌الحجه)<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;!-- تاریخ قمری --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 14px;line-height: 1px !important; color: #0f172a; white-space: nowrap; padding: 0 8px;&quot;&gt;<br /> الثلاثاء - ۱۷ ذی‌القعده ۱۴۴۷<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=5081 2026-05-04T20:38:07Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #0a2b1e 0%, #1a4a2a 100%); color: #ffd700; padding: 35px 20px; border-radius: 20px; margin-bottom: 30px; text-align: center; box-shadow: 0 8px 20px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 42px; font-weight: bold; font-family: 'Traditional Arabic', 'Amiri', serif;&quot;&gt;صبح نجف&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; margin-top: 12px; color: #ffecb3;&quot;&gt;ویکی تخصصی امیرالمؤمنین امام علی (علیه السلام)&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 14px; margin-top: 15px; border-top: 1px solid #ffd700; display: inline-block; padding-top: 10px;&quot;&gt;نور علم در سایه ولایت&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> == دسته‌بندی موضوعات ==<br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 15px; margin-bottom: 35px; flex-wrap: wrap; justify-content: center;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 130px; background: #f5f5dc; border-radius: 16px; padding: 18px 10px; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.05); border-right: 4px solid #b8860b;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 24px;&quot;&gt;📖&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: bold; margin: 8px 0;&quot;&gt;زندگی‌نامه&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 12px; color: #666;&quot;&gt;۱۲ مطلب&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 130px; background: #f5f5dc; border-radius: 16px; padding: 18px 10px; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.05); border-right: 4px solid #b8860b;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 24px;&quot;&gt;⚔️&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: bold; margin: 8px 0;&quot;&gt;جنگ‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 12px; color: #666;&quot;&gt;۸ مطلب&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 130px; background: #f5f5dc; border-radius: 16px; padding: 18px 10px; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.05); border-right: 4px solid #b8860b;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 24px;&quot;&gt;💎&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: bold; margin: 8px 0;&quot;&gt;حکمت‌ها و کلمات قصار&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 12px; color: #666;&quot;&gt;۲۴ مطلب&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 130px; background: #f5f5dc; border-radius: 16px; padding: 18px 10px; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.05); border-right: 4px solid #b8860b;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 24px;&quot;&gt;🕌&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: bold; margin: 8px 0;&quot;&gt;فضایل و مناقب&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 12px; color: #666;&quot;&gt;۱۵ مطلب&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 130px; background: #f5f5dc; border-radius: 16px; padding: 18px 10px; text-align: center; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.05); border-right: 4px solid #b8860b;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 24px;&quot;&gt;📜&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-weight: bold; margin: 8px 0;&quot;&gt;غدیر و خلافت&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 12px; color: #666;&quot;&gt;۱۰ مطلب&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> == جدیدترین نوشته‌ها ==<br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 25px; margin-bottom: 30px; flex-wrap: wrap;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: white; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08); border: 1px solid #e0e0e0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 4px solid #b8860b; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 20px; font-weight: bold; color: #1a4a2a;&quot;&gt;📌 ستون راست&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 12px; color: #999;&quot;&gt;آخرین به‌روزرسانی&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (ع)]]<br /> * [[نهج‌البلاغه و گوهرهای حکمت]]<br /> * [[فتح خیبر به دست حضرت علی (ع)]]<br /> * [[حدیث غدیر و واقعه غدیر خم]]<br /> * [[شجاعت‌های حضرت علی در بدر و احد]]<br /> &lt;div style=&quot;margin-top: 15px; text-align: left;&quot;&gt;[[بیشتر بخوانید ...|→]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 45%; background: white; border-radius: 20px; padding: 20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08); border: 1px solid #e0e0e0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border-right: 4px solid #b8860b; padding-right: 12px; margin-bottom: 18px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 20px; font-weight: bold; color: #1a4a2a;&quot;&gt;✨ ستون چپ&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 12px; color: #999;&quot;&gt;پربازدیدترین‌ها&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> * [[خطبه بدون الف حضرت علی (ع)]]<br /> * [[عدالت علوی و نامه به مالک اشتر]]<br /> * [[ازدواج حضرت علی با حضرت فاطمه (س)]]<br /> * [[شهادت امیرالمؤمنین در محراب]]<br /> * [[آرامگاه و حرم مطهر در نجف اشرف]]<br /> &lt;div style=&quot;margin-top: 15px; text-align: left;&quot;&gt;[[بیشتر بخوانید ...|→]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> == مطالب تصادفی و پیشنهادی ==<br /> &lt;div style=&quot;background: #fff8e7; border-radius: 18px; padding: 18px 22px; margin: 25px 0; border: 1px dashed #b8860b;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display: flex; gap: 20px; flex-wrap: wrap; justify-content: space-between;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 16px;&quot;&gt;🔸 [[حکمت‌های کوتاه امام علی (ع)]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 16px;&quot;&gt;🔸 [[سیره اخلاقی حضرت علی]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 16px;&quot;&gt;🔸 [[جنگ جمل و صفین و نهروان]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 16px;&quot;&gt;🔸 [[مقام قضاوت و داوری حضرت علی]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: #1a2a1a; color: #ffd966; padding: 18px; border-radius: 20px; text-align: center; font-size: 13px; margin-top: 20px;&quot;&gt;<br /> صبح نجف ✨ ویکی تخصصی امیرالمؤمنین علیه السلام | به‌روز شده: ‏۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۰:۰۸ (+0330)<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=5080 2026-05-04T07:09:04Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #0f766e, #0e7490); color:white; padding:25px 20px; text-align:center; margin-bottom:25px; border-radius:20px; box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:28px; font-weight:bold; margin-bottom:8px;&quot;&gt;📚 دانشنامه تخصصی مهدویت&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:16px; opacity:0.9;&quot;&gt;مرجع کامل حضرت مهدی (عج) - از ولادت تا ظهور و دولت مهدوی&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;margin-top:15px;&quot;&gt;🔍 [[Special:Search|&lt;span style=&quot;color:#ffd966;&quot;&gt;صفحه جستجو&lt;/span&gt;]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:wrap; gap:20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex:2; min-width:250px;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background:#e6f7f5; padding:15px; border-right:5px solid #0f766e; margin-bottom:20px; border-radius:12px;&quot;&gt;<br /> 📌 '''مدخل ویژه ماه:''' [[توقیعات مبارکه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;توقیعات مبارکه&lt;/span&gt;]] | [[نقش زنان در عصر ظهور|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;نقش زنان در عصر ظهور&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:wrap; gap:20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex:1; min-width:200px;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;🟢 ۱. شناخت حضرت&lt;/div&gt;<br /> * [[ولادت حضرت مهدی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;ولادت حضرت مهدی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[لقب‌های حضرت مهدی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;لقب‌های حضرت مهدی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[شجره‌نامه حضرت مهدی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;شجره‌نامه حضرت مهدی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[سیمای حضرت در دعاها|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;سیمای حضرت در دعاها&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;⚡ ۳. علائم ظهور&lt;/div&gt;<br /> * [[علائم حتمی ظهور|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;۵ علامت حتمی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[علائم غیرحتمی ظهور|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;علائم غیرحتمی ظهور&lt;/span&gt;]]<br /> * [[خروج سفیانی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;خروج سفیانی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[ندای آسمانی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;ندای آسمانی&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;🤲 ۵. وظایف منتظران&lt;/div&gt;<br /> * [[فقه انتظار|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;فقه انتظار&lt;/span&gt;]]<br /> * [[دعای عهد|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دعای عهد&lt;/span&gt;]] | [[دعای ندبه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دعای ندبه&lt;/span&gt;]]<br /> * [[اخلاق منتظر|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;اخلاق منتظر&lt;/span&gt;]]<br /> * [[آسیب‌شناسی انتظار|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;آسیب‌شناسی انتظار&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;🎥 کتابخانه چندرسانه‌ای&lt;/div&gt;<br /> * [[فیلم آخرین نجات|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;فیلم «آخرین نجات»&lt;/span&gt;]]<br /> * [[فیلم در انتظار طلوع|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;فیلم «در انتظار طلوع»&lt;/span&gt;]]<br /> * [[کتابخانه جامع مهدویت|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;کتابخانه جامع مهدویت (PDF)&lt;/span&gt;]]<br /> * [[دوره آموزشی امام زمان (عج)|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دوره آموزشی امام زمان (عج)&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex:1; min-width:200px;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;📖 ۲. غیبت و امامت&lt;/div&gt;<br /> * [[غیبت صغری و نواب اربعه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;غیبت صغری و نواب اربعه&lt;/span&gt;]]<br /> * [[غیبت کبری|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;غیبت کبری&lt;/span&gt;]]<br /> * [[توقیعات مبارکه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;توقیعات حضرت&lt;/span&gt;]]<br /> * [[نیابت عامه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;نیابت عامه&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;🌍 ۴. دولت مهدوی&lt;/div&gt;<br /> * [[قیام و بیعت با مهدی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;قیام و بیعت&lt;/span&gt;]]<br /> * [[ساختار حکومت مهدوی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;ساختار حکومت&lt;/span&gt;]]<br /> * [[عدالت جهانی در ظهور|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;عدالت جهانی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[نزول حضرت عیسی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;نزول حضرت عیسی&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;❓ ۶. پاسخ به شبهات&lt;/div&gt;<br /> * [[شبهات تاریخی مهدویت|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;شبهات تاریخی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[شبهه طول عمر|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;شبهه طول عمر&lt;/span&gt;]]<br /> * [[شبهه جعل احادیث مهدوی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;جعل حدیث&lt;/span&gt;]]<br /> * [[سوءاستفاده سیاسی از مهدویت|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;سوءاستفاده سیاسی&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #d1fae5, #a7f3d0); border:1px solid #2dd4bf; border-radius:20px; padding:18px; margin:20px 0; box-shadow: 0 6px 14px rgba(15,118,110,0.1);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; text-align:center;&quot;&gt;🎓 دوره‌های تخصصی مهدویت (رایگان)&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:wrap; gap:10px; margin-top:12px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex:1; min-width:180px;&quot;&gt;* [[دوره آموزشی امام زمان (عج)|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دوره امام زمان (عج) - از ولادت تا ظهور&lt;/span&gt;]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex:1; min-width:180px;&quot;&gt;* [[دوره نشانه‌های ظهور (تحلیل روایات)|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دوره نشانه‌های ظهور (تحلیل روایات)&lt;/span&gt;]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex:1; min-width:180px;&quot;&gt;* [[دوره فقه انتظار و وظایف منتظران|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دوره فقه انتظار و وظایف منتظران&lt;/span&gt;]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #fef3c7, #fde68a); padding:15px; text-align:center; margin-top:20px; border-radius:16px; border:1px solid #f59e0b;&quot;&gt;<br /> 📊 '''آمار ویکی:''' ۳۲۰ مدخل | ۱,۴۰۰ صفحه | ۸۰ فیلم و سخنرانی | ۵ دوره رایگان<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex:0.6; min-width:250px;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:18px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:18px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:15px; text-align:center;&quot;&gt;⭐ پرطرفدارها&lt;/div&gt;<br /> * [[سفیانی کیست؟|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;سفیانی کیست؟&lt;/span&gt;]]<br /> * [[دعای ندبه با ترجمه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دعای ندبه با ترجمه&lt;/span&gt;]]<br /> * [[نواب اربعه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;نواب اربعه&lt;/span&gt;]]<br /> * [[نشانه‌های حتمی ظهور|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;نشانه‌های حتمی ظهور&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(80deg, #ccfbf1, #f0fdfa); border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(15,118,110,0.12); margin-bottom:20px; border:1px solid #5eead4;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0f766e; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 3px solid #2dd4bf; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #0f766e;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace = main<br /> count = 10<br /> order = descending<br /> ordermethod = lastedit<br /> addfirstcategorydate = true<br /> shownamespace = false<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 11px; color: #4b5563; text-align: center; margin-top: 12px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #5eead4;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:18px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:18px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:15px; text-align:center;&quot;&gt;📌 دسترسی سریع&lt;/div&gt;<br /> * [[ابزارهای ویکی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;ابزارهای ویکی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[درخواست مدخل جدید|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;درخواست مدخل جدید&lt;/span&gt;]]<br /> * [[تماس با مدیران|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;تماس با مدیران&lt;/span&gt;]]<br /> * [[راهنمای ویرایش|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;راهنمای ویرایش&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #0f766e, #0e7490); color: white; padding:18px; text-align:center; margin-top:25px; border-radius:20px; font-size:12px; box-shadow: 0 -4px 12px rgba(0,0,0,0.05);&quot;&gt;<br /> این دانشنامه با استناد به قرآن، احادیث معتبر و منابع شیعه و سنی تدوین شده است. | استفاده با ذکر منبع آزاد<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> [[پرونده:تابلو غدیر - استاد محمود فرشچیان.png||جایگزین=تابلو غدیر - استاد محمود فرشچیان|upright=1.5|چپ|link=]]<br /> {{ShowDates}}<br /> {{icon}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{آخرین_مطالب}}</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C_%D9%88_%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84:_%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D8%A7_%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D9%85_%D9%88_%D8%A8%D9%87_%D8%AE%D8%AF%D8%A7_%D8%A8%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85&diff=5079 2026-05-04T07:07:08Z

<p>Admin: /* ده تفاوت انسان با برنامه و توکل در برابر انسان بدون برنامه و توکل */</p> <hr /> <div>'''برنامه‌ریزی و توکل''' دو مفهوم‌اند که در نگاه اول ممکن است متضاد به نظر برسند؛ یکی ایجاب می‌کند که انسان برای آینده خود نقشه بکشد، زمان را مدیریت کند و اهداف را دنبال نماید، و دیگری به معنای اعتماد و سپردن امور به خداست. اما در نگاه عمیق اسلامی و روانشناختی، این دو نه تنها تضادی ندارند، بلکه '''مکمل یکدیگرند'''.&lt;ref&gt;جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۰). توکل و تدبیر. قم: اسراء.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در این مقاله، به تعریف برنامه‌ریزی و توکل، رابطه میان آنها، اشتباهات رایج، مدل‌های عملی تلفیق آنها، و راهکارهای افزایش توکل در کنار برنامه‌ریزی منظم می‌پردازیم.<br /> <br /> == تعریف برنامه‌ریزی ==<br /> <br /> برنامه‌ریزی به زبان ساده یعنی: «تعیین اهداف و مسیر دستیابی به آنها در یک بازه زمانی مشخص».&lt;ref&gt;David, F. R. (2011). Strategic Management&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در فرهنگ اسلامی، برنامه‌ریزی ریشه در آیات و روایات دارد. خداوند در قرآن می‌فرماید:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ...» (انفال، ۶۰)&lt;br&gt;<br /> «برای مقابله با دشمنان، هر چه در توان دارید از نیرو و امکانات فراهم کنید.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> و نیز پیامبر اکرم (ص) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «الْکَیِّسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ وَ عَمِلَ لِمَا بَعْدَ الْمَوْتِ»&lt;br&gt;<br /> «انسان زیرک کسی است که خود را محاسبه کند و برای بعد از مرگ (آینده) کار کند.»&lt;ref&gt;نهج الفصاحه، حدیث ۱۴۲۳&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> بنابراین، برنامه‌ریزی برای آینده، چه دنیوی و چه اخروی، نه تنها منع نشده، بلکه از نشانه‌های عقل و کیاست است.<br /> <br /> == تعریف توکل ==<br /> <br /> '''توکل''' در لغت به معنای «وکیل گرفتن و کار را به کسی سپردن» است.&lt;ref&gt;ابن منظور، لسان العرب، ج۱۱، ص۷۳۶&lt;/ref&gt; <br /> در اصطلاح اسلامی، توکل عبارت است از:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «اعتماد قلبی به خداوند در کنار انجام کامل اسباب و علل مادی.»&lt;ref&gt;غزالی، احیاء علوم الدین، ج۴، ص۲۴۰&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> یعنی انسان نخست '''تمام تلاش خود را می‌کند''' و سپس نتیجه را به خدا واگذار می‌نماید. خداوند در قرآن می‌فرماید:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ» (آل‌عمران، ۱۵۹)&lt;br&gt;<br /> «پس هر گاه تصمیم گرفتی، بر خدا توکل کن که خداوند توکل‌کنندگان را دوست دارد.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> توجه کنید که آیه می‌گوید: «پس از تصمیم (و برنامه) بر خدا توکل کن»، نه قبل از آن.<br /> <br /> == رابطه برنامه‌ریزی و توکل: مکمل یا متضاد؟ ==<br /> <br /> === نگاه عامیانه (غلط) ===<br /> بسیاری از مردم گمان می‌کنند که توکل یعنی «بیکاری و نشستن و دعا کردن». این نگاه کاملاً اشتباه است و در قرآن به شدت رد شده است. خداوند در داستان حضرت یوسف (ع) نشان می‌دهد که ایشان سال‌ها برنامه‌ریزی اقتصادی کردند (۷ سال ذخیره‌سازی) و در عین حال متوکل بودند.&lt;ref&gt;قرآن، سوره یوسف، آیات ۴۷-۴۹&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نگاه علمی و اسلامی (صحیح) ===<br /> برنامه‌ریزی و توکل دو بال پرواز انسان مؤمن هستند:<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+<br /> ! برنامه‌ریزی !! توکل<br /> |-<br /> | مسئولیت انسان است || اعتماد به خداست<br /> |-<br /> | کار با اسباب مادی || کار با سبب‌سازِ اسباب (خدا)<br /> |-<br /> | جلوگیری از بی‌برنامگی و هرج‌ومرج || جلوگیری از اضطراب و ناامیدی<br /> |-<br /> | تعیین مسیر و زمان || واگذاری نتیجه به خدا<br /> |}<br /> <br /> امام علی (ع) در نهج‌البلاغه می‌فرماید:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «عَمَلُ الْمُتَوَکِّلِ فِی الرَّاحَةِ وَ الْحُزْنِ سَوَاءٌ»&lt;ref&gt;غرر الحکم، ح۶۶۸۷&lt;/ref&gt;<br /> «عمل شخص متوکل در آسایش و سختی یکسان است (یعنی باز هم تلاش می‌کند و به خدا واگذار می‌کند).»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == اشتباهات رایج در تلفیق برنامه‌ریزی و توکل ==<br /> <br /> === اشتباه اول: برنامه بدون توکل ===<br /> برخی چنان غرق در برنامه‌ریزی می‌شوند که گویی خدا وجود ندارد. نتیجه: اضطراب مزمن، فرسودگی، و ناامیدی در برابر موانع پیش‌بینی‌نشده.<br /> <br /> === اشتباه دوم: توکل بدون برنامه ===<br /> برخی می‌گویند «خدا بزرگ است، هر چه شود همان بهتر» اما دست روی دست می‌گذارند. این نوع توکل در اسلام '''عجز''' نام دارد، نه توکل. امام صادق (ع) فرمود:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «إِنَّ اللَّهَ یُبْغِضُ الْعَبْدَ النَّوَّامَ الْفَارِغَ»&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۲۶&lt;/ref&gt;<br /> «خداوند بنده خواب‌آلود و بیکاره را دشمن می‌دارد.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === اشتباه سوم: افراط و تفریط در ارزیابی نتایج ===<br /> - اگر موفقیت آمد: «خودم بودم» (غفلت از توکل)<br /> - اگر شکست آمد: «خدا نخواست» (فرار از مسئولیت)<br /> <br /> در حالی که مؤمن پس از شکست نیز به برنامه خود نگاه می‌کند تا نقص را بیابد.<br /> <br /> == مدل عملی تلفیق برنامه و توکل (چهار مرحله‌ای) ==<br /> <br /> === مرحله ۱: توکل پیش از برنامه (توکل بر توانایی) ===<br /> باور داشته باش که خدا به تو توانایی برنامه‌ریزی داده است. این همان «توکل بر قدرتها»ست.<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «هُوَ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا...» (ملک، ۱۵)<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === مرحله ۲: برنامه‌ریزی دقیق ===<br /> از ابزارهای علمی استفاده کن:<br /> - تعیین هدف SMART (Specific, Measurable, Achievable, Relevant, Time‑bound)<br /> - شکستن اهداف بزرگ به خرده‌هدف‌ها<br /> - اولویت‌بندی با ماتریس آیزنهاور<br /> - زمان‌بندی روزانه، هفتگی و ماهانه<br /> <br /> === مرحله ۳: توکل حین اجرا ===<br /> در حین انجام کار، قلب را به خدا پیوند بزن. هر بار که اضطراب به سراغت آمد، بگو:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَکِیلُ» (آل‌عمران، ۱۷۳)<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === مرحله ۴: توکل پس از اتمام (واگذاری نتیجه) ===<br /> کار خود را انجام دادی. حالا نتیجه را به خدا بسپار. اگر نتیجه مطلوب نبود، بدان که خیر تو در نرسیدن بوده است.<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «وَ عَسَى أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئًا وَ هُوَ خَیْرٌ لَکُمْ» (بقره، ۲۱۶)<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ده تفاوت انسان با برنامه و توکل در برابر انسان بدون برنامه و توکل ==<br /> <br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+<br /> ! جنبه<br /> ! انسان با برنامه + توکل<br /> ! انسان بدون برنامه و توکل<br /> |-<br /> | شروع کار<br /> | با اطمینان و دعا شروع می‌کند<br /> | با تردید و استرس شروع می‌کند (یا اصلاً شروع نمی‌کند)<br /> |-<br /> | برخورد با مانع<br /> | مانع را ارزیابی، برنامه را اصلاح و توکل می‌کند<br /> | متوقف می‌شود، ناامید می‌شود یا خدا را مقصر می‌داند<br /> |-<br /> | خستگی ذهنی<br /> | کم (چون تصمیمات از قبل گرفته شده)<br /> | زیاد (چون هر لحظه باید تصمیم جدید بگیرد)<br /> |-<br /> | خواب شب<br /> | آرام و با ذکر<br /> | مضطرب و پریشان<br /> |-<br /> | دیدگاه به شکست<br /> | فرصت یادگیری<br /> | فاجعه و بی‌عدالتی<br /> |-<br /> | منبع اعتماد<br /> | خدا + اسباب<br /> | یا فقط خود (اضطراب) یا فقط خدا (سستی)<br /> |-<br /> | نتیجه درازمدت<br /> | موفقیت پایدار<br /> | موفقیت تصادفی یا شکست مزمن<br /> |-<br /> | واکنش به موفقیت<br /> | شکر خدا و تواضع<br /> | غرور یا تعجب<br /> |-<br /> | روحیه در سختی<br /> | صبور و فعال<br /> | شاکی و منفعل<br /> |-<br /> | الگو در قرآن<br /> | حضرت یوسف (ع)، اصحاب کهف<br /> | قوم نوح (که برنامه نداشتند)<br /> |}<br /> <br /> == برنامه‌ریزی در سیره معصومان (ع) ==<br /> <br /> === حضرت محمد (ص) ===<br /> پیامبر اکرم (ص) برای جنگ‌ها برنامه‌ریزی نظامی دقیق داشتند (خندق، مکان‌یابی، زمان‌بندی) اما در عین حال می‌فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «لَوْ أَنَّکُمْ تَتَوَکَّلُونَ عَلَی اللَّهِ حَقَّ تَوَکُّلِهِ لَرَزَقَکُمْ کَمَا یَرْزُقُ الطَّیْرَ تَغْدُو خِمَاصًا وَ تَرُوحُ بِطَانًا»&lt;ref&gt;سنن ترمذی، ج۴، ص۵۷۳&lt;/ref&gt;<br /> «اگر بر خدا چنان که شایسته است توکل کنید، روزی شما را می‌دهد چنان که روزی پرنده را می‌دهد: صبح گرسنه بیرون می‌رود و شب سیر باز می‌گردد.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> توجه کنید که پرنده صبح '''برای روزی بیرون می‌زند''' (تلاش و برنامه)، نه اینکه در لانه بنشیند.<br /> <br /> === امام علی (ع) ===<br /> در نهج‌البلاغه می‌فرماید:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «مَنْ أَکْثَرَ مِنَ الْفَکْرِ فِی الْعَوَاقِبِ، کَانَ أَشَدَّ لِلْأُمُورِ تَجْرِبَةً»&lt;ref&gt;تصنیف غرر الحکم، ص۳۸۸&lt;/ref&gt;<br /> «کسی که بسیار در عواقب کارها بیندیشد (برنامه داشته باشد)، تجربه بیشتری در کارها خواهد داشت.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == تبدیل توکل به عادت روزانه (تمرین عملی) ==<br /> <br /> برای اینکه توکل را کنار برنامه‌ریزی خود نهادینه کنید، این تمرین را هر روز انجام دهید:<br /> <br /> === تمرین پنج مرحله‌ای صبحگاهی ===<br /> ۱. **هفت دقیقه برنامه‌ریزی**: سه کار مهم امروز را بنویس.&lt;br&gt;<br /> ۲. **یک دقیقه حضور قلب**: بنشین و بگو «اللَّهُمَّ إِنِّی تَوَکَّلْتُ عَلَیْکَ».&lt;br&gt;<br /> ۳. **انجام کار اول**: بدون فکر، فقط شروع کن.&lt;br&gt;<br /> ۴. **هنگام مواجهه با مانع**: بگو «لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ».&lt;br&gt;<br /> ۵. **پایان روز**: مرور کن که چه شد. شکرگزاری کن و نقاط ضعف برنامه را یادداشت کن.<br /> <br /> == سوالات متداول (FAQ) ==<br /> <br /> ; سوال ۱: آیا توکل یعنی دعا کردن به جای کار؟ <br /> خیر. توکل یعنی هم کار کردن، هم دعا کردن. پیامبر (ص) فرمود: «اعْقِلْهَا وَ تَوَکَّلْ»؛ شتر را ببند و سپس توکل کن.&lt;ref&gt;سنن ترمذی، حدیث ۲۵۵۲&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ; سوال ۲: اگر برنامه ریختم اما نتیجه نگرفتم، توکل من اشتباه بوده؟ <br /> نه، لزوماً اشتباه نبوده. شاید:<br /> - برنامه نقص داشته است.<br /> - زمان نتیجه‌دهی نرسیده است.<br /> - خیر تو در نرسیدن بوده است.<br /> <br /> ; سوال ۳: آیا برنامه‌ریزی باعث غفلت از یاد خدا نمی‌شود؟ <br /> اگر برنامه را با یاد خدا گره بزنی (مثلاً نماز اول وقت در برنامه)، نه تنها غفلت نمی‌آورد، بلکه عبادت را منظم‌تر می‌کند.<br /> <br /> ; سوال ۴: فرق توکل با «تفویض» چیست؟ <br /> توکل: تلاش + سپردن نتیجه به خدا.&lt;br&gt;<br /> تفویض: سپردن همه چیز به خدا بدون تلاش (مقام بالاتری است که فقط برای اولیای الهی ممکن است). برای عموم، توکل وظیفه است.<br /> <br /> == جمع‌بندی نهایی ==<br /> <br /> '''برنامه‌ریزی بدون توکل، اضطراب‌آور و خسته‌کننده است.''' <br /> '''توکل بدون برنامه‌ریزی، سستی و بی‌مسئولیتی است.''' <br /> '''برنامه‌ریزی همراه با توکل، آرامش‌بخش و مؤثر است.'''<br /> <br /> آیه کلیدی که این دو را جمع می‌کند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ» (آل‌عمران، ۱۵۹)&lt;br&gt;<br /> «پس هر گاه تصمیم گرفتی (برنامه ریختی)، بر خدا توکل کن.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> امروز همین الان:<br /> ۱. یک هدف کوچک برای فردا انتخاب کن.<br /> ۲. اولین گام آن را بنویس.<br /> ۳. بگو: «توکلت علی الله».<br /> ۴. فردا صبح، بدون بحث با خود، اولین قدم را بردار.<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> [[رده:برنامه‌ریزی]]<br /> [[رده:توکل]]<br /> [[رده:مدیریت زمان اسلامی]]<br /> [[رده:مهارت‌های زندگی]]<br /> [[رده:اعتقادات عملی]]<br /> [[رده:وبلاگ نویس]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C_%D9%88_%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84:_%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D8%A7_%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D9%85_%D9%88_%D8%A8%D9%87_%D8%AE%D8%AF%D8%A7_%D8%A8%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85&diff=5078 2026-05-04T07:05:58Z

<p>Admin: /* ده تفاوت انسان با برنامه و توکل در برابر انسان بدون برنامه و توکل */</p> <hr /> <div>'''برنامه‌ریزی و توکل''' دو مفهوم‌اند که در نگاه اول ممکن است متضاد به نظر برسند؛ یکی ایجاب می‌کند که انسان برای آینده خود نقشه بکشد، زمان را مدیریت کند و اهداف را دنبال نماید، و دیگری به معنای اعتماد و سپردن امور به خداست. اما در نگاه عمیق اسلامی و روانشناختی، این دو نه تنها تضادی ندارند، بلکه '''مکمل یکدیگرند'''.&lt;ref&gt;جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۰). توکل و تدبیر. قم: اسراء.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در این مقاله، به تعریف برنامه‌ریزی و توکل، رابطه میان آنها، اشتباهات رایج، مدل‌های عملی تلفیق آنها، و راهکارهای افزایش توکل در کنار برنامه‌ریزی منظم می‌پردازیم.<br /> <br /> == تعریف برنامه‌ریزی ==<br /> <br /> برنامه‌ریزی به زبان ساده یعنی: «تعیین اهداف و مسیر دستیابی به آنها در یک بازه زمانی مشخص».&lt;ref&gt;David, F. R. (2011). Strategic Management&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در فرهنگ اسلامی، برنامه‌ریزی ریشه در آیات و روایات دارد. خداوند در قرآن می‌فرماید:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ...» (انفال، ۶۰)&lt;br&gt;<br /> «برای مقابله با دشمنان، هر چه در توان دارید از نیرو و امکانات فراهم کنید.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> و نیز پیامبر اکرم (ص) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «الْکَیِّسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ وَ عَمِلَ لِمَا بَعْدَ الْمَوْتِ»&lt;br&gt;<br /> «انسان زیرک کسی است که خود را محاسبه کند و برای بعد از مرگ (آینده) کار کند.»&lt;ref&gt;نهج الفصاحه، حدیث ۱۴۲۳&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> بنابراین، برنامه‌ریزی برای آینده، چه دنیوی و چه اخروی، نه تنها منع نشده، بلکه از نشانه‌های عقل و کیاست است.<br /> <br /> == تعریف توکل ==<br /> <br /> '''توکل''' در لغت به معنای «وکیل گرفتن و کار را به کسی سپردن» است.&lt;ref&gt;ابن منظور، لسان العرب، ج۱۱، ص۷۳۶&lt;/ref&gt; <br /> در اصطلاح اسلامی، توکل عبارت است از:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «اعتماد قلبی به خداوند در کنار انجام کامل اسباب و علل مادی.»&lt;ref&gt;غزالی، احیاء علوم الدین، ج۴، ص۲۴۰&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> یعنی انسان نخست '''تمام تلاش خود را می‌کند''' و سپس نتیجه را به خدا واگذار می‌نماید. خداوند در قرآن می‌فرماید:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ» (آل‌عمران، ۱۵۹)&lt;br&gt;<br /> «پس هر گاه تصمیم گرفتی، بر خدا توکل کن که خداوند توکل‌کنندگان را دوست دارد.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> توجه کنید که آیه می‌گوید: «پس از تصمیم (و برنامه) بر خدا توکل کن»، نه قبل از آن.<br /> <br /> == رابطه برنامه‌ریزی و توکل: مکمل یا متضاد؟ ==<br /> <br /> === نگاه عامیانه (غلط) ===<br /> بسیاری از مردم گمان می‌کنند که توکل یعنی «بیکاری و نشستن و دعا کردن». این نگاه کاملاً اشتباه است و در قرآن به شدت رد شده است. خداوند در داستان حضرت یوسف (ع) نشان می‌دهد که ایشان سال‌ها برنامه‌ریزی اقتصادی کردند (۷ سال ذخیره‌سازی) و در عین حال متوکل بودند.&lt;ref&gt;قرآن، سوره یوسف، آیات ۴۷-۴۹&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نگاه علمی و اسلامی (صحیح) ===<br /> برنامه‌ریزی و توکل دو بال پرواز انسان مؤمن هستند:<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+<br /> ! برنامه‌ریزی !! توکل<br /> |-<br /> | مسئولیت انسان است || اعتماد به خداست<br /> |-<br /> | کار با اسباب مادی || کار با سبب‌سازِ اسباب (خدا)<br /> |-<br /> | جلوگیری از بی‌برنامگی و هرج‌ومرج || جلوگیری از اضطراب و ناامیدی<br /> |-<br /> | تعیین مسیر و زمان || واگذاری نتیجه به خدا<br /> |}<br /> <br /> امام علی (ع) در نهج‌البلاغه می‌فرماید:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «عَمَلُ الْمُتَوَکِّلِ فِی الرَّاحَةِ وَ الْحُزْنِ سَوَاءٌ»&lt;ref&gt;غرر الحکم، ح۶۶۸۷&lt;/ref&gt;<br /> «عمل شخص متوکل در آسایش و سختی یکسان است (یعنی باز هم تلاش می‌کند و به خدا واگذار می‌کند).»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == اشتباهات رایج در تلفیق برنامه‌ریزی و توکل ==<br /> <br /> === اشتباه اول: برنامه بدون توکل ===<br /> برخی چنان غرق در برنامه‌ریزی می‌شوند که گویی خدا وجود ندارد. نتیجه: اضطراب مزمن، فرسودگی، و ناامیدی در برابر موانع پیش‌بینی‌نشده.<br /> <br /> === اشتباه دوم: توکل بدون برنامه ===<br /> برخی می‌گویند «خدا بزرگ است، هر چه شود همان بهتر» اما دست روی دست می‌گذارند. این نوع توکل در اسلام '''عجز''' نام دارد، نه توکل. امام صادق (ع) فرمود:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «إِنَّ اللَّهَ یُبْغِضُ الْعَبْدَ النَّوَّامَ الْفَارِغَ»&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۲۶&lt;/ref&gt;<br /> «خداوند بنده خواب‌آلود و بیکاره را دشمن می‌دارد.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === اشتباه سوم: افراط و تفریط در ارزیابی نتایج ===<br /> - اگر موفقیت آمد: «خودم بودم» (غفلت از توکل)<br /> - اگر شکست آمد: «خدا نخواست» (فرار از مسئولیت)<br /> <br /> در حالی که مؤمن پس از شکست نیز به برنامه خود نگاه می‌کند تا نقص را بیابد.<br /> <br /> == مدل عملی تلفیق برنامه و توکل (چهار مرحله‌ای) ==<br /> <br /> === مرحله ۱: توکل پیش از برنامه (توکل بر توانایی) ===<br /> باور داشته باش که خدا به تو توانایی برنامه‌ریزی داده است. این همان «توکل بر قدرتها»ست.<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «هُوَ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا...» (ملک، ۱۵)<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === مرحله ۲: برنامه‌ریزی دقیق ===<br /> از ابزارهای علمی استفاده کن:<br /> - تعیین هدف SMART (Specific, Measurable, Achievable, Relevant, Time‑bound)<br /> - شکستن اهداف بزرگ به خرده‌هدف‌ها<br /> - اولویت‌بندی با ماتریس آیزنهاور<br /> - زمان‌بندی روزانه، هفتگی و ماهانه<br /> <br /> === مرحله ۳: توکل حین اجرا ===<br /> در حین انجام کار، قلب را به خدا پیوند بزن. هر بار که اضطراب به سراغت آمد، بگو:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَکِیلُ» (آل‌عمران، ۱۷۳)<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === مرحله ۴: توکل پس از اتمام (واگذاری نتیجه) ===<br /> کار خود را انجام دادی. حالا نتیجه را به خدا بسپار. اگر نتیجه مطلوب نبود، بدان که خیر تو در نرسیدن بوده است.<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «وَ عَسَى أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئًا وَ هُوَ خَیْرٌ لَکُمْ» (بقره، ۲۱۶)<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ده تفاوت انسان با برنامه و توکل در برابر انسان بدون برنامه و توکل ==<br /> <br /> &lt;pre&gt; {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |+ ! style=&quot;width:25%;&quot; | جنبه ! style=&quot;width:37.5%;&quot; | انسان با برنامه + توکل ! style=&quot;width:37.5%;&quot; | انسان بدون برنامه و توکل |- | شروع کار | با اطمینان و دعا شروع می‌کند | با تردید و استرس شروع می‌کند (یا اصلاً شروع نمی‌کند) |- | برخورد با مانع | مانع را ارزیابی، برنامه را اصلاح و توکل می‌کند | متوقف می‌شود، ناامید می‌شود یا خدا را مقصر می‌داند |- | خستگی ذهنی | کم (چون تصمیمات از قبل گرفته شده) | زیاد (چون هر لحظه باید تصمیم جدید بگیرد) |- | خواب شب | آرام و با ذکر | مضطرب و پریشان |- | دیدگاه به شکست | فرصت یادگیری | فاجعه و بی‌عدالتی |- | منبع اعتماد | خدا + اسباب | یا فقط خود (اضطراب) یا فقط خدا (سستی) |- | نتیجه درازمدت | موفقیت پایدار | موفقیت تصادفی یا شکست مزمن |- | واکنش به موفقیت | شکر خدا و تواضع | غرور یا تعجب |- | روحیه در سختی | صبور و فعال | شاکی و منفعل |- | الگو در قرآن | حضرت یوسف (ع)، اصحاب کهف | قوم نوح (که برنامه نداشتند) |} &lt;/pre&gt;<br /> <br /> == برنامه‌ریزی در سیره معصومان (ع) ==<br /> <br /> === حضرت محمد (ص) ===<br /> پیامبر اکرم (ص) برای جنگ‌ها برنامه‌ریزی نظامی دقیق داشتند (خندق، مکان‌یابی، زمان‌بندی) اما در عین حال می‌فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «لَوْ أَنَّکُمْ تَتَوَکَّلُونَ عَلَی اللَّهِ حَقَّ تَوَکُّلِهِ لَرَزَقَکُمْ کَمَا یَرْزُقُ الطَّیْرَ تَغْدُو خِمَاصًا وَ تَرُوحُ بِطَانًا»&lt;ref&gt;سنن ترمذی، ج۴، ص۵۷۳&lt;/ref&gt;<br /> «اگر بر خدا چنان که شایسته است توکل کنید، روزی شما را می‌دهد چنان که روزی پرنده را می‌دهد: صبح گرسنه بیرون می‌رود و شب سیر باز می‌گردد.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> توجه کنید که پرنده صبح '''برای روزی بیرون می‌زند''' (تلاش و برنامه)، نه اینکه در لانه بنشیند.<br /> <br /> === امام علی (ع) ===<br /> در نهج‌البلاغه می‌فرماید:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «مَنْ أَکْثَرَ مِنَ الْفَکْرِ فِی الْعَوَاقِبِ، کَانَ أَشَدَّ لِلْأُمُورِ تَجْرِبَةً»&lt;ref&gt;تصنیف غرر الحکم، ص۳۸۸&lt;/ref&gt;<br /> «کسی که بسیار در عواقب کارها بیندیشد (برنامه داشته باشد)، تجربه بیشتری در کارها خواهد داشت.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == تبدیل توکل به عادت روزانه (تمرین عملی) ==<br /> <br /> برای اینکه توکل را کنار برنامه‌ریزی خود نهادینه کنید، این تمرین را هر روز انجام دهید:<br /> <br /> === تمرین پنج مرحله‌ای صبحگاهی ===<br /> ۱. **هفت دقیقه برنامه‌ریزی**: سه کار مهم امروز را بنویس.&lt;br&gt;<br /> ۲. **یک دقیقه حضور قلب**: بنشین و بگو «اللَّهُمَّ إِنِّی تَوَکَّلْتُ عَلَیْکَ».&lt;br&gt;<br /> ۳. **انجام کار اول**: بدون فکر، فقط شروع کن.&lt;br&gt;<br /> ۴. **هنگام مواجهه با مانع**: بگو «لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ».&lt;br&gt;<br /> ۵. **پایان روز**: مرور کن که چه شد. شکرگزاری کن و نقاط ضعف برنامه را یادداشت کن.<br /> <br /> == سوالات متداول (FAQ) ==<br /> <br /> ; سوال ۱: آیا توکل یعنی دعا کردن به جای کار؟ <br /> خیر. توکل یعنی هم کار کردن، هم دعا کردن. پیامبر (ص) فرمود: «اعْقِلْهَا وَ تَوَکَّلْ»؛ شتر را ببند و سپس توکل کن.&lt;ref&gt;سنن ترمذی، حدیث ۲۵۵۲&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ; سوال ۲: اگر برنامه ریختم اما نتیجه نگرفتم، توکل من اشتباه بوده؟ <br /> نه، لزوماً اشتباه نبوده. شاید:<br /> - برنامه نقص داشته است.<br /> - زمان نتیجه‌دهی نرسیده است.<br /> - خیر تو در نرسیدن بوده است.<br /> <br /> ; سوال ۳: آیا برنامه‌ریزی باعث غفلت از یاد خدا نمی‌شود؟ <br /> اگر برنامه را با یاد خدا گره بزنی (مثلاً نماز اول وقت در برنامه)، نه تنها غفلت نمی‌آورد، بلکه عبادت را منظم‌تر می‌کند.<br /> <br /> ; سوال ۴: فرق توکل با «تفویض» چیست؟ <br /> توکل: تلاش + سپردن نتیجه به خدا.&lt;br&gt;<br /> تفویض: سپردن همه چیز به خدا بدون تلاش (مقام بالاتری است که فقط برای اولیای الهی ممکن است). برای عموم، توکل وظیفه است.<br /> <br /> == جمع‌بندی نهایی ==<br /> <br /> '''برنامه‌ریزی بدون توکل، اضطراب‌آور و خسته‌کننده است.''' <br /> '''توکل بدون برنامه‌ریزی، سستی و بی‌مسئولیتی است.''' <br /> '''برنامه‌ریزی همراه با توکل، آرامش‌بخش و مؤثر است.'''<br /> <br /> آیه کلیدی که این دو را جمع می‌کند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ» (آل‌عمران، ۱۵۹)&lt;br&gt;<br /> «پس هر گاه تصمیم گرفتی (برنامه ریختی)، بر خدا توکل کن.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> امروز همین الان:<br /> ۱. یک هدف کوچک برای فردا انتخاب کن.<br /> ۲. اولین گام آن را بنویس.<br /> ۳. بگو: «توکلت علی الله».<br /> ۴. فردا صبح، بدون بحث با خود، اولین قدم را بردار.<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> [[رده:برنامه‌ریزی]]<br /> [[رده:توکل]]<br /> [[رده:مدیریت زمان اسلامی]]<br /> [[رده:مهارت‌های زندگی]]<br /> [[رده:اعتقادات عملی]]<br /> [[رده:وبلاگ نویس]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C_%D9%88_%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84:_%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D8%A7_%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D9%85_%D9%88_%D8%A8%D9%87_%D8%AE%D8%AF%D8%A7_%D8%A8%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85&diff=5077 2026-05-04T07:04:20Z

<p>Admin: صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;برنامه‌ریزی و توکل&#039;&#039;&#039; دو مفهوم‌اند که در نگاه اول ممکن است متضاد به نظر برسند؛ یکی ایجاب می‌کند که انسان برای آینده خود نقشه بکشد، زمان را مدیریت کند و اهداف را دنبال نماید، و دیگری به معنای اعتماد و سپردن امور به خداست. اما در نگاه عمیق اسلا...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>'''برنامه‌ریزی و توکل''' دو مفهوم‌اند که در نگاه اول ممکن است متضاد به نظر برسند؛ یکی ایجاب می‌کند که انسان برای آینده خود نقشه بکشد، زمان را مدیریت کند و اهداف را دنبال نماید، و دیگری به معنای اعتماد و سپردن امور به خداست. اما در نگاه عمیق اسلامی و روانشناختی، این دو نه تنها تضادی ندارند، بلکه '''مکمل یکدیگرند'''.&lt;ref&gt;جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۰). توکل و تدبیر. قم: اسراء.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در این مقاله، به تعریف برنامه‌ریزی و توکل، رابطه میان آنها، اشتباهات رایج، مدل‌های عملی تلفیق آنها، و راهکارهای افزایش توکل در کنار برنامه‌ریزی منظم می‌پردازیم.<br /> <br /> == تعریف برنامه‌ریزی ==<br /> <br /> برنامه‌ریزی به زبان ساده یعنی: «تعیین اهداف و مسیر دستیابی به آنها در یک بازه زمانی مشخص».&lt;ref&gt;David, F. R. (2011). Strategic Management&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در فرهنگ اسلامی، برنامه‌ریزی ریشه در آیات و روایات دارد. خداوند در قرآن می‌فرماید:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ...» (انفال، ۶۰)&lt;br&gt;<br /> «برای مقابله با دشمنان، هر چه در توان دارید از نیرو و امکانات فراهم کنید.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> و نیز پیامبر اکرم (ص) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «الْکَیِّسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ وَ عَمِلَ لِمَا بَعْدَ الْمَوْتِ»&lt;br&gt;<br /> «انسان زیرک کسی است که خود را محاسبه کند و برای بعد از مرگ (آینده) کار کند.»&lt;ref&gt;نهج الفصاحه، حدیث ۱۴۲۳&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> بنابراین، برنامه‌ریزی برای آینده، چه دنیوی و چه اخروی، نه تنها منع نشده، بلکه از نشانه‌های عقل و کیاست است.<br /> <br /> == تعریف توکل ==<br /> <br /> '''توکل''' در لغت به معنای «وکیل گرفتن و کار را به کسی سپردن» است.&lt;ref&gt;ابن منظور، لسان العرب، ج۱۱، ص۷۳۶&lt;/ref&gt; <br /> در اصطلاح اسلامی، توکل عبارت است از:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «اعتماد قلبی به خداوند در کنار انجام کامل اسباب و علل مادی.»&lt;ref&gt;غزالی، احیاء علوم الدین، ج۴، ص۲۴۰&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> یعنی انسان نخست '''تمام تلاش خود را می‌کند''' و سپس نتیجه را به خدا واگذار می‌نماید. خداوند در قرآن می‌فرماید:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ» (آل‌عمران، ۱۵۹)&lt;br&gt;<br /> «پس هر گاه تصمیم گرفتی، بر خدا توکل کن که خداوند توکل‌کنندگان را دوست دارد.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> توجه کنید که آیه می‌گوید: «پس از تصمیم (و برنامه) بر خدا توکل کن»، نه قبل از آن.<br /> <br /> == رابطه برنامه‌ریزی و توکل: مکمل یا متضاد؟ ==<br /> <br /> === نگاه عامیانه (غلط) ===<br /> بسیاری از مردم گمان می‌کنند که توکل یعنی «بیکاری و نشستن و دعا کردن». این نگاه کاملاً اشتباه است و در قرآن به شدت رد شده است. خداوند در داستان حضرت یوسف (ع) نشان می‌دهد که ایشان سال‌ها برنامه‌ریزی اقتصادی کردند (۷ سال ذخیره‌سازی) و در عین حال متوکل بودند.&lt;ref&gt;قرآن، سوره یوسف، آیات ۴۷-۴۹&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نگاه علمی و اسلامی (صحیح) ===<br /> برنامه‌ریزی و توکل دو بال پرواز انسان مؤمن هستند:<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+<br /> ! برنامه‌ریزی !! توکل<br /> |-<br /> | مسئولیت انسان است || اعتماد به خداست<br /> |-<br /> | کار با اسباب مادی || کار با سبب‌سازِ اسباب (خدا)<br /> |-<br /> | جلوگیری از بی‌برنامگی و هرج‌ومرج || جلوگیری از اضطراب و ناامیدی<br /> |-<br /> | تعیین مسیر و زمان || واگذاری نتیجه به خدا<br /> |}<br /> <br /> امام علی (ع) در نهج‌البلاغه می‌فرماید:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «عَمَلُ الْمُتَوَکِّلِ فِی الرَّاحَةِ وَ الْحُزْنِ سَوَاءٌ»&lt;ref&gt;غرر الحکم، ح۶۶۸۷&lt;/ref&gt;<br /> «عمل شخص متوکل در آسایش و سختی یکسان است (یعنی باز هم تلاش می‌کند و به خدا واگذار می‌کند).»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == اشتباهات رایج در تلفیق برنامه‌ریزی و توکل ==<br /> <br /> === اشتباه اول: برنامه بدون توکل ===<br /> برخی چنان غرق در برنامه‌ریزی می‌شوند که گویی خدا وجود ندارد. نتیجه: اضطراب مزمن، فرسودگی، و ناامیدی در برابر موانع پیش‌بینی‌نشده.<br /> <br /> === اشتباه دوم: توکل بدون برنامه ===<br /> برخی می‌گویند «خدا بزرگ است، هر چه شود همان بهتر» اما دست روی دست می‌گذارند. این نوع توکل در اسلام '''عجز''' نام دارد، نه توکل. امام صادق (ع) فرمود:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «إِنَّ اللَّهَ یُبْغِضُ الْعَبْدَ النَّوَّامَ الْفَارِغَ»&lt;ref&gt;وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۲۶&lt;/ref&gt;<br /> «خداوند بنده خواب‌آلود و بیکاره را دشمن می‌دارد.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === اشتباه سوم: افراط و تفریط در ارزیابی نتایج ===<br /> - اگر موفقیت آمد: «خودم بودم» (غفلت از توکل)<br /> - اگر شکست آمد: «خدا نخواست» (فرار از مسئولیت)<br /> <br /> در حالی که مؤمن پس از شکست نیز به برنامه خود نگاه می‌کند تا نقص را بیابد.<br /> <br /> == مدل عملی تلفیق برنامه و توکل (چهار مرحله‌ای) ==<br /> <br /> === مرحله ۱: توکل پیش از برنامه (توکل بر توانایی) ===<br /> باور داشته باش که خدا به تو توانایی برنامه‌ریزی داده است. این همان «توکل بر قدرتها»ست.<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «هُوَ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا...» (ملک، ۱۵)<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === مرحله ۲: برنامه‌ریزی دقیق ===<br /> از ابزارهای علمی استفاده کن:<br /> - تعیین هدف SMART (Specific, Measurable, Achievable, Relevant, Time‑bound)<br /> - شکستن اهداف بزرگ به خرده‌هدف‌ها<br /> - اولویت‌بندی با ماتریس آیزنهاور<br /> - زمان‌بندی روزانه، هفتگی و ماهانه<br /> <br /> === مرحله ۳: توکل حین اجرا ===<br /> در حین انجام کار، قلب را به خدا پیوند بزن. هر بار که اضطراب به سراغت آمد، بگو:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَکِیلُ» (آل‌عمران، ۱۷۳)<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === مرحله ۴: توکل پس از اتمام (واگذاری نتیجه) ===<br /> کار خود را انجام دادی. حالا نتیجه را به خدا بسپار. اگر نتیجه مطلوب نبود، بدان که خیر تو در نرسیدن بوده است.<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «وَ عَسَى أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئًا وَ هُوَ خَیْرٌ لَکُمْ» (بقره، ۲۱۶)<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ده تفاوت انسان با برنامه و توکل در برابر انسان بدون برنامه و توکل ==<br /> <br /> | جنبه | انسان با برنامه + توکل | انسان بدون برنامه و توکل |<br /> |------|------------------------|---------------------------|<br /> | شروع کار | با اطمینان و دعا شروع می‌کند | با تردید و استرس شروع می‌کند (یا اصلاً شروع نمی‌کند) |<br /> | برخورد با مانع | مانع را ارزیابی، برنامه را اصلاح و توکل می‌کند | متوقف می‌شود، ناامید می‌شود یا خدا را مقصر می‌داند |<br /> | خستگی ذهنی | کم (چون تصمیمات از قبل گرفته شده) | زیاد (چون هر لحظه باید تصمیم جدید بگیرد) |<br /> | خواب شب | آرام و با ذکر | مضطرب و پریشان |<br /> | دیدگاه به شکست | فرصت یادگیری | فاجعه و بی‌عدالتی |<br /> | منبع اعتماد | خدا + اسباب | یا فقط خود (اضطراب) یا فقط خدا (سستی) |<br /> | نتیجه درازمدت | موفقیت پایدار | موفقیت تصادفی یا شکست مزمن |<br /> | واکنش به موفقیت | شکر خدا و تواضع | غرور یا تعجب |<br /> | روحیه در سختی | صبور و فعال | شاکی و منفعل |<br /> | الگو در قرآن | حضرت یوسف (ع)، اصحاب کهف | قوم نوح (که برنامه نداشتند) |<br /> <br /> == برنامه‌ریزی در سیره معصومان (ع) ==<br /> <br /> === حضرت محمد (ص) ===<br /> پیامبر اکرم (ص) برای جنگ‌ها برنامه‌ریزی نظامی دقیق داشتند (خندق، مکان‌یابی، زمان‌بندی) اما در عین حال می‌فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «لَوْ أَنَّکُمْ تَتَوَکَّلُونَ عَلَی اللَّهِ حَقَّ تَوَکُّلِهِ لَرَزَقَکُمْ کَمَا یَرْزُقُ الطَّیْرَ تَغْدُو خِمَاصًا وَ تَرُوحُ بِطَانًا»&lt;ref&gt;سنن ترمذی، ج۴، ص۵۷۳&lt;/ref&gt;<br /> «اگر بر خدا چنان که شایسته است توکل کنید، روزی شما را می‌دهد چنان که روزی پرنده را می‌دهد: صبح گرسنه بیرون می‌رود و شب سیر باز می‌گردد.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> توجه کنید که پرنده صبح '''برای روزی بیرون می‌زند''' (تلاش و برنامه)، نه اینکه در لانه بنشیند.<br /> <br /> === امام علی (ع) ===<br /> در نهج‌البلاغه می‌فرماید:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «مَنْ أَکْثَرَ مِنَ الْفَکْرِ فِی الْعَوَاقِبِ، کَانَ أَشَدَّ لِلْأُمُورِ تَجْرِبَةً»&lt;ref&gt;تصنیف غرر الحکم، ص۳۸۸&lt;/ref&gt;<br /> «کسی که بسیار در عواقب کارها بیندیشد (برنامه داشته باشد)، تجربه بیشتری در کارها خواهد داشت.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == تبدیل توکل به عادت روزانه (تمرین عملی) ==<br /> <br /> برای اینکه توکل را کنار برنامه‌ریزی خود نهادینه کنید، این تمرین را هر روز انجام دهید:<br /> <br /> === تمرین پنج مرحله‌ای صبحگاهی ===<br /> ۱. **هفت دقیقه برنامه‌ریزی**: سه کار مهم امروز را بنویس.&lt;br&gt;<br /> ۲. **یک دقیقه حضور قلب**: بنشین و بگو «اللَّهُمَّ إِنِّی تَوَکَّلْتُ عَلَیْکَ».&lt;br&gt;<br /> ۳. **انجام کار اول**: بدون فکر، فقط شروع کن.&lt;br&gt;<br /> ۴. **هنگام مواجهه با مانع**: بگو «لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ».&lt;br&gt;<br /> ۵. **پایان روز**: مرور کن که چه شد. شکرگزاری کن و نقاط ضعف برنامه را یادداشت کن.<br /> <br /> == سوالات متداول (FAQ) ==<br /> <br /> ; سوال ۱: آیا توکل یعنی دعا کردن به جای کار؟ <br /> خیر. توکل یعنی هم کار کردن، هم دعا کردن. پیامبر (ص) فرمود: «اعْقِلْهَا وَ تَوَکَّلْ»؛ شتر را ببند و سپس توکل کن.&lt;ref&gt;سنن ترمذی، حدیث ۲۵۵۲&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ; سوال ۲: اگر برنامه ریختم اما نتیجه نگرفتم، توکل من اشتباه بوده؟ <br /> نه، لزوماً اشتباه نبوده. شاید:<br /> - برنامه نقص داشته است.<br /> - زمان نتیجه‌دهی نرسیده است.<br /> - خیر تو در نرسیدن بوده است.<br /> <br /> ; سوال ۳: آیا برنامه‌ریزی باعث غفلت از یاد خدا نمی‌شود؟ <br /> اگر برنامه را با یاد خدا گره بزنی (مثلاً نماز اول وقت در برنامه)، نه تنها غفلت نمی‌آورد، بلکه عبادت را منظم‌تر می‌کند.<br /> <br /> ; سوال ۴: فرق توکل با «تفویض» چیست؟ <br /> توکل: تلاش + سپردن نتیجه به خدا.&lt;br&gt;<br /> تفویض: سپردن همه چیز به خدا بدون تلاش (مقام بالاتری است که فقط برای اولیای الهی ممکن است). برای عموم، توکل وظیفه است.<br /> <br /> == جمع‌بندی نهایی ==<br /> <br /> '''برنامه‌ریزی بدون توکل، اضطراب‌آور و خسته‌کننده است.''' <br /> '''توکل بدون برنامه‌ریزی، سستی و بی‌مسئولیتی است.''' <br /> '''برنامه‌ریزی همراه با توکل، آرامش‌بخش و مؤثر است.'''<br /> <br /> آیه کلیدی که این دو را جمع می‌کند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> «فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ» (آل‌عمران، ۱۵۹)&lt;br&gt;<br /> «پس هر گاه تصمیم گرفتی (برنامه ریختی)، بر خدا توکل کن.»<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> امروز همین الان:<br /> ۱. یک هدف کوچک برای فردا انتخاب کن.<br /> ۲. اولین گام آن را بنویس.<br /> ۳. بگو: «توکلت علی الله».<br /> ۴. فردا صبح، بدون بحث با خود، اولین قدم را بردار.<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> [[رده:برنامه‌ریزی]]<br /> [[رده:توکل]]<br /> [[رده:مدیریت زمان اسلامی]]<br /> [[رده:مهارت‌های زندگی]]<br /> [[رده:اعتقادات عملی]]<br /> [[رده:وبلاگ نویس]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA&diff=5076 2026-05-04T07:01:37Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div> &lt;!-- الگوی دوم: آخرین مطالب --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; bor33der: 1px solid #bae6fd; padding: 18px;background: linear-gradient(<br /> 80deg, #9dc8e4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace = main<br /> count = 10<br /> ordermethod = lastedit<br /> order = descending<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> addtitlecategory = false<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;categorytree&gt;وبلاگ نویس&lt;/categorytree&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;div dir=&quot;rtl&quot; style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #f5f0ff 0%, #e6f7ff 100%);padding: 20px; border-radius: 15px; border: 1px solid rgba(0,0,0,0.1); margin: 15px 0; box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);&quot;&gt; &lt;p style=&quot;margin: 0; line-height: 1.8;font-size: 0.9em; text-align: justify; color: #333;&quot;&gt; '''«ویکی ضحی یا ویکی حضرت مهدی علیه السلام»''' یک پروژه‌ آموزشی تحت نظر ''حوزه مجازی حضرت مهدی علیه السلام'' است که با هدف ارائه آسان و منسجم معارف دینی فعالیت می‌کند.&lt;br&gt; نام «ضحی» به معنای «آفتاب پگاه» 🌄، به صورت نمادین به حضرت امام زمان علیه السلام — که همچون خورشیدی در عالم اسلام می‌درخشند — اشاره دارد و همچنین یادآور سوره ضحی در قرآن است که بر روشنایی، برکت و آموزش تدریجی دلالت می‌کند.&lt;br&gt; هدف این مجموعه، استفاده از فضای مجازی برای آموزش ساده، عمیق و فراگیر علوم دینی است تا علاقه‌مندان در هر نقطه‌ای از جهان بتوانند از ''نور معرفت مهدوی'' بهره‌مند شوند.<br /> &lt;/p&gt; &lt;/div&gt;<br /> &lt;div class=&quot;counter-row&quot;&gt;<br /> {{کادر-شمارنده | icon=Icon-book.png | title=[[:رده:کتابخانه|کتابخانه]] | start=1 | end=432 | speed=10 | bgcolor=#f4f4f4}}<br /> {{کادر-شمارنده | icon=Icon-doreha.png | title=[[:رده:دوره ها|دوره ها]] | start=1 | end=320 | speed=10 | bgcolor=#e0f7fa}}<br /> {{کادر-شمارنده | icon=Icon-maghalat.png | title=[[:رده:مقالات|مقالات]] | start=1 | end=429 | speed=15 | bgcolor=#fce4ec}}<br /> {{کادر-شمارنده | icon=Icon-asatid.png | title=[[:رده:اساتید|اساتید]] | start=1 | end=182 | speed=120 | bgcolor=#fffbe6}}<br /> {{کادر-شمارنده | icon=Icon-book.png | title=[[:رده:موضوعات|موضوعات]] | start=1 | end=132 | speed=135 | bgcolor=#f4f4f4}}<br /> {{کادر-شمارنده | icon=Icon-maghalat.png | title= [[:رده:پایه ها|پایه ها]] | start=1 | end=10| speed=185 | bgcolor=#fce4ec}}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;div class=&quot;&quot; style=&quot;box-shadow: 2px 4px 11px 0px #becbd5; border-top-left-radius: 20px; border-bottom-right-radius: 20px; border: 1px solid #32bdbd; padding: 10px; margin: 16px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(7em, 1fr)); text-align: center; mar gin: 12px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:قرآن و غدیر|قرآن و غدیر]]&lt;/div&gt; <br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:خطابه غدیر|خطابه غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:حدیث غدیر|حدیث غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:تبلیغ غدیر|تبلیغ غدیر]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:احتجاج به غدیر|احتجاج به غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:تاریخ غدیر|تاریخ غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:جغرافیای غدیر|جغرافیای غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:میراث مکتوب غدیر|میراث مکتوب غدیر]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:غدیر و هنر|غدیر و هنر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:غدیر در آیینه شعر|غدیر در آیینه شعر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:آداب غدیر|آداب غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:غدیر و مهدویت|غدیر و مهدویت]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:شبهات غدیر|شبهات غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:پشتوانه‌های علمی غدیر|پشتوانه‌های علمی غدیر]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:اشخاص مرتبط با غدیر|اشخاص مرتبط]] &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:مناسبت‌های مرتبط با غدیر|مناسبت‌های مرتبط]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> *--**-**-*-*-*<br /> <br /> &lt;div style=&quot;<br /> background-color: https://download.zooha.ir/050490;<br /> text-align: center;<br /> padding: 20px;<br /> margin: 20px auto;<br /> width: 90%;<br /> background: #050490;<br /> font-size: 0.8em;<br /> border-radius: 8px;<br /> box-shadow: 0 4px 8px rgba(0, 0, 0, 0.3);<br /> line-height: 1.6;<br /> &quot;&gt;[[پرونده:Imam-reza.jpg|وسط|بی‌قاب|800x800پیکسل]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;border: 1px solid #e0e0e0; padding: 15px; background: #fafafa; border-radius: 8px; flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 350px; height: 280px; display: flex; flex-direction: column; transition: all 0.3s ease; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace =main<br /> count = 5<br /> ordermethod=lastedit<br /> order = descending<br /> mode = unordered<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace =main<br /> count = 15<br /> ordermethod=lastedit<br /> order = descending<br /> mode = unordered<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> -=-==--=-=<br /> &lt;categorytree mode=pages&gt;کتابخانه&lt;/categorytree&gt;<br /> <br /> -=-=-=-=--<br /> <br /> &lt;div style=&quot;position: relative; width: 100%; height: 300px; overflow: hidden; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;<br /> [[File:Book.jpg|1000px|center]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:90%; border:none;&quot;<br /> |-<br /> &lt;center&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;span style=&quot;display: inline-block; width: 150px; margin: 10px;&quot;&gt;<br /> [[File:فیض نجف.jpg|150px|link={{fullurl:صفحه-کتاب-1}}]]<br /> &lt;br /&gt;'''[[صفحه-کتاب-1|غدیر در سیره]]'''<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;/center&gt;<br /> <br /> --=-==--=-=<br /> <br /> ==ییی==<br /> &lt;div style=&quot;display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; justify-content: center; padding: 15px;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;border: 1px solid #e0e0e0; padding: 15px; background: #fafafa; border-radius: 8px; flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 350px; height: 280px; display: flex; flex-direction: column; transition: all 0.3s ease; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;h3 style=&quot;margin: 0 0 12px 0; text-align: center; color: #424242; font-weight: 500;&quot;&gt;📚 کتابخانه&lt;/h3&gt;<br /> &lt;div style=&quot;overflow-y: auto; flex-grow: 1; padding: 5px;&quot;&gt;<br /> &lt;categorytree mode=pages&gt;کتابخانه&lt;/categorytree&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;border: 1px solid #e0e0e0; padding: 15px; background: #fafafa; border-radius: 8px; flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 350px; height: 280px; display: flex; flex-direction: column; transition: all 0.3s ease; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;h3 style=&quot;margin: 0 0 12px 0; text-align: center; color: #424242; font-weight: 500;&quot;&gt;🎵 موسیقی&lt;/h3&gt;<br /> &lt;div style=&quot;overflow-y: auto; flex-grow: 1; padding: 5px;&quot;&gt;<br /> &lt;categorytree mode=pages&gt;موضوعات&lt;/categorytree&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;border: 1px solid #e0e0e0; padding: 15px; background: #fafafa; border-radius: 8px; flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 350px; height: 280px; display: flex; flex-direction: column; transition: all 0.3s ease; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;h3 style=&quot;margin: 0 0 12px 0; text-align: center; color: #424242; font-weight: 500;&quot;&gt;🎬 فیلم&lt;/h3&gt;<br /> &lt;div style=&quot;overflow-y: auto; flex-grow: 1; padding: 5px;&quot;&gt;<br /> &lt;categorytree mode=pages&gt;اساتید&lt;/categorytree&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8&diff=5075 2026-05-04T07:00:52Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px; justify-content: center; margin: 20px auto 0 auto;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;!-- الگوی اول: مطالب وبلاگ نویس --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; border: 1px solid #bae6fd; padding: 18px; background: linear-gradient(80deg, #e5ffe4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 وبلاگ نویس<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> category = وبلاگ نویس<br /> count = 10<br /> order = descending<br /> ordermethod = categoryadd<br /> addfirstcategorydate = true<br /> shownamespace = false<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;!-- الگوی سوم: مقالات --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; border: 1px solid #bae6fd; padding: 18px; background: linear-gradient(80deg, #e5ffe4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 مقالات<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> category = مقالات<br /> count = 10<br /> order = descending<br /> ordermethod = categoryadd<br /> addfirstcategorydate = true<br /> shownamespace = false<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%DA%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7_(%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B3%DA%A9%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B4%D9%86)&diff=5074 2026-05-04T07:00:33Z

<p>Admin: صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;بی‌برنامگی، کسالت و به تأخیر انداختن مداوم کارها&#039;&#039;&#039; (که در روان‌شناسی امروزی با عنوان &#039;&#039;&#039;پروسکستینیشن&#039;&#039;&#039; (Procrastination) شناخته می‌شود) یکی از رایج‌ترین چالش‌های انسان معاصر است. این مشکل نه تنها بهره‌وری را کاهش می‌دهد، بلکه منجر به احساس گناه،...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>'''بی‌برنامگی، کسالت و به تأخیر انداختن مداوم کارها''' (که در روان‌شناسی امروزی با عنوان '''پروسکستینیشن''' (Procrastination) شناخته می‌شود) یکی از رایج‌ترین چالش‌های انسان معاصر است. این مشکل نه تنها بهره‌وری را کاهش می‌دهد، بلکه منجر به احساس گناه، اضطراب، کاهش اعتماد به‌نفس و در موارد مزمن، افسردگی می‌شود.&lt;ref&gt;American Psychological Association, &quot;Procrastination&quot;, 2023&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در این مقاله، به ریشه‌ها، انواع، پیامدها و راهکارهای عملی برای غلبه بر '''بی‌برنامگی'''، '''خستگی روانی''' و '''انجام ندادن کارها''' می‌پردازیم.<br /> <br /> == تعاریف و مفاهیم پایه ==<br /> <br /> === بی‌برنامگی ===<br /> نبود ساختار مشخص برای انجام وظایف روزانه. فرد بی‌برنامه نمی‌داند چه کاری را در چه زمانی و با چه اولویتی باید انجام دهد.&lt;ref&gt;Lakein, A. (1973). How to Get Control of Your Time and Your Life&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === خستگی (نوع روانی) ===<br /> احساس فرسودگی و کاهش انرژی ذهنی که لزوماً ناشی از کار فیزیکی نیست، بلکه از تصمیم‌گیری‌های مداوم، چندوظیفگی و استرس مزمن ناشی می‌شود.&lt;ref&gt;Mental Health Foundation, &quot;Burnout&quot;, 2022&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === انجام ندادن کارها (پروسکستینیشن) ===<br /> به تعویق انداختن آگاهانه یا ناخودآگاه کارهای مهم و ضروری، معمولاً به نفع فعالیت‌های لذت‌بخش اما بی‌اهمیت‌تر (مانند شبکه‌های اجتماعی، تماشای سریال، بازی).&lt;ref&gt;Steel, P. (2007). The Nature of Procrastination&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نشانه‌ها و علائم ==<br /> <br /> افرادی که از بی‌برنامگی و انجام ندادن کارها رنج می‌برند، معمولاً نشانه‌های زیر را از خود نشان می‌دهند:<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+<br /> ! نشانه !! توضیح !! مثال<br /> |-<br /> | تأخیر مداوم || کارها را همیشه به آخرین لحظه موکول می‌کند || نوشتن گزارش در شب قبل از تحویل<br /> |-<br /> | غرق شدن در کارهای حاشیه‌ای || به جای کار اصلی، به کارهای کم‌اهمیت می‌پردازد || مرتب کردن مکرر میز به جای مطالعه<br /> |-<br /> | احساس گناه پس از تعویق || پس از نرفتن سراغ کار، دچار عذاب وجدان می‌شود || «باز هم امروز هیچ کاری نکردم»<br /> |-<br /> | خستگی زودرس || بدون انجام کار قابل توجه، احساس خستگی شدید می‌کند || بعد از نیم ساعت تمرکز، خسته می‌شود<br /> |-<br /> | تصمیم‌گیری ضعیف || نمی‌تواند اولویت‌ها را تشخیص دهد || نمی‌داند اول چه کاری انجام دهد<br /> |}<br /> <br /> == علل و ریشه‌های اصلی ==<br /> <br /> === ۱. عوامل روانشناختی ===<br /> <br /> ==== ترس از شکست ====<br /> فرد به دلیل ترس از نتیجه کار (احتمالاً ضعیف بودن آن)، اصلاً شروع نمی‌کند. «اگر شروع نکنم، شکست نمی‌خورم.»&lt;ref&gt;Ellis, A. &amp; Knaus, W. (1977). Overcoming Procrastination&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==== کمال‌گرایی منفی ====<br /> باور «همه چیز باید عالی و بی‌نقص باشد» باعث می‌شود فرد هرگز شروع نکند، زیرا مطمئن نیست به آن نقطه بی‌نقص برسد.<br /> <br /> ==== عدم مدیریت انرژی ====<br /> فرد زمان را مدیریت می‌کند اما انرژی خود را نمی‌شناسد. کارهای مهم را در زمان‌هایی انجام می‌دهد که کمترین انرژی را دارد (مثلاً کار خلاقانه در نیمه‌شب).<br /> <br /> === ۲. عوامل محیطی ===<br /> <br /> * **حواس‌پرتی دیجیتال**: گوشی هوشمند، شبکه‌های اجتماعی، نوتیفیکیشن‌های مداوم&lt;ref&gt;Newport, C. (2016). Deep Work&lt;/ref&gt;<br /> * **محیط کاری نامناسب**: میز شلوغ، نور کم، سروصدا<br /> * **فقدان ساختار بیرونی**: دورکاری بدون نظم و برنامه مشخص<br /> <br /> === ۳. عوامل فیزیولوژیک ===<br /> <br /> * کمبود خواب مزمن<br /> * تغذیه نامناسب (افت قند خون، کم‌آبی)<br /> * کم‌تحرکی و نشستن طولانی مدت<br /> <br /> == تفاوت خستگی جسمی و روانی ==<br /> <br /> درک این تفاوت برای حل مشکل «انجام ندادن کارها» ضروری است.<br /> <br /> | ویژگی | خستگی جسمی | خستگی روانی |<br /> |-------|-------------|---------------|<br /> | علت اصلی | فعالیت بدنی طولانی، کمبود خواب | تصمیم‌گیری مداوم، چندوظیفگی، استرس |<br /> | نحوه رفع | استراحت، خواب، تغذیه | تغییر فعالیت، تفریح، ذهن‌آگاهی |<br /> | احساس غالب | سنگینی عضلات، نیاز به دراز کشیدن | بی‌حوصلگی، سردرگمی، بی‌انگیزگی |<br /> | راهکار اصلی | استراحت فیزیکی | قطع جریان تصمیم‌گیری، انجام کار ساده |<br /> <br /> اگر خستگی شما '''روانی''' است، خوابیدن کمکی نمی‌کند. شما نیاز به ''تغییر بافت فعالیت'' دارید.&lt;ref&gt;Schwartz, T. &amp; McCarthy, C. (2007). Manage Your Energy, Not Your Time&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == راهکارهای عملی برای غلبه بر بی‌برنامگی و انجام ندادن کارها ==<br /> <br /> === دسته اول: راهکارهای فوری (روزانه) ===<br /> <br /> ==== ۱. قانون دو دقیقه ====<br /> اگر کاری کمتر از دو دقیقه طول می‌کشد، بلافاصله انجامش دهید (پاسخ به ایمیل کوتاه، جمع کردن ظرف، نوشتن یک یادداشت).&lt;ref&gt;Allen, D. (2001). Getting Things Done&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==== ۲. تکنیک پومودورو ====<br /> ۲۵ دقیقه کار متمرکز + ۵ دقیقه استراحت. بعد از ۴ پومودورو، یک استراحت طولانی‌تر (۱۵-۳۰ دقیقه). این تکنیک با خستگی روانی مقابله می‌کند.<br /> <br /> ==== ۳. قانون پنج دقیقه ====<br /> فقط به خود بگویید: «فقط ۵ دقیقه این کار را انجام می‌دهم، بعد اگر دوست نداشتم، ولش می‌کنم.» در ۹۰٪ موارد، بعد از ۵ دقیقه به کار ادامه خواهید داد.&lt;ref&gt;Guise, S. (2013). Mini Habits&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === دسته دوم: راهکارهای ساختاری (هفتگی و ماهانه) ===<br /> <br /> ==== ۴. ماتریس آیزنهاور ====<br /> کارها را بر اساس «ضرورت» و «اهمیت» دسته‌بندی کنید:<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+<br /> ! &amp;nbsp; !! ضروری !! غیر ضروری<br /> |-<br /> ! مهم<br /> | '''انجام بده اول''' || **برنامه‌ریزی کن** (بعداً انجام بده)<br /> |-<br /> ! غیر مهم<br /> | **واگذار کن** || **حذف کن** (اصلاً انجام نده)<br /> |}<br /> <br /> ==== ۵. برنامه‌ریزی شب قبل ====<br /> هر شب قبل از خواب، دقیقاً ۳ کار مهم برای فردا بنویسید. مغز در خواب روی آنها کار می‌کند و صبح آماده‌تر هستید.&lt;ref&gt;Moran, B. (2014). The 12 Week Year&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==== ۶. محدود کردن تصمیم‌ها ====<br /> هر تصمیم غیرضروری (چه بپوشم؟ چه بخورم؟ اول چه ایمیلی را جواب دهم؟) انرژی ذهنی مصرف می‌کند. تصمیمات کوچک را قالبی کنید (مثلاً همیشه صبح یک صبحانه مشخص).<br /> <br /> === دسته سوم: راهکارهای عمیق (تغییر نگرش) ===<br /> <br /> ==== ۷. قبول نقص ====<br /> «کار نیمه‌تمام بهتر از کار شروع‌نشده است.» جمله «بگذار عالی شود» را با «بگذار تمام شود» جایگزین کنید.<br /> <br /> ==== ۸. شکستن کارهای بزرگ ====<br /> کار «نوشتن یک مقاله» بسیار سنگین است. آن را به «نوشتن عنوان»، «نوشتن مقدمه»، «پیدا کردن سه منبع» و ... بشکنید.<br /> <br /> ==== ۹. ایجاد زنجیره شکست‌ناپذیر ====<br /> روزانه یک کار کوچک اما مهم را حتماً انجام دهید. بعد از پشت سر گذاشتن ۳۰ روز متوالی، اعتماد به‌نفس و انضباط شما افزایش چشمگیری خواهد داشت.&lt;ref&gt;Clear, J. (2018). Atomic Habits&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == مقایسه فرد با برنامه و بدون برنامه ==<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+<br /> ! جنبه !! فرد با برنامه !! فرد بدون برنامه<br /> |-<br /> | شروع کار | بدون تأخیر شروع می‌کند || ده‌ها بار شروع را به تأخیر می‌اندازد<br /> |-<br /> | خستگی | خستگی طبیعی پس از کار مؤثر || خستگی ذهنی بدون خروجی قابل توجه<br /> |-<br /> | احساس پایان روز | رضایت و آرامش || پشیمانی و اضطراب<br /> |-<br /> | تصمیم‌گیری | سریع و بر اساس اولویت || کند و با تردید فراوان<br /> |-<br /> | واکنش به شکست | تحلیل و اصلاح || سرزنش خود و فرار<br /> |}<br /> <br /> == جدول جمع‌بندی راهکارها (حافظه کمکی) ==<br /> <br /> | راهکار | نوع مشکل | زمان شروع اثر | سختی اجرا |<br /> |--------|-----------|----------------|-------------|<br /> | قانون دو دقیقه | بی‌برنامگی و تعویق | فوری | بسیار آسان |<br /> | پومودورو ۲۵/۵ | خستگی روانی | از روز اول | آسان |<br /> | قانون پنج دقیقه | ترس از شروع | فوری | بسیار آسان |<br /> | ماتریس آیزنهاور | ناتوانی در اولویت‌بندی | ۲-۳ روز | متوسط |<br /> | برنامه شب قبل | بی‌ساختاری صبحگاهی | از فردا | آسان |<br /> | محدود کردن تصمیم‌ها | خستگی تصمیم | ۱ هفته | سخت (نیاز به عادت) |<br /> | قبول نقص | کمال‌گرایی | ۲-۴ هفته | سخت (تغییر باور) |<br /> | شکستن کار بزرگ | احساس سنگینی کار | فوری | متوسط |<br /> | زنجیره شکست‌ناپذیر | بی‌انضباطی مزمن | ۳۰ روز | سخت در ابتدا، سپس آسان |<br /> <br /> == نتیجه‌گیری ==<br /> <br /> بی‌برنامگی، خستگی روانی و انجام ندادن کارها **ضعف شخصیت نیستند**؛ آنها معمولاً نتیجه **نداشتن ابزارهای مناسب مدیریت زمان و انرژی** هستند. با استفاده از راهکارهایی مانند قانون دو دقیقه، تکنیک پومودورو، ماتریس آیزنهاور و اصل «قبول نقص»، تقریباً هر کسی می‌تواند بهره‌وری خود را به طرز چشمگیری افزایش دهد.<br /> <br /> نکته کلیدی: **از کار کامل، کار انجام‌شده بهتر است**. امروز یکی از راهکارهای بالا را انتخاب کنید و فقط به مدت یک هفته اجرا کنید. تفاوت را احساس خواهید کرد.<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> [[رده:مدیریت زمان]]<br /> [[رده:روانشناسی بهره‌وری]]<br /> [[رده:انجام ندادن کارها]]<br /> [[رده:پروسکستینیشن]]<br /> [[رده:راهکارهای عملی]]<br /> [[رده:وبلاگ نویس]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%A8_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA&diff=5073 2026-05-04T06:56:51Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)''' در منابع اسلامی، به‌ویژه در روایات شیعه و سنی، دارای '''القاب متعددی''' هستند. این القاب که تعداد آنها به بیش از سی عنوان می‌رسد، هر یک نشان‌دهنده بُعدی از شخصیت، رسالت، ویژگی‌های جسمانی، وظایف و جایگاه ایشان به‌عنوان منجی و مصلح موعود آخرالزمان می‌باشد. در این مقاله، به تفصیل به معرفی این القاب به همراه '''متن عربی روایت''' و '''ترجمه فارسی''' پرداخته می‌شود.<br /> <br /> نام اصلی حضرت، «محمّد» و کنیه ایشان «ابوالقاسم» است که با نام و کنیه پیامبر اکرم (ص) مطابقت دارد.&lt;ref&gt;کمال الدین، ص۲۸۷&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == دسته‌بندی القاب ==<br /> <br /> برای سهولت در مطالعه، القاب را در چند دسته تقسیم می‌کنیم:<br /> <br /> # القاب مشهور و پرکاربرد<br /> # القاب مربوط به قیام و انتقام<br /> # القاب مربوط به غیبت و انتظار<br /> # القاب مربوط به هدایت و حجت<br /> # القاب مربوط به عدل و حکومت جهانی<br /> # القاب مربوط به امید و آرزو<br /> # دیگر القاب<br /> <br /> == بخش اول: القاب مشهور و پرکاربرد ==<br /> <br /> این دسته از القاب، شناخته‌شده‌ترین عناوین حضرت مهدی (عج) هستند که در بیشتر روایات و منابع به چشم می‌خورند.<br /> <br /> === ۱. مهدی (الْمَهْدِی) ===<br /> <br /> مشهورترین لقب حضرت مهدی (عج) است. «مهدی» از ریشه «هدی» به معنای «هدایت‌شده از سوی خدا» یا «هدایت‌گر» است. امام صادق (ع) در پاسخ به علت این نامگذاری فرمودند: «زیرا او به هر امر پنهانی هدایت می‌شود.»&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۵۱، ح۶&lt;/ref&gt;<br /> <br /> امام باقر (ع) نیز فرمودند: «او مهدی نامیده شده است زیرا به امر پنهانی هدایت می‌کند.»&lt;ref&gt;اثبات الهداة، ج۷، ص۱۱۰ و ۱۶۹&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی (روایت از پیامبر اکرم ص):&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «یَکُونُ فِی آخِرِ الزَّمَانِ خَلِیفَةٌ یُقَالُ لَهُ الْمَهْدِی، یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ جَوْرًا وَظُلْمًا.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «در آخرالزمان، خلیفه‌ای خواهد بود که به او &quot;مهدی&quot; گفته می‌شود؛ زمین را پر از قسط و عدل می‌کند، همان‌گونه که از جور و ظلم پر شده باشد.»&lt;ref&gt;سنن ابن ماجه، ج۲، ص۱۳۶۸&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === ۲. قائم (الْقَائِم) ===<br /> <br /> «قائم» به معنای «قیام‌کننده برای حق» است. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «او قائم نامیده شده زیرا پس از آن که نامش از یادها برود، قیام می‌کند.»&lt;ref&gt;معانی الأخبار، ص۶۵&lt;/ref&gt;<br /> <br /> امام جواد (ع) نیز فرمودند: «زیرا پس از فراموشی نامش و انکار امامتش از سوی بیشتر مردم، قیام می‌کند.»&lt;ref&gt;کمال الدین، ص۳۸۷&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی (روایت از امام صادق ع):&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «إِنَّ لِلْقَائِمِ غَیْبَةً قَبْلَ ظُهُورِهِ، فَإِذَا خَرَجَ یَقُولُ: أَلَا إِنِّی أَنَا الْقَائِمُ الَّذِی أَعِزُّ الصَّدِیقِینَ وَأُذِلُّ الْمُنَافِقِینَ.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «برای قائم، غیبتی پیش از ظهورش است. پس هنگامی که خروج کند، می‌گوید: آگاه باشید که من همان قائمی هستم که دوستان را عزیز و منافقان را خوار می‌گردانم.»&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۵۲، ص۳۸۵&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === ۳. منتظَر (الْمُنْتَظَر) ===<br /> <br /> این لقب اشاره به انتظار مؤمنان برای ظهور ایشان دارد. امام جواد (ع) فرمودند: «زیرا روزگار غیبتش طولانی خواهد شد و مؤمنان منتظر ظهور او هستند و منکران انکار می‌کنند.»&lt;ref&gt;کمال الدین، ص۳۷۸&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی (روایت از پیامبر اکرم ص):&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ انْتِظَارُ الْمُنْتَظَرِ، الَّذِی یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «برترین اعمال، انتظار کشیدن برای &quot;منتظَر&quot; است؛ همان کسی که زمین را پر از قسط و عدل می‌کند.»&lt;ref&gt;کمال الدین، ج۱، ص۲۸۷&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === ۴. حجت (الْحُجَّة) / حجت الله ===<br /> <br /> «حجت» یعنی دلیل و برهان خداوند بر مردم. امام زمان (عج) حجت زنده خدا بر زمین است. شیخ طوسی در کتاب الغیبة می‌نویسد: «او را حجت نامیدند زیرا حجت خدا بر بندگان است.»&lt;ref&gt;الغیبة طوسی، ص۱۴۲&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی (روایت از امام رضا ع):&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «الْحُجَّةُ بَعْدَ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ ابْنُهُ الْمَهْدِیُّ الَّذِی یُصَلِّی خَلْفَهُ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «حجت پس از امام حسن عسگری (ع)، پسرش مهدی است که عیسی بن مریم پشت سر او نماز می‌خواند.»&lt;ref&gt;معانی الأخبار، ص۲۳۶&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === ۵. خَلَف صالح (الْخَلَف الصَّالِح) ===<br /> <br /> به معنای «جانشین شایسته» است. ایشان وارث انبیا و اولیای الهی هستند.<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی (روایت از امام باقر ع):&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «إِذَا مَاتَ الْإِمَامُ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ فَإِنَّ الْخَلَفَ الصَّالِحَ هُوَ ابْنُهُ الْمَهْدِیُّ.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «هنگامی که امام حسن عسگری (ع) از دنیا برود، همانا جانشین شایسته، پسرش مهدی است.»&lt;ref&gt;الغیبة نعمانی، ص۱۴۳&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == بخش دوم: القاب مربوط به قیام و انتقام ==<br /> <br /> === ۶. مُنتَقِم (الْمُنْتَقِم) ===<br /> <br /> «منتقم» به معنای «انتقام‌گیرنده» است. این لقب اشاره به انتقام ایشان از ستمگران و قاتلان امام حسین (ع) دارد.&lt;ref&gt;مظهر الآثار، ص۲۳&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۷. مَنْصُور (الْمَنْصُور) ===<br /> <br /> «منصور» به معنای «یاری‌شده» است. امام باقر (ع) ذیل آیه «فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِیِّهِ سُلْطَانًا... إِنَّهُ کَانَ مَنْصُورًا» فرمودند: «خداوند مهدی را منصور نامیده است، همان‌گونه که احمد، محمد و محمود را نامید.»&lt;ref&gt;تفسیر برهان، ج۳، ص۱۷۴&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۸. غَالِب (الْغَالِب) ===<br /> <br /> به معنای «پیروز و چیره‌شونده» است و اشاره به پیروزی نهایی ایشان بر همه دشمنان دارد.&lt;ref&gt;الغیبة نعمانی، ص۱۱۲&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۹. قاهر (الْقَاهِر) ===<br /> <br /> به معنای «چیره‌شونده بر دشمنان» است.&lt;ref&gt;اکمال الدین، ص۶۵۶&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۱۰. وَارِث (الْوَارِث) ===<br /> <br /> «وارث» به معنای «ارث‌برنده» است. روایات متعددی حضرت مهدی (عج) را وارث زمین و وارث انبیا معرفی کرده‌اند.&lt;ref&gt;نهج البلاغه، خطبه ۱۸۳&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == بخش سوم: القاب مربوط به غیبت و انتظار ==<br /> <br /> === ۱۱. صاحِبُ الزَّمان ===<br /> <br /> به معنای «صاحب و صاحب اختیار زمان» است. این لقب اشاره به ولایت و حاکمیت معنوی ایشان در همه اعصار دارد، حتی در دوران غیبت.&lt;ref&gt;کمال الدین، ج۲، ص۴۰۹&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۱۲. بَقِیَّةُ الله ===<br /> <br /> «بقیة الله» به معنای «بازمانده خدا» است. این تعبیر از آیه «بَقِیَّتُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ» (هود/۸۶) گرفته شده است.<br /> <br /> هنگامی که حضرت ظهور می‌کند، پشت به کعبه می‌کند و می‌فرماید: «أَنَا بَقِیَّةُ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ»؛ من بقیة الله در زمین او هستم.&lt;ref&gt;منتهی الآمال، ج۲، ص۲۸۶&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۱۳. غائب (الْغَائِب) ===<br /> <br /> به معنای «پنهان از دیدگان مردم» در دوران غیبت کبری است.&lt;ref&gt;کمال الدین، ج۱، ص۲۵&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۱۴. مُخْتَفٍ (الْمُخْتَفِی) ===<br /> <br /> هم‌معنای غائب و به معنای «پنهان‌شونده» است.&lt;ref&gt;اکمال الدین، ص۲۹۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۱۵. مُسَتَّر (الْمُسَتَّر) ===<br /> <br /> به معنای «پوشیده و نهان‌شده» از نظرها در دوران غیبت.&lt;ref&gt;الغیبة طوسی، ص۱۶۸&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == بخش چهارم: القاب مربوط به هدایت و حجت ==<br /> <br /> === ۱۶. هادی (الْهَادِی) ===<br /> <br /> به معنای «راهنما و هدایت‌گر» است. در روایات، حضرت مهدی (عج) یکی از مصادیق «هادِی» معرفی شده است.&lt;ref&gt;تفسیر العیاشی، ج۱، ص۳۲۲&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۱۷. رَاشِد (الرَّاشِد) ===<br /> <br /> به معنای «کسی که به راه راست هدایت شده و دیگران را نیز هدایت می‌کند».&lt;ref&gt;اثبات الهداة، ج۷، ص۴۵&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۱۸. دَاعِی (الدَّاعِی) / داعی الی الله ===<br /> <br /> به معنای «دعوت‌کننده به سوی خدا» است.&lt;ref&gt;تأویل الآیات الظاهرة، ص۶۴۳&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۱۹. نَاصِر (النَّاصِر) ===<br /> <br /> به معنای «یاری‌دهنده دین خدا و مستضعفان».&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۵۱، ص۳۰&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲۰. ولی الله (وَلِیُّ الله) ===<br /> <br /> به معنای «دوست و حجت خدا» است.&lt;ref&gt;مفاتیح الغیب، ص۴۸۹&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == بخش پنجم: القاب مربوط به عدل و حکومت جهانی ==<br /> <br /> === ۲۱. خاتِمُ الْأَوْصِیاء ===<br /> <br /> به معنای «آخرین و آخرین جانشینان پیامبران» است.&lt;ref&gt;ینابیع المودة، ج۳، ص۳۴۲&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲۲. صاحِبُ السَّیف ===<br /> <br /> به معنای «صاحب شمشیر و قیام مسلحانه برای برقراری عدل».&lt;ref&gt;الغیبة نعمانی، ص۱۴۰&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲۳. مُسَلَّط (الْمُسَلَّط) ===<br /> <br /> به معنای «کسی که خداوند او را بر دشمنان چیره می‌کند».&lt;ref&gt;کمال الدین، ص۴۱۰&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲۴. مُعِزُّ الْمُؤْمِنِینَ ===<br /> <br /> به معنای «عزیزکننده مؤمنان» است، در مقابل «مُذِلُّ الْمُنافِقینَ» که در روایت قائم به آن اشاره شده است.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۵۲، ص۳۸۵&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲۵. مُذِلُّ الْمُنَافِقِینَ ===<br /> <br /> به معنای «خوارکننده منافقان» است.&lt;ref&gt;همان&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == بخش ششم: القاب مربوط به امید و آرزو ==<br /> <br /> === ۲۶. مَأْمُول (الْمَأْمُول) ===<br /> <br /> «مأمول» به معنای «کسی که به او امید بسته می‌شود». بر اساس پژوهش روایی، این لقب در شش روایت از معصومان (ع) درباره حضرت مهدی (عج) به کار رفته است. دلیل این نامگذاری آن است که ادیان آسمانی به او امید بسته‌اند تا رنج رنج‌دیدگان را بزداید و حکومت عدل جهانی برپا کند.&lt;ref&gt;پژوهش مجله مهدوی، مقاله «لقب مأمول برای امام زمان»&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲۷. مُعَمَّل (الْمُعَمَّل) ===<br /> <br /> به معنای «کسی که آرزویش را دارند و به او امید می‌بندند».&lt;ref&gt;کمال الدین، ص۳۷۸&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲۸. أَمَلُ الْعَالَمِینَ ===<br /> <br /> به معنای «امید جهانیان» در آخرالزمان.&lt;ref&gt;الغیبة طوسی، ص۲۳۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲۹. فَرَج (الْفَرَج) ===<br /> <br /> به معنای «گشایش و رهایی‌بخش» از ظلم و ستم.&lt;ref&gt;دعای ندبه&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳۰. غِیَاث (الْغِیَاث) ===<br /> <br /> به معنای «فریادرس و یاری‌دهنده» درماندگان و مستضعفان.&lt;ref&gt;مصباح کفعمی، ص۵۶۰&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == بخش هفتم: دیگر القاب ==<br /> <br /> === ۳۱. صاحِبُ الْأَمْر ===<br /> <br /> به معنای «صاحب اختیار امر الهی». این لقب از آیه «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ» (نساء/۵۹) گرفته شده و در روایات به حضرت مهدی (عج) تفسیر شده است.&lt;ref&gt;الغیبة نعمانی، ص۹۶&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳۲. بَقیَّةُ اللَّهِ فِی الْأَرْضِ ===<br /> <br /> ترکیب کامل «بقیة الله» که در برخی روایات با همین عبارت آمده است.&lt;ref&gt;منتهی الآمال، ج۲، ص۲۸۶&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳۳. الْمَاءُ الْمَعِینُ ===<br /> <br /> «آب روان و گوارا»؛ تشبیه حضرت به آبی که حیات‌بخش است.&lt;ref&gt;الغیبة نعمانی، ص۱۳۹&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳۴. عَبْدُ الله ===<br /> <br /> به معنای «بنده خدا» که در برخی زیارات با این عنوان از ایشان یاد می‌شود.&lt;ref&gt;زیارت آل یاسین&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳۵. وَلِیُّ الْأَمْرِ ===<br /> <br /> به معنای «متولی و صاحب اختیار امر» که از تعابیر قرآنی گرفته شده است.&lt;ref&gt;الغیبة طوسی، ص۱۲۵&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳۶. خاتِمُ الْأَئِمَّةِ ===<br /> <br /> به معنای «آخرین امام و پیشوایان معصوم» است.&lt;ref&gt;ینابیع المودة، ج۳، ص۳۴۵&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳۷. المُتَمَسَّکُ بِهِ لِلنَّجَاةِ ===<br /> <br /> به معنای «توسل‌شونده برای نجات» در آخرالزمان.&lt;ref&gt;کمال الدین، ص۲۹&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جدول خلاصه القاب ==<br /> <br /> برای سهولت و مرور سریع، تمامی القاب ذکر شده به همراه معنا و منبع در جدول زیر ارائه می‌شود:<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+<br /> ! ردیف !! لقب !! معنا !! منبع اصلی<br /> |-<br /> | ۱ || مهدی || هدایت‌شده / هدایت‌گر || سنن ابن ماجه<br /> |-<br /> | ۲ || قائم || قیام‌کننده برای حق || بحارالانوار، ج۵۲<br /> |-<br /> | ۳ || منتظر || مورد انتظار || کمال الدین<br /> |-<br /> | ۴ || حجت / حجت الله || حجت و برهان خدا || الغیبة طوسی<br /> |-<br /> | ۵ || خلف صالح || جانشین شایسته || الغیبة نعمانی<br /> |-<br /> | ۶ || منتقم || انتقام‌گیرنده || مظهر الآثار<br /> |-<br /> | ۷ || منصور || یاری‌شده || تفسیر برهان<br /> |-<br /> | ۸ || غالب || پیروز || الغیبة نعمانی<br /> |-<br /> | ۹ || قاهر || چیره بر دشمنان || اکمال الدین<br /> |-<br /> | ۱۰ || وارث || ارث‌برنده || نهج البلاغه<br /> |-<br /> | ۱۱ || صاحب الزمان || صاحب و حاکم زمان || کمال الدین<br /> |-<br /> | ۱۲ || بقیة الله || بازمانده خدا || منتهی الآمال<br /> |-<br /> | ۱۳ || غائب || پنهان از دیده‌ها || کمال الدین<br /> |-<br /> | ۱۴ || مختفی || پنهان‌شونده || اکمال الدین<br /> |-<br /> | ۱۵ || مستتر || پوشیده و نهان || الغیبة طوسی<br /> |-<br /> | ۱۶ || هادی || هدایت‌گر || تفسیر العیاشی<br /> |-<br /> | ۱۷ || راشد || راه‌یافته و راهنما || اثبات الهداة<br /> |-<br /> | ۱۸ || داعی || دعوت‌کننده به سوی خدا || تأویل الآیات<br /> |-<br /> | ۱۹ || ناصر || یاری‌دهنده || بحارالانوار، ج۵۱<br /> |-<br /> | ۲۰ || ولی الله || دوست خدا || مفاتیح الغیب<br /> |-<br /> | ۲۱ || خاتم الأوصیاء || آخرین جانشین || ینابیع المودة<br /> |-<br /> | ۲۲ || صاحب السیف || صاحب شمشیر || الغیبة نعمانی<br /> |-<br /> | ۲۳ || مسلط || چیره‌شده از سوی خدا || کمال الدین<br /> |-<br /> | ۲۴ || معز المؤمنین || عزیزکننده مؤمنان || بحارالانوار، ج۵۲<br /> |-<br /> | ۲۵ || مذل المنافقین || خوارکننده منافقان || بحارالانوار، ج۵۲<br /> |-<br /> | ۲۶ || مأمول || امیدبخش || پژوهش مهدوی<br /> |-<br /> | ۲۷ || معمل || آرزومندانه منتظر || کمال الدین<br /> |-<br /> | ۲۸ || أمل العالمین || امید جهانیان || الغیبة طوسی<br /> |-<br /> | ۲۹ || فرج || گشایش و رهایی || دعای ندبه<br /> |-<br /> | ۳۰ || غیاث || فریادرس || مصباح کفعمی<br /> |-<br /> | ۳۱ || صاحب الأمر || صاحب اختیار الهی || الغیبة نعمانی<br /> |-<br /> | ۳۲ || بقیة الله فی الأرض || بازمانده خدا در زمین || منتهی الآمال<br /> |-<br /> | ۳۳ || الماء المعین || آب روان و گوارا || الغیبة نعمانی<br /> |-<br /> | ۳۴ || عبد الله || بنده خدا || زیارت آل یاسین<br /> |-<br /> | ۳۵ || ولی الأمر || متولی امر || الغیبة طوسی<br /> |-<br /> | ۳۶ || خاتم الأئمة || آخرین امام || ینابیع المودة<br /> |-<br /> | ۳۷ || المتَمَسَّکُ به للنجاة || دستاویز نجات || کمال الدین<br /> |}<br /> <br /> == نکات مهم درباره القاب ==<br /> <br /> === القاب خاص و عام ===<br /> برخی از این القاب، مانند «مهدی» و «قائم» و «منتظر»، به صورت خاص برای حضرت مهدی (عج) به کار می‌روند. برخی دیگر مانند «حجت» و «ولی الله» و «صاحب الأمر» در مورد سایر ائمه (ع) نیز به کار رفته است.&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۵۱، ص۳۰-۵۰&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === القاب اختصاصی در روایات شیعه و سنی ===<br /> بسیاری از این القاب در منابع مشترک فریقین (شیعه و سنی) ذکر شده است. از جمله موارد مشترک می‌توان به «مهدی»، «قائم»، «منتظر» و «خلف صالح» اشاره کرد.&lt;ref&gt;سنن ابن ماجه، سنن ترمذی، مسند احمد&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ریشه‌یابی برخی القاب ===<br /> برخی از القاب مانند «بقیة الله» و «صاحب الأمر» مستقیماً از قرآن کریم گرفته شده و در روایات به حضرت مهدی (عج) تفسیر شده است.&lt;ref&gt;تفسیر قمی، ج۱، ص۳۶۸&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نتیجه‌گیری ==<br /> <br /> مجموعه القاب حضرت مهدی (عج) که تعداد آنها در منابع روایی به بیش از سی عنوان می‌رسد، تصویری جامع از شخصیت ایشان به عنوان مصلح موعود ترسیم می‌کند. این القاب جنبه‌های مختلفی از هویت و رسالت ایشان را آشکار می‌سازند:<br /> <br /> * '''هدایت و راهنمایی''' (مهدی، هادی، راشد، داعی)<br /> * '''قیام و عدالت''' (قائم، صاحب السیف، غالب)<br /> * '''امید و انتظار''' (منتظر، مأمول، فرج، غیاث)<br /> * '''حجیت و ولایت''' (حجت الله، ولی الله، صاحب الأمر)<br /> * '''انتقام و پیروزی''' (منتقم، منصور، قاهر)<br /> * '''ارتباط با قرآن''' (بقیة الله، وارث)<br /> <br /> هر لقب، دریچه‌ای به شناخت بهتر حضرت مهدی (عج) و وظایف ما در قبال ایشان می‌گشاید و ضرورت انتظار فعال و آمادگی برای ظهور را بیش از پیش روشن می‌سازد.<br /> <br /> == منابع و مراجع ==<br /> <br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> [[رده:امام زمان]]<br /> [[رده:القاب حضرت مهدی]]<br /> [[رده:روایات مهدویت]]<br /> <br /> <br /> [[رده:مقالات]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%A8_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA&diff=5072 2026-05-04T06:52:31Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>= القاب حضرت مهدی (عج) در روایات =<br /> <br /> در منابع اسلامی، به‌ویژه در احادیث شیعه و سنی، برای حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) القاب متعددی ذکر شده است. هر یک از این القاب، نشان‌دهنده بُعدی از شخصیت، رسالت و جایگاه ایشان به‌عنوان منجی و مصلح موعود آخرالزمان می‌باشد. در این مقاله، مهم‌ترین القاب ایشان به همراه متن عربی روایت و ترجمه فارسی ارائه می‌گردد.<br /> <br /> == ۱. لقب «مهدی» (الْمَهْدِی) ==<br /> <br /> مشهورترین لقب حضرت مهدی (عج) است. «مهدی» به معنای «هدایت‌شده از سوی خدا» یا «هدایت‌گر» است.<br /> <br /> پیامبر اکرم (ص) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «یَکُونُ فِی آخِرِ الزَّمَانِ خَلِیفَةٌ یُقَالُ لَهُ الْمَهْدِی، یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ جَوْرًا وَظُلْمًا.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه فارسی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «در آخرالزمان، خلیفه‌ای خواهد بود که به او &quot;مهدی&quot; گفته می‌شود؛ زمین را پر از قسط و عدل می‌کند، همان‌گونه که از جور و ظلم پر شده باشد.»&lt;ref&gt;سنن ابن ماجه، ج۲، ص۱۳۶۸&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ۲. لقب «قائم» (الْقَائِم) ==<br /> <br /> «قائم» به معنای «قیام‌کننده برای حق» است. این لقب اشاره به قیام جهانی ایشان برای برقراری عدل دارد.<br /> <br /> امام صادق (ع) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «إِنَّ لِلْقَائِمِ غَیْبَةً قَبْلَ ظُهُورِهِ، فَإِذَا خَرَجَ یَقُولُ: أَلَا إِنِّی أَنَا الْقَائِمُ الَّذِی أَعِزُّ الصَّدِیقِینَ وَأُذِلُّ الْمُنَافِقِینَ.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترمجه فارسی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «برای قائم، غیبتی پیش از ظهورش است. پس هنگامی که خروج کند، می‌گوید: آگاه باشید که من همان قائمی هستم که دوستان را عزیز و منافقان را خوار می‌گردانم.»&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۵۲، ص۳۸۵&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ۳. لقب «منتظَر» (الْمُنْتَظَر) ==<br /> <br /> این لقب اشاره به انتظار مؤمنان برای ظهور ایشان دارد.<br /> <br /> پیامبر اکرم (ص) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ انْتِظَارُ الْمُنْتَظَرِ، الَّذِی یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه فارسی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «برترین اعمال، انتظار کشیدن برای &quot;منتظَر&quot; است؛ همان کسی که زمین را پر از قسط و عدل می‌کند.»&lt;ref&gt;کمال الدین، ج۱، ص۲۸۷&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ۴. لقب «حجت» (الْحُجَّة) ==<br /> <br /> «حجت» یعنی دلیل و برهان خداوند بر مردم. امام زمان (عج) حجت زنده خدا بر زمین است.<br /> <br /> امام رضا (ع) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «الْحُجَّةُ بَعْدَ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ ابْنُهُ الْمَهْدِیُّ الَّذِی یُصَلِّی خَلْفَهُ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه فارسی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «حجت پس از امام حسن عسگری (ع)، پسرش مهدی است که عیسی بن مریم پشت سر او نماز می‌خواند.»&lt;ref&gt;معانی الأخبار، ص۲۳۶&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ۵. لقب «خلف صالح» (الْخَلَف الصَّالِح) ==<br /> <br /> به معنای «جانشین شایسته» است. ایشان وارث انبیا و اولیای الهی هستند.<br /> <br /> امام باقر (ع) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «إِذَا مَاتَ الْإِمَامُ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ فَإِنَّ الْخَلَفَ الصَّالِحَ هُوَ ابْنُهُ الْمَهْدِیُّ.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه فارسی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «هنگامی که امام حسن عسگری (ع) از دنیا برود، همانا جانشین شایسته، پسرش مهدی است.»&lt;ref&gt;الغیبة نعمانی، ص۱۴۳&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ۶. دیگر القاب مشهور در روایات ==<br /> <br /> بر اساس روایات، القاب دیگری نیز برای حضرت مهدی (عج) ذکر شده است که مهم‌ترین آنها عبارتند از:<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+<br /> ! لقب !! معنا !! توضیح<br /> |-<br /> | '''صاحب الزمان''' || صاحب و صاحب اختیار زمان || اشاره به ولایت و حاکمیت معنوی ایشان در همه اعصار<br /> |-<br /> | '''بقیة الله''' || بازمانده خدا (ذخیره الهی) || اشاره به آیه «بَقِیَّتُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ» (هود/۸۶)<br /> |-<br /> | '''الموعود''' || وعده داده شده || اشاره به وعده ظهور در کتب آسمانی<br /> |}<br /> <br /> در روایات تفسیری درباره لقب «بقیة الله» آمده است:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «بَقِیَّةُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ، قَالَ: هُوَ الْقَائِمُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه فارسی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «آیه &quot;بقیة الله برای شما بهتر است اگر مؤمن باشید&quot; در مورد قائم از خاندان محمد (ص) نازل شده است.»&lt;ref&gt;تفسیر قمی، ج۱، ص۳۶۸&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == نتیجه‌گیری ==<br /> <br /> مجموعه القاب حضرت مهدی (عج) در روایات، نشان‌دهنده شخصیتی محوری در آخرالزمان است؛ کسی که قیام می‌کند، عدل را می‌گسترد، حجت خداست، مورد انتظار جهانیان است و جانشین شایسته پیامبران و امامان پیشین است. هر لقب، دریچه‌ای به شناخت بهتر ایشان می‌گشاید.<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> [[رده:امام زمان]]<br /> [[رده:القاب حضرت مهدی]]<br /> [[رده:روایات مهدویت]]<br /> <br /> <br /> <br /> [[رده:مقالات]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%A8_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA&diff=5071 2026-05-04T06:51:45Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>شما کاملاً حق دارید. بابت نمایش نامرتب پوزش می‌خواهم. مشکل از طرف من بود که متن را درون جعبه کد (`&lt;pre&gt;`) قرار دادم، در حالی که شما یک **خروجی تمیز و آماده برای کپی مستقیم** در محیط مدیاویکی نیاز دارید.<br /> <br /> در اینجا مقاله مورد نظر شما به صورت **متن ساده و کاملاً آماده** ارائه می‌شود. ساختار آن به گونه‌ای است که:<br /> - عنوان اصلی با `=`<br /> - زیرعنوان‌ها با `==`<br /> - پاورقی‌ها با `&lt;ref&gt;`<br /> - و جدول‌ها با فرمت ویکی<br /> <br /> شما می‌توانید این متن را کپی کرده و مستقیماً در صفحه مدیاویکی خود ذخیره کنید.<br /> <br /> ---<br /> <br /> = القاب حضرت مهدی (عج) در روایات =<br /> <br /> در منابع اسلامی، به‌ویژه در احادیث شیعه و سنی، برای حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) القاب متعددی ذکر شده است. هر یک از این القاب، نشان‌دهنده بُعدی از شخصیت، رسالت و جایگاه ایشان به‌عنوان منجی و مصلح موعود آخرالزمان می‌باشد. در این مقاله، مهم‌ترین القاب ایشان به همراه متن عربی روایت و ترجمه فارسی ارائه می‌گردد.<br /> <br /> == ۱. لقب «مهدی» (الْمَهْدِی) ==<br /> <br /> مشهورترین لقب حضرت مهدی (عج) است. «مهدی» به معنای «هدایت‌شده از سوی خدا» یا «هدایت‌گر» است.<br /> <br /> پیامبر اکرم (ص) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «یَکُونُ فِی آخِرِ الزَّمَانِ خَلِیفَةٌ یُقَالُ لَهُ الْمَهْدِی، یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ جَوْرًا وَظُلْمًا.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه فارسی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «در آخرالزمان، خلیفه‌ای خواهد بود که به او &quot;مهدی&quot; گفته می‌شود؛ زمین را پر از قسط و عدل می‌کند، همان‌گونه که از جور و ظلم پر شده باشد.»&lt;ref&gt;سنن ابن ماجه، ج۲، ص۱۳۶۸&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ۲. لقب «قائم» (الْقَائِم) ==<br /> <br /> «قائم» به معنای «قیام‌کننده برای حق» است. این لقب اشاره به قیام جهانی ایشان برای برقراری عدل دارد.<br /> <br /> امام صادق (ع) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «إِنَّ لِلْقَائِمِ غَیْبَةً قَبْلَ ظُهُورِهِ، فَإِذَا خَرَجَ یَقُولُ: أَلَا إِنِّی أَنَا الْقَائِمُ الَّذِی أَعِزُّ الصَّدِیقِینَ وَأُذِلُّ الْمُنَافِقِینَ.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترمجه فارسی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «برای قائم، غیبتی پیش از ظهورش است. پس هنگامی که خروج کند، می‌گوید: آگاه باشید که من همان قائمی هستم که دوستان را عزیز و منافقان را خوار می‌گردانم.»&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۵۲، ص۳۸۵&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ۳. لقب «منتظَر» (الْمُنْتَظَر) ==<br /> <br /> این لقب اشاره به انتظار مؤمنان برای ظهور ایشان دارد.<br /> <br /> پیامبر اکرم (ص) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ انْتِظَارُ الْمُنْتَظَرِ، الَّذِی یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه فارسی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «برترین اعمال، انتظار کشیدن برای &quot;منتظَر&quot; است؛ همان کسی که زمین را پر از قسط و عدل می‌کند.»&lt;ref&gt;کمال الدین، ج۱، ص۲۸۷&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ۴. لقب «حجت» (الْحُجَّة) ==<br /> <br /> «حجت» یعنی دلیل و برهان خداوند بر مردم. امام زمان (عج) حجت زنده خدا بر زمین است.<br /> <br /> امام رضا (ع) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «الْحُجَّةُ بَعْدَ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ ابْنُهُ الْمَهْدِیُّ الَّذِی یُصَلِّی خَلْفَهُ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه فارسی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «حجت پس از امام حسن عسگری (ع)، پسرش مهدی است که عیسی بن مریم پشت سر او نماز می‌خواند.»&lt;ref&gt;معانی الأخبار، ص۲۳۶&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ۵. لقب «خلف صالح» (الْخَلَف الصَّالِح) ==<br /> <br /> به معنای «جانشین شایسته» است. ایشان وارث انبیا و اولیای الهی هستند.<br /> <br /> امام باقر (ع) فرمودند:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «إِذَا مَاتَ الْإِمَامُ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ فَإِنَّ الْخَلَفَ الصَّالِحَ هُوَ ابْنُهُ الْمَهْدِیُّ.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه فارسی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «هنگامی که امام حسن عسگری (ع) از دنیا برود، همانا جانشین شایسته، پسرش مهدی است.»&lt;ref&gt;الغیبة نعمانی، ص۱۴۳&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == ۶. دیگر القاب مشهور در روایات ==<br /> <br /> بر اساس روایات، القاب دیگری نیز برای حضرت مهدی (عج) ذکر شده است که مهم‌ترین آنها عبارتند از:<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |+<br /> ! لقب !! معنا !! توضیح<br /> |-<br /> | '''صاحب الزمان''' || صاحب و صاحب اختیار زمان || اشاره به ولایت و حاکمیت معنوی ایشان در همه اعصار<br /> |-<br /> | '''بقیة الله''' || بازمانده خدا (ذخیره الهی) || اشاره به آیه «بَقِیَّتُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ» (هود/۸۶)<br /> |-<br /> | '''الموعود''' || وعده داده شده || اشاره به وعده ظهور در کتب آسمانی<br /> |}<br /> <br /> در روایات تفسیری درباره لقب «بقیة الله» آمده است:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;<br /> &lt;strong&gt;متن عربی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «بَقِیَّةُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ، قَالَ: هُوَ الْقَائِمُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ.»&lt;br&gt;<br /> &lt;strong&gt;ترجمه فارسی:&lt;/strong&gt;&lt;br&gt;<br /> «آیه &quot;بقیة الله برای شما بهتر است اگر مؤمن باشید&quot; در مورد قائم از خاندان محمد (ص) نازل شده است.»&lt;ref&gt;تفسیر قمی، ج۱، ص۳۶۸&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == نتیجه‌گیری ==<br /> <br /> مجموعه القاب حضرت مهدی (عج) در روایات، نشان‌دهنده شخصیتی محوری در آخرالزمان است؛ کسی که قیام می‌کند، عدل را می‌گسترد، حجت خداست، مورد انتظار جهانیان است و جانشین شایسته پیامبران و امامان پیشین است. هر لقب، دریچه‌ای به شناخت بهتر ایشان می‌گشاید.<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> [[رده:امام زمان]]<br /> [[رده:القاب حضرت مهدی]]<br /> [[رده:روایات مهدویت]]<br /> <br /> ---<br /> <br /> این مقاله کاملاً تمیز، مرتب و آماده کپی در مدیاویکی است. اگر نیاز به تغییر در لحن، تعداد روایات، یا افزودن بخش خاص دیگری دارید، بفرمایید.<br /> <br /> [[رده:مقالات]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%A8_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA&diff=5070 2026-05-04T06:49:56Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;pre&gt; == القاب حضرت مهدی (عج) در روایات == '''حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)''' در منابع اسلامی، به‌ویژه در روایات شیعه و سنی، دارای القاب متعددی است. هر لقب، نشان‌دهندهٔ بُعدی از شخصیت، رسالت و جایگاه ایشان به‌عنوان منجی و مصلح موعود آخرالزمان می‌باشد. در این مقاله، مهم‌ترین القاب ایشان به همراه متن عربی روایت و ترجمهٔ فارسی ارائه می‌گردد. === ۱. لقب «مهدی» (الْمَهْدِی) === مشهورترین لقب حضرت مهدی (عج) است. «مهدی» به معنای «هدایت‌شدهٔ از سوی خدا» یا «هدایت‌گر» است. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: &amp;lt;div dir=&quot;rtl&quot;&amp;gt; «یَکُونُ فِی آخِرِ الزَّمَانِ خَلِیفَةٌ یُقَالُ لَهُ الْمَهْدِی، یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ جَوْرًا وَظُلْمًا.» &amp;lt;/div&amp;gt; ترجمه: «در آخرالزمان، خلیفه‌ای خواهد بود که به او &quot;مهدی&quot; گفته می‌شود؛ زمین را پر از قسط و عدل می‌کند، همان‌گونه که از جور و ظلم پر شده باشد.»&lt;ref&gt;سنن ابن ماجه، ج۲، ص۱۳۶۸&lt;/ref&gt; === ۲. لقب «قائم» (الْقَائِم) === «قائم» به معنای «قیام‌کننده برای حق» است. این لقب اشاره به قیام جهانی ایشان برای برقراری عدل دارد. امام صادق (ع) فرمودند: &amp;lt;div dir=&quot;rtl&quot;&amp;gt; «إِنَّ لِلْقَائِمِ غَیْبَةً قَبْلَ ظُهُورِهِ، فَإِذَا خَرَجَ یَقُولُ: أَلَا إِنِّی أَنَا الْقَائِمُ الَّذِی أَعِزُّ الصَّدِیقِینَ وَأُذِلُّ الْمُنَافِقِینَ.» &amp;lt;/div&amp;gt; ترجمه: «برای قائم، غیبتی پیش از ظهورش است. پس هنگامی که خروج کند، می‌گوید: آگاه باشید که من همان قائمی هستم که دوستان را عزیز و منافقان را خوار می‌گردانم.»&lt;ref&gt;بحارالانوار، ج۵۲، ص۳۸۵&lt;/ref&gt; === ۳. لقب «منتظَر» (الْمُنْتَظَر) === این لقب اشاره به انتظار مؤمنان برای ظهور ایشان دارد. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: &amp;lt;div dir=&quot;rtl&quot;&amp;gt; «أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ انْتِظَارُ الْمُنْتَظَرِ، الَّذِی یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا.» &amp;lt;/div&amp;gt; ترجمه: «برترین اعمال، انتظار کشیدن برای &quot;منتظَر&quot; است؛ همان کسی که زمین را پر از قسط و عدل می‌کند.»&lt;ref&gt;کمال الدین، ج۱، ص۲۸۷&lt;/ref&gt; === ۴. لقب «حجت» (الْحُجَّة) === «حجت» یعنی دلیل و برهان خداوند بر مردم. امام زمان (عج) حجت زندهٔ خدا بر زمین است. امام رضا (ع) فرمودند: &amp;lt;div dir=&quot;rtl&quot;&amp;gt; «الْحُجَّةُ بَعْدَ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ ابْنُهُ الْمَهْدِیُّ الَّذِی یُصَلِّی خَلْفَهُ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ.» &amp;lt;/div&amp;gt; ترجمه: «حجت پس از امام حسن عسگری (ع)، پسرش مهدی است که عیسی بن مریم پشت سر او نماز می‌خواند.»&lt;ref&gt;معانی الأخبار، ص۲۳۶&lt;/ref&gt; === ۵. لقب «خلف صالح» (الْخَلَف الصَّالِح) === به معنای «جانشین شایسته» است. ایشان وارث انبیا و اولیای الهی هستند. امام باقر (ع) فرمودند: &amp;lt;div dir=&quot;rtl&quot;&amp;gt; «إِذَا مَاتَ الْإِمَامُ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ فَإِنَّ الْخَلَفَ الصَّالِحَ هُوَ ابْنُهُ الْمَهْدِیُّ.» &amp;lt;/div&amp;gt; ترجمه: «هنگامی که امام حسن عسگری (ع) از دنیا برود، همانا جانشین شایسته، پسرش مهدی است.»&lt;ref&gt;الغیبة نعمانی، ص۱۴۳&lt;/ref&gt; === ۶. دیگر القاب مشهور === بر اساس روایات، القاب دیگری نیز برای حضرت مهدی (عج) ذکر شده است که در جدول زیر به مهم‌ترین آنها اشاره می‌شود: {| class=&quot;wikitable&quot; ! لقب !! معنا !! اشاره روایی |- | '''صاحب الزمان''' || صاحب و صاحب اختیار زمان || اشاره به ولایت و حاکمیت معنوی ایشان در همه اعصار |- | '''بقیة الله''' || بازماندهٔ خدا (ذخیره الهی) || اشاره به آیهٔ «بَقِیَّتُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ» (هود/۸۶) |- | '''الموعود''' || همان کسی که به او وعده داده شده || اشاره به وعدهٔ ظهور در کتب آسمانی |} در روایات تفسیری آمده است: &amp;lt;div dir=&quot;rtl&quot;&amp;gt; «بَقِیَّةُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ، قَالَ: هُوَ الْقَائِمُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ.» &amp;lt;/div&amp;gt; ترجمه: «آیهٔ &quot;بقیة الله برای شما بهتر است اگر مؤمن باشید&quot; در مورد قائم از خاندان محمد (ص) نازل شده است.»&lt;ref&gt;تفسیر قمی، ج۱، ص۳۶۸&lt;/ref&gt; == نتیجه‌گیری == مجموعهٔ این القاب نشان می‌دهد که حضرت مهدی (عج) در نگاه روایات اسلامی، شخصیتی محوری در آخرالزمان است؛ کسی که قیام می‌کند، عدل را می‌گسترد، حجت خداست، مورد انتظار جهانیان است و جانشین شایستهٔ پیامبران و امامان پیشین است. == منابع == &amp;lt;references /&amp;gt; [[رده:امام زمان]] [[رده:القاب حضرت مهدی]] [[رده:روایات مهدویت]] &lt;/pre&gt;<br /> [[رده:مقالات]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8&diff=5069 2026-05-04T06:45:41Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px; justify-content: center; margin: 20px auto 0 auto;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;!-- الگوی اول: مطالب وبلاگ نویس --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; border: 1px solid #bae6fd; padding: 18px; background: linear-gradient(80deg, #e5ffe4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب وبلاگ نویس<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> category = وبلاگ نویس<br /> count = 10<br /> order = descending<br /> ordermethod = categoryadd<br /> addfirstcategorydate = true<br /> shownamespace = false<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;!-- الگوی دوم: آخرین مطالب --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; bor33der: 1px solid #bae6fd; padding: 18px;background: linear-gradient(<br /> 80deg, #9dc8e4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace = main<br /> count = 10<br /> ordermethod = lastedit<br /> order = descending<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> addtitlecategory = false<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;!-- الگوی سوم: مقالات --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; border: 1px solid #bae6fd; padding: 18px; background: linear-gradient(80deg, #e5ffe4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مقالات<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> category = مقالات<br /> count = 10<br /> order = descending<br /> ordermethod = categoryadd<br /> addfirstcategorydate = true<br /> shownamespace = false<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> *************<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; padding: 18px; background: linear-gradient(80deg, #9dc8e4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace = main<br /> count = 10<br /> ordermethod = lastedit<br /> order = descending<br /> addeditdate = true<br /> userdateformat = Y/m/d<br /> format = ,* [[%PAGE%]] ([[%DATE%]]),,<br /> suppresserrors = true<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%A8_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA&diff=5068 2026-05-04T06:43:27Z

<p>Admin: صفحه‌ای تازه حاوی «سسس رده:مقالات» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>سسس<br /> [[رده:مقالات]]</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8&diff=5067 2026-05-04T06:42:09Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px; justify-content: center; margin: 20px auto 0 auto;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;!-- الگوی اول: مطالب وبلاگ نویس --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; border: 1px solid #bae6fd; padding: 18px; background: linear-gradient(80deg, #e5ffe4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب وبلاگ نویس<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> category = وبلاگ نویس<br /> count = 10<br /> order = descending<br /> ordermethod = categoryadd<br /> addfirstcategorydate = true<br /> shownamespace = false<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;!-- الگوی دوم: آخرین مطالب --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; bor33der: 1px solid #bae6fd; padding: 18px;background: linear-gradient(<br /> 80deg, #9dc8e4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace = main<br /> count = 10<br /> ordermethod = lastedit<br /> order = descending<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> addtitlecategory = false<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;!-- الگوی سوم: مقالات --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; border: 1px solid #bae6fd; padding: 18px; background: linear-gradient(80deg, #e5ffe4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مقالات<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> category = مقالات<br /> count = 10<br /> order = descending<br /> ordermethod = categoryadd<br /> addfirstcategorydate = true<br /> shownamespace = false<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> *************<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; padding: 18px; background: linear-gradient(80deg, #9dc8e4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace = main<br /> count = 10<br /> ordermethod = lastedit<br /> order = descending<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> addeditdate = true<br /> userdateformat = Y/m/d<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8&diff=5066 2026-05-04T06:39:45Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px; justify-content: center; margin: 20px auto 0 auto;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;!-- الگوی اول: مطالب وبلاگ نویس --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; border: 1px solid #bae6fd; padding: 18px; background: linear-gradient(80deg, #e5ffe4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب وبلاگ نویس<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> category = وبلاگ نویس<br /> count = 10<br /> order = descending<br /> ordermethod = categoryadd<br /> addfirstcategorydate = true<br /> shownamespace = false<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;!-- الگوی دوم: آخرین مطالب --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; bor33der: 1px solid #bae6fd; padding: 18px;background: linear-gradient(<br /> 80deg, #9dc8e4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace = main<br /> count = 10<br /> ordermethod = lastedit<br /> order = descending<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> addtitlecategory = false<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;!-- الگوی سوم: مقالات --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; border: 1px solid #bae6fd; padding: 18px; background: linear-gradient(80deg, #e5ffe4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مقالات<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> category = مقالات<br /> count = 10<br /> order = descending<br /> ordermethod = categoryadd<br /> addfirstcategorydate = true<br /> shownamespace = false<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> *************<br /> &lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px; min-width: 250px; max-width: 600px; padding: 18px; background: linear-gradient(80deg, #9dc8e4, #ffffff); border-radius: 16px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(14,165,233,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0369a1; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 2px solid #0ea5e9; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #075985;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace = main<br /> count = 10<br /> ordermethod = lastedit<br /> order = descending<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> addtitlecategory = false<br /> addeditdate = true &lt;!-- تاریخ آخرین ویرایش را اضافه می‌کند --&gt;<br /> userdateformat = Y/m/d &lt;!-- فرمت تاریخ: سال/ماه/روز --&gt;<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=5065 2026-05-04T06:36:52Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #0f766e, #0e7490); color:white; padding:25px 20px; text-align:center; margin-bottom:25px; border-radius:20px; box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:28px; font-weight:bold; margin-bottom:8px;&quot;&gt;📚 دانشنامه تخصصی مهدویت&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:16px; opacity:0.9;&quot;&gt;مرجع کامل حضرت مهدی (عج) - از ولادت تا ظهور و دولت مهدوی&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;margin-top:15px;&quot;&gt;🔍 [[Special:Search|&lt;span style=&quot;color:#ffd966;&quot;&gt;صفحه جستجو&lt;/span&gt;]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:wrap; gap:20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex:2; min-width:250px;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background:#e6f7f5; padding:15px; border-right:5px solid #0f766e; margin-bottom:20px; border-radius:12px;&quot;&gt;<br /> 📌 '''مدخل ویژه ماه:''' [[توقیعات مبارکه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;توقیعات مبارکه&lt;/span&gt;]] | [[نقش زنان در عصر ظهور|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;نقش زنان در عصر ظهور&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:wrap; gap:20px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex:1; min-width:200px;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;🟢 ۱. شناخت حضرت&lt;/div&gt;<br /> * [[ولادت حضرت مهدی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;ولادت حضرت مهدی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[لقب‌های حضرت مهدی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;لقب‌های حضرت مهدی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[شجره‌نامه حضرت مهدی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;شجره‌نامه حضرت مهدی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[سیمای حضرت در دعاها|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;سیمای حضرت در دعاها&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;⚡ ۳. علائم ظهور&lt;/div&gt;<br /> * [[علائم حتمی ظهور|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;۵ علامت حتمی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[علائم غیرحتمی ظهور|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;علائم غیرحتمی ظهور&lt;/span&gt;]]<br /> * [[خروج سفیانی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;خروج سفیانی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[ندای آسمانی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;ندای آسمانی&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;🤲 ۵. وظایف منتظران&lt;/div&gt;<br /> * [[فقه انتظار|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;فقه انتظار&lt;/span&gt;]]<br /> * [[دعای عهد|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دعای عهد&lt;/span&gt;]] | [[دعای ندبه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دعای ندبه&lt;/span&gt;]]<br /> * [[اخلاق منتظر|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;اخلاق منتظر&lt;/span&gt;]]<br /> * [[آسیب‌شناسی انتظار|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;آسیب‌شناسی انتظار&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;🎥 کتابخانه چندرسانه‌ای&lt;/div&gt;<br /> * [[فیلم آخرین نجات|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;فیلم «آخرین نجات»&lt;/span&gt;]]<br /> * [[فیلم در انتظار طلوع|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;فیلم «در انتظار طلوع»&lt;/span&gt;]]<br /> * [[کتابخانه جامع مهدویت|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;کتابخانه جامع مهدویت (PDF)&lt;/span&gt;]]<br /> * [[دوره آموزشی امام زمان (عج)|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دوره آموزشی امام زمان (عج)&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex:1; min-width:200px;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;📖 ۲. غیبت و امامت&lt;/div&gt;<br /> * [[غیبت صغری و نواب اربعه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;غیبت صغری و نواب اربعه&lt;/span&gt;]]<br /> * [[غیبت کبری|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;غیبت کبری&lt;/span&gt;]]<br /> * [[توقیعات مبارکه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;توقیعات حضرت&lt;/span&gt;]]<br /> * [[نیابت عامه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;نیابت عامه&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;🌍 ۴. دولت مهدوی&lt;/div&gt;<br /> * [[قیام و بیعت با مهدی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;قیام و بیعت&lt;/span&gt;]]<br /> * [[ساختار حکومت مهدوی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;ساختار حکومت&lt;/span&gt;]]<br /> * [[عدالت جهانی در ظهور|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;عدالت جهانی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[نزول حضرت عیسی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;نزول حضرت عیسی&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:15px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:12px;&quot;&gt;❓ ۶. پاسخ به شبهات&lt;/div&gt;<br /> * [[شبهات تاریخی مهدویت|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;شبهات تاریخی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[شبهه طول عمر|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;شبهه طول عمر&lt;/span&gt;]]<br /> * [[شبهه جعل احادیث مهدوی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;جعل حدیث&lt;/span&gt;]]<br /> * [[سوءاستفاده سیاسی از مهدویت|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;سوءاستفاده سیاسی&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #d1fae5, #a7f3d0); border:1px solid #2dd4bf; border-radius:20px; padding:18px; margin:20px 0; box-shadow: 0 6px 14px rgba(15,118,110,0.1);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:20px; font-weight:bold; color:#0f766e; text-align:center;&quot;&gt;🎓 دوره‌های تخصصی مهدویت (رایگان)&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:wrap; gap:10px; margin-top:12px;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex:1; min-width:180px;&quot;&gt;* [[دوره آموزشی امام زمان (عج)|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دوره امام زمان (عج) - از ولادت تا ظهور&lt;/span&gt;]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex:1; min-width:180px;&quot;&gt;* [[دوره نشانه‌های ظهور (تحلیل روایات)|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دوره نشانه‌های ظهور (تحلیل روایات)&lt;/span&gt;]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;flex:1; min-width:180px;&quot;&gt;* [[دوره فقه انتظار و وظایف منتظران|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دوره فقه انتظار و وظایف منتظران&lt;/span&gt;]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #fef3c7, #fde68a); padding:15px; text-align:center; margin-top:20px; border-radius:16px; border:1px solid #f59e0b;&quot;&gt;<br /> 📊 '''آمار ویکی:''' ۳۲۰ مدخل | ۱,۴۰۰ صفحه | ۸۰ فیلم و سخنرانی | ۵ دوره رایگان<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex:0.6; min-width:250px;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:18px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:18px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:15px; text-align:center;&quot;&gt;⭐ پرطرفدارها&lt;/div&gt;<br /> * [[سفیانی کیست؟|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;سفیانی کیست؟&lt;/span&gt;]]<br /> * [[دعای ندبه با ترجمه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;دعای ندبه با ترجمه&lt;/span&gt;]]<br /> * [[نواب اربعه|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;نواب اربعه&lt;/span&gt;]]<br /> * [[نشانه‌های حتمی ظهور|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;نشانه‌های حتمی ظهور&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(80deg, #ccfbf1, #f0fdfa); border-radius: 20px; padding: 18px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(15,118,110,0.12); margin-bottom:20px; border:1px solid #5eead4;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 18px; font-weight: bold; color: #0f766e; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 8px; border-bottom: 3px solid #2dd4bf; text-align: center;&quot;&gt;<br /> 📰 آخرین مطالب<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;color: #0f766e;&quot;&gt;<br /> &lt;DynamicPageList&gt;<br /> namespace = main<br /> count = 10<br /> order = descending<br /> ordermethod = lastedit<br /> addfirstcategorydate = true<br /> shownamespace = false<br /> mode = unordered<br /> suppresserrors = true<br /> &lt;/DynamicPageList&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 11px; color: #4b5563; text-align: center; margin-top: 12px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #5eead4;&quot;&gt;<br /> ⏱️ تاریخ نمایش داده شده = آخرین تاریخ ویرایش<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #0f766e, #0e7490); color: white; border-radius: 20px; padding: 18px; text-align: center; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(0,0,0,0.15);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 17px; font-weight: bold; color: #fde047;&quot;&gt;🌙 روزشمار نیمه شعبان&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 22px; font-weight: bold; margin: 12px 0; background:#ffffff20; display:inline-block; padding:5px 15px; border-radius:40px;&quot;&gt;۱۵ شعبان ۱۴۴۸&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 14px;&quot;&gt;مطابق با &lt;strong&gt;۲۳ بهمن ۱۴۰۵ شمسی&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 14px; margin-top: 5px;&quot;&gt;و &lt;strong&gt;۱۲ فوریه ۲۰۲۷ میلادی&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;<br /> &lt;hr style=&quot;background:#fde047; height:2px; border:0; margin:15px 0;&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 13px;&quot;&gt;✨ اعمال شب و روز نیمه شعبان:&lt;br&gt;غسل، احیا، دعای ندبه، زیارت، صدقه&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;margin-top: 14px;&quot;&gt;<br /> [[برنامه کامل دهه شعبان|&lt;span style=&quot;color:#fde047; text-decoration:underline;&quot;&gt;📖 برنامه کامل دهه شعبان ←&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(145deg, #ffffff, #f0fdfa); border:1px solid #99f6e4; border-radius:20px; padding:18px; box-shadow: 0 4px 12px rgba(15,118,110,0.08);&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size:18px; font-weight:bold; color:#0f766e; border-bottom:3px solid #2dd4bf; padding-bottom:8px; margin-bottom:15px; text-align:center;&quot;&gt;📌 دسترسی سریع&lt;/div&gt;<br /> * [[ابزارهای ویکی|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;ابزارهای ویکی&lt;/span&gt;]]<br /> * [[درخواست مدخل جدید|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;درخواست مدخل جدید&lt;/span&gt;]]<br /> * [[تماس با مدیران|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;تماس با مدیران&lt;/span&gt;]]<br /> * [[راهنمای ویرایش|&lt;span style=&quot;color:#0f766e;&quot;&gt;راهنمای ویرایش&lt;/span&gt;]]<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #0f766e, #0e7490); color: white; padding:18px; text-align:center; margin-top:25px; border-radius:20px; font-size:12px; box-shadow: 0 -4px 12px rgba(0,0,0,0.05);&quot;&gt;<br /> این دانشنامه با استناد به قرآن، احادیث معتبر و منابع شیعه و سنی تدوین شده است. | استفاده با ذکر منبع آزاد<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> [[پرونده:تابلو غدیر - استاد محمود فرشچیان.png||جایگزین=تابلو غدیر - استاد محمود فرشچیان|upright=1.5|چپ|link=]]<br /> {{ShowDates}}<br /> {{icon}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{آخرین_مطالب}}</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:ShowDates&diff=5064 2026-05-04T06:23:08Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;direction: rtl; display: flex; flex-wrap: wrap;justify-content: center; line-height: 1px !important; align-items: center; gap: 1px; background: #fff0fd; border-radius: 20px; margin: 8px; padding: 2px; font-family: system-ui, Tahoma, sans-serif;&quot;&gt;<br /> <br /> &lt;!-- تاریخ شمسی --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 14px; line-height: 1px !important; color: #0f172a; white-space: nowrap; padding: 0 8px; font-weight: 500;&quot;&gt;<br /> دوشنبه - ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;!-- روزشمار غدیر - وسط و قرمز پررنگ با تگ span و !important --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;white-space: nowrap; padding: 0 8px;&quot;&gt;<br /> &lt;span style=&quot;font-size: 17px;line-height: 1px !important; color: #ff6921 !important; font-weight: 700; background: none; border: none;&quot;&gt;<br /> 🏴 ۳۱ روز تا غدیر (۱۸ ذی‌الحجه)<br /> &lt;/span&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;!-- تاریخ قمری --&gt;<br /> &lt;div style=&quot;font-size: 14px;line-height: 1px !important; color: #0f172a; white-space: nowrap; padding: 0 8px;&quot;&gt;<br /> الاثنین - ۱6 ذی‌القعده ۱۴۴۷<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;/div&gt;</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%B3%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C&diff=5063 2026-05-03T09:21:37Z

<p>Admin: /* افسردگی و خستگی: تفاوت‌ها، نشانه‌ها و راهکارهای عملی */</p> <hr /> <div>== افسردگی و خستگی: تفاوت‌ها، نشانه‌ها و راهکارهای عملی ==<br /> <br /> افسردگی و خستگی دو واژه‌ای هستند که اغلب به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما تفاوت‌های بنیادی دارند. خستگی می‌تواند نشانهٔ افسردگی باشد، اما هر خستگیای افسردگی نیست و هر افسردگیای با خستگی همراه نیست.&lt;ref&gt;American Psychiatric Association. &quot;Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR)&quot;. APA Publishing, 2022, p. 177.&lt;/ref&gt; این مقاله به بررسی رابطهٔ این دو پدیده، نشانه‌های افتراقی و راهکارهای عملی برای مقابله با هر دو می‌پرداززد.<br /> <br /> == ۱. تعریف افسردگی و خستگی ==<br /> <br /> ۱.۱. افسردگی (Depression)<br /> <br /> افسردگی یک اختلال روانی پایدار است که با غمگینی مزمن، کاهش لذت (آنهدونیا)، تغییر در اشتها و خواب، احساس بی‌ارزشی و کاهش انرژی به مدت حداقل دو هفته مشخص می‌شود.&lt;ref&gt;World Health Organization. &quot;International Classification of Diseases (ICD-11)&quot;. WHO, 2022, entry 6A70.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۱.۲. خستگی (Fatigue)<br /> <br /> خستگی حالتی از فرسودگی جسمی یا روانی است که با استراحت معمولاً برطرف می‌شود. خستگی می‌تواند حاد (کمتر از یک ماه) یا مزمن (بیشتر از شش ماه) باشد.&lt;ref&gt;Chaudhuri, Abhijit; Behan, Peter O. &quot;Fatigue in neurological disorders&quot;. The Lancet, 2004, 363(9413), 978-988.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == ۲. جدول تفاوت‌های کلیدی افسردگی و خستگی ==<br /> <br /> ```wiki<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |+ تفاوت‌های اصلی افسردگی و خستگی ساده<br /> |-<br /> ! ویژگی<br /> ! افسردگی<br /> ! خستگی ساده (بدون افسردگی)<br /> |-<br /> | مدت<br /> | حداقل ۲ هفته، معمولاً ماه‌ها<br /> | چند ساعت تا چند روز (پس از فعالیت یا کمبود خواب)<br /> |-<br /> | تأثیر استراحت<br /> | استراحت بهبود قابل‌توجهی ایجاد نمی‌کند<br /> | استراحت معمولاً بهبود می‌بخشد<br /> |-<br /> | احساس غم و پوچی<br /> | حضور دارد (اکثر روز)<br /> | وجود ندارد یا بسیار خفیف است<br /> |-<br /> | لذت از فعالیت‌های قبلی<br /> | به شدت کاهش یافته (آنهدونیا)<br /> | حفظ شده است<br /> |-<br /> | تغییر اشتها و وزن<br /> | شایع (کاهش یا افزایش)<br /> | معمولاً ندارد<br /> |-<br /> | افکار مرگ یا خودکشی<br /> | ممکن است وجود داشته باشد<br /> | وجود ندارد<br /> |}<br /> ```<br /> <br /> == ۳. علل و عوامل زمینه‌ساز ==<br /> <br /> ۳.۱. علل افسردگی<br /> <br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |+ علل و عوامل زمینه‌ساز افسردگی<br /> |-<br /> ! دسته<br /> ! عوامل<br /> ! منبع<br /> |-<br /> | زیستی<br /> | کاهش سطح سروتونین، نوراپی‌نفرین و دوپامین در مغز<br /> | &lt;ref&gt;Harrison, Neil A. &quot;Neurobiological mechanisms of depression&quot;. British Journal of Psychiatry, 2019, 215(3), 456-462.&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> | ژنتیکی<br /> | سابقه خانوادگی افسردگی (افزایش خطر ۲ تا ۳ برابری)<br /> | &lt;ref&gt;Sullivan, Patrick F. &quot;The genetics of depression&quot;. Nature Reviews Neuroscience, 2019, 20(5), 293-304.&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> | روانی<br /> | استرس مزمن، تروما، فقدان عزیز، شکست عاطفی یا شغلی<br /> |<br /> |-<br /> | معنوی<br /> | احساس پوچی، دوری از یاد خدا، فقدان هدف متعالی در زندگی<br /> | &lt;ref&gt;مطهری، مرتضی. انسان و ایمان. صدرا، ج۲، ص ۸۷.&lt;/ref&gt;<br /> |}<br /> ۳.۲. علل خستگی (بدون افسردگی)<br /> <br /> · کمبود خواب مزمن (کمتر از ۶ ساعت در شبانه‌روز)&lt;ref&gt;Grandner, Michael A. &quot;Sleep and health&quot;. Current Opinion in Physiology, 2020, 15, 105-112.&lt;/ref&gt;<br /> · کم خونی (فقر آهن، B12 یا فولات)<br /> · کمکاری تیروئید (هیپوتیروئیدی)<br /> · کم آبی بدن (مصرف کمتر از ۸ لیوان آب در روز)<br /> · مصرف طولانی مدت کافئین و سپس قطع ناگهانی<br /> · فشار کاری یا تحصیلی طاقت‌فرسا<br /> <br /> == ۴. نشانه‌های هشداردهنده که نیاز به پیگیری جدی دارد ==<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;<br /> |+ نشانه‌های هشداردهنده افسردگی (در صورت وجود، حتماً به متخصص مراجعه کنید)<br /> |-<br /> ! نشانه<br /> ! توضیح<br /> ! اقدام فوری<br /> |-<br /> | افکار خودکشی یا مرگ<br /> | نوشتن وصیت‌نامه، صحبت از نبودن خود، جمع کردن داروها<br /> | تماس با اورژانس (۱۲۳) یا مراجعه به اورژانس روانپزشکی<br /> |-<br /> | عدم توانایی در بلند شدن از رختخواب به مدت چند روز<br /> | حتی برای خوردن غذا یا رفتن به دستشویی هم توان ندارد<br /> | مراجعه به روانپزشک ظرف ۴۸ ساعت<br /> |-<br /> | کاهش وزن چشمگیر بدون رژیم<br /> | بیش از ۵ درصد وزن بدن در یک ماه<br /> | همزمان بررسی داخلی و روانپزشکی<br /> |-<br /> | انزوای کامل اجتماعی<br /> | قطع تماس با همه افراد حتی خانواده درجه یک به مدت بیش از یک هفته<br /> | رواندرمانی فوری<br /> |}<br /> ```<br /> <br /> == ۵. راهکارهای عملی برای مقابله با خستگی (رویکرد جسمی و رفتاری) ==<br /> <br /> ۵.۱. اصلاح سبک زندگی<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |+ راهکارهای عملی اصلاح سبک زندگی برای کاهش خستگی<br /> |-<br /> ! راهکار<br /> ! جزئیات<br /> ! زمان مشاهده نتیجه<br /> |-<br /> | تنظیم خواب<br /> | ۷ تا ۸ ساعت خواب در شب، ساعت ثابت بیداری حتی آخر هفته<br /> | ۱ تا ۲ هفته<br /> |-<br /> | تغذیه مناسب<br /> | صبحانه کامل، مصرف پروتئین، میوه و سبزیجات، کاهش قند ساده<br /> | ۳ تا ۵ روز<br /> |-<br /> | هیدراتاسیون (آب رسانی)<br /> | ۸ تا ۱۰ لیوان آب در طول روز، قبل از احساس تشنگی<br /> | ۲۴ تا ۴۸ ساعت<br /> |-<br /> | ورزش منظم<br /> | ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیاده‌روی تند، ۵ روز در هفته<br /> | ۲ هفته<br /> |-<br /> | استراحت فعال<br /> | هر ۹۰ دقیقه کار، ۵ دقیقه راه رفتن یا حرکات کششی<br /> | فوری<br /> |}<br /> <br /> ۵.۲. تکنیک تنفسی انرژی‌بخش (۴-۷-۸)<br /> <br /> این تکنیک توسط دکتر اندرو وایل برای کاهش خستگی و افزایش انرژی ارائه شده است:&lt;ref&gt;Weil, Andrew. &quot;Spontaneous Happiness&quot;. Little, Brown and Company, 2011, p. 98.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 1. بازدم کامل را از راه دهان انجام دهید<br /> 2. ۴ ثانیه از راه بینی نفس بکشید<br /> 3. ۷ ثانیه نفس را حبس کنید<br /> 4. ۸ ثانیه به آرامی از راه دهان بازدم کنید<br /> 5. ۴ تا ۸ بار تکرار کنید<br /> <br /> == ۶. راهکارهای معنوی برای مقابله با افسردگی (منابع دینی) ==<br /> <br /> ۶.۱. توکل و رضا<br /> <br /> امام علی علیه‌السلام می‌فرماید:<br /> <br /> «مَنِ اشْتَدَّتْ عَلَیْهِ الْأَحْزَانُ فَلْیُکْثِرْ مِنْ قَوْلِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ»&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۷۳، ص ۳۱۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> یعنی هر کس غم‌ها بر او سخت شود، بسیار بگوید «لا حول و لا قوه الا بالله».<br /> <br /> ۶.۲. گفتار درمانی قرآنی<br /> <br /> قرآن کریم می‌فرماید:<br /> <br /> «أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»&lt;ref&gt;سوره رعد، آیه ۲۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مطالعه روزانه حداقل ۵ دقیقه قرآن با تدبر (نه صرف تلاوت) می‌تواند به عنوان «درمان معنوی مکمل» در کنار درمان پزشکی عمل کند.<br /> <br /> ۶.۳. دعا برای برطرف شدن غم و اندوه<br /> <br /> امام صادق علیه‌السلام این ذکر را برای رفع غم و افسردگی توصیه کرده است:<br /> <br /> «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْمَلِکُ الْحَقُّ الْمُبِینُ»&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص ۵۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> تکرار ۱۰۰ بار در روز، به همراه طلب شفا از خدا.<br /> <br /> == ۷. جدول اقدامات فوری برای روزهای سخت افسردگی ==<br /> <br /> ```wiki<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |+ اقدامات فوری برای روزهایی که احساس می‌کنید از شدت خستگی یا افسردگی فلج شده‌اید<br /> |-<br /> ! اقدام<br /> ! زمان لازم<br /> ! میزان تأثیر (از ۱ تا ۱۰)<br /> ! توضیح<br /> |-<br /> | بیرون آمدن از خانه و ۵ دقیقه قدم زدن در آفتاب صبحگاهی<br /> | ۵ دقیقه<br /> | ۶<br /> | نور خورشید تولید سروتونین را افزایش می‌دهد<br /> |-<br /> | تماس تلفنی (فقط ۲ دقیقه) با یک دوست صمیمی<br /> | ۲ دقیقه<br /> | ۷<br /> | ارتباط اجتماعی حادترین سم تنهایی است<br /> |-<br /> | نوشیدن یک لیوان آب سرد و سپس دوش آب ولرم<br /> | ۵ دقیقه<br /> | ۵<br /> | تغییر دمای بدن، سیستم عصبی را دوباره راه‌اندازی می‌کند<br /> |-<br /> | مرتب کردن فقط یک گوشه از اتاق (مثلا میز)<br /> | ۳ دقیقه<br /> | ۴<br /> | احساس کنترل و موفقیت کوچک<br /> |-<br /> | خواندن یک صفحه از قرآن یا نهج‌البلاغه با صدای بلند<br /> | ۲ دقیقه<br /> | ۶<br /> | ارتعاش صدا و محتوای معنوی هر دو اثر دارند<br /> |-<br /> | نوشتن یک جمله شکرگزاری (هر چیزی که امروز خوب است)<br /> | ۱ دقیقه<br /> | ۵<br /> | توجه به دارایی‌ها نه کمبودها<br /> |}<br /> ```<br /> <br /> == ۸. چه زمانی باید حتماً به متخصص مراجعه کرد؟ ==<br /> <br /> ```wiki<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;<br /> |+ معیارهای مراجعه فوری به روانپزشک یا روانشناس<br /> |-<br /> | اگر حداقل ۵ نشانه از این فهرست را به مدت بیش از ۲ هفته دارید<br /> | <br /> |-<br /> |<br /> • احساس غم یا پوچی تقریباً هر روز<br /> • کاهش شدید علاقه به همه یا بیشتر فعالیت‌ها<br /> • کاهش یا افزایش وزن بدون رژیم (بیش از ۵ درصد در ماه)<br /> • بی‌خوابی یا پرخوابی تقریباً هر روز<br /> • خستگی و کاهش انرژی تقریباً هر روز<br /> • احساس بی‌ارزشی یا گناه مفرط<br /> • کاهش توانایی تمرکز و تصمیم‌گیری<br /> • افکار عودکننده درباره مرگ یا خودکشی<br /> | <br /> |-<br /> | همچنین اگر:<br /> • افکار آسیب زدن به خود یا دیگران دارید<br /> • نتوانسته‌اید بیش از ۲ روز از رختخواب خارج شوید<br /> • مصرف الکل یا مواد مخدر را برای کاهش درد شروع کرده‌اید<br /> • فکر می‌کنید شرایط هرگز بهتر نمی‌شود<br /> |<br /> |}<br /> ```<br /> <br /> == ۹. جمع‌بندی: افسردگی قابل درمان است ==<br /> <br /> خستگی یک علامت است، افسردگی یک بیماری. اما خبر خوب این است که افسردگی یکی از قابل‌درمان‌ترین اختلالات روانی است. ترکیب دارودرمانی، رواندرمانی و رویکردهای معنوی، نرخ بهبودی بیش از ۸۰ درصد را نشان داده است.&lt;ref&gt;National Institute of Mental Health. &quot;Major Depression&quot;. NIMH Publication No. 21-3561, 2021, p. 5.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برای خستگی ساده، اصلاح سبک زندگی، خواب، تغذیه و هیدراتاسیون معمولاً ظرف ۲ هفته معجزه می‌کند.<br /> <br /> اما هرگز فراموش نکنید آنچه از همه مهمتر است: درخواست کمک، نشانه ضعف نیست، نشانه هوشمندی و شجاعت است. امام علی علیه‌السلام می‌فرماید:<br /> <br /> «لَا یَحْقِرَنَّ أَحَدٌ نَفْسَهُ فِی طَلَبِ الْعِلَاجِ»&lt;ref&gt;غرر الحکم، ج۲، ص ۶۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> هیچ کس خود را برای طلب درمان، خوار نشمارد.<br /> <br /> اگر این حالت را دارید، از امروز یک قدم بردارید: با یک متخصص تماس بگیرید یا حداقل با یک دوست قابل اعتماد صحبت کنید. همان قدم اول، شروع بهبود است.<br /> <br /> ---<br /> ==پاورقی==<br /> [[رده:وبلاگ نویس]].</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%B3%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C&diff=5058 2026-05-03T09:10:47Z

<p>Admin: /* افسردگی و خستگی: تفاوت‌ها، نشانه‌ها و راهکارهای عملی */</p> <hr /> <div>== افسردگی و خستگی: تفاوت‌ها، نشانه‌ها و راهکارهای عملی ==<br /> <br /> افسردگی و خستگی دو واژه‌ای هستند که اغلب به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما تفاوت‌های بنیادی دارند. خستگی می‌تواند نشانهٔ افسردگی باشد، اما هر خستگیای افسردگی نیست و هر افسردگیای با خستگی همراه نیست.&lt;ref&gt;American Psychiatric Association. &quot;Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR)&quot;. APA Publishing, 2022, p. 177.&lt;/ref&gt; این مقاله به بررسی رابطهٔ این دو پدیده، نشانه‌های افتراقی و راهکارهای عملی برای مقابله با هر دو می‌پرداززد.<br /> <br /> {{متن کشویی|عبارت مورد نظر|ترجمه یا توضیحی که با هاور کردن نشان داده شود}}<br /> {{متن کشویی|آیه ۱ حمد|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ}}<br /> <br /> == ۱. تعریف افسردگی و خستگی ==<br /> <br /> ۱.۱. افسردگی (Depression)<br /> <br /> افسردگی یک اختلال روانی پایدار است که با غمگینی مزمن، کاهش لذت (آنهدونیا)، تغییر در اشتها و خواب، احساس بی‌ارزشی و کاهش انرژی به مدت حداقل دو هفته مشخص می‌شود.&lt;ref&gt;World Health Organization. &quot;International Classification of Diseases (ICD-11)&quot;. WHO, 2022, entry 6A70.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۱.۲. خستگی (Fatigue)<br /> <br /> خستگی حالتی از فرسودگی جسمی یا روانی است که با استراحت معمولاً برطرف می‌شود. خستگی می‌تواند حاد (کمتر از یک ماه) یا مزمن (بیشتر از شش ماه) باشد.&lt;ref&gt;Chaudhuri, Abhijit; Behan, Peter O. &quot;Fatigue in neurological disorders&quot;. The Lancet, 2004, 363(9413), 978-988.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == ۲. جدول تفاوت‌های کلیدی افسردگی و خستگی ==<br /> <br /> ```wiki<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |+ تفاوت‌های اصلی افسردگی و خستگی ساده<br /> |-<br /> ! ویژگی<br /> ! افسردگی<br /> ! خستگی ساده (بدون افسردگی)<br /> |-<br /> | مدت<br /> | حداقل ۲ هفته، معمولاً ماه‌ها<br /> | چند ساعت تا چند روز (پس از فعالیت یا کمبود خواب)<br /> |-<br /> | تأثیر استراحت<br /> | استراحت بهبود قابل‌توجهی ایجاد نمی‌کند<br /> | استراحت معمولاً بهبود می‌بخشد<br /> |-<br /> | احساس غم و پوچی<br /> | حضور دارد (اکثر روز)<br /> | وجود ندارد یا بسیار خفیف است<br /> |-<br /> | لذت از فعالیت‌های قبلی<br /> | به شدت کاهش یافته (آنهدونیا)<br /> | حفظ شده است<br /> |-<br /> | تغییر اشتها و وزن<br /> | شایع (کاهش یا افزایش)<br /> | معمولاً ندارد<br /> |-<br /> | افکار مرگ یا خودکشی<br /> | ممکن است وجود داشته باشد<br /> | وجود ندارد<br /> |}<br /> ```<br /> <br /> == ۳. علل و عوامل زمینه‌ساز ==<br /> <br /> ۳.۱. علل افسردگی<br /> <br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |+ علل و عوامل زمینه‌ساز افسردگی<br /> |-<br /> ! دسته<br /> ! عوامل<br /> ! منبع<br /> |-<br /> | زیستی<br /> | کاهش سطح سروتونین، نوراپی‌نفرین و دوپامین در مغز<br /> | &lt;ref&gt;Harrison, Neil A. &quot;Neurobiological mechanisms of depression&quot;. British Journal of Psychiatry, 2019, 215(3), 456-462.&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> | ژنتیکی<br /> | سابقه خانوادگی افسردگی (افزایش خطر ۲ تا ۳ برابری)<br /> | &lt;ref&gt;Sullivan, Patrick F. &quot;The genetics of depression&quot;. Nature Reviews Neuroscience, 2019, 20(5), 293-304.&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> | روانی<br /> | استرس مزمن، تروما، فقدان عزیز، شکست عاطفی یا شغلی<br /> |<br /> |-<br /> | معنوی<br /> | احساس پوچی، دوری از یاد خدا، فقدان هدف متعالی در زندگی<br /> | &lt;ref&gt;مطهری، مرتضی. انسان و ایمان. صدرا، ج۲، ص ۸۷.&lt;/ref&gt;<br /> |}<br /> ۳.۲. علل خستگی (بدون افسردگی)<br /> <br /> · کمبود خواب مزمن (کمتر از ۶ ساعت در شبانه‌روز)&lt;ref&gt;Grandner, Michael A. &quot;Sleep and health&quot;. Current Opinion in Physiology, 2020, 15, 105-112.&lt;/ref&gt;<br /> · کم خونی (فقر آهن، B12 یا فولات)<br /> · کمکاری تیروئید (هیپوتیروئیدی)<br /> · کم آبی بدن (مصرف کمتر از ۸ لیوان آب در روز)<br /> · مصرف طولانی مدت کافئین و سپس قطع ناگهانی<br /> · فشار کاری یا تحصیلی طاقت‌فرسا<br /> <br /> == ۴. نشانه‌های هشداردهنده که نیاز به پیگیری جدی دارد ==<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;<br /> |+ نشانه‌های هشداردهنده افسردگی (در صورت وجود، حتماً به متخصص مراجعه کنید)<br /> |-<br /> ! نشانه<br /> ! توضیح<br /> ! اقدام فوری<br /> |-<br /> | افکار خودکشی یا مرگ<br /> | نوشتن وصیت‌نامه، صحبت از نبودن خود، جمع کردن داروها<br /> | تماس با اورژانس (۱۲۳) یا مراجعه به اورژانس روانپزشکی<br /> |-<br /> | عدم توانایی در بلند شدن از رختخواب به مدت چند روز<br /> | حتی برای خوردن غذا یا رفتن به دستشویی هم توان ندارد<br /> | مراجعه به روانپزشک ظرف ۴۸ ساعت<br /> |-<br /> | کاهش وزن چشمگیر بدون رژیم<br /> | بیش از ۵ درصد وزن بدن در یک ماه<br /> | همزمان بررسی داخلی و روانپزشکی<br /> |-<br /> | انزوای کامل اجتماعی<br /> | قطع تماس با همه افراد حتی خانواده درجه یک به مدت بیش از یک هفته<br /> | رواندرمانی فوری<br /> |}<br /> ```<br /> <br /> == ۵. راهکارهای عملی برای مقابله با خستگی (رویکرد جسمی و رفتاری) ==<br /> <br /> ۵.۱. اصلاح سبک زندگی<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |+ راهکارهای عملی اصلاح سبک زندگی برای کاهش خستگی<br /> |-<br /> ! راهکار<br /> ! جزئیات<br /> ! زمان مشاهده نتیجه<br /> |-<br /> | تنظیم خواب<br /> | ۷ تا ۸ ساعت خواب در شب، ساعت ثابت بیداری حتی آخر هفته<br /> | ۱ تا ۲ هفته<br /> |-<br /> | تغذیه مناسب<br /> | صبحانه کامل، مصرف پروتئین، میوه و سبزیجات، کاهش قند ساده<br /> | ۳ تا ۵ روز<br /> |-<br /> | هیدراتاسیون (آب رسانی)<br /> | ۸ تا ۱۰ لیوان آب در طول روز، قبل از احساس تشنگی<br /> | ۲۴ تا ۴۸ ساعت<br /> |-<br /> | ورزش منظم<br /> | ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیاده‌روی تند، ۵ روز در هفته<br /> | ۲ هفته<br /> |-<br /> | استراحت فعال<br /> | هر ۹۰ دقیقه کار، ۵ دقیقه راه رفتن یا حرکات کششی<br /> | فوری<br /> |}<br /> <br /> ۵.۲. تکنیک تنفسی انرژی‌بخش (۴-۷-۸)<br /> <br /> این تکنیک توسط دکتر اندرو وایل برای کاهش خستگی و افزایش انرژی ارائه شده است:&lt;ref&gt;Weil, Andrew. &quot;Spontaneous Happiness&quot;. Little, Brown and Company, 2011, p. 98.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 1. بازدم کامل را از راه دهان انجام دهید<br /> 2. ۴ ثانیه از راه بینی نفس بکشید<br /> 3. ۷ ثانیه نفس را حبس کنید<br /> 4. ۸ ثانیه به آرامی از راه دهان بازدم کنید<br /> 5. ۴ تا ۸ بار تکرار کنید<br /> <br /> == ۶. راهکارهای معنوی برای مقابله با افسردگی (منابع دینی) ==<br /> <br /> ۶.۱. توکل و رضا<br /> <br /> امام علی علیه‌السلام می‌فرماید:<br /> <br /> «مَنِ اشْتَدَّتْ عَلَیْهِ الْأَحْزَانُ فَلْیُکْثِرْ مِنْ قَوْلِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ»&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۷۳، ص ۳۱۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> یعنی هر کس غم‌ها بر او سخت شود، بسیار بگوید «لا حول و لا قوه الا بالله».<br /> <br /> ۶.۲. گفتار درمانی قرآنی<br /> <br /> قرآن کریم می‌فرماید:<br /> <br /> «أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»&lt;ref&gt;سوره رعد، آیه ۲۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مطالعه روزانه حداقل ۵ دقیقه قرآن با تدبر (نه صرف تلاوت) می‌تواند به عنوان «درمان معنوی مکمل» در کنار درمان پزشکی عمل کند.<br /> <br /> ۶.۳. دعا برای برطرف شدن غم و اندوه<br /> <br /> امام صادق علیه‌السلام این ذکر را برای رفع غم و افسردگی توصیه کرده است:<br /> <br /> «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْمَلِکُ الْحَقُّ الْمُبِینُ»&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص ۵۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> تکرار ۱۰۰ بار در روز، به همراه طلب شفا از خدا.<br /> <br /> == ۷. جدول اقدامات فوری برای روزهای سخت افسردگی ==<br /> <br /> ```wiki<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |+ اقدامات فوری برای روزهایی که احساس می‌کنید از شدت خستگی یا افسردگی فلج شده‌اید<br /> |-<br /> ! اقدام<br /> ! زمان لازم<br /> ! میزان تأثیر (از ۱ تا ۱۰)<br /> ! توضیح<br /> |-<br /> | بیرون آمدن از خانه و ۵ دقیقه قدم زدن در آفتاب صبحگاهی<br /> | ۵ دقیقه<br /> | ۶<br /> | نور خورشید تولید سروتونین را افزایش می‌دهد<br /> |-<br /> | تماس تلفنی (فقط ۲ دقیقه) با یک دوست صمیمی<br /> | ۲ دقیقه<br /> | ۷<br /> | ارتباط اجتماعی حادترین سم تنهایی است<br /> |-<br /> | نوشیدن یک لیوان آب سرد و سپس دوش آب ولرم<br /> | ۵ دقیقه<br /> | ۵<br /> | تغییر دمای بدن، سیستم عصبی را دوباره راه‌اندازی می‌کند<br /> |-<br /> | مرتب کردن فقط یک گوشه از اتاق (مثلا میز)<br /> | ۳ دقیقه<br /> | ۴<br /> | احساس کنترل و موفقیت کوچک<br /> |-<br /> | خواندن یک صفحه از قرآن یا نهج‌البلاغه با صدای بلند<br /> | ۲ دقیقه<br /> | ۶<br /> | ارتعاش صدا و محتوای معنوی هر دو اثر دارند<br /> |-<br /> | نوشتن یک جمله شکرگزاری (هر چیزی که امروز خوب است)<br /> | ۱ دقیقه<br /> | ۵<br /> | توجه به دارایی‌ها نه کمبودها<br /> |}<br /> ```<br /> <br /> == ۸. چه زمانی باید حتماً به متخصص مراجعه کرد؟ ==<br /> <br /> ```wiki<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;<br /> |+ معیارهای مراجعه فوری به روانپزشک یا روانشناس<br /> |-<br /> | اگر حداقل ۵ نشانه از این فهرست را به مدت بیش از ۲ هفته دارید<br /> | <br /> |-<br /> |<br /> • احساس غم یا پوچی تقریباً هر روز<br /> • کاهش شدید علاقه به همه یا بیشتر فعالیت‌ها<br /> • کاهش یا افزایش وزن بدون رژیم (بیش از ۵ درصد در ماه)<br /> • بی‌خوابی یا پرخوابی تقریباً هر روز<br /> • خستگی و کاهش انرژی تقریباً هر روز<br /> • احساس بی‌ارزشی یا گناه مفرط<br /> • کاهش توانایی تمرکز و تصمیم‌گیری<br /> • افکار عودکننده درباره مرگ یا خودکشی<br /> | <br /> |-<br /> | همچنین اگر:<br /> • افکار آسیب زدن به خود یا دیگران دارید<br /> • نتوانسته‌اید بیش از ۲ روز از رختخواب خارج شوید<br /> • مصرف الکل یا مواد مخدر را برای کاهش درد شروع کرده‌اید<br /> • فکر می‌کنید شرایط هرگز بهتر نمی‌شود<br /> |<br /> |}<br /> ```<br /> <br /> == ۹. جمع‌بندی: افسردگی قابل درمان است ==<br /> <br /> خستگی یک علامت است، افسردگی یک بیماری. اما خبر خوب این است که افسردگی یکی از قابل‌درمان‌ترین اختلالات روانی است. ترکیب دارودرمانی، رواندرمانی و رویکردهای معنوی، نرخ بهبودی بیش از ۸۰ درصد را نشان داده است.&lt;ref&gt;National Institute of Mental Health. &quot;Major Depression&quot;. NIMH Publication No. 21-3561, 2021, p. 5.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برای خستگی ساده، اصلاح سبک زندگی، خواب، تغذیه و هیدراتاسیون معمولاً ظرف ۲ هفته معجزه می‌کند.<br /> <br /> اما هرگز فراموش نکنید آنچه از همه مهمتر است: درخواست کمک، نشانه ضعف نیست، نشانه هوشمندی و شجاعت است. امام علی علیه‌السلام می‌فرماید:<br /> <br /> «لَا یَحْقِرَنَّ أَحَدٌ نَفْسَهُ فِی طَلَبِ الْعِلَاجِ»&lt;ref&gt;غرر الحکم، ج۲، ص ۶۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> هیچ کس خود را برای طلب درمان، خوار نشمارد.<br /> <br /> اگر این حالت را دارید، از امروز یک قدم بردارید: با یک متخصص تماس بگیرید یا حداقل با یک دوست قابل اعتماد صحبت کنید. همان قدم اول، شروع بهبود است.<br /> <br /> ---<br /> ==پاورقی==<br /> [[رده:وبلاگ نویس]].</div>

Admin http://zooha.ir/admin/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%B3%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C&diff=5057 2026-05-03T09:09:24Z

<p>Admin: /* افسردگی و خستگی: تفاوت‌ها، نشانه‌ها و راهکارهای عملی */</p> <hr /> <div>== افسردگی و خستگی: تفاوت‌ها، نشانه‌ها و راهکارهای عملی ==<br /> <br /> افسردگی و خستگی دو واژه‌ای هستند که اغلب به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما تفاوت‌های بنیادی دارند. خستگی می‌تواند نشانهٔ افسردگی باشد، اما هر خستگیای افسردگی نیست و هر افسردگیای با خستگی همراه نیست.&lt;ref&gt;American Psychiatric Association. &quot;Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR)&quot;. APA Publishing, 2022, p. 177.&lt;/ref&gt; این مقاله به بررسی رابطهٔ این دو پدیده، نشانه‌های افتراقی و راهکارهای عملی برای مقابله با هر دو می‌پرداززد.<br /> <br /> {{متن کشویی|عبارت مورد نظر|ترجمه یا توضیحی که با هاور کردن نشان داده شود}}<br /> <br /> == ۱. تعریف افسردگی و خستگی ==<br /> <br /> ۱.۱. افسردگی (Depression)<br /> <br /> افسردگی یک اختلال روانی پایدار است که با غمگینی مزمن، کاهش لذت (آنهدونیا)، تغییر در اشتها و خواب، احساس بی‌ارزشی و کاهش انرژی به مدت حداقل دو هفته مشخص می‌شود.&lt;ref&gt;World Health Organization. &quot;International Classification of Diseases (ICD-11)&quot;. WHO, 2022, entry 6A70.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۱.۲. خستگی (Fatigue)<br /> <br /> خستگی حالتی از فرسودگی جسمی یا روانی است که با استراحت معمولاً برطرف می‌شود. خستگی می‌تواند حاد (کمتر از یک ماه) یا مزمن (بیشتر از شش ماه) باشد.&lt;ref&gt;Chaudhuri, Abhijit; Behan, Peter O. &quot;Fatigue in neurological disorders&quot;. The Lancet, 2004, 363(9413), 978-988.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == ۲. جدول تفاوت‌های کلیدی افسردگی و خستگی ==<br /> <br /> ```wiki<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |+ تفاوت‌های اصلی افسردگی و خستگی ساده<br /> |-<br /> ! ویژگی<br /> ! افسردگی<br /> ! خستگی ساده (بدون افسردگی)<br /> |-<br /> | مدت<br /> | حداقل ۲ هفته، معمولاً ماه‌ها<br /> | چند ساعت تا چند روز (پس از فعالیت یا کمبود خواب)<br /> |-<br /> | تأثیر استراحت<br /> | استراحت بهبود قابل‌توجهی ایجاد نمی‌کند<br /> | استراحت معمولاً بهبود می‌بخشد<br /> |-<br /> | احساس غم و پوچی<br /> | حضور دارد (اکثر روز)<br /> | وجود ندارد یا بسیار خفیف است<br /> |-<br /> | لذت از فعالیت‌های قبلی<br /> | به شدت کاهش یافته (آنهدونیا)<br /> | حفظ شده است<br /> |-<br /> | تغییر اشتها و وزن<br /> | شایع (کاهش یا افزایش)<br /> | معمولاً ندارد<br /> |-<br /> | افکار مرگ یا خودکشی<br /> | ممکن است وجود داشته باشد<br /> | وجود ندارد<br /> |}<br /> ```<br /> <br /> == ۳. علل و عوامل زمینه‌ساز ==<br /> <br /> ۳.۱. علل افسردگی<br /> <br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |+ علل و عوامل زمینه‌ساز افسردگی<br /> |-<br /> ! دسته<br /> ! عوامل<br /> ! منبع<br /> |-<br /> | زیستی<br /> | کاهش سطح سروتونین، نوراپی‌نفرین و دوپامین در مغز<br /> | &lt;ref&gt;Harrison, Neil A. &quot;Neurobiological mechanisms of depression&quot;. British Journal of Psychiatry, 2019, 215(3), 456-462.&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> | ژنتیکی<br /> | سابقه خانوادگی افسردگی (افزایش خطر ۲ تا ۳ برابری)<br /> | &lt;ref&gt;Sullivan, Patrick F. &quot;The genetics of depression&quot;. Nature Reviews Neuroscience, 2019, 20(5), 293-304.&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> | روانی<br /> | استرس مزمن، تروما، فقدان عزیز، شکست عاطفی یا شغلی<br /> |<br /> |-<br /> | معنوی<br /> | احساس پوچی، دوری از یاد خدا، فقدان هدف متعالی در زندگی<br /> | &lt;ref&gt;مطهری، مرتضی. انسان و ایمان. صدرا، ج۲، ص ۸۷.&lt;/ref&gt;<br /> |}<br /> ۳.۲. علل خستگی (بدون افسردگی)<br /> <br /> · کمبود خواب مزمن (کمتر از ۶ ساعت در شبانه‌روز)&lt;ref&gt;Grandner, Michael A. &quot;Sleep and health&quot;. Current Opinion in Physiology, 2020, 15, 105-112.&lt;/ref&gt;<br /> · کم خونی (فقر آهن، B12 یا فولات)<br /> · کمکاری تیروئید (هیپوتیروئیدی)<br /> · کم آبی بدن (مصرف کمتر از ۸ لیوان آب در روز)<br /> · مصرف طولانی مدت کافئین و سپس قطع ناگهانی<br /> · فشار کاری یا تحصیلی طاقت‌فرسا<br /> <br /> == ۴. نشانه‌های هشداردهنده که نیاز به پیگیری جدی دارد ==<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;<br /> |+ نشانه‌های هشداردهنده افسردگی (در صورت وجود، حتماً به متخصص مراجعه کنید)<br /> |-<br /> ! نشانه<br /> ! توضیح<br /> ! اقدام فوری<br /> |-<br /> | افکار خودکشی یا مرگ<br /> | نوشتن وصیت‌نامه، صحبت از نبودن خود، جمع کردن داروها<br /> | تماس با اورژانس (۱۲۳) یا مراجعه به اورژانس روانپزشکی<br /> |-<br /> | عدم توانایی در بلند شدن از رختخواب به مدت چند روز<br /> | حتی برای خوردن غذا یا رفتن به دستشویی هم توان ندارد<br /> | مراجعه به روانپزشک ظرف ۴۸ ساعت<br /> |-<br /> | کاهش وزن چشمگیر بدون رژیم<br /> | بیش از ۵ درصد وزن بدن در یک ماه<br /> | همزمان بررسی داخلی و روانپزشکی<br /> |-<br /> | انزوای کامل اجتماعی<br /> | قطع تماس با همه افراد حتی خانواده درجه یک به مدت بیش از یک هفته<br /> | رواندرمانی فوری<br /> |}<br /> ```<br /> <br /> == ۵. راهکارهای عملی برای مقابله با خستگی (رویکرد جسمی و رفتاری) ==<br /> <br /> ۵.۱. اصلاح سبک زندگی<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |+ راهکارهای عملی اصلاح سبک زندگی برای کاهش خستگی<br /> |-<br /> ! راهکار<br /> ! جزئیات<br /> ! زمان مشاهده نتیجه<br /> |-<br /> | تنظیم خواب<br /> | ۷ تا ۸ ساعت خواب در شب، ساعت ثابت بیداری حتی آخر هفته<br /> | ۱ تا ۲ هفته<br /> |-<br /> | تغذیه مناسب<br /> | صبحانه کامل، مصرف پروتئین، میوه و سبزیجات، کاهش قند ساده<br /> | ۳ تا ۵ روز<br /> |-<br /> | هیدراتاسیون (آب رسانی)<br /> | ۸ تا ۱۰ لیوان آب در طول روز، قبل از احساس تشنگی<br /> | ۲۴ تا ۴۸ ساعت<br /> |-<br /> | ورزش منظم<br /> | ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیاده‌روی تند، ۵ روز در هفته<br /> | ۲ هفته<br /> |-<br /> | استراحت فعال<br /> | هر ۹۰ دقیقه کار، ۵ دقیقه راه رفتن یا حرکات کششی<br /> | فوری<br /> |}<br /> <br /> ۵.۲. تکنیک تنفسی انرژی‌بخش (۴-۷-۸)<br /> <br /> این تکنیک توسط دکتر اندرو وایل برای کاهش خستگی و افزایش انرژی ارائه شده است:&lt;ref&gt;Weil, Andrew. &quot;Spontaneous Happiness&quot;. Little, Brown and Company, 2011, p. 98.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 1. بازدم کامل را از راه دهان انجام دهید<br /> 2. ۴ ثانیه از راه بینی نفس بکشید<br /> 3. ۷ ثانیه نفس را حبس کنید<br /> 4. ۸ ثانیه به آرامی از راه دهان بازدم کنید<br /> 5. ۴ تا ۸ بار تکرار کنید<br /> <br /> == ۶. راهکارهای معنوی برای مقابله با افسردگی (منابع دینی) ==<br /> <br /> ۶.۱. توکل و رضا<br /> <br /> امام علی علیه‌السلام می‌فرماید:<br /> <br /> «مَنِ اشْتَدَّتْ عَلَیْهِ الْأَحْزَانُ فَلْیُکْثِرْ مِنْ قَوْلِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ»&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۷۳، ص ۳۱۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> یعنی هر کس غم‌ها بر او سخت شود، بسیار بگوید «لا حول و لا قوه الا بالله».<br /> <br /> ۶.۲. گفتار درمانی قرآنی<br /> <br /> قرآن کریم می‌فرماید:<br /> <br /> «أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»&lt;ref&gt;سوره رعد، آیه ۲۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مطالعه روزانه حداقل ۵ دقیقه قرآن با تدبر (نه صرف تلاوت) می‌تواند به عنوان «درمان معنوی مکمل» در کنار درمان پزشکی عمل کند.<br /> <br /> ۶.۳. دعا برای برطرف شدن غم و اندوه<br /> <br /> امام صادق علیه‌السلام این ذکر را برای رفع غم و افسردگی توصیه کرده است:<br /> <br /> «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْمَلِکُ الْحَقُّ الْمُبِینُ»&lt;ref&gt;الکافی، ج۲، ص ۵۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> تکرار ۱۰۰ بار در روز، به همراه طلب شفا از خدا.<br /> <br /> == ۷. جدول اقدامات فوری برای روزهای سخت افسردگی ==<br /> <br /> ```wiki<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |+ اقدامات فوری برای روزهایی که احساس می‌کنید از شدت خستگی یا افسردگی فلج شده‌اید<br /> |-<br /> ! اقدام<br /> ! زمان لازم<br /> ! میزان تأثیر (از ۱ تا ۱۰)<br /> ! توضیح<br /> |-<br /> | بیرون آمدن از خانه و ۵ دقیقه قدم زدن در آفتاب صبحگاهی<br /> | ۵ دقیقه<br /> | ۶<br /> | نور خورشید تولید سروتونین را افزایش می‌دهد<br /> |-<br /> | تماس تلفنی (فقط ۲ دقیقه) با یک دوست صمیمی<br /> | ۲ دقیقه<br /> | ۷<br /> | ارتباط اجتماعی حادترین سم تنهایی است<br /> |-<br /> | نوشیدن یک لیوان آب سرد و سپس دوش آب ولرم<br /> | ۵ دقیقه<br /> | ۵<br /> | تغییر دمای بدن، سیستم عصبی را دوباره راه‌اندازی می‌کند<br /> |-<br /> | مرتب کردن فقط یک گوشه از اتاق (مثلا میز)<br /> | ۳ دقیقه<br /> | ۴<br /> | احساس کنترل و موفقیت کوچک<br /> |-<br /> | خواندن یک صفحه از قرآن یا نهج‌البلاغه با صدای بلند<br /> | ۲ دقیقه<br /> | ۶<br /> | ارتعاش صدا و محتوای معنوی هر دو اثر دارند<br /> |-<br /> | نوشتن یک جمله شکرگزاری (هر چیزی که امروز خوب است)<br /> | ۱ دقیقه<br /> | ۵<br /> | توجه به دارایی‌ها نه کمبودها<br /> |}<br /> ```<br /> <br /> == ۸. چه زمانی باید حتماً به متخصص مراجعه کرد؟ ==<br /> <br /> ```wiki<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;<br /> |+ معیارهای مراجعه فوری به روانپزشک یا روانشناس<br /> |-<br /> | اگر حداقل ۵ نشانه از این فهرست را به مدت بیش از ۲ هفته دارید<br /> | <br /> |-<br /> |<br /> • احساس غم یا پوچی تقریباً هر روز<br /> • کاهش شدید علاقه به همه یا بیشتر فعالیت‌ها<br /> • کاهش یا افزایش وزن بدون رژیم (بیش از ۵ درصد در ماه)<br /> • بی‌خوابی یا پرخوابی تقریباً هر روز<br /> • خستگی و کاهش انرژی تقریباً هر روز<br /> • احساس بی‌ارزشی یا گناه مفرط<br /> • کاهش توانایی تمرکز و تصمیم‌گیری<br /> • افکار عودکننده درباره مرگ یا خودکشی<br /> | <br /> |-<br /> | همچنین اگر:<br /> • افکار آسیب زدن به خود یا دیگران دارید<br /> • نتوانسته‌اید بیش از ۲ روز از رختخواب خارج شوید<br /> • مصرف الکل یا مواد مخدر را برای کاهش درد شروع کرده‌اید<br /> • فکر می‌کنید شرایط هرگز بهتر نمی‌شود<br /> |<br /> |}<br /> ```<br /> <br /> == ۹. جمع‌بندی: افسردگی قابل درمان است ==<br /> <br /> خستگی یک علامت است، افسردگی یک بیماری. اما خبر خوب این است که افسردگی یکی از قابل‌درمان‌ترین اختلالات روانی است. ترکیب دارودرمانی، رواندرمانی و رویکردهای معنوی، نرخ بهبودی بیش از ۸۰ درصد را نشان داده است.&lt;ref&gt;National Institute of Mental Health. &quot;Major Depression&quot;. NIMH Publication No. 21-3561, 2021, p. 5.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برای خستگی ساده، اصلاح سبک زندگی، خواب، تغذیه و هیدراتاسیون معمولاً ظرف ۲ هفته معجزه می‌کند.<br /> <br /> اما هرگز فراموش نکنید آنچه از همه مهمتر است: درخواست کمک، نشانه ضعف نیست، نشانه هوشمندی و شجاعت است. امام علی علیه‌السلام می‌فرماید:<br /> <br /> «لَا یَحْقِرَنَّ أَحَدٌ نَفْسَهُ فِی طَلَبِ الْعِلَاجِ»&lt;ref&gt;غرر الحکم، ج۲، ص ۶۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> هیچ کس خود را برای طلب درمان، خوار نشمارد.<br /> <br /> اگر این حالت را دارید، از امروز یک قدم بردارید: با یک متخصص تماس بگیرید یا حداقل با یک دوست قابل اعتماد صحبت کنید. همان قدم اول، شروع بهبود است.<br /> <br /> ---<br /> ==پاورقی==<br /> [[رده:وبلاگ نویس]].</div>

Admin